0% found this document useful (0 votes)
10 views30 pages

Question No. 6 Analysis and Insights

The document contains a series of questions and answers related to various educational topics, including the definitions and characteristics of certain concepts. It appears to be a structured educational material aimed at guiding students through specific subjects. The content is presented in a question-answer format, with a focus on clarity and comprehension for learners.

Uploaded by

yenev16448
Copyright
© All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
10 views30 pages

Question No. 6 Analysis and Insights

The document contains a series of questions and answers related to various educational topics, including the definitions and characteristics of certain concepts. It appears to be a structured educational material aimed at guiding students through specific subjects. The content is presented in a question-answer format, with a focus on clarity and comprehension for learners.

Uploaded by

yenev16448
Copyright
© All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd

smwijk is`iKAw- CyvIN 1

siqkwrXog AiDAwpk swihbwn, CyvIN jmwq dy lgBg swry pwTW dy


pRSn-au`qr ividAwrQIAW dy is`Kx p`Dr Anuswr sOKy krky twiep kIqy gey
hn[ ieh nOts ij`Qy ividAwrQIAW nUM gweIfW rwhIN pwT auqwrn qoN rokx iv`c
shwie hn au`Qy hI pRIiKAw dI iqAwrI leI ividAwrQI dw Awqm-ivSvws
vDwauNdy hn[

pwTW nUM hor scu`jw rUp dyx Aqy suDwr ih`q Awp jI dy vfmu`ly suJwvW dw
suAwgq hY[

hrbMs lwl

s.s. mwstr

srkwrI imfl skUl

gorKnwQ (mwnsw)

9872975941
smwijk is`iKAw- CyvIN 2

pwT- 1 ipRQvI: sUrj pirvwr dw AMg


pRSn-1 bRihmMf qoN kI Bwv hY ? bRihmMf ivcly pRqIrUpW dI sUcI iqAwr kro[

au`qr-AkwS iv`c mOjUd swry qwirAW , gRihAwN , aupgRihAW , DUV kxW Aqy gYsW dy smUh nUM bRihmMf AwKdy
hn [

pRSn-2 aupgRih kI hY ? kI swfI DrqI ie`k aupgRih hY ?

au`qr –aupgRih auh AwkwSI goly hn jo Awpxy-Awpxy gRih dy duAwly GuMmdy hn[ cMn DrqI dw aupgRih hY [
DrqI aupgRih nhIN hY ieh ie`k gRih hY [

pRSn-3 sUrjI pirvwr bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr – sUrj , iesdy gRih , aupgRih swry iml ky sUrjI pirvwr bxwauNdy hn [ sUrj ies pirvwr dy kyNdr
iv`c siQq hY [

pRSn-4 ikhVw gRih sUrj dy sB qoN nyVy Aqy ikhVw sB qoN dUr hY ?

au`qr- bu`D gRih sUrj dy sB qoN nyVy Aqy nypcUn gRih sUrj qoN sB qoN dUr hY [

pRSn-5 gRihAW dy Akwr Anuswr ikhVw gRih sB qoN v`fw Aqy ikhVw sB qON Cotw hY ?

au`qr- bRihspqI gRih sB qoN v`fw Aqy bu`D gRih sB qoN Cotw hY [swfI DrqI dw pMjvW sQwn hY [

pRSn-6 qusIN Aijhy ikhVy q`Q jwxdy hoN ijMnHw krky qusIN DrqI dI nuhwr Aqy Awkwr bwry d`s skdy hoN
?

au`qr – pulwV iv`coN DrqI dy ijhVy ic`qr ley gey hn auhnW iv`c ieh gol nzr AwauNdI hY [DrUvW qoN DrqI
kuJ cptI hY [Awkwr dy Anuswr swfI DrqI dw pMjvW sQwn hY [

pRSn-7 hyT iliKAwN qy not ilKo-

[Link]- aupgRih auh AwkwSI goly hn jo Awpxy Awpxy gRihW dy duAwly GuMmdy hn[cMn DrqI dw aupgRih hY[

2. aulkw – sUrj mMfl iv`c kuJ Coty Coty pdwrQ ibKry pey hn [ieh pdwrQ keI vwr DrqI dy vwXUmMfl
iv`c dwKl ho jWdy hn Aqy iehnW nUM A`g l`g jWdI hY [ iehnW nUM aulkw jW tu`itAw hoieAw qwrw kihMdy hn [

3. golw- swfI DrqIO ie`k cptw golw hY [ iesnUM Drq golw AwKdy hn[

[Link] m`D ryKw- ieh DrqI dy ivckwroN guzrdI hY Aqy DrqI nUM do smwn BwgW iv`c vMfdI hY [

5. pUCl qwrw- pUCl qwrw gYsI pdwrQW dw bixAw huMdw hY [ sUrj dy swhmxy Awaux qy ieh cmk pYNdw hY
Aqy iesdI pUMC ivkisq ho jWdI hY [

[Link] – DrqI Awpxy Dury qy sUrj duAwly GuMmdI hY [ ieh m`D iv`coN au`qrI Druv Aqy d`KxI Druv nUM imlwauNdw
hY [
smwijk is`iKAw- CyvIN 3

[Link] gRihx- jdoN DrqI GuMmdI GuMmdI sUrj Aqy cMn dy ivckwr Aw jWdI hY qW DrqI dw prCwvW cMn qy
pYNdw hY ijs nUM cMn gRihx kihMdy hn[

KwlI QwvW Bro:- 1) Drq golw 2) 40,000 3) 12756 Aqy 44

pwT – 8 (pRwcIn ieiqhws dw AiDAYn – sRoq)

pRSn-1 pUrv –ieiqhws Aqy ieiqhws qoN kI Bwv hY ?

au`qr-ijs kwl dw swfy kol koeI ilKqI vyrvw nhIN hY aus nUM pUrv –ieiqhws ikhw jWdw hY Aqy ijs kwl dw swfy
kol ilKqI vyrvw hY aus nUM ieiqhws ikhw jWdw hY[

pRSn-2 vYidk swihq dy ikhVy ikhVy gRMQ imldy hn?

au`qr- vYidk swihq dy vyd, bRwhmx gRMQ, aupinSd, mhWkwiv (rmwiex Aqy mhWBwrq),purwx Awid gRMQ imldy hn

pRSn-3 iSlwlyK ieiqhws jwnx iv`c swfI iks qrW shwieqw krdy hn ?

au`qr- p`Qr dy sqMB, ctwnwN, im`tI dIAW qKqIAW Aqy mMdrW dIAW dIvwrW au`qy ilKy lyKW nUM iSlwlyK kihMdy
hn[iehnW iv`c aus smyN dIAW GtnwvW dw vrnx kIqw igAw hY ijs smyN ieh ilKy gey sn[audwhrn vjoN smrwt
Asok ny mnu`K dI BlweI leI sMdyS p`QrW dy sqMBW qy ilKvw ky pUry dyS iv`c lgvwey sn [

pRSn-4 ieiqhws dy purwq`qv sRoqW qoN kI Bwv hY ?

au`qr- purwqn iemwrqW, brqnW, rozwnw vrqo iv`c Awaux vwlIAW vsqUAW, is`ikAW Awid nUM ieiqhws dy purwq`qv
sRoq ikhw jWdw hY[

pRSn-5 mhWkwiv sRoq dy rUp iv`c swfI ikvyN shwieqw krdy hn?

au`qr- rmwiex Aqy mhWBwrq nW dy do mhWkwiv vYidk kwl iv`c ilKy gey sn[ iehnW mhWkwvW qoN swnUM pRwcIn
Bwrq dI smwijk, Dwrimk Aqy s`iBAwcwrk siQqI bwry pqw l`gdw hY[

pRSn-6 ieiqhws dy swihiqk sRoqW qy sMKyp not ilKo [

au`qr-ieiqhws dy swihiqk sRoqW iv`c vyd, bRwhmx gRMQ, sUqr, mhWkwiv, boDI Aqy jYn gRMQ Awid Swiml hn[ ieh
gRMQ swnUM Drm qoN ielwvw aus smyN dy smwj bwry vI jwxkwrI idMdy hn[kot`ilAw ny ArQ-SwSqr nW dI pusqk
ilKI[ AwrIAw B`t vrgy ivigAwnIAW ny AwpxIAW KojW bwry vI pusqkW ilKIAW[

pRSn-7 smwrkW dy AiDAYn qoN swnUM kI jwxkwrI imldI hY ?

au`qr- keI so swl pihlW bxy sqMBW, ikilAW Aqy mh`lW nUM smwrk ikhw jWdw hY[ smwrkW dy AiDAYn qoN swnUM
pRwcIn Bwrq dy lokW dy s`iBAwcwrk jIvn bwry pqw l`gdw hY [

KwlI QwvW Bro [

1. AqIq 2. cMgy Biv`K 3. ArQ-Swsqr 4. purwq`qv

shI joVy bxwE

au`qr- [Link] B`t (s) ivigAwnI [Link] (a) mhWkwiv

[Link] (A) vyd [Link]-SwSqr (e) kot`ilAw


smwijk is`iKAw- CyvIN 4

shI glq dw inSwn lgwE

au`qr- 1. shI [Link] [Link] 4. shI

pwT-19

smudwie Aqy mnu`KI loVW

pRSn-1. mnu`K nUM smwijk pRwxI ikauN ikhw jWdw hY ?

au`qr-swry mnu`K AwpxIAW loVW leI ie`k dUjy qy inrBr krdy hn[mnu`K ie`klw nhIN rih skdw[ies leI mnu`K nUM
smwijk pRwxI ikhw jWdw hY [

pRSn-2. smwj dI muFlI iekweI ikhVI hY?

au`qr-pirvwr [

pRSn-3. pRwcIn smwj iv`c mnu`KI jIvn ikho ijhw sI ?

au`qr-pRwcIn smwj iv`c mnu`K jMglW iv`c rihMdw sI[auh jMglI jwnvrW dw iSkwr krky Awpxw pyt Brdw sI[auh
ie`k QW qoN dUsrI QW qy GuMmdw rihMdw sI[

pRSn-4. kbIly dy Aqy SihrI jIvn iv`c kI AMqr hY?

au`qr-kbIly dy lok ie`k QW qy itk ky nhIN rihMdy[auh AwpxIAW jrUrqW leI ie`k QW qoN dUsrI QW GuMmdy rihMdy
hn[SihrI lokW dw jIvn bVw guMJldwr huMdw hY[auhnW dIAW jrUrqW ijAwdw huMdIAwN hn[

pRSn-5. smwj mnu`K leI ikauN jrUrI hY ?

au`qr- (a) mnu`K smwj iv`c hI rihMdw hY[

(A) AwpxI sur`iKAw leI mnu`K nUM smwj dI loV hY[

(e) AwpxIAW loVW dI pUrqI leI mnu`K nUM smwj dI loV hY [

(s) v`K v`K kMmW iv`c sihXog pRwpq krn leI mnu`K nUM smwj dI loV hY [

pRSn-6. kudrqI vwqwvrn qoN mnu`KI vwqwvrn dy ivkws qy sMKyp not ilKo[

au`qr- SurU iv`c mnu`K iSkwr krky Awpxw pyt Brdw sI[hOlI hOlI auh KyqI krnw is`K igAw[A`g,qWbw, kWsw,
lohw Awid dI Koj ny ausdy jIvn nUM gqI id`qI[A`j mnu`K mSInI Xu`g iv`c rihMdw hY Aqy aus pws jrUrq dI hr
vsqU auplbD hY[

pRSn-7. swnUM Awpxy BwrqI smudwie qy mwx ikauN hY?

au`qr-swfw smudwie swnUM is`iKAw pRdwn krdw hY Aqy Bwrq dw cMgw nwgirk bxwauNdw hY[ieh swfy iv`c BweIcwry
Aqy eykqw dw ivkws vI krdw hY [ies leI swnUM Awpxy BwrqI smudwie qy mwx hY[

pRSn-8. mnu`K dw bwkI sMjIvW qoN kI AMqr hY ?

au`qr-mnu`K pws swry jIvW qoN v`D Akl hY[dUsry jIvW kol mnu`K vrgI socx SkqI nhIN huMdI[
smwijk is`iKAw- CyvIN 5

KwlI QwvW Bro:-

1.90 2.v`DdI [Link] [Link] krnw [Link]`FlI

shI glq dw inSwn lgwE:- 1. (√) 2. (X) 3. (√) 4. (X) 5. (√)

pwT-2

glob-DrqI dw mwfl

[Link] nUM DrqI dw mwfl ikauN ikhw jWdw hY ?

au`qr-glob iv`c DrqI dI qrW hI mhWdIp , mhWswgr , idSwvW Awid TIk rUp iv`c idKweIAW huMdIAW
hn[ieh DrqI dI qrW hI gol huMdw hY[ ies leI glob nUM DrqI dw mwfl ikhw jWdw hY[

[Link] dy pycW (au`prly qy hyTly cpty ijhy isirAw) nUM kI nwm id`qw jWdw hY ?

au`qr- glob dy au`qrI pyc dy isry nUM au`qrI Druv Aqy d`KxI pyc dy isry nUM d`KxI Druv ikhw jWdw hY [

pRSn -[Link] DruvW nUM imlwaux vwlIAwN ArD golwkwr ryKwvW nUM iks nwm nwl jwixAw jWdw hY ?

au`qr-idSWqr ryKwvW [

[Link]-ArD dw kI ArQ hY ? aus ryKw dw nW d`so ijhVI DrqI nUM do ih`isAW iv`c vMfdI hY [

au`qr- DrqI (goly) dy A`Dy ih`sy nUM golw ArD kihMdy hn [BU m`D ryKw DrqI nUM do smwn BwgW iv`c vMfdI hY [

pRSn-5 mu`K mwiDAm ryKw iksnUM AwKdy hn Aqy ieh ikQoN gujrdI hY ?

auqr- 0o dySWqr nUM mu`K mwiDAm ryKw AwKdy hn[ ieh ieMglYNf dy gRInivc nW dy sQwn qo gujrdI hY [

pRSn-6 AkSWs Aqy idSWqr iv`c AMqr d`so [

auqr- 1. iksy sQwn dI BU-m`D ryKw qoN au`qr jW d`Kx dI koxI dUrI nUM AkSWs kihMdy hn[ ies qoN ault
idSWqr iksy sQwn dI mu`K mwiDAm qoN dUrI nUM drswauNdw hY [

2. AkSWsW dI igxqI 180 hY ,jdik idSWqrW dI igxqI 360 hY [

3. AkSWs dy nwl aU. jW d`. iliKAw jWdw hY pr idSWqrW dy nwl pU. jW p`. iliKAw jWdw hY [

pRSn-7 DrqI jW glob nUM ikMny idSWqrW iv`c vMifAw igAw hY ?

au`qr- 360 idSWqrW iv`c [

pRSn-8. glob dw sB qoN v`fw c`kr ikhVw hY ? ausdw nwm d`so [

au`qr- 0o AkSWs dw c`kr glob dw sB qoN v`fw cokr hY[ iesnUM BU- m`D ryKw ikhw jWdw hY [

pRSn-9 AkSWS ryKwvW Aqy idSWqr ryKwvW iv`c AMqr d`so [


smwijk is`iKAw- CyvIN 6

au`qr-AkSWS ryKwvW pUrv-p`Cm idSw iv`c BU m`D ryKw dy smwNqr golwkwr ryKwvW hn jdik idSwNqr ryKwvW
a`qr qoN d`Kx v`l hn[AkSWS ryKwvW lytvIAW ryKwvW hn jdik idSWqr ryKwvW KVy rUp iv`c hn[pUry glob
qy 180 o AkSWS ryKwvW iK`cIAW geIAW hn[idSWqrW dI igxqI 360 hY[

pwT-2

pRSn 10. idSWqr dw kI mh`qv hY ?

au`qr-(a) siQqI dw igAwn- idSWqrW dI shwieqw nwl AsIN iksy vI sQwn dI pUrv qON p`Cm dUrI
pqw lgw skdy hW [

(A) smyN dw igAwn- idSWqrW nwl AsIN iksy sQwn dy sQwnk smyN dw pqw lgw skdy hW [hryk
do idSWqrW ivckwr 4 imMt dy smyN dw AMqr hUd
M w hY [

pRSn- 11 ikhVIAW ryKwvW qwp KMf bxwaux iv`c shwieqw krdIAW hn ?

au`qr- AkSWS ryKwvW qwp KMf bxwaux iv`c shwieqw krdIAW hn [DrqI gol hox kwrn ij`Qy sUrj
dIAW ikrnW is`DIAW pYNdIAW hn auh sQwn grm huMdy hn Aqy ij`Qy sUrj dIAW ikrnW iqrCIAW
pYNdIAW hn auh sQwn TMfy huMdy hn [ ies leI qwp KMf bxwaux dI loV pYNdI hY [

pRSn-12 sQwink Aqy BwrqI pRmwink smyN iv`c AMqr d`so [

au`qr- sQwink smW iksy ivSyS sQwn qy duiphr 12 vjy dy sUrj dy Anuswr hUMdw hY [jdik pRmwink
smW iksy dyS dy m`DvrqI sQwn dy Anuswr inSicq kIqw jWdw hY [BwrqI pRmwink smW gRInivc dy
smyN qoN 5 GMty 30 imMt A`gy hY [

KwlI QwvW Bro

1) AkSWS 2) 23 ½ o 3) girf jW jwl 4) smwn 5) gIniv`c 6) 82½ o pU 7) 5 GMty 30 imMt

shI glq

1) shI 2) glq 3) shI 4) shI

pwT-9

(Awid mnuK
` - p`Qr Xug
` )

pRSn-1 ‘purwxw p`Qr Xu`g’ bwry qusIN kI jwxdy hoN?

au`qr- purwxw p`Qr Xu`g aus Xu`g nUM ikhw jWdw hY jdoN mnu`K dw rihx- sihx jwnvrW vrgw sI [auh
kudrqI vsqW qy inrBr sI [ ausnUM A`g dw koeI igAwn nhIN sI Aqy auh kMd-mUl Aqy k`cw mws
KWdw sI [auh iSkwr krn leI p`Qr dy bxy hiQAwrW dI vrqo krdw sI[
smwijk is`iKAw- CyvIN 7

pRSn-2 nvyN p`Qr Xu`g dy pMj l`Cx d`so [

au`qr p`Qr Xu`g dy qIsry Aqy AMiqm Xu`g nUM nvW p`Qr Xu`g ikhw jWdw hY [ies dy l`Cx hyT ilKy
sn:-

[Link]`K ie`k QW itk ky rihx l`g ipAw sI [ aus ny Bojx pkw ky Kwxw SurU kr id`qw sI [

[Link] ny Awpxy AOzwr pihlW nwloN qyz Aqy hlky bxw ley sn [

[Link] ny Bojx pkwaux Aqy r`Kx leI im`tI dy brqn bxwauxy is`K ley sn[

[Link] ny guPwvW dIAW dIvwrW au`qy ic`qr bxwauxy is`K ley sn [

[Link] ny p`QrW, hwQI dMdW qoN iqAwr gihxy pihxny SurU kr id`qy sn[

pRSn-3 m`D p`Qr Xu`g bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr-purwqn p`Qr Xu`g qoN bwAd m`D p`Qr Xu`g AwieAw [ies Xu`g iv`c mnu`K ny keI nvIAW cIjW
is`KIAW [ aus ny tu`ty hoey p`Qr dy tukiVAW dI QW nukIly Aqy GVy hoey p`QrW dy hiQAwr, kuhwVI,
gMfwsy Awid bxwauxy is`K ley[ aus ny Anwj nUM sMBwl ky r`Kxw SurU kr id`qw[aus ny JopVIAW bxw ky
rihxw SurU kr id`qw[

pRSn-4 phIey dI Koj ny mnu`K dI iks qrW shwieqw kIqI ?

au`qr- [Link]`K ny phIey dI Koj nwl AswnI nwl smwn Foxw is`K ilAw[

1. mnu`K ny phIey dI shwieqw nwl im`tI dy brqn bxwauxy vI is`K ley[

pRSn-5 guPw ic`qrkwrI bwry ie`k not ilKo[

au`qr-Awid mnuK ` guPwvW iv`c iq`Ky p`QrW Aqy rMgW nwl ic`qr bxwauNdw sI[ieh ic`qr Awm qOr qy
ryKw ic`qr hud
M y sn[m`D pRdyS iv`c BIm bYTkw sQwn qy keI ic`qr imly hn ijnWH iv`c mnu~K nUM n`cdy
hoey idKwieAw igAw hY[

shI joVy bxwE-

au`qr- 1. pUrv p`Qr Xu`g (a) GrylU mwnv

2. mYsoiliQk pIrIAf (s) m`D p`Qr Xu`g

3. BIm bYTkw (A) GrylU ic`qr

4. iSkwrI- sMgRihk (e) pRwcIn p`Qr Xu`g

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (X) 2. (X) 3.(√) 4. (X)

pwT-10
smwijk is`iKAw- CyvIN 8

hV`pw s`iBAqw

pRSn-1 hV`pw s`iBAqw dy mh`qvpUrn ngrW dy nW d`so [

auq`r- hV`pw, moihMjodVo, loQl, kwlIbMgn, bnwvwlI [

pRSn-2 isMD GwtI s`iBAqw dy lokW dy smwijk jIvn bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr- isMD GwtI siBAqw dy lokW dw smwijk jIvn bhuq ivkisq sI [smwj iv`c AmIr lok,
ikswn Aqy mjdUr lok rihMdy sn[lok kxk, jvwr, dwlW, Pl, sbjIAW KWdy sn[lok sUqI Aqy aUnI
k`pVy pihndy sn[iesqrIAw Aqy purS dovyN gihxy pihndy sn[lok keI qrW dIAW KyfW vI Kyfdy
sn[

pRSn-3 isMD GwtI s`iBAqw dI ngr Xojnw qy ie`k not ilKo[

au`qr-isMD GwtI s`iBAqw iv`c ngrW iv`c auc


` y sQwnW qy Dwrimk sQwn Aqy AmIr lokW dy Gr
sn[hyTly BwgW iv`c Awm lok rihMdy sn[sVkW Aqy nwlIAW dw pRbMD bhuq vDIAw sI [Gr p`kIAW
ie`tW dy bxy huMdy sn[

pRSn-4 hV`pw s`iBAqw dy pqn dy kI kwrn sn?

au`qr- v`K v`K ivdvwnW ny hV`pw s`iBAqw dy v`K v`K kwrn d`sy hn-

[Link] lokW ny isD GwtI s`iBAqw dy lokW nwl Xu`D krky auhnW nUM hrw id`qw Aqy nSt kr id`qw[

[Link] Aqy hor ndIAW iv`c hVH Awaux krky ieh s`iBAqw nSt ho geI [

[Link] jW mhWmwrI krky ies s`iBAqw dy lok mwry gey[

[Link] GwtI iv`c ryigsqwn PYlx kwrn ieh lok ikqy hor jw ky rihx l`g pey[

pRSn-5 isMD GwtI s`iBAqw dy lokW dw AwriQk jIvn iks qrW dw sI ?

au`qr- isMD GwtI s`iBAqw dy lokW dw muK


` ik`qw KyqIbwVI sI[ lok Anwj, sbjIAW Aqy kpwh
augwauNdy sn[aus smyN lok ByfW , b`krIAW, aUT, GoVy, bld, hwQI Awid pSU vI pwldy sn[vpwr
vsqUAW dI Adlw bdlI duAwrw kIqw jWdw sI [

pRSn-6 pMjwb iv`c hV`pw s`iBAqw dy iksy do kyNdrW bwry ilKo[

au`qr- sMGol-sMGol ipMf luiDAwxw ijlHy iv`c hY [ ies nUM au`cw ipMf vI ikhw jWdw hY [ie`Qy KudweI
dOrwn hV`pw s`iBAqw dy smyN dy im`tI dy brqn,mUrqIAw Aqy qWby dy AOjwr imly hn[

rohIVw- rohIVw ipMf sMgrUr ijlHy iv`c hY ie`Qy KudweI dOrwn hV`pw s`iBAqw dy smyN dy brqn, p`kIAw
ie`tW Aqy iKfoxy imly hn[

pRSn- hyT iliKAW dy shI joVy bxwE-

au`qr- [Link] (e) dyvqw [Link] (s) ivSwl ieSnwn Gr


smwijk is`iKAw- CyvIN 9

3. loQl (a) bMdrgwh [Link]`qr ilpI (A) ilKx klHw

pRSn -hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (X) 2.(X) 3. (X) 4. (X)

pwT-3 ( DrqI dIAW gqIAW)


pRSn-1. DrqI dI dYink gqI kI huMdI hY ?

au`qr- DrqI Awpxy Dury duAwly GuMmdI hoeI ie`k c`kr 24 GMty iv`c pUrw krdI hY[iesnUM DrqI dI dYink gqI
kihMdy hn[ies nwl idn Aqy rwq bxdy hn[

[Link] dy Dury dy JukwE dw kI ArQ hY ?

au`qr- DrqI dw Durw ie`k kwlpink ryKw hY[ieh DrqI dy iv`coN guzrdw hY[ieh Awpxy p`Q ryKw v`l 231/2 ifgrI
dw kOx bxwauNdw hYY[iesnUM DrqI dy Dury dw JukwE kihMdy hn[

[Link]`qW bxn dy kI kwrn hn ?

au`qr- [Link] dw Awpxy Dury qy ie`k hI idSw iv`c Juky rihxw [

[Link] duAwrw 3651/4 idnw iv`c sUrj duAwly c`kr lgwauxw[

pRSn-4. 21 jUn nUM sUrj dIAW ikrnW ik`Qy is`DIAW pYNdIAW hn ?

au`qr- krk ryKw qy [

pRSn-5.d`KxI ArD goly iv`c 23 sqMbr nUM ikhVw mOsm huMdw hY ?

au`qr- bsMq ru`q [

[Link] AXnwq kdoN huMdI hY ?

au`qr- 22 dsMbr nUM [

[Link] ivsUvI Aqy pqJV ivsUvI iv`c AMqr d`so[

au`qr-21 mwrc nUM au`qrI ArD goly iv`c bsMq ru`q huMdI hY ies nUM bsMq ivsUvI kihMdy hn[ 23 sqMbr nUM au`qrI
ArD goly iv`c pqJV dI ru`q huMdI hY ies nUM pqJV ivsUvI kihMdy hn[

pRSn-8 dYink gqI Aqy vwriSk gqI iv`c AMqr d`so [

dYink gqI vwriSk gqI


smwijk is`iKAw- CyvIN 10

[Link] gqI iv`c DrqI Awpxy Dury duAwly GuMmdI [Link] gqI iv`c DrqI sUrj duAwly GuMmdI hY[
hY[
[Link]
[Link] gqI iv`c DrqI 24 GMty iv`c ie`k c`kr gqI iv`c DrqI 3651/4 idnW iv`c ie`k c`kr pUrw krdI
pUrw krdI hY[ hY[

[Link] gqI nwl idn Aqy rwq bxdy hn[ [Link] gqI nwl idn Aqy rwq Coty v`fy huMdy hn Aqy ru`qW
bxdIAW hn[

pRSn-9. d`KxI ArD goly iv`c 23 sqMbr nUM ikhVw mOsm huMdw hY ?

au`qr- bsMq ru`q [

kwrn d`so:-

pRSn-(a).sUrj pUrv iv`coN in`kldw hY Aqy p`Cm iv`c iCpdw hY [

au`qr-swfI DrqI Awpxy Dury qy p`Cm qoN pUrv v`l GuMmdI hY pr sUrj AwpxI QW qy KVw hY[ies leI swnUM sUrj
pUrv iv`coN in`kldw Aqy p`Cm iv`c iCpdw pRqIq huMdw hY [

pRSn-(A) idn Aqy rwq hmySw brwbr nhIN huMdy [

au`qr- DrqI 661/2 ifgrI dy kOx qy JukI hoeI hY ijs kwrn hr sQwn qy sUrj dIAW ikrnW DrqI qy is`DIAW nhIN
pYNdIAW[GuMmdy hoey kdI au`qrI Druv sUrj v`l JuikAw huMdw hY Aqy kdI d`KxIN Druv[ ies leI idn Aqy rwq
brwbr nhIN huMdy[

pRSn-(e) 21 jUn nUM d`KxIN Druv qy lgwqwr AMDyrw huMdw hY [

au`qr- 21 jUn nUM au`qrI Druv sUrj v`l JuikAw huMdw hY[ sUrj dIAW ikrnW d`KxIN Druv q`k nhIN phuMcdIAW [
ies leI d`KxIN Druv qy lgwqwr AMDyrw huMdw hY [

pRSn-(s) sUrj, cMn qy qwry ipRQvI duAwly pUrv qoN p`Cm v`l GuMmdy ikauN nzr AwauNdy hn?

au`qr-ikauNik DrqI AwpxI DurI duAwly p`Cm qoN pUrv v`l GuMmdI hY ies leI swnUM sUrj, cMn qy qwry ault idSw
iv`c Bwv pUrv qoN p`Cm v`l GuMmdy nzr AwauNdy hn[

pRSn-(h) lIp dy swl dw kI ArQ hY ? ie`k Awm swl nwloN lIp dy swl iv`c ie``k idn v`D ikauN huMdw hY?

au`qr-DrqI sUrj dy cwry pwsy ie`k c`kr pUrw krn iv`c 3651/4 idn dw smW lYNdI hY[ies leI hryk swl ¼ idn
dw smW bc jWdw hY [ies smyN nUM pUrw krn leI AsIN cwr swlW bwAd swl iv`c ie`k idn joV idMdy hW iesnUM
lIp dw swl kihMdy hn[

KwlI QwvW Bro:-

[Link] p`Cm idSw qoN pUrv idSw v`l GuMmdI hY [

2. Durw ie`k klipq ik`lI hY ijs dy duAwly DrqI GuMmdI hY [

[Link] ijs p`Q rwhIN sUrj duAwly c`kr k`tdI hY nUM p`Q-ryKw AwKdy hn[

[Link] KyqrW iv`c Cy mhIny dw idn Aqy Cy mhIny dI rwq huMdI hY [


smwijk is`iKAw- CyvIN 11

pwT-11

vYidk s`iBAqw

[Link] kwl dI rwjnIiqk AvsQw bwry pMj vwk ilKo [

au`[Link] smyN rwj Coty-Coty kbIilAW iv`c vMifAw hoieAw sI[

[Link] rwj dw muKI huMdw sI [

[Link] QwvW qy rwjy dI cox huMdI sI pRMqU Awm qOr qy rwjy dw pu`qr hI rwjw bxdw sI[

[Link] Aqy simqI rwjy dI shwieqw krn leI do sMsQwvW huMdIAwN sn[

[Link], sYnwnI Aqy gRwmxIN Awid rwjy dI shwieqw krn leI AiDkwrI huMdy sn[

[Link] lok ikhVy dyviqAwN dI pUjw krdy sn?

au`qr-vYidk lok iqMn qrHW dy dyviqAW dI pUjw krdy sn:-

[Link] dy dyvqw:-ijvyN ipRQvI , AgnIN, som

[Link] dy dyvqw:- ijvyN ieMdr, vwXU, mwrUq

[Link] dy dyvqw:-ijvyN vrux, sUrj Awid[

[Link] kwl smyN smwijk jIvn dIAW ikhVIAW ivSySqwvW sn?

au`qr-1. aus smyN smwj cwr vrxW bRwhmx, K`qrI, vYS Aqy SUdr iv`c vMifAw hoieAw sI [

2. smwj dI muFlI iekweI pirvwr huMdw sI[ipqw pirvwr dw muKI huMdw sI[

3. aus smyN iesqrIAw nUM bhuq snmwn id`qw jWdw sI[iesqrIAw pVHIAW ilKIAW huMdIAW sn[

4. vYidk lok Bojx iv`c kxk, dwlW, cwvl, Pl, sbzIAW, du`D, iGE KwNdy sn[

5. vYidk lok pgVI, DoqI Awid pRkwr dy k`pVy pihndy sn [ iesqrIAw Aqy purS dovyN gihxy pihxdy sn[

6. lok iSkwr krky, r`Q-dOV, GuVsvwrI Aqy nwc rwNhI Awpxw mnorMjn krdy sn[

[Link] lokW dIAw AwriQk gqIivDIAW kI sn ?

auu`qr-1. vYidk lok kxk, jON, kpwh, cwvl Awid dI KyqI bldW nwl krdy sn[

2. vYidk lok gW, GoVw, Byf, b`krI, bld Awid pSU pwldy sn[

3. aus smyN luhwr, prKwx, julwhw , GuimAwr Awid kwrIgr sn[

[Link] Ql Aqy jl mwrgW rWhI huMdw sI[

[Link] isMDU pRdyS iv`c ikhVIAW ndIAW vihMdIAW sn ?

au`qr- spq isMDU pRdyS qoN Bwv s`q ndIAW dw pRdyS hY[ aus smyN vihx vwlIAw s`q ndIAW hyT ilKIAW sn-

[Link] [Link] 3. cnwb 4. rwvI 5. ibAws [Link] [Link]


smwijk is`iKAw- CyvIN 12

hyT iliKAw dy shI joVy bxwE:-

au`qr- 1. ivpwS (s) ie`k ndI

[Link] (a) rwjnIiqk sMsQw


3. AwXurvyd (A) icikqsw Swsqr
4. vrux (e) ie`k dyvqw

pRSn -hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

[Link] ie`k ndI dw nwm hY[ (√)

[Link] kwl iv`c ieMdr vrKw dw dyvqw sI[ (√)

[Link] kwl dy lokW leI gaU piv`qr nhIN sI[ (X)

[Link] kwl iv`c iesqrIAw dw Awdr nhIN huMdw sI[ (X)

pwT-4

nkSy- swfy ikvyN mddgwr

pRSn.1- nkSw kI hY ?

au`qr- ie`k nkSw pUrI DrqI dw jW kuJ Bwg dw pYmwny Anuswr p`DrI sqwH qy iK`icAw hoieAw rUp
hY [

pRSn.2- glob kI hY ?

au`qr- glob DrqI dw shI rUp iv`c mwfl huMdw hY[

pRSn.3- nkSy Aqy glob iv`c AMqr d`so [

au`qr- glob DrqI dw mwfl huMdw hY[ieh DrqI dI qrWH hI gol Aqy JuikAw hoieAw huMdw hY jdik
nkSw p`DrI sqHw qy iK`icAw jWdw hY [

pRSn.4-nkSy ikauN bxwey gey hn ? iehnW dI mh`qqw d`so [

au`[Link] iksy sQwn dI siQqI pqw krn leI bxwey jWdy hn[

2. nkSy ie`k sQwn dI dUsry sQwn qoN dUrI Aqy smW pqw krn iv`c swfI shwieqw krdy hn[

3. nkiSAW dI shwieqw nwl AsIN sVkW, ndIAwN, dirAw, ryl dy rsqy Awid pqw kr skdy hW[

pRSn.5-v`K-v`K nkiSAW dI sUcI bxwE[

au`qr- [Link] nkSy [Link] nkSy [Link] sbMDI nkSy [Link]-AwikRqI nkSy [Link] nkSy
[Link]-nkSy
smwijk is`iKAw- CyvIN 13

pRSn.6-nkiSAW dy ikhVy QMm hn Aqy ikauN ?

au`qr- dUrI , idSw Aqy pRmwixk icMnH nkiSAW dy iqMn QMm hn[iehnW iqMn q`qW qoN ibnw nkSy nUM
pVHxw Aqy smJxw AOKw hY [

pRSn.8- pRmwixk icMnHW bwry qusIN kI jwxdy hoN? d`so[

au`qr- nkSy iv`c kuJ ivSyS q`QW nUM drswaux leI pUry ivSv iv`c smwn rUp iv`c kuJ icMnH
inSicq kIqy gey hn, iehnW nUM pRmwixk icMnH kihMdy hn[icMnHW dI vrqo nwl nkSy nUM pVHxw
Awswn ho jWdw hY [nkSy iv`c pwxI Aqy Ql nUM drswaux leI rMgw dI vrqo kIqI jWdI hY [

pRSn.9- rMgdwr nkiSAW iv`c ikhVy-ikhVy rMgwN nwl hyT ilKIAW BOiqk AwikRqIAW
idKweIAW jWdIAW hn- phwV, au`cIAW phwVIAW, mYdwn, dirAw ,jMgl Aqy brP nwl Fky
phwV[

au`qr-

BOiqk AwikRqI rMg

[Link] BUrw

2. au`cIAW phwVIAW pIlw

3. mYdwn hrw

4. dirAw nIlw

5. jMgl hrw

6. brP nwl Fky phwV[ ic`tw

pRSn.10-nkSy iv`c idSw dw kI aupXog kIqw jWdw hY ?

au`qr- nkSy iv`c idSw nwl swnUM ieh jwxkwrI imldI hY ik koeI sQwn ik`Qy siQ`q hY[ nkSy dw
au`prlw Bwg au`qr idSw huMdw hY[ ies nwl AsIN bwkI idswvW dw Anumwn vI lgw skdy hW [
smwijk is`iKAw- CyvIN 14

pRSn.11-nkSy nUM pVHn leI pYmwnw swfI kI mdd krdw hY ?

au`qr- AsIN nkSy qy hzwrW iklomItr dI dUrI nUM nhIN idKw skdy[ies leI AsIN ies nUM Coty
pYmwny iv`c bdl ky idKwauNdy hW[audwhrn leI AsIN Drwql dI 1000 iklomItr dI dUrI nUM 10
sYNtImItr duAwrw idKw skdy hW[

ies qrW jo pYmwnw bxygw auh hovygw- 1 sYNtImItr= 100 iklomItr[

pRSn.12-nkSy iv`c nkSw sMkyq dw kI mh`qv hY ?

au`qr- nkiSAW iv`c sVkW, rylmwrgW, ngrW Awid nUM auhnW dy AslI Akwr iv`c nhIN idKwieAw
jw skdw [iehnW nUM idKwaux leI sMkyqW dI vrqo kIqI jWdI hY[ iehnW sMkyqW nUM dyK ky AsIN
v`K-v`K sVkW Aqy sQwnW dI siQqI bwry pqw kr skdy hW [

pwT-5

DrqI dy pirmMfl

pRSn-1. Ql mMfl iksnUM AwKdy hn ?

au`qr-Ql mMfl qoN Bwv DrqI dy BUmIN vwly Bwg qoN hY[

[Link] qy pRmu`K BU-rUpW dy nwm ilKo [

au`qr- 1. phwV 2. pTwr 3. mYdwn

pRSn- [Link] dy swry pirmMfl ie`k dUsry nUM ikvyN pRBwivq krdy hn ?

au`qr- DrqI dy swry pirmMfl ie`k dUsry nwl juVy hoey hn [iksy ie`k pirmMfl dw sMquln ivgVn
nwl dUsry do pirmMflW dw sMquln vI ivgV jWdw hY [

pRSn- [Link] lVHI iks nUM AwKdy hn ?

au`qr- prbqW dy smUh nUM prbq lVHI AwKdy hn [

pRSn- 5. ivSv dy pRis`D pTwrW dy nwm d`so [

au`qr- [Link] dw d`KxI pTwr 2. m`D APrIkw dw pTwr 3. iq`bq dw pTwr

pRSn- 6. vwXUmMfl jIvn pRxwlI nUM ijaUx iv`c ikvyN shwieqw krdw hY ?

au`qr- 1. vwXUmMfl qoN AwksIjn gYs lY ky jIv swh lYNdy hn[

[Link] qoN nweItRojn gYs nwl jIvW iv`c vwDw huMdw hY[

3. vwXUmMfl qoN kwrbnfwieAwksweIf gYs lY ky pody Awpxw Bojx bxwauNdy hn[


smwijk is`iKAw- CyvIN 15

pRSn- 7. myj BU –rUp iks nUM Aqy ikauN AwKdy hn ?

au`qr- myj BU-rUp pTwr nUM AwKdy hn ikauNik iesdw au`qrlw isrw myj dI qrW p`Drw hud
M w hY [

pRSn-8 jl mMfl dI mnu`K leI kI mh`qqw hY ?

au`qr- [Link] mMfl qoN mnu`K nUM pwxI pRwpq huMdw hY jo ik ausdy ijauNdy rihx leI bhuq jrUrI hY[

[Link] mMfl vrKw ilAwaux iv`c shwieqw krdw hY[

[Link] mMfl qoN swnUM nmk pRwpq huMdw hY [

pRSn-9. mhWdIp iksnUM AwKdy hn ?

au`qr- DrqI dy auh v`fy Bwg ijhVy iqMn jW cwr pwisAwN qoN pwxI nwl iGry huMdy hn mhWdIp
AKvwauNdy hn [

pRSn-10. DrqI qy ikMny mhWdIp hn ? iehnW dy nwm ilKo [ sB qoN v`fw mhWdIp ikhVw hY ?

au`qr- DrqI qy s`q mhWdIp hn[

[Link] [Link] [Link] [Link]`qrI AmrIkw 5.d`KxI AmrIkw [Link] 7. AMtwritkw[


sB qoN v`fw mhWdIp eySIAw hY [

[Link] dy nwm d`so [ glob qy mhWswgrW nUM ikhVy rMg nwl drswieAw jWdw hY ?

au`qr- sMswr qy cwr mhWswgr hn[

[Link] mhWswgr 2. AMD mhWswgr 3. ihMd mhWswgr 4. AMtwrkitk mhWswgr[

glob qy mhWswgrW nUM nIly rMg nwl drswieAw jWdw hY [

pRSn- [Link] mMfl iksnUM AwKdy hn ?

au`qr-DrqI dy ijs Bwg qy v`K-v`K jIv jMqU Aqy pyV-pOdy rihMdy hn ausnUM jIv mMfl kihMdy hn[

pRSn- [Link]`qrI ArD goly nUM Drq golw Aqy d`KxI ArD goly nUM jl golw ikauN kihMdy hn ?

au`qr- ikauNik au`qrI ArD goly iv`c Ql Bwg ijAwdw hY Aqy d`KxI ArD goly iv`c jl Bwg
ijAwdw hY[

pRSn-14. jIv mMfl dw pRmu`K pRwxI hox krky mnu`K nUM iknWH g`lW dw iDAwn r`Kxw cwhINdw hY ?

au`[Link]`K nUM vDdI jnsMiKAw qy rok lwauxI cwhINdI hY [

[Link] swDnw dI swvDwnI nwl vrqo krnI cwhIdI hY [

KwlI QwvW Bro-


smwijk is`iKAw- CyvIN 16

1. AwstrylIAw 2. APrIkw 3. au`qrI 4. d`KxI AmrIkw 5. pwxI 6. AMtwkitk 7. jIv

hyT iliKAW dy TIk joVy bxwE-

au`qr- 1. mhWdIp (e) AMtwrkitk

2. BU-rUp (s) pTwr

3. jIvn (A) jIv-mMfl

4. mhWswgr (e) Awrkitk

pwT-13

morIAw Aqy SMug kwl

[Link] bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr- iskMdr mkdUnIAW dy rwjy iPilp dw pu`qr sI [ auh swry sMswr nUM ij`qxw cwhuMdw sI [ aus ny Bwrq qy 326
[Link] iv`c hmlw kIqw[aus ny rwjy pors nUM hrwieAw[pRMqU vwips jWdy smyN buKwr kwrn ausdI mOq ho geI [

pRSn- 2. kOt`ilAw bwry ie`k not ilKo [

au`qr- kOt`ilAw nUM cwxikAw vI ikhw jWdw hY [auh ie`k mhwn ivdvwn sI [rwjw cMdrgupq mOrIAw ausnUM Awpxw
gurU mMndw sI [aus ny ArQ SwSqr nW dI ie`k pusqk ilKI [

[Link] nUM mhwn ikauN ikhw jWdw hY ?

au`qr- ASok ie`k mhwn SwSk sI[ kilMg dy Xu`D qoN bwAd aus ny AihMsw nUM Apxw ilAw [ ausny iSkwr krnw
C`f id`qw Aqy bu`D Drm Apxw ilAw [aus ny prjw dI BlweI leI sVkW, hspqwl,srWvW bxvweIAW [

[Link] klw bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr- [Link] morIAw Aqy ASok ny suMdr mihl bxwey [

[Link] ny sWcI dy sqUp dw inrmwx krvwieAw [

3. ASok ny cwr SyrW vwlI ie`k mUrqI bxvweI jo ik swfw rwStrI icMnH hY [

KwlI QwvW Bro:-

1. bhwdrI 2. 297 [Link] 3. iskMdr 4. ArQ SwSqr , ieMfIkw 5. sWcI

hyT iliKAW dy joVy bxwE


smwijk is`iKAw- CyvIN 17

1) mYgsQnIz s) ieMfIkw

2) kOt`ilAw a) ArQ-SwSqr

3) sWcI A) sqUp

4) AmwqXw e) mMqrI

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (X) 2. (X) 3. (X) 4. (√) 5. (√)

pwT-6

swfw Bwrq- sMswr iv`c

[Link] AkSWS ryKw Bwrq nUM do ih`isAW iv`c vMfdI hY ? auhnW do ih`isAW dy nwm
d`so[

au`qr- krk ryKw Bwrq nUM do brwbr ih``isAW iv`c vMfdI hY [ d`KxI ih`sy nUM aUSnKMfI Aqy au`qrI
ih`sy nUM au`p-aUSnKMfI ikhw jWdw hY [

pRSn-2. Bwrq dy guAwNFI dySW dy nwm ilKo [

au`qr- [Link] [Link] [Link] [Link] [Link] [Link] [Link]

[Link] qy Bwrq dI AkSwNS Aqy idSWqr siQqI d`so [

au`qr- Bwrq 804’ au`qr qoN 3706’ au`qr AkSWS Aqy 6707’ pUrv qoN 97025’ pUrv idSWqr q`k
PYilAW hoieAw hY [

[Link] nUM ie`k au`p-mhWdIp ikauN ikhw jWdw hY ?

au`qr- Bwrq ie`k v`fw dyS hY Aqy ieh iqMn pwisAW qoN pwxI nwl iGirAw hoieAw hY ies leI
iesnUM au`p-mhWdIp ikhw jWdw hY [

[Link] nUM rwjnIiqk qOr qy ikMny rwjW Aqy kyNdrI SwiSq pRdySW iv`c vMifAw hoieAw hY
?

au`qr- Bwrq nUM 29 rwjW Aqy 7 kyNdrI SwiSq pRdySW iv`c vMifAw hoieAw hY [
smwijk is`iKAw- CyvIN 18

[Link] iqMn swgrW dy nwm ilKo ijMnHW ny BwrqI au`p-mhWdIp nUM GyirAw hY ?

au`qr- [Link] mhWswgr [Link] swgr [Link] dI KwVI [

KwlI QWvW Bro [

[Link] 2. goAw 3.d`KxI 4. kMinAw kumwrI [Link]

hyT iliKAW dy joVy bxwE

1) AMdmwn Aqy inkobwr e) Bwrq dw dIp smUh

2) mwldIv A) d`Kx v`l dy guAWFI

3) mnmwr a) swfw pUrvI guAWFI

4) SRIlMkw s) smuMdrI h`d nwl juiVAw dyS

pwT-14

Bwrq 200 eI: pU: qoN 300 eI: q`k

[Link] dy SwSn pRbMD qy not ilKo [

au`qr- sqvwhnw ny d`kn iv`c 300 swl rwj kIqw [auhnW dw Swsn pRbMD bhuq cMgw sI[rwjy nUM
srvau`c sQwn pRwpq sI[aus dI shwieqw leI keI AiDkwrI huMdy sn [swry rwj nUM pRWqW,
ijilAW Aqy ipMfw iv`c vMifAw hoieAw sI [rwjy kol bhuq v`fI sYnw huMdI sI [

pRSn-2. pihlw mhwn col SwSk kOx sI ? aus dIAW pRwpqIAW ikhVIAW sn ?

au`qr- kwrIkl pihlw mhwn col SwSk sI[ aus ny SRIlMkw qy hmlw kIqw sI [aus ny jMglW nUM
swP krky BUmIN nUM KyqI Xog bxwieAw sI [

pRSn-3. 200 eI: pUrv qON 300 eI: q`k d`KxI Bwrq dy lokW dy jIvn bwry ilKo [

au`qr- aus smyN lokW dw jIvn bhuq swdw sI [lok pirvwr iv`c iml jul ky rihMdy sn [lokW dw
mu`K kMm KyqI Aqy vpwr sI [sMgIq, nwc, kivqw Awid auhnW dy mnorMjn dy swDn sn [

pRSn- 4. mhWpwSwx sMsikRqI dy muridAwN nUM dPnwaux dy FMg bwry ilKo [

au`qr- mhWpwSwx sMsikRqI dy lok muridAW nUM dPnwaux qoN bwAd auhnW dy cwry pwsy v`fy v`fy p`QrW
dw ie`k Gyrw bxwauNdy sn [ auh muridAW dy BWfy, hiQAwr Awid vI auhnW dy nwl hI dPnw idMdy
sn[aunHW dw ivSvws sI ik dUsrI dunIAW iv`c mrn vwly nUM iehnW sB cIjW dI jrUrq pYNdI
hovygI [

pRSn-5. kinSk qy ie`k not ilKo [


smwijk is`iKAw- CyvIN 19

au`qr- kinSk kuSwn vMS dw sB qoN pRis`D rwjw sI [ aus ny bVI bhwdrI nwl Xu`D kIqy sn[ auh
bu`D Drm dw pYrokwr sI [aus ny bhuq swrIAW suMdr mUrqIAW bxvweIAW [

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1.(√) 2. (X) 3.(√) 4.(X) 5. (√) 6.(√) 7. (X)

pwT-15

gupq swmrwj- Bwrq dw sunihrI Xuu`g

pRSn-1. smudrgupq dIAW ij`qW dw vrxn kro [

au`qr- [Link] nUM Bwrq dw nYpolIAn ikhw jWdw hY[ ausnyy au`qrI Bwrq dy iqMn rwijAW, 7 rwijAW
dy ie`k gu`t, d`Kx dy 12 rwijAW Aqy jMglI jwqIAW nUM hrwieAw [

pRSn-2. cMdrgupq ivkrmWid`iqAw bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr- cMdrgupq ivkrmWid`iqAw smudrgupq dw pu`qr sI [ausnUM cMdrgupq dUjw vI ikhw jWdw hY[ ausny
bhuq swrIAW ij`qW drj kIqIAW [ausdy drbwr iv`c nON ivdvwn sn ijMnHW nUM ‘nON rqn’ ikhw jWdw hY
[ausny v`fI mwqrw iv`c sony, cWdI dy is`ky clwey Aqy smwj dw kilAwn kIqw [

[Link] bwry ie`k not ilKo [

au`qr- kwlIdws cMdrgupq dUjy dy drbwr iv`c ‘nON rqnW’ iv`coN ie`k kvI sI [ausdIAW rcnwvW SkuMqlw,
myGdUq Awid swry sMswr iv`c pRis`D hn[

[Link] dy AwriQk jIvn bwry qusIN kI jwxdy hoN?

au`qr- [Link] smyN rozwnw jIvn dIAW vsqUAW bhuq ssqIAW sn[ tYks bhuq G`t sn [

[Link] smyN lokW dw mu`K ik`qw KyqIbwVI sI [

[Link] smyN dUsry dySW nwl vpwr vI huMdw sI [

pRSn-5. gupq kwl nUM Bwrq dw suinhrI Xu`g ikauN kihMdy hn?
smwijk is`iKAw- CyvIN 20

au`qr- [Link] kwl iv`c Swsn pRbMD bhuq vDIAw sI [rwjw prjw dI BlweI leI kMm krdw sI[

[Link] KuShwl Aqy iemwndwr sn[koeI AprwD jW corI vgYrw nhIN huMdI sI [

[Link] kwl iv`c qknIk Aqy ivigAwn dw bhuq ivkws hoieAw[ AwrIAw B`t aus kwl dw pRis`D
ivigAwnI sI [

[Link] kwl iv`c swry DrmW dw siqkwr kIqw jWdw sI[ is`iKAw vI au`nq sI [

hyT iliKAW dy joVy bxwE

au`qr-

1) AwrIAwvr`q A) au`qrI Bwrq

2) mdRk a) pMjwb

3) loh-sqMB s) id`lI

4) kumwrwmwqX e) ie`k APsr

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (√) 2. (X) 3. (X) 4. (X) 5. (√) 6. (√)

pwT-16

(hrSvrDn kwl- 600 eI: qoN 650 eI:)

pRSn- bwxB`t bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr- bwxB`t rwjw hrSvrDn dw rwj kvI sI[ ausny hrSvrDn bwry ‘ hrScirq’ pusqk ilKI [

pRSn-2. ihaUnsWg bwry qusIN kI jwxdy hoN ?

au`qr- ihaUnsWg ie`k pRis`D cInI XwqrI sI [auh cIn qoN bu`D Drm dy Dwrimk sQwnw dI Xwqrw krn Bwrq
AwieAw sI [ausny ‘ sI-XU-kI’ pusqk ilKI [

pRSn-3 hrSvrDn bwry ie`k not ilKo [

au`qr- hrSvrDn puiSAwBUqI vMS dw ie`k mhwn rwjw sI [ auh 606 eI: iv`c rwj g`dI qy bYiTAw [auh ie`k
mhwn jyqU hox dy nwl nwl ie`k mhwn ivdvwn Aqy lyKk sI [auh bu`D Drm iv`c SrDw r`Kdw sI [

pRSn-4 hrSvrDn kwl dy smwj bwry qusIN kI jwxdy hoN?

au`qr- hrSvrDn kwl iv`c lok swdw Aqy suKI jIvn bqIq krdy sn [auh mu`K qOr qy SwkwhwrI sn Aqy du`D,
iGE, Pl, sbzIAw Awid dI vrqo krdy sn[ smwj iv`c jwqI pRQw sKq sI[ nwlMdw ies smyN pRis`D ivSv-
ividAwlw sI [
smwijk is`iKAw- CyvIN 21

pRSn-5 hrSvrDn dy rwj-pRbMD bwry ilKo [

au`qr- 1. rwjw rwj pRbMD dw muKI huMdw sI[ ausdI shwieqw krn leI keI mMqrI huMdy sn [

2. swmrwj pRWqW , ijilAW Aqy ipMfW iv`c vMifAw hoieAw sI [

3. rwjy kol sYnw huMdI sI Aqy rwjy duAwrw lokW qy tYks bhuq G`t lgwey jWdy sn [

hyT iliKAW dy joVy bxwE

au`qr- 1) puiSAwBUqI A) kurUkSyqr

2) ihaUnsWg a) cInI XwqrI

3) bwx-B`t s) lyKk

4) dUq e) sMdyS iljwx vwlw

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (√) 2. (X) 3. (X) 4. (√) 5. (X)

pwT-21

SihrI ivkws Aqy sQwnk srkwr


pRSn-1. AzwdI ip`CoN hoey SihrI ivkws bwry not ilKo [

au`qr- AzwdI qoN bwAd bhuq swry ipMfW ny ksibAW dw rUp Dwr ilAw Aqy iPr SihrW iv`c bdl
gey [SihrW iv`c v`fy-v`fy kwrKwny sQwipq kIqy gey[ipMfW qoN v`fI igxqI iv`c lok ruzgwr dI
Bwl iv`c SihrW iv`c cly gey[

pRSn-2. SihrI sQwnk sMsQwvW ikhVIAW-ikhVIAW hn ?

au`qr- SihrI sQwnk srkwr dIAW iqMn sMsQwvW hn :-

1. ngr pMcwieq 2. ngrpwilkw 3. ngr ingm

pRSn-3. Sihr nUM jnsMiKAw dy AwDwr qy vwrfW iv`c ikauN vMifAw jWdw hY ?

au`qr- Sihr dw ivkws krn leI Sihr nUM v`K-v`K vwrfW iv`c vMifAw jWdw hY[ hryk vwrf iv`coN
ie`k mYNbr cuixAw jWdw hY [

pRSn-4. ngr ingm Aqy ngrpwilkw dI cox lVn leI ikMnI aumr hoxI cwhINdI hY ?

au`qr- 25 swl jW aus qoN ijAwdw [


smwijk is`iKAw- CyvIN 22

pRSn-5. ksby dI sQwnk srkwr nUM kI ikhw jWdw hY ?

au`qr- ngr pMcwieq [

pRSn-6. ngr ingm dy cwr srkwrI krmcwrIAW dy nwm ilKo [

au`qr- 1. kimSnr 2. ishq APsr 3. kr APsr 4. lyKw APsr

pRSn-7. SihrI sQwnk srkwr dI Awmdn dy koeI cwr swDn d`so[

au`qr-1. cuMgI kr, gRih kr , mnorMjn kr

2. ibjlI, pwxI, irkSy, Tyly Awid au`qy PIs

3. srkwr v`loN pRwpq gRWt/shwieqw

4. srkwr qoN pRwpq krjw [

pRSn-8. ijlHw pRbMD dw muKIAw kOx huMdw hY Aqy ikvyN cuixAw jWdw hY ?

au`qr- ijlHw pRbMD dw muKIAw ifptI kimSnr ( D.C.) huMdw hY [ auh I.A.S. pRIiKAw duAwrw cuixAw
jWdw hY [

pRSn-9. SihrI sQwnk srkwr pRqI quhwfy kI Prz hn?

au`qr- 1. swnUM Xog Aqy iemwndwr mYNbrW dI cox krnI cwhIdI hY [

2. swnUM Sihr nUM swP-suQrw r`Kxw cwhIdw hY [

[Link] Awpxy kr/tYks iemwndwrI nwl cukwauxy cwhIdy hn [

pwT- 21 pRSn- 10. ngrpwilkw/ngr ingm dy koeI iqMn kMm ilKo [

au`qr- 1. ngr iv`c pwxI, ibjlI Aqy roSnI dw pRbMD krnw[

2. bImwrIAW dI rokQwm leI tIky lgvwauxw [

3. sVkW Aqy pulW dw inrmwx krnw [

pRSn-11. kI sVk qy swiekl clwauNdy smyN hYlmyt pwauxw cwhIdw hY ?

au`qr- swfy dyS iv`c swiekl clwauNdy smyN hYlmyt pwauxw jrUrI nhIN hY [ pRMqU iPr vI durGtnw qoN bcwE leI swnUM
hYlmyt pwauxw cwhINdw hY [

KwlI QWvW Bro:-

1. ksby 2. rwj srkwr 3. 25 , 18 4. dIvwnI, PojdwrI 5. ksbw

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (X) 2. (X) 3. (√) 4. (√) 5. . (X)


smwijk is`iKAw- CyvIN 23

pwT-7

Bwrq dw jlvwXU, bnspqI Aqy jMglI jIv

pRSn-1. pRmu`K bnspqI iksmW dy nwm ilKo [

au`qr-1. aUsx sdwbhwr vx 2. aUSx p`qJVI vx

3. mwrUQlI bnspqI 4. prbqI bnspqI 5. jvwrI vx [

pRSn -2. Bwrq dIAW pRmu`K ru`qW dy nwm ilKo [

au`qr- 1. srdI dI ru`q ( m`D dsMbr qoN PrbrI q`k)

2. grmIN dI ru`q ( mwrc qoN m`D jUn q`k )

3. mwnsUn dI ru`q ( m`D jUn qoN sqMbr q`k )

4. prqdI mwnsUn dI ru`q ( AkqUbr qoN nvMbr q`k )

pRSn-3. Bwrq iv`c grmIN dI ru`q bwry jwxkwrI idE [

au`qr- 1. Bwrq iv`c grmIN dI ru`q mwrc qoN m`D jUn q`k huMdI hY [

2. ies smyN au`qrI Bwrq iv`c grm KuSk pOxW cldIAW hn ijMnHW nUM lU ikhw jWdw hY [

[Link] smyN au`qrI Bwrq iv`c qwpmwn bhuq v`D jWdw hY [

pRSn-4. Bwrq iv`c ikhVI ru`q iv`c vrKw ijAwdw Aqy bhuqy BwgW iv`c huMdI hY?ies ru`q bwry jwxkwrI idE[

au`qr- Bwrq iv`c mwnsUn ru`q iv`c ijAwdw Aqy bhuqy BwgW iv`c vrKw huMdI hY [ ieh ru`q m`D jUn qoN sqMbr q`k huMdI hY
[ ies smyN d`Kx-p`CmIN mwnsUn pOxW vrKw krdIAW hn [

[Link] sdwbhwr bnspqI bwry not ilKo [

au`qr- ieh vx ijAwdw vrKw vwly pRdS y W iv`c pwey jWdy hn [ ieh bhuq hI au`cy huMdy hn [ijs smyN kuJ ru`K Awpxy p`qy
JwV rhy huMdy hn aus smyN hor ru`Kw qy nvyN p`qy Aw rhy huMdy hn ies leI ieh sdw hry- Bry idKweI idMdy hn [

pRSn-6. jMglI jIvW dI sMBwl qy not ilKo [

auqr- Bwrq iv`c keI qrW dy jIv jMqU pwey jWdy hn [pr keI jMqUAW dIAW jwqIAW hux Kqm ho rhIAW hn[srkwr
ny jIvW dy kudrqI vwqwvrx iv`c rihx leI keI pwrk Aqy icVIAwGr bxwey hn[ swnUM vI jMglI jIvW dI sMBwl leI
koiSS krnI cwhIdI hY [

pRSn-7. kudrqI swDnw dI sMBwl bwry ilKo [

au`qr- kudrqI swDnW iv`c jIv jMqU, vx, im`tI , Kixj Awid Swiml hn [ swnUM iehnW swDnW dI shI vrqo krnI
cwhINdI hY qW jo ieh Kqm nw hox [

pRSn-8. kudrqI bnspqI dy lwBW bwry jwxkwrI idE [

au`[Link] qoN swnUM dvweIAW bxwaux leI keI pRkwr dIAW jVHI-bUtIAW Aqy l`kVI pRwpq huMdI hY[

2. ru`K vrKw ilAwaux iv`c shwiek huMdy hn [


smwijk is`iKAw- CyvIN 24

[Link]`K swnUM AwksIjn pRdwn krdy hn [

4. jMgl jIv-jMqUAW dw Awvws-sQwn huMdy hn[

5. ru`K hVHW Aqy Bo-Kor nUM rokdy hn [

[Link] bnspqI Bwrq iv`c ik`Qy pweI jWdI hY ? pRmu`K ru`KwN dy nW ilKo [

au`qr- jvwrI bnspqI fYltw pRdySW iv`c pweI jWdI hY[ ieh au`Qy imldI hY ij`Qy pwxI bhuq ijAwdw Kwrw huMdw hY
[p`CmIN bMgwl dy suMdr vx ies bnspqI leI pRRis`D hn[ iesdy mu`K ru`K mYngRov Aqy suMdrI hn [

KwlI QwvW Bro:-

[Link] 2. sMdl

[Link] , PrbrI 4. AwksIzn , kwrbnfwieAwksweIf

pwT-17 cwlUikAw Aqy p`lv

pRSn-1. d`KxI Bwrq dy cwlUikAw bwry qusIN kI jwxdy hoN?

ao`qr- cwlUikAw ny d`KxI Bwrq iv`c swqvwhn SwSkW dy pqn qoN bwAd rwj kIqw [

pulkyiSn pihlw , kIrqIvrmn Aqy pulkyiSn dUjw ies vMS dy mu`K rwjy sn [

pRSn-2. cwlUikAw mMdrW bwry ie`k not ilKo [

au`qr- cwlUikAw ny mu`K qOr qy bRhmW, ivSnUM Aqy iSv dI pUjw leI mMdr bxwey [pMpnwQ dy mMdr bhuq pRis`D hn[
ies vMS dy mMdrW dIAW dIvwrW qy rmwiex dy idRSW nUM bVy suMdr FMg nwl idKwieAw igAw hY[

pRSn-3. p`lvW dI klw Aqy Bvn-inrmwx klw bwry qusIN kI jwxdy hoN?

au`qr- p`lvW ny AnykW mMdrW dw inrmwx krvwieAw [iehnW ny r`Q mMdr bxvwey [iehnW dy mMdrW dy nwm
mhWBwrq dy pWfvW dy nwm qy sn[ iehnW mMdrW iv`c pUjw- pwT dy nwl nwl is`iKAw vI id`qI jWdI sI [

hyT iliKAW dy joVy bxwE

1) eIrwnI rwjdUq A) pulkyiSn dUjw

2) vIrUpwk`S a) cwlUikAw mMdr

3) mhWblIpurm s) r`Q mMdr


smwijk is`iKAw- CyvIN 25

4) mihMdr vrmn e) p`lv rwjw

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (√) 2. (X) 3. (X) 4. (√)

pwT-22 (srbjnk sMpqI dI sMBwl)

[Link] AwpxI in`jI jwiedwd nUM ipAwr ikauN krdy hW ?

au`qr-ikauNik in`jI jwiedwd qy swfw Awpxw Dn l`igAw huMdw hY [

[Link] sMpqI dI sMBwl ikauN jrUrI hY ?

au`qr-ikauNik ieh swfy dyS dI Aqy swfI sB dI sWJI sMpqI huMdI hY[ iesdy Krwb hox nwl swfy dys dw nukswn
huMdw hY[

pRSn-3. lok srbjnk sMpqI Krwb ikauN krdy hn?

au`qr-keI lok AwpxIAW mMgW mnvwaux leI jW keI vwr jwxy –Anjwxy iv`c srbjnk sMpqI nUM Krwb krdy hn[

pRSn-4. do qrHW dI srbjnk sMpqI dy nwm d`so[

au`qr-1. srbjnk sMsQwvW/syvwvW

[Link] iemwrqW

pRSn-5. lok aupXogI syvwvW qoN qusIN kI smJdy hoN? koeI do audwhrnW idE[

au`qr- auh syvwvW jo srkwr duAwrw swry lokW dy aupXog leI id`qIAW jWdIAW hn lok aupXogI syvwvW khwauNdIAW
hn[ ijvyN skUl, hspqwl, b`sW, g`fIAW, bwg, pwrk Awid[

pRSn-6. srbjnk sMpqI kI hY? iesnUM sMBwlxw iksdI ijMmyvwrI hY ?

au`qr- srbjnk sMpqI swfI sB dI swNJI huMdI hY[ iesnUM sMBwlxw swfI sB dI ijMmyvwrI hY [

pRSn-7. lok sWJI sMpqI dw duraupXog ikvyN krdy hn?

au`qr- lok sWJIAW QWvW qy gMdgI iKlwr ky, b`sW ,g`fIAW nUM nukswn phuMcw ky, sVkW dy iknwry l`gIAW lweItW
qoV ky sWJI sMpqI dw duraupXog krdy hn[

pRSn-8. skUl dI sMpqI iksdy pYsy qoN bxweI jWdI hY ?

au`qr- skUl dI sMpqI srkwr dy pYsy qoN bxweI jWdI hY[ srkwr ieh pYsw swfy qoN iek`Tw krdI hY [ies qrW
skUl dI sMpqI swfy Awpxy pYsy qON bxdI hY [

pRSn-9. in`jI Aqy srbjnk sMpqI iv`c iv`c mu`K AMqr d`so [

au`qr- in`jI sMpqI qy isrP swfw Awpxw AiDkwr huMdw hY jdik srbjnk sMpqI sB dI sWJI huMdI hY [

[Link] dI sMpqI pRqI swfI kI ijMmyvwrI hY ?


smwijk is`iKAw- CyvIN 26

au`qr-swnUM skUl dI iemwrq, PrnIcr Awid Krwb nhIN krnw cwhIdw Aqy swnUM skUl iv`c sPweI r`KxI cwhIdI
hY[ swnUM lwiebRyrI dIAW ikqwbW, KyfW dw smwn Aqy pIx dy pwxI nUM shI FMg nwl vrqnw cwhINdw hY[

pRSn- [Link] ieiqhwsk smwrkW dI sur`iKAw leI kI mdd kr skdy hoN?

au`qr- [Link] ieiqhwsk iemwrqW qy lweInW mwr ky jW Awpxw nwm ilK ky Krwb nhIN krnIAW cwhINdIAW[ 2.
swnUM iehnW dy Aws-pws gMdgI nhIN iKlwrnI cwhIdI[3. swnUM iehnW sQwnW qy huMdI corI nUM rokxw cwhIdw hY [

KwlI QwvW Bro:-

[Link]`jI sMpqI 2. smwrk 3. nukswn 4. srbjnk sMpqI 5. pirvwrk sMpqI

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (X) 2. (√) 3. (√) 4. (√)

pwT-18 (Bwrq Aqy sMswr)


[Link] mwrg qoN kI Bwv hY ?

au`qr- cIn nUM XUrp nwl joVn vwly mwrg nUM rySmIN mwrg ikhw jWdw hY [ purwxy smyN iv`c ies rsqy duAwrw sB
qoN v`D rySm dw vpwr huMdw sI [

[Link] kwl dIAW kuJ mh`qvpUrn bMdrgwhW dy nwm ilKo [

au`qr- 1. kwvyrI-p`tnm 2. mhWblIpurm 3. puhwr 4. SUrpwrk

pRSn- 3. Bwrq qoN rom nUM kI inrXwq ( ByijAw) kIqw jWdw sI ?

au`qr- mswly, hIry, k`pVw, ieqr, qoqy, mor, Awid [

pRSn- 4. XUrp qoN ikhVIAW vsqW AwXwq (mMgvweIAW) kIqIAW jWdIAW sn ?

au`qr-SISy Aqy SISy qoN bxIAW vsqW [

hyT iliKAW dy joVy bxwE


smwijk is`iKAw- CyvIN 27

au`qr-1) sony dy is`ky rom

2) bMdrgwh Surpwrk

3) cIn rySm

4) rySmIN mwrg Ql-mwrg

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (√) 2. (X) 3. (√) 4. (√) 5. (X)

pwT-12 Bwrq 600 eI:pUrv qoN 400 eI: pUrv q`k

pRSn-1. mhwjnpd qoN kI Bwv hY?

au`qr- 600 eI: pUrv iv`c bhuq ijAwdw SkqISwlI rwjW nUM mhwjnpd ikhw jWdw sI[ pRwcIn Bwrq iv`c 16
mhwjnpd sn[

pRSn-2. iksy cwr mh`qvpUrn jnpdW dy nwm ilKo[

au`qr-mgD, kiSl, vqn Aqy AvMqI [

pRSn-3. hirAMk vMS dy ADIn mgD dy auQwn dw vrnx kro[

au`qr- hirAMk vMS dy rwjw iMbMbIswr ny mgD nUM ie`k SkwISwlI rwj bxwieAw sI[ausdy pu`qr AjwqSqrU ny kwSI,
koSl Aqy vYSwlI nUM hrwieAw[ausdI rwjDwnI pwtlIpu`qr (ptnw) sI[

pRSn- 4. ies kwl iv`c jwq pRQw bwry qusIN kI jwxdy hoN?

au`qr- ies kwl iv`c smwj mu`K qOr qy cwr jwqIAW iv`c vMifAw hoieAw sI- bRwhmx, KqrI, vYS Aqy SUdr[ jwqI
jnm qy ADwirq huMdI sI[[ ies kwl iv`c SUdrW dI dSw bhuq Krwb ho geI sI[mhwqmW bu`D ny jwqI pRQw dw
ivroD kIqw[

pRSn- 5. T`py vwly is`ikAW qy ie`k not ilKo[

au`qr- ies kwl iv`c vsqUAW dI KrId vyc leI qWby Aqy cWdI dy is`ky vrqy jWdy sn[iehnW dw koeI ie`k
Awkwr nhIN huMdw sI[ iehnW is`ikAW au`qy BWq-BWq dIAW SklW dy T`py lgwey jWdy sn[

pRSn- 6. jYn Drm bwry qusIN kI jwxdy hoN?

au`qr- jYn Drm Bwrq dw ie`k pRwcIn Drm hY[ Bgvwn mhWvIr svwmIN ies Drm dy 24 vyN qIrQMkr sn[ies
Drm dw ivSvws hY ik hryk Awqmw Awpxy cMgy kMmW nwl eISvr nUM pRwpq kr skdI hY[ s`cI SrDw, s`cw igAwn
Aqy s`cw Awcrx ies Drm dy iqRrqn hn[

pRSn- 7. bu`D Drm dIAW mu`K is`iKAwvW ikhVIAW hn?

au`qr- [Link] AwpxIAW ie`CwvW qy kwbU r`Kxw cwhINdw hY[

2. swnUM s`cy krm krny cwhINdy hn[


smwijk is`iKAw- CyvIN 28

3. swfw rihx-sihx s`cw hoxw cwhINdw hY[

4. swnUM s`cy iDAwn nwl pRmwqmW dy nwm dw jwp krnw cwhINdw hY[

KwlI QwvW Bro:-

1. 543 eI:pUrv qoN 492 eI: pUrv q`k 2. AmwqX 3. Awm lokW dw 4. covI 5. isDwrQ 6. qIh

vwkW dy shI joVy bxwE:-

1) mgD A) mhwjnpd

2) AjwqSqrU s) rwjw

3) vMzI a) gxqMqr

4) SRyxI e) ingm (iSlp gut)

5) pwrSvnwQ k) qIrQMkr

6) bu`D h) AStmwrg

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1. (√) 2. (√) 3. (X) 4. (X) 5. (X) 6. (√) 7. (√)

pwT-20

pyNfU ivkws Aqy sQwnk srkwr

pRSn- 1. Bwrq iv`c ipMfw dI igxqI ikMnI hY ?

au`qr- 6 l`K

pRSn-2. pMcwieqI rwj qoN quhwfw kI Bwv hY ?

au`qr- ipMfwN iv`c swSn pRbMD pMcwieq duAwrw clwieAw jWdw hY [gRwm pMcwieq, pMcwieq sMmqI Aqy ijlHw
prISd pMcwieqI rwj dy Bwg hn[

pRSn- [Link] rwj dI muFlI Aqy isKr dI sMsQw dw nwm ilKo [

au`qr- pMcwieqI rwj dI muFlI sMsQw gRwm pMcwieq Aqy isKr dI sMsQw ijlHw prISd hY [
smwijk is`iKAw- CyvIN 29

pRSn-4. pMjwb iv`c gRwm pMcwieq dy mYNbrW dI G`t qoN G`t Aqy v`D qoN v`D igxqI ikMnI huMdI hY?

au`qr- G`t qoN G`t- 5, v`D qoN v`D- 11

pRSn-5. ijlHw prISd dy koeI do kMm ilKo [

au`qr- [Link] pMcwieq sMmqIAW iv`c qwlmyl pYdw krdI hY [

2. ieh srkwr nUM ivkws kMmW bwry rwie idMdI hY [

pRSn-6. ipMfW dI bdldI nuhwr bwry sMKyp not ilKo [

au`qr- [Link] iv`c is`iKAw dy pRswr leI skUl,kwlj Koly gey hn[

[Link] dy ivkws leI srkwr v`loN vDIAw bIj Aqy dvweIAW muh`eIAw krvweIAW jWdIAW hn [

3. lokW dI ishq iv`c suDwr leI muFly ishq kyNdr Koly gey hn[

pRSn-7. AMgryzI rwj iv`c ipMfW dI AvsQw ikho ijhI sI ?

au`qr- AMgryzI rwj iv`c ipMf pCV gey sn[ ikswn krjy dy boJ Q`ly db gey sn [

pRSn- [Link] sBw Aqy gRwm pMcwieq iv`c kI Prk hY ?

au`qr- 18 swl jW ies qoN v`D aumr dw hryk votr gRwm sBw dw mYNbr huMdw hY [gRwm sBw votW pw ky ipMf
dI pMcwieq cuxdI hY ijsnUM gRwm pMcwieq kihMdy hn[

pRSn-9. pMcwieq sMmqI dw sB qoN mh`qvpUrn kMm ikhVw hY?

au`qr- gRwm pMcwieqW leI jrUrI inXm bxwauxw [

pRSn-10. quhwfy Kyqr dI pMcwieq sMmqI Awpxy blwk dy vwqwvrn nUM suDwrn leI kI krdI hY ?

au`[Link] leI vDIAw bIjW Aqy KwdW auplbD krvwauNdI hY [

[Link] Aqy m`CI pwlx nUM auqswihq krdI hY [

[Link] sVkW dw inrmwx Aqy murMmq krdI hY[

[Link] iv`c ishq Aqy sPweI dy kMm krdI hY[

KwlI sQwn Bro[

1)28 , 7 2)ivckwr dI 3)5 4)22 5)ijlHw prISd

hyT ilKy vwkW leI shI (√) jW glq (X) dw inSwn lgwE:-

1.(√) 2. (X) 3.(√) 4(√) 5. (√)


smwijk is`iKAw- CyvIN 30

You might also like