Short Note - Networking
Short Note - Networking
udOHh .=ma;;djh
o;a;hla udOHhla ;=<ska tla ia:dkhl isg ;j;a
ix{dj ia:dkhlg .uka lsÍug .;jk ld,hhs'
² ix{djla hkq ld,hg idfmalaIj fjkia jk
fjda,aàh;djhls' l,dm m<, (bandwidth) cd,lrKfha§ wdldr
folls'
² ix{d wdldr folls'
ixLHd; mrdih - hï wjia:djl§ Ndú; jk
m%;siu ix{d ixLHd; mrdih'
Wod - FM Radio
;rx. wdhduh (88MHz-108MHz)
úia;drh
l,dj o;a; iïfm%aIK fõ.h
hï udOHhla ;=<ska 1s § .uka lrk o;a; ìgq
m%udKh oelaùug'
ld,h Wod ( Kbps -kilo bits per sec
mbps - mega bits per sec
wxls; ix{d
o;a; iïfm%aIKfha§ isÿjk ndOd'
² ydhkh$ jeyeÍu
² úlD;sh
² f>daIdj
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 1
cd,lrKh
l,d iSreudrej
M,odhS o;a; iïfm%aIKhla isÿlsÍug Ndú; l< o;a;h iys; ;[Link] l,djg ^msysàu&
yels l%ufõo .e,fmk f,i jdyl ;[Link] msysàu
³ uQ¾ckh (Modulation) ^l,dj& fjkiaùu
³ nyqm: ;dlaIKh (Multiplexing)
ixLHd; iSreudrej
uQ¾ckh - o;a;h iys; ;[Link] Bg jvd m%n, o;a;h iys; ;[Link] ixLHd;hg
jdyl ;[Link] tl;= lr uQ¾cs; .e,fmk f,i jdyl ;[Link] ixLHd;h
;rx. ks¾udKh lrhs' fjkiaùu'
jdyl ;rx.h - o;a;h iys; ;[Link] jvd
m%n, tAldldÍ ;[Link]' nyqm: ;dlaIKh'
fjk fjku ud¾.hka lsysmhla Tiafia
uQ¾ð; ;rx.h - o;a;h iys; ;[Link] yevh .uka lrk ;rx. tla fmdÿ ud¾.hla Tiafia
wkqj fjkia jQ jdyl wdrlaIs;j fõ.j;aj .ukdka;hg .uka lr
;[Link]' .ukdka;fha§ kej; fjka ù .uka lsÍu nyq
m: ;dlaIKh fõ'
² l%shdj,sh (protocol)
o;a; o;a; ikaksfõokfha ikaksfõokh lrkq ,nk
iys; jdyl uQ¾ð; md¾Yjh w;r we;s fmdÿ tl.;dj'
;rx.h ;rx.h ;rx.h
² o;a; iuuqqyq¾;lrKh
uQ¾ckh m%Odk wdldr folls' tla md¾Yjhlska wm hjkq ,nk o;a; wfkla
m%;siu uQ¾ckh - m%;siu ;rx.j, ;rx. j, md¾Yjhg ksjerÈj iïfm%aIKh jQ nj
isÿjk uQ¾ckh ;yjqre lsÍu'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 2
cd,lrKh
Odd parity ³ nia ia:,l (Bus topology)
oaúuh wdldrfhka mj;sk iïfm%aIKh lrk ,o
o;a;fha 1 tAjd Tiafia ixLHdjla mj;So hk j.
fidhhs'
oaúuh ixLHdj 1 ys tAjd iïfm%aIKfha§ T;af;a
ixLHdjla mej;=ko .ukdka;fha§ th brÜfÜ
ixLHdjla úh yel'
túg tu o;a;h iïfm%aIKfha§ fjkia ù we;'
Even Parity
oaùuh wdldrfhka mj;sk iïfm%aIKh lrk ,o
o;a;fha 1ys tAjd brÜfÜ ixLHdjla mj;So hk
j. fidhhs' ³ oe,a ia:,l (Mesh Topology)
cd, ia:,l
cd, ia:,lhla hkq mß.Kl cd,hl we;s
mß.Kl tlg iïnkaO jk wdlD;shhs'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 3
cd,lrKh
mß.Kl cd, j¾.' o;a; iïfm%aIK l%u
DAN - Desk Area Network
^úisß fmfoia cd,h& 01' tAl m:
³ m%udKfhka l=vdu cd,hhs' ieuúgu tlg ÈYdjlg muKla .uka lrhs'
Wod - Computer - Monitor
LAN - Local Area Network
^ia:dksh fmfoia cd,h& 02' w¾O oaúm:
³ tla [Link].s,a,la fyda 100m muK ÈYdjla 2gu o;a; .uka lrhs'
mrdihl úisÍ we;' tla jrl§ o;a; .uka lrkqfha tla ÈYdjlg
mu‚'
MAN - Metropolitran Area Network Wod ( Walkie - Talkie
^mqrjr fmfoia cd,h&
03' mQ¾K oaúm:
³ LAN j¾.fha mß.Kl cd, lsysmhla tljr ÈYdjla 2gu o;a; .,dhhs'
tlg iïnkaO ùfuka fuu cd,h
ks¾udKh fjhs' ud¾.ldrlh$uxyiqrej (Router)
³ ux yiqrej [Link] mß.Kl cd, 2 la tlg
WAN - Wide Area Network iïnkaO l< yelsh'
^mq¿,a fmfoia cd,h& ³ ux yiqrej u`.ska isÿl< yels oE'
³ m%udKfhka úYd,;u mß.Kl cd,hhs' - cd, tlsfkl iïnkaO lsÍu'
MAN j¾.fha cd, lSmhla tl;=fjka - wka;¾cd, iïnkaO;djh ,nd§u'
ks¾udKh fõ' - fláu ud¾.h fidhd .ksñka o;a;
ikaksfõokh'
CAN- Control Area Network - o;a; melÜgq fmÍu
^md,s; fmfoia cd,h& - cd, folla w;r we;s ;onoh md,kh'
³ cd,h me;sfrk iSudj md,kh lsÍug - Ndrh ix;=,kh lsÍu
yelsh'
fodrgqj (Gateways)
PAN - Personal Area Network ³ tlsfklg fjkia ;[Link] iys;
^mqoa.,sl fmfoia cd,h& mß.Kl cd, folla iïnkaO lsÍug yelshdj
³ DAN g fndfyda fihska iudkh' mj;S'
fudvuh (Modem)
A8 : A1 : 59 : 9E : A0 : 7B ³ m%;siu ix{d wxls; ix{d njg;a wxls;
ix{d m%;siu ix{d njg;a m;a l< yel'
4 Bits 48 Bits
Layer 3 Switch
iEu ikaksfõok WmlrKhl we;s cd, w;=re ³ mß.Kl cd, lsysmhla tlsfkl iïnkaO l<
uqyqK;g mjrd we;s wkkH jQ ,sms fhduqjla fõ' yelsh'
³ fuys ld¾hNdrh ux yiqrejg iudkh'
ALOHA
/yeka rys; wdldrhg o;a; melÜgq yqjudre mqk¾cklh (Regenerator/Repeater)
lsÍfï ;dlaIKh y÷kajd § we;af;a [Link]' ³ tu`.ska ydks jQ ;[Link] Yla;sh kej;
,nd§ ;rx.h uq,ska ;snQ wdldrhg m;alrhs'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 4
cd,lrKh
IP Addressing mka;s uQ,sl fkdjQ l%uh
³ IP ,smskhla hkq mß.Kl tlsfklska fjka lr 192'168'12'15$27
y÷kd .ekSug Ndú;d lrk ;d¾lsl
^;djld,sl& ,smskhls' 192'168'12' 00001111
}
}
³ IP ,smskhl lreKq folla we;=<;a fjhs' N=27 bits H=5 bit
Network ^cd,h&
Host ^iïnkaOl mß.Klh& 200'12'57'03$29
}
200'12'57' 00000011
}
01' Ipv4 - [Link] (32 Bits)
02' Ipv6 -2001:0DC8:E004:0001:0100:0000:
F00A:A00B (128 Bits) N=29 bits H=3 bit
iEosh yels cd, .Kk = 229
² Ipv4 tl cd,hlg iïnkaO l, yels Wml%u .Kk
= 23 = 8-2 = 6
8 Bits 8 Bits 8 Bits 8 Bits
Ip ,smskhl ^bit& [Link] oelaúh yels wju fuys§ cd,hg yd iïnkaOl mß.Kl j,g fjka
w.h 0 o Wmßu w.h 255 o fõ' lrk ìgq ixLHdj iaÓr [Link] fkdjk w;r
wjYH;djh wkqj fjkia lr .; yel'
² Ipv6
Wmcd,kh
16 Bits : 16 Bits : 16 Bits : 16 Bits : 16 Bits ìgq 32l cd, ,sms fhduq mejÍfï l%uh ksid
isÿjk cd, ,sms [Link] ix{d u. [Link]
: 16 Bits : 16 Bits : 16 Bits .ekSug Ndú; lrk ;dlaIKhls'
11111111'11111111'11111111'11000000
m%[Link] Ndú; fkdfõ'
Network + Subnet H - Bits
26 bits
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 5
cd,lrKh
² mß.Kl cd,hla iïnkaOj ,ndfok o;a;hls' Second Level (sub level) DNS
[Link] mß.Kl cd,hg iy Wmcd,hg we;s ² wod, web wvúfha Ip ,smskh ms<sn| úia;r
ìgq ixLHdj;a iïnkaOl mß.Kl j,g we;s i|ykaj we;'
ìgq ixLHdj;aa bÈßm;a lrhs'
URL (Uniform Resourse Locator)
tAlSh iïm;a ksYapdhlh
DHCP Server - Dynamic Host Configuration
Protocol ² wka;¾cd,h we;s iïm;a j,g <Õd ùu i|yd
^.;sl ix.%dyl úkHdi l%shdj,s fiajdodhl Ndú; lrk ,sms fhduqjls' wka;¾cd,fha we;s
mß.Klh& fuu iïm;aj, wkkH;djh ;yjqre jk mßÈ
tA i|yd ,nd § we;s ,sms [Link] tAlSh iïm;a
² fuu fiajd odhl mß.Klh [Link] fjk;a ksYapdhlh URL fõ
mß.Kl j,g iSud iys; ld,hlg
;djld,slj IP ,smsk msßkuhs' fuh ^Server&
tlla f,i yd uDÿ[Link] fiajdjla f,io [Link]
mj;S'
protocol domain name directory resource
DNS - Domain Name Server
^jiïkdu fiajd odhlh& fjí fiajdodhlh Web sever
Web wvú .nvdfldg we;s mß.Kl fõ' wmf.a
² Web ,smskhg wod, Ip ,smskhla" Ip ,smskhhg mß.Klhg wod, Web sever yryd web
wod< web msgqjla fuys .nvd lr we;' wvúfha msgm;la ,nd fohs'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 6
cd,lrKh
² ikaksfõokfha§ ydks jQ o;a; melÜgq kej; ² [Link]ï rys;h'
/f.k fkdhhs' ² IMAP j,g idfmalaIj fõ.j;ah'
POP3 (Post Office Protocol version 3) ICMP (Internet Control Message Protocol)
² ,enqKq email m‚úv ,nkakdf.a mß.Klhg ² mß.Kl cd,hl we;s w;r m‚úv yqjudre
iDcqj .nvdfjhs' tu ksid wka;¾cd, lsÍfï§ fodaI y÷kd .ekSug yd tAjd ms<sn|
iïnkaO;djh fkdue;s wjia:dj, jqjo hjkakd oekqj;a lsÍu'
,enqKq Bfï,a mÍlaId l< yel'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 7
cd,lrKh
flfjks iy flfjks wxl (Ports & port number) tlu uÜgfï mß.Kl tlg tl;= ù ks¾udKh
² 0- 65535 olajd mß.Klhla ;j;a [Link] ,o cd,hls' úfYaI;ajh jkafka tlu
mß.Klhla iu. ikaksfõokfha§ ,[Link] wjia:dfõ§ fiajdodhl mß.Klh f,i;a
fiajdj wkqj fjkiajk ;d¾lsl flfjks fiajd,dNS mß.Klhla f,i;a mej;Suhs'
iuQyhls' Wod ( Utorrent, Bittorrent, Mtorrent
úfla;kh
ryia moh h;=r Ndú; lr kej; o;a; njg
m;alsÍu'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 8
cd,lrKh
fmdÿ h;=re$ fm!oa.,sl h;=re .=ma; fla;kh wxls; uqødj (Digital Signature)
² fuys§ ´kEu mqoa.,fhla i;=j h;=re folla Anil Malinda
?#! ffjria
?#!
+ + ² mß.Kl NdIdjla Ndú;fhka jevigyka
Pri Pri lrefjl= úiska ydkslr l%shdldrlï i|yd
R M
Rajith ks¾udKh lrk ydkslr jevigykls'
Error Marriage Malinda
(Hacker) ² [Link] uld oeóu [Link] ieÕùu mß.Kl
ukao.dó lsÍu jevigyka wl%sh lsÍu jeks
fuys§ fla;kh yd úfla;khg ,nkakdf.a h;=r lghq;= isÿ lrhs'
Ndú; lrhs' fla;kh ,nkakdf.a fmdÿ h;=r
(public Key) Ndú;fhkao úfla;kh ,nkakdf.a Trojan
fm!oa.,sl h;=r (Privte Key) Ndú;fhkao isÿfõ' ² b;d m%fhdackj;a uDÿ[Link] f,i fmkS isá'
miqj m%n, ffjria mß.Klhg ,nd .ekSug
Hacker o;a;h fidrd.; yels kuq;a th lghq;= lrhs'
úfla;kh l< fkdyel' Wod ¦ virus guard tlla f,i lghq;=
lrñka mß.Klhg m%n, ffjri
[Link] .ekSu'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 9
cd,lrKh
wksIag uDÿldx. (Malware) Telnet
² fuu uDÿldx. mß.Klhg meñ‚ úg th -ÿria:j fjkia ia:dkhl we;s
úiskau msgm;a ks¾udKh [Link]ñka mß.Klh mß.Klhla md,kh l< yel'
ukao.dó lsÍu [Link] uld oeóu jeks wys;lr
lghq;= isÿlrhs' NAT cd, ,[Link] mßj¾;kh
Ip ,sms [Link] kej; fjkia lsÍu i|yd ux
² ;;=nEu yiqrejkakka yryd hjk úg§ cd, lrk
FB " INSTA jeks fmdÿ udOH cd, web wvúj, l%shdj,sfha§ o;a; m‚úv (Datagram)
msgm;a ks¾udKh lr th fjk;a md¾Yjhlg melÜgq YS¾Ij, we;s tAjdfha cd,lrk
fhduq lr [Link] tu mqoa.,hdf.a wod< .sKqï ,smsfhduq f;dr;=re fjkia lsÍuhs' fuhska
j, uqrmo mßYS,l kdu ,nd .ekSuhs' iEu i;aldrhlau lshùfuka f;drj wka;¾cd,
l%shdj,sfha§ kej; ud¾. yeisrùfï È we;sjk
wka;¾cd,fha wdrlaIdjg .; hq;= l%shdud¾. ;on,h [Link]Íu i|yd Ndú; lrhs'
³ m%;sjhsri uDÿldx. Ndú;h Source Address Destination
(Antivirus Software) Data Packet [Link] Data [Link]
- mß.Klhg msg;ska iïnkaO lrk
Wmdx. ks;e;ska mÍlaId lsÍu'
Router Internet
³ .sksmjqr
(firewall)
[Link] Default Gateway
- mß.Klhg msg;ska wjir fkd,;a Default Gateway
mqoa.,hska iïnkaO ùu je<elaùu' [Link] [Link]
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 10
cd,lrKh
TCP $ Ip model HELLO Whatsapp WhatsApp
HELLO
fhÿï ia;rh (Application layer)
m%jdyk ia:rh (Transport Layer) Application Application
Presentation Presentation
wka;¾cd, ia:rh (Internet Layer)
Session Session
cd, m%fõY ia:rh (Net. Access Layer) Transport Transport
Network Network
OSI 7 Layer yryd cd,lrKfha§ tla Datalink Datalink
mß.Klhlska ;j;a mß.Klhlg o;a; Physical Physical
.,dhdu úia;r lsÍu'
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 11
cd,lrKh
tla tla úia;rfha o;a; ye¢kafjk wdldrh'
Layer Device
Application Layer Software Proxy
Firewall
Presentation Layer
Session Layer
Transport Layer
Network Layer Routers/Layer 3 Switch
Datalink Layer Switch, Bridge, NIC
Physical Layer Cables, Connectors
NIC, Repeaters, Hub
OSI iy TCP / IP wdlD;sfha fjkialï'
OSI TCP/IP
fhÿï (L7)
iu¾mK (L6) fhÿï (L4)
ieis (L5)
LASITHA PRASAD
ict
oefkkak
[Link] PAGE 12