0% found this document useful (0 votes)
12 views8 pages

Exponents and Logarithms Practice Questions

The document discusses mathematical concepts related to exponents and logarithms, including various properties and equations. It includes several examples and problems to illustrate these concepts. The content appears to be educational material aimed at teaching these mathematical principles.
Copyright
© All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
12 views8 pages

Exponents and Logarithms Practice Questions

The document discusses mathematical concepts related to exponents and logarithms, including various properties and equations. It includes several examples and problems to illustrate these concepts. The content appears to be educational material aimed at teaching these mathematical principles.
Copyright
© All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd

w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj

PZz_© Aa¨vq
m~PK I jMvwi`g ¯‹
John Napier
wUk MwYZwe` Rb †bwcqvi (1550Ñ1671) †K ¯^vfvweK jMvwi`‡gi
Exponents and Logarithms RbK ejv nq| ¯ ^vfvweK jMvwi`g‡K †bwcqvb jMvwi`gI ejv nq|
wZwb cÖ_g m„k„•Ljfv‡e decimal point Gi e¨envi ïiæ K‡ib|

A b yk xj b x 4 . 1

1. †Kvb k‡Z© a0 = 1? 25x  1


12. 5x  1
Gi gvb †KvbwU?
K a=0  a0 M a>1 N a<1
2. (x 1 + y 1) 1 Gi gvb KZ? [ P. †ev. Õ15 ] x
 5 +1 L 5x  1 M 5x + 1 N 5x  1
x+y 1 xy 1
K L M x+y  13. 3 x
= 81 n‡j Gi gvb KZ?
xy x+y x+y
3 4 L3 M 3 N 4
3.  1 3 x Gi mij gvb wb‡Pi †KvbwU? 14. m~P‡Ki †ÿ‡ÎÑ
 a  am m n
x a3 x x3 i. (ab)m = ([Link]) ii. a = 1, (a  0) iii. =a +a
K  M 3 N an
a 3 x a a3 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
4. aq  r = ar + p = KZ?  i I ii L i I iii M ii I iii N i, ii I iii
2
K aqr  pq  r  pr L aq  p 15. a, b, c †h‡Kv‡bv ev¯Íe msL¨v Ges n †h‡Kv‡bv abvZ¥K c~Y©msL¨v n‡jÑ
a p + q N ap  q i. (ab)n = anbn ii. (ab) n = anbn
 
5. 2 2x 6 =3 2x 6 n‡j x Gi gvb KZ? 1 n
K0
4x  1
L1 M2 3 iii. ()
ab
= a n b n

6. Gi gvb †KvbwU? wb‡Pi †KvbwU mwVK?


2x  1
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
K 2 1 x  2x + 1 M 2x + 1 N 2x  1
7. A = 81x2 1 Ges B = 9x  1 n‡j, A  B Gi gvb KZ? 16. ax = b n‡jÑ
1
K9  9x + 1 M 9x  1 N 9x + 1 x
1 i. a = b ii. b = 1 n‡j, x = 0
8. x2  5x + 1 = 0 n‡j x2  2 Gi gvb KZ? n‡j, b < 0 {hLb a > 0}
iii. x < 0
x
 5 21 L 5 23 M 5 27 N 5 29 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
9. k~‡b¨i m~PK k~b¨ n‡j Zvi gvb wb‡Pi †KvbwU n‡Z cv‡i? Ki L ii  i I ii Ni I iii
 AmsÁvwqZ L Amxg M0 N1 17. 5  R : x, y  N n‡j, hLbÑ
10. 22x + 2 = 32 n‡j x Gi gvb KZ? 5x
i. 5x  5y = 5x + y ii. = 5x  y hLb, x > y
3 7 5y
K1  M N7 5x
2 2 iii. = 5x  y
hLb, x < y
11. 52x + 3 = (125)x n‡j x Gi gvb KZ? 5y
K 3 L0 M1 3 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
 i I ii L i I iii M ii I iii N i, ii I iii

20. 3n Gi Rb¨ wb‡Pi †KvbwU mwVK (†hLv‡b n  )? (mnR)


41 m~PK K n3 L n3
 3  3  3 n msL¨K evi N 34
mvaviY enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi e¨vL¨v : 3  3  3  †Z n msL¨K 3 _vKvq Gi m~PKxq ivwk 3n
18. a GK A‡c¶v eo †Kv‡bv wbw`©ó c~Y©msL¨v n‡j, n msL¨K Drcv`‡Ki 21. wb‡Pi †KvbwUi wfwË 6? (mnR)
µwgK ¸Ydj wb‡Pi †KvbwU? (mnR) K 26 L 36  62 N 76
K na  an M na N an e¨vL¨v : 62 Gi wfwË 6 Ges NvZ 2
e¨vL¨v : a  a  a    a (n msL¨K evi a) = an 22. 73  73  73  73 ivwkwUi wfwË 7 n‡j NvZ wb‡Pi †KvbwU? (mnR)
19. wb‡Pi m~PK †KvbwUi Rb¨ an msÁvwqZ? (ga¨g)  12 L 16 M 24 N 36
e¨vL¨v : 73  73  73  73 = 73 + 3 + 3 + 3 = 712 A_©vr ivwkwUi NvZ ev m~PK = 12
K a  R (ev¯Íe msL¨vi †mU)  n  Q (g~j` msL¨vi †mU)
M aN N aZ
23. cuvP NvZwewkó m~PKxq ivwk wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
K 52 L a2 M b4  a5
w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
1
enyc`x mgvwßm~PK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi e¨vL¨v : 57  52  56 = 57 – 2 – 6 = 57 – 8 = 5–1 = 5
24. a  a  a  a    an GLv‡bÑ 39. 23  24  2–5 = KZ? (mnR)
i. n  m~PK ev NvZ ii. a  wfwË 1
K2 L M 2–1  22
iii. an  m~PKxq ivwk 4
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) e¨vL¨v : 2  2  2 = 2
3 4 –5 3+4–5
=2 7–5
=2 2

K i I ii L i I iii M ii I iii  i, ii I iii 40. a–1 + b–1 = KZ? (mnR)


ab 1 a+b
K ab + 1 L M 
Awfbœ Z_¨wfwËK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi a+b a+b ab
1 1 a+b
wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 25 I 26 bs cÖ‡kœi DËi `vI : e¨vL¨v : a–1 + b–1 = a + b = ab
44 I 3n `yBwU m~PKxq ivwk| 41. a–n = KZ? hLb a  0 (mnR)
25. 1g ivwkwUi wfwË 2 n‡j m~PK KZ n‡e? (ga¨g) 1 1
K2 L8 9 N5  n L  am M n+a N –n
a a
26. n-Gi gvb KZ n‡j 2q ivwk mgvb 27 n‡e? (ga¨g) 4 1
n
3 L4 M5 N6 42. 2n  1
wb‡Pi †KvbwU mgvb? (ga¨g)
e¨vL¨v : 33 = 3  3  3 = 27 K 2n – 1 L 2n  1  2n + 1 N 2n + 1
A_©vr n = 3 n‡j wØZxq ivwk = 27| 4n  1 22n  1 (2n)2  1 (2n + 1)(2n  1)
e¨vL¨v : n = = = = 2n + 1
2  1 2n  1 (2n  1) (2n  1)
42 m~P‡Ki m~Îvewj 73  7 – 3
43. = KZ? (ga¨g)
mvaviY enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi 3  3 –4
1 7 27
27. a †h‡Kv‡bv msL¨v Ges m I n †h‡Kv‡bv abvZ¥K c~Y© msL¨v n‡j wb‡Pi K L M  27
3 3 3
†KvbwU mwVK? (mnR) a–2b 3
 am  an = a m + n L am+n = a m–n
44. ( )
a3b–4
KZ?
–3
(ga¨g)

M (am )n = a m + n
3 3 3
N am ÷ a n = am ÷ n a2 a5 b5 a5
28. ab †h‡Kv‡bv msL¨v Ges n †h‡Kv‡bv abvZ¥K c~Y© msL¨v n‡j wb‡Pi K() b2
L
b5
3
() M () a5
 ()b5
†KvbwU mwVK? (mnR) a–2b
K (ab)n =abn  (ab)n = an bn
e¨vL¨v : ( ) a3b–4
–3
= (a– 2 – 3b1 + 4)–3 = (a– 5b5)–3
3
n 5 5
a–n b 1
M (ab) = n
n an
N ()a
=
b–n
= (a ) 5 = 5 3 = (ba )5
b
29. wb‡Pi †Kvb ivwkwUi mwVK gvb 1?
b
(mnR)
(ba )5

9n – 4m
3 3
4n –1
3 3
–2
45. Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
K4.4 L  4÷4 N [(3x–1 ) –2] 3n – 2m
2n –1 K 2m – 3n  2m + 3n M1 N 3n – 2m
m –1
a 46. –1 –1
(a + b ) Gi gvb KZ? (ga¨g)
30. n Gi mwVK gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR)
a a+b ab
K ab L a+b M 
 am–n L a m+n M am/n N amn ab a+b
31. a  0 Ges n FYvZ¥K c~Y©msL¨v n‡j an Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? 47. xa–b xb–c xc–a Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
(mnR) 1 Lx M x2abc N xabc
n 1 1 48. [(3x–1)–2]–1 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
K L n  –n N a – a–n
a a a 1 1 9 3
K L M 
32. a  0 n‡j a= ? (mnR) x 9x x2 2x
1 49. (5)0 = KZ? (mnR)
K0 1 Ma N
a K 5 L0 1 N5
n l m
1 al am an
33. xm  x –n = KZ?
 xm + n L xm – n Mx –mn N xmn
(ga¨g) 50. ( ) ( ) ()
am

an

al
= KZ? (KwVb)
1 L amln Ma N alm + mn + nl
34. 5  20 = KZ? (mnR) 3 5 3 –5
K0 L2 5 N 10
51. () ()
4

4
Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
e¨vL¨v : 5  20 = 5  1 [ a0 = 1] = 5 3
K0 1 M2 N
35. am  an  a–p Gi mijgvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) 4
65
(32)  3 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU?
4
K a–mnp L am + n + p M am – n – p  am + n – p 52. (ga¨g)
9
36. am  an = am n‡j n Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR)
2 L4 M6 N8
0 L am Ma N1
37. (4–1)–1 Gi mwVK gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) 53. 55  57  5 –12 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
K5 L 49 M 100 1
1 1
K 4 M N 16
4 16 enyc`x mgvwßm~PK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi
–1
1 1 4
e¨vL¨v : (4 ) = –1 –1
() 4
= =1 =4
1 1
54. wb‡Pi Z_¨¸‡jv j¶ Ki :
1
a a =a
m n m+n
4 i. ii. an =
38. 57  52  56 = KZ? (ga¨g) an
iii. a = 1, hLb a  0
1
K5 L 52  N 5–2 wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g)
5
K i I ii L ii I iii Mi I iii  i, ii I iii
w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
55. m, n †h‡Kv‡bv c~Y© msL¨v n‡jÑ e¨vL¨v : 4x + 1 = 2x – 2 ev, (22)x + 1 = 2x – 2
n n ev, 22x + 2 = 2x – 2 ev, 2x + 2 = x – 2
i. (am) = amn ii. (ab) =anbn
m ev, 2x – x = – 2 – 2  x = – 4
a am
iii. () b
= m
b 71. n
3 =
1
27
n‡j n Gi gvb KZ? (ga¨g)
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) 1
K i I ii L ii I iii M i I iii  i, ii I iii K2  3 M4 N
2
56. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : 6 1
 72. Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
i. 5  53 = 55 n‡j  = 2 ii. am ÷ an = am÷n 64
0
iii. ( 5) = 1 1 1 1 1
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) K L M 
3 4 8 2
K i I ii L ii I iii i I iii N i, ii I iii 3 1

57. m = 3 I n = 5 n‡j Ñ 73. 84 82 Gi gvb KZ? (mnR)


1 3 5 4
i. [Link] = a8 ii. am  an = a–2
K 82 L 84  84 N 85
iii. an  am = a2 3 1
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) 74. 84 ÷ 82 Gi gvb KZ? (ga¨g)
K i I ii L i I iii M ii I iii  i, ii I iii
4 2 3 5
 8 L 8 M 8 N 8
Awfbœ Z_¨wfwËK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi 1 3

wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 58 Ñ 60 bs cÖ‡kœi DËi `vI : 75. ( )


1
x2 2  ( ) x3 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
x+4 x+1 1
2  4.2 Kx 1 M x3 N
x
x+2
2 2 3 1
58. 42x + 1 = KZ? (ga¨g) 76. (16)4  (16)2 KZ? (ga¨g)
L3 
3 x x+3 1 1 1 1
K x+3 2 N2
2 2 2 4
59. fMœvskwUi j‡ei mij gvb KZ? (KwVb) K 16 4 M2 N4
3 1 3 1 1 1
 2 8
x
L 2 16
x
M 2 24
x
N 2 32
x

4 2
e¨vL¨v : (16)  (16) = 164 2 = 16 = 42
4
60. fMœvskwUi mij gvb KZ? (KwVb)
77. (32n  42n – 2) Gi mij gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
1 x+1 3x + 1
K 4 M2 N2 K 4n – 1 L 2n – 1
M 4n + 1  2n + 1
4 2n
n–2
e¨vL¨v : 32  42 = 32  422
n n

43 : n Zg g~j 1
= 2n 3  4.
4 (
= 2n(3  1) )
mvaviY enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi n.
=2 2=2 n+1

78. 4n + 1 = 25 n‡j n Gi gvb KZ? (ga¨g)


n
61. a = 0 n‡j a=? (mnR)
K3 L2 
3
N
2
1 2 3
0 L1 M N e¨vL¨v : 4 n+1
= 25 ev, 22(n + 1) = 25  2(n + 1) = 5
n
3
3 ev, 2n + 2 = 5  n = 2
62. –27 = KZ? (mnR)
K – 27 L 27  –3 N –8 79. 4x = 8 n‡j x = KZ? (mnR)
1 3 2
q K4 L2  N
63. a = KZ? (mnR) 2 3
q q 1
80. 32x +1 = 52x + 1 n‡j x = KZ? (KwVb)
K aq  a M N q 5 3 1
a a K L1 M 
3 5 2
 pq 2x + 1 0
64. aq Gi gvb wb‡Pi †KvbwU?
p
(mnR) e¨vL¨v : 32x + 1 = 52x + 1 ev, 5 (3) =1= (35)
a L aq M aq N1 1
3 ev, 2x + 1 = 0  x = 
2
65. 42 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) 3
4
1

K2 L6 8 N
1
8
81. (3 .2) + 3.2
4

1 1
3 3
Gi mijgvb wb‡Pi †KvbwU? (KwVb)
1 3 3 3 3
66. (5 )  5
2
1
2 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
K 3 .2 6 M9 N
2
 25
1
L 20 M 15 N 10
82. (2x –1
3
x2 ) –6
Gi mijgvb wb‡Pi †KvbwU? (KwVb)
2
67. 50 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) x2 x2 x2 x2
K L  N
K2 5 L5 5 M5 3 5 2 16 128 64 32
68. 3 Gi Nbg~j KZ? (ga¨g) enyc`x mgvwßm~PK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi
1 1 1
3 6 9
K3 3 M3 N3 83. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki :
2 2 3 1
1
69. ( 3)  3
( ) = KZ?

2
(mnR) i.
3
8 =2 2
5
ii. 8  8 =
4 2 4
8
4 27 4 27 4
M 
4
K L iii. 8 = 8 8
27 4 27 4
70. 4x + 1 = 2x – 2 n‡j x = KZ? (ga¨g) wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g)
K 2 L 3  4 N 6 K i I ii L i I iii  ii I iii N i, ii I iii
w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
3 1 3 3 1

84. ( 3) = 3
x+1
( ) 3 2x + 1
n‡j Ñ = a2 x 3 ( ) 3
= a2x3
 (3)

x + 1 2x – 1 2x  1 3 2
a a3
i.
2
=
3
ii. x + 1 =
3 = a2x–1 = =
x x
iii. x = 5 4 4 6
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (KwVb) 88. x .a mij gvb KZ? (ga¨g)
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii 3 3 1 1
x+1 2x – 1 K ax Lx a  3 N 3
2x + 1 x a a
e¨vL¨v : ( 3)
x+1
= ( 3)3
ev, 3
2
=3
3

4
1 1 1
x + 1 2x – 1 e¨vL¨v :
4 6
x .a = (x–4. a ) = (x ) (a–6)4 –6 4 –4 4
ev,2
=
3
ev, 3x + 3 = 4x – 2 1 1 3
(4) . (6) . –
x=5 =x 4
a 4
= x–1a 2
85. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : 1 1 1 1
=  3=  3=
1
x 1 1 x 2 x a x a3
i. 2  64 n‡j x = 6 ii. x4 = n‡j x = 3 a
81 89. cÖ`Ë ivwkwUi mij gvb KZ? (ga¨g)
3x +1 2x + 9 7 1 1 1
iii. 9 n‡j =3 x=
4 K 3 L x
1
M  2
x x x
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) 1 –3

K i I ii L i I iii M ii I iii  i, ii I iii e¨vL¨v : a ( –


2 3
x ) 
4
x–4.a-6 =
x
a3

1 1 1 1
=  = 2
x a3 x x x
86. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 90 Ñ 92 bs cÖ‡kœi DËi `vI :
i. x5 = – 243 n‡j x =  4 2 3
1 –3
2 123I 122 `yBwU m~PKxq ivwk|
ii. (64) =
16 90. 1g ivwkwUi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
iii. ax  a–y = 1 n‡j x = y 3 3
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) K 123L 122  144 N 36
2 1 1
K i I ii L i I iii  ii I iii N i, ii I iii 2. 3
e¨vL¨v : 123 = 12 3 = (122)3 = 144
Awfbœ Z_¨wfwËK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi 91. 2q ivwk‡K 1g ivwk Øviv fvM Ki‡j fvMdj KZ n‡e?(ga¨g)
5 13
wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 87 Ñ 89 bs cÖ‡kœi DËi `vI : K0 L1  126 N 12 6
1 –3
(a–
2 3
x ) 
4
x4.a6
e¨vL¨v : 122  123 = 12
3 2
(23 – 23) ( ) = 1256 = 12
9–4
6

87. (a 
1
2
3
x ) 3

ivwkwUi mij gvb KZ? (ga¨g) 92. ivwk؇qi ¸Ydj KZ? (ga¨g)
5 13
3 3 2 K0 L1 M 126  12 6
a a x x
 L M N 2 3 4+9
x x a
3
3 2
e¨vL¨v :
2
123 
3
122 = 12
( ) = 12( ) = 12
+
3 2 6
13
6
a
1 –3 1 –3 –3
e¨vL¨v : a ( –
2 3
x ) = (a ) ( x) –
2 3

93. ax = bx n‡j, a = b G‡ÿ‡Î wb‡Pi †Kvb kZ©wU cÖ‡hvR¨? 4


101. 16 Gi gvb KZ?
K a > 0, a  1, b  0 L x = 0, a > 0, b  0
2 L4 M 16 N 256
M x  0, a  1, b  0  x  0, a  0, b  0 2

94. †Kvb k‡Z© a = a n‡j, x = y n‡e? x y 102. 8x = 23x n‡j, x Gi gvb KZ?
 a  0, a  1 L a  0, a  1 K 0, 2  0, 1 M 0, 3 N 1, 1
x
Ma0 Na1 103. 25 = 125 n‡j x Gi gvb KZ?
95. an cÖZx‡K a, n Gi g‡a¨ m¤úK© wb‡Pi †KvbwU? 3 2
 L M3 N5
 n msL¨K a-Gi µwgK ¸Ydj 2 3
L n msL¨K a-Gi µwgK we‡qvMdj 3
104. 2 2 = KZ?
M n msL¨K a-Gi µwgK †hvMdj
3 5 6 5
N n msL¨K a-Gi µwgK fvMdj K ( 2)4 4 M ( 4)6L  ( 4)
x y z
3 3 105. a = b, b = c, c = a n‡j xyz =?
96. 5. 5 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? K3 L2 1 N 1
3 2x + 2
K 5
6
L 4 M ( 5) ( ) 3 6

3
25
106. 2 = 32 n‡j x Gi gvb KZ?
3 7
1
x K1  M N7
97. 7 = n‡j, x = KZ?
49 2 2
K 1  2 M1 N2 3
107. x2 = 64 n‡j x = KZ?
98. 324-Gi m~PKxq ivwk †KvbwU?
4 4 K 3 L 2  2 N 3
K (2 3)  (3 2) M (2 5)4 N (5 2)4 108. x2 = (xab xab)c n‡j ab Gi gvb wb‡Pi †KvbwU?
3x  7 3x  7
99. 9 =3 n‡j, x = KZ? 1 L0 M3 N2
5 1 7 109. a, x, y  R, n  N Ges a  1 n‡jÑ
K L M3 
3 3 3 i. a0 = 1 ii. x = y hLb ax = ay
x+1
100. 4 = 64 n‡j x Gi gvb KZ? 1
iii. a n = n
K 1 2 M3 N4 a
wb‡Pi †KvbwU mwVK?
w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
m1
Ki I ii L ii I iii
I iii Mi  i, ii I iii m
4 1 4 .4
m+1

110. a  N, a  0 Ges m, n  N n‡j M= m ,N= m Ges R = log9 3


2 1 16
1 n n 1 113. M Gi mijdj wb‡Pi †KvbwU?
i. an = ii. am = iii (ab)n =  2m + 1 L 2m  1 M 2m + 1 N 2m  1
an am anbn
wb‡Pi †KvbwU mwVK? M
114. wb‡Pi †KvbwU N Gi mijdj?
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
K 2m  1  2m + 1 M 2m + 1 N 2m  1
111. ax = ay n‡j x = y n‡e hw` 115. wb‡Pi †KvbwU M  N  R Gi mijdj wb‡`©k K‡i?
i. a0 ii. a  0 iii. a  1 K 42
m+1
L 4(2m  1) M 42m  1  4(2m + 1)
wb‡Pi †KvbwU mwVK? wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 116 I 117 bs cÖ‡kœi DËi `vI :
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
(3  )
m+1 m 1 m+1
3
4 p= m m + 1, q =
9 
m 1
112. 3 m~PKxq ivwki (3 )
1
1 116. p = 3 n‡j, m Gi mwVK gvb †KvbwU?
i. NvZ 2 ii. m~PK 4 iii. mijgvb 34 K2 L1 0 N 1
117. p  q = 27 n‡j m Gi gvb wb‡Pi †KvbwU?
wb‡Pi †KvbwU mwVK? 1
K i I ii  ii I iii M i I iii N i, ii I iii  L 2 M1 N0
2
wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 113 Ñ 115 bs cÖ‡kœi DËi `vI :

A b yk xj b x 4 . 2
1. 3 3 Gi 3 wfwËK jM KZ? 1
12. logx 27 =  3 n‡j, x Gi gvb KZ?
4 3 3 2
K  M N 1 1
3 2 4 3 K 3 L M 3
2. logx 9 = 2, x Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? 3 3

3.
K 2
log
L 3
16 Gi gvb KZ?
3 N 18
(p)
13. log10 q = KZ?
2 K log10 (p  q)  log10 p  log10 q
K2 L3 M4 8 M logp 10  logq 10 N log (p10  q10)
4. 2 2 Gi 2 wfwËK jM KZ? 14. 3 log10 2 + 2 log10 2 Gi gvb †KvbwU?
3 2 3 4  log10 32 L log10 16
 L M N M log10 8 N log10 4
2 3 4 3
1 15. 7 7 Gi 7 wfwËK jM KZ?
5. log3
9() Gi gvb KZ?
K
1

3
M2 N3
K3 L 3  2 N2 2 2
6. loga 200 = 2 n‡j a Gi gvb KZ n‡e? 16. loga a = 1 †hLv‡bÑ
3 i. a > 0 ii. a  0
 10 2 L5 2 M5 3 N 10 5 iii. a  1
7. log10x =  3 n‡j, x Gi gvb KZ? wb‡Pi †KvbwU mwVK?
K 30 L 10 M x 3  10 3 K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
8. log 7 Gi gvb KZ? 17. a > 0, b > 0 Ges a, b  R n‡jÑ
7
1 i. loga Mr = M loga r ii. loga b  logb a = 1
K 2 M 7 N7
2
9. 729 Gi jM 4 n‡j, wfwË KZ? [ w`. †ev. Õ15 ] iii. loga ( 3
a. a =
5
6
)
K6 3 L6 3 3 N3 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
3 K i I ii L i I iii  ii I iii N i, ii I iii
10. 3 3 Gi 9 wfwËK jM KZ?
2 8 18. 10 wfwËK log Gi †ÿ‡ÎÑ
 L1 M N4 i. log1 = 0 ii. log 0 = AmsÁvwqZ
3 3
11. log2 + log4 + log8 + .......... avivwUi mvaviY AšÍi †KvbwU? iii. log 100 = 2
K2 L4  log2 N 2 log2 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
K i I ii L i I iii M ii I iii  i, ii I iii

 0 L1 M3 N4
44 : jMvwi`g e¨vL¨v : loga1 = loga a0 = 0  logaa = 0  1 = 0
20. ax = N, (a > 0, a  1)n‡j N Gi a wfwËK jM KZ? (mnR)
mvaviY enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi  x = logaN L a = logx N

19. loga1 Gi gvb KZ? (mnR) M N = loga x N N = logxa


w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
21. M = ax, N = ay n‡j loga(MN) = KZ? (mnR) K loga M ÷ loga N L loga M  loga N
K xy L ax+y  x+y N axy  loga M – loga N N loga M + loga N
e¨vL¨v : M = ax  logaM = x
3
N = ay  logaN = y 38. log5 5 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR)
 logaM + logaN = loga(MN) = x + y 1 5
22. a0 = 1 n‡j wb‡Pi †KvbwU mwVK mgxKiY? (mnR) K3  M N5
3 3
 loga1 = 0 L log1= 0 M loga = 1 N loga = 0 1
23. x abvZ¥K ev FYvZ¥K hvB †nvK, ax me©`v Ñ (mnR) e¨vL¨v : log5
3 3 1
5 = log5(5) = log55 =
1
3 3
 abvZ¥K L FYvZ¥K M fMœvsk N `kwgK
24. log381 = KZ? (mnR) 39. log3 3 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR)
K 3 4 M34 N 34 1 1
4
e¨vL¨v : log381 = log33 = 4log33 = 4 K  M1 N0
3 2
25. loge1 = KZ? (ga¨g) 1
2 1 1 1
Ke 0 M e N 1 e¨vL¨v : log3 3 = log3(3) = 2 log33 = 2 1 = 2
26. log2 5 400 = x n‡j x Gi gvb KZ? (ga¨g) 40. 3log 2 + log 5 Gi gvb KZ? (ga¨g)
K2 5  4 M2 N2 3 K log30  log40 M log20 N log50
e¨vL¨v : 400 = 16  25 = 24  52 = 24  ( 5)4 = (2 5)4 e¨vL¨v : 3log2+ log5 = log23 + log5 = log(23  5) = log40
 log2 ev, log2 5 (2 5)4 = x ev, 4 log2 5(2 5) = x
41. log10x = 2 n‡j x Gi gvbÑ (ga¨g)
5 400 = x
K 10  102 M 10–2 N1
ev, 41= x  x = 4
e¨vL¨v : log10 x = 2 ev, 102 = x
27. log1010 = KZ? (mnR)
42. log5x = 2 n‡j x Gi gvbÑ (ga¨g)
K1010 L 102 M 10 1
K0 L1 M5  25
28. log10100 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) e¨vL¨v : log5x = 2 ev, 52 = x  x = 25
K 10 L8 2 N1 43. logx25 = 4 n‡j x Gi gvbÑ (ga¨g)
e¨vL¨v : log10100 = log10(10)2 = 2log1010 = 2
K2 L2 2  5 N4
1
29. log39 Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g) e¨vL¨v : logx25 = 4
ev, x4 = 25
1
K3 L M –3  –2 ev, (x2)2 = 52
3 ev, x2 = 5
2 2
1 1

2
(1)
e¨vL¨v : log3 9 = log3 3 = log3(3 )
1
x= 5

= log33 =  2log33 = 21 =  2 44. logx27 = – 3 n‡j x Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
K1 L2 3 N4
1
30. loga a Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g) 45. logx3y2 = a n‡j xa Gi gvb KZ? (ga¨g)
1 K3 L2  3y2 N 3y
Ka L  –1 N1 e¨vL¨v : logx3 y2 = a  xa = 3y2
a
1 46. logaa4 Gi gvb KZ? (mnR)
1
e¨vL¨v : a1 = a  logaa =  1 1 4
K 4 M2 N
2 3
31. logax = 1 n‡j wb‡Pi †KvbwU mZ¨? (mnR)
47. log864 Gi gvb KZ? (mnR)
x=a L x=1 M a=1 N x= a
K1 2 M3 N4
e¨vL¨v : logax = 1 msÁvbymv‡i, a1 = x  x = a
48. log7 + log3 = ? (mnR)
32. †Kvb k‡Z© loga1= 0? (ga¨g) K log10 L log73 M 7log3  log21
Ka>0 L a1 e¨vL¨v : log7 + log3 = log (7  3) = log21
 a > 0, a  1 N a > 1, a  2 49. 5log3 – log9 Gi mwVK gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
33. 5 5 Gi 5 wfwËK jM KZ? (ga¨g) K log3 L log9  log27 N log2
3 5 35 243
 L 5 M N5 e¨vL¨v : 5log3log9 = log3  log9 = log 9 = log 9 = log27
5

2 2
3
3 3 3
50. 4 log5 – log125 = ? (ga¨g)
e¨vL¨v : log55 5 = log552 = 2 log55 = 21 = 2  log5 L log4 M log23 N log25
54 625
3 e¨vL¨v : 4log5log125 = log5  log125 = log 125 = log125 = log5
4

34. wb‡Pi †KvbwUi mwVK gvb 2 ? (ga¨g)


K log216  log66 6 M logaa4 N log4 2 enyc`x mgvwßm~PK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi
3 51. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki :
3
e¨vL¨v : Avgiv Rvwb, 62 = 6 6  log66 6 = 2 i. m~PKxq ivwki gvb †ei Ki‡Z jMvwi`g e¨envi Kiv nq
log M ii. jMvwi`g‡K ms‡ÿ‡c logx †jLv nq
35. logb a Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) iii. x abvZ¥K ev FYvZ¥K hvB †nvK bv †Kb, ax me©`v abvZ¥K
b wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g)
 logaM L logbM M logab N1 K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
36. loga(MN) Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) 52. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki :
 loga M + loga N L loga M – loga N i. ïay abvZ¥K msL¨vi jMvwi`g Av‡Q
M loga M  loga N N loga M ÷ loga N ii. k~b¨ ev FYvZ¥K msL¨vi jMvwi`g †bB
37. loga M
N
Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (mnR) iii. an G n †K wfwË ejv nq
w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) K log22 L 2 log22 M 3 log22  4 log22
 i I ii L i I iii M ii I iii N i, ii I iii  wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 64 - 66 bs cÖ‡kœi DËi `vI :
53. wb‡Pi Z_¨¸‡jv j¶ Ki :
logax = 3 I logay = 2
i. logaM = logbM  logab ii. logaMn = nlogaM
64. loga(xy) = KZ? (ga¨g)
logbM
iii. logaM = K2 L3 M4 5
logba e¨vL¨v : loga(xy) = logax + logay = 3 + 2 = 5
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g)
i I ii
54. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki :
Li I iii M ii I iii N i, ii I iii (x)
65. loga y = KZ? (ga¨g)
3
n 1 1 L5 M6 N
i. a  G a -†K n-Gi m~PK ejv nq ii. logx = –2 n‡j x = 3 2
9
x
iii. 3 = 27 n‡j x = 3 (x)
e¨vL¨v : loga y = logax  logay = 3  2 = 1
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g)
66. logyx = KZ? (KwVb)
K i I ii L i I iii  ii I iii N i, ii I iii
1 3 2
55. logaa Gi gvbÑ K
2

2
M
3
N2
i. 1 1 3
ii. logaa  logbb Gi gv‡bi mgvb e¨vL¨v : logyx = logax  logya = logax  log y = 2
a
iii. logbb Gi gv‡bi mgvb
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g)
 wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 67 - 69 bs cÖ‡kœi DËi `vI :
K i I ii L i I iii M ii I iii  i, ii I iii 3
P = log216, Q = log66 6, R = log5 5 Ges S = log42 PviwU
56. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : m~PKxq ivwk|
i. j‡Mi wfwË †`qv bv _vK‡j me©Î GKB wfwË a‡i †bqv nq
ii. log 25 =2 log 5
67. Q Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
iii. log 100 = 2 1 3 2 3
K L M 
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) 2 4 3 2
K i I ii L i I iii M ii I iii  i, ii I iii 68. R Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
57. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : K
1
L
3

1
N
1
i. 2 log 10 = 2 ii. log 10 = log 5  log 2 2 2 3 6
iii. log 01 =  1 1
3 3 1 1 1
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) e¨vL¨v : log5 5 = log5(5) = 3log55 = 3 1 = 3
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
58. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : 69. P  Q  R Gi gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
1 2 1 4
i. log =  2 log 3 ii. log 9  log 3 = log 6 2 L M N
9 3 2 5
iii. log 4  log 2 = log 2 3 3 1
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) e¨vL¨v : P  Q  R = log216  log66 6  log5 5 = 4  2  3 = 2
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii  wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 70 - 72 bs cÖ‡kœi DËi `vI :
59. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki :
i. hw` ax = n nq Z‡e, x = logan ii. log 27 = x n‡j x = 6 logaa2, log42, log5 3 5 Ges log12 12 PviwU ivwk|
log 16
3
70. wØZxq ivwki gvb wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
iii. =8 1 1
log 2  L M2 N4
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) 2 4
 i I ii L i I iii M ii I iii N i, ii I iii
71. cÖ_g wZbwU ivwki mgwó wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
17 9 3 21
60. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki : 
6
L
4
M
2
N
6
i. log 3 + log 4 = log 12 ii. 3 log 2 + log 5 = log 30
iii. log 21 = log 7 + log 3
72. ivwk PviwUi mgwó wb‡Pi †KvbwU? (ga¨g)
wb‡Pi †KvbwU mwVK? (ga¨g) 13 9 10 19
K L  N
6 5 3 9
K i I ii  i I iii M ii I iii N i, ii I iii
 wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 73 - 75 bs cÖ‡kœi DËi `vI :
e¨vL¨v : i. mwVK KviY, log3 + log4 = log(3  4) = log12
ii. mwVK bq, KviY 3log2  log5 x = log1012
= log23  log5 = log(8  5) = log40
iii. mwVK KviY, log21 = log(7  3) = log7 + log3
73. x Gi gvb wb‡Pi †KvbwUi mgvb? (ga¨g)
1
K  log1012 L 10 log1012
Awfbœ Z_¨wfwËK enywbe©vPwb cÖ‡kœvËi 10
M log101  log102 N  log1012 log1010
 wb‡Pi Z‡_¨i Av‡jv‡K 61 - 63 bs cÖ‡kœi DËi `vI : 12
e¨vL¨v : x = log1012 = log1010 = log1012  log1010
P = log2 4 Ges Q = log28
61. P Gi gvb KZ? (ga¨g) 74. x + 1 wb‡Pi †KvbwUi mgvb? (KwVb)
1 K log103 + log102  log103 + 2 log102
K 1 M2 N3 M log103 + 2 log102+1 N log103 + log102+1
2
62. Q Gi gvb KZ? (ga¨g) e¨vL¨v : x + 1 = log1012 +1 = log1012  log1010 +1
1 = log10(3  22) 1 + 1 = log103 + 2 log102
K L2 3 N4
2
63. (P + Q) Gi gvb KZ?
w` Uv½vBj †Møvwiqvm K¨v‡WU ¯‹zj
3 3
75. (log1032 + log102 )  (x + 1) = KZ?
3 2 3
(ga¨g) e¨vL¨v : (log103 + log 2 )  (x + 1)
10

2 3 1 1 3 3 3
K  M N = 2 (log103 + 2 log102)  (x + 1) = 2 (x +1)  (x + 1) = 2
3 2 3 2

76. hw` logx324 = 4 nq Z‡e x Gi gvb KZ? K


1
L 1 M1 a
a
K 32 L4 2 3 2 N1
e¨vL¨v : x4 = 324 = 3422 = 34( 2)4 = (3 2)4 96. log5( 5 5)2 ( 5 5)2 Gi gvb †KvbwU?
x=3 2 3 5 4 6
K L  N
3 5 3 5 5
77. log5{( 5)( 5 )} Gi gvb KZ? 97. "x2 Gi a wfwËK jMvwi`‡gi gvb N GKwU MvwYwZK evK¨| hw` a
7 6 5 6 = 4, N = 3 nq, Z‡e x = KZ?
K L  N
6 5 6 5 K8 L+8 8 N 9
78. log 381 = KZ? 98. a, b, M, N > 0, a  1, b  1 n‡j,
K3 L9 8 N 27 logbM
79. 400 Gi jM 4; wfwË KZ? i. b loga M = ii. logbM = logaM  logba
logab
r
K 5 2 L2 5 3 2 N2 3 iii. logaM = r logaM
80. log2128 = KZ? wb‡Pi †KvbwU mwVK?
K6 7 M8 N9 K i I ii L i I iii  ii I iii N i, ii I iii
81. log3 27 Gi gvb KZ? 99. ¯^vfvweK jMvwi`‡gi Ñ
2 3 i. wfwË e
K1 L  N3
3 2 ii. loge x †K In x AvKv‡i cÖKvk Kiv nq
82. log1 Gi gvb †KvbwU? iii. loge x †K †b‡cwiqvb jMvwi`g e‡j
K1 L2 M3 0 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
83. log 7 + log 3 Gi gvb †KvbwU? K i I iii L i I ii M ii I iii  i, ii I iii
K 21 L37 M73  log 21 100. wb‡Pi Z_¨¸‡jv jÿ Ki :
1
84. log24 Gi gvb KZ? i. logaM = logbM  log ab ii. log1000  log 10 = 2
2
1 iii. log1010 =1
K0 L 1 N2 wb‡Pi †KvbwU mwVK?
2
1 K i L i I ii M ii I iii  i, ii I iii
85. log x = 2 n‡j x = KZ?
16

1 1
K L 2 4 N 16
6 4 2
86. logab Gi wfwË KZ?
a Lb M 10 N ab
87. log16913 Gi gvb KZ?
1
K 13 L0 M 69 
2
88. log234 = 3 †K m~P‡Ki gva¨‡g wjL‡j wb‡Pi †KvbwU mwVK?
 23 = 34 L 32 = 34
M 34 = log 3 N 3 log 2 = 34
1
89. log2 = KZ?
16
K2 L4 4 N 32
90. log93 = KZ?
1 1
K  M2 N3
3 2
91. logx (251 ) =  2 n‡j x Gi gvb KZ?
1 1
K L M5  5
5 5
3 3 3 3 3 3
ab bc cd
92. log 3 + log 3 + log 3 = KZ?
c d a
 logb6c3 L logb3c3 M loga3b3 N log a2b6
93. loga x = 1 n‡j wb‡Pi †KvbwU mZ¨?
x=a Lx=1
Ma=1 N x Ges a mgvb n‡Z cv‡i bv

94. x2 = 3 27 n‡j x = KZ?


 3 L 2 M3 N 2
1
95. wfwË †ei Ki : hLb log a = 1

You might also like