ગુજરાત ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ, ગાંધીનગર

જાહે રાત ક્રમાંક ૨૩૭/૨૦૨૪૨૫ ની સ્પધાાત્મક કસોટીનો વવગતવાર અભ્યાસક્રમ

અંગેની અગત્યની સૂચના
મંડળ દ્વારા તા.૦૫/૧૨/૨૦૨૪ના રોજ અગત્યની સૂચનાથી જાહે રાત ક્રમાંક :
૨૩૭/૨૦૨૪૨૫, લેબોરે ટરી ટે ક્નીશીયન (રસાયણ જૂ થ), વગા-૩ સંવગગનો અભ્યાસક્રમ
પ્રસસદ્વ કરવામાં આવેલ છે . મંડળ દ્વારા ઉમેદવારોના વ્યાપક હિતને ધ્યાને લઇ ઉક્ત સંવગગની
પરીક્ષા ગુજરાતી અને અંગ્રેજી એમ બંને ભાષામાં લેવાનો સનર્ગય લીધેલ િોઇ બંને ભાષાનો
અભ્યાસક્રમ નીચે મુજબ ધ્યાને લેવા સંબંસધત ઉમેદવારોને જર્ાવવામાં આવે છે .
DETAILED SYLLABUS of EXAM

PART: A (60 MARKS)

(1) Reasoning & Data Interpretation (30 Questions, 30 Marks):

1. Problems on Ages
2. Venn Diagram
3. Visual reasoning
4. Blood relation
5. Arithmetic reasoning
6. Data interpretation (charts, graphs, tables)
7. Data sufficiency
(2) Quantitative Aptitude (30 Questions, 30 Marks):
1. Number Systems
2. Simplification and Algebra
3. Arithmetic and Geometric Progression
4. Average
5. Percentage
6. Profit-Loss
7. Ratio and Proportion
8. Partnership
 9. Time and Work
10. Time, Speed and Distance
11. Work, Wages and chain rule

PART: B (150 MARKS)

(1) Constitution of India (10 Questions, 10 Marks)

1. Preamble of the Constitution
2. Fundamental rights
3. Directive principles of state policy
4. Fundamental Duty
5. Power, role and responsibility of President, vice president and
governor
6. Parliamentary system
7. Amendment of Indian constitution, emergency provisions in
Indian constitution
8. Centre – State Government and their relation
9. Judicial System of Indian Constitution
10. Constitutional body

(2) Current Affairs (10 Questions, 10 Marks)

1. Current events of state, national and international importance
(3) Comprehension (Gujarati {5 marks} & English {5 marks})
(10 Questions, 10 Marks)
1. to assess comprehension, interpretation and inference skills
A paragraph given with set of question on the basis of paragraph
Or statement and assertion type question can be asked

(4) Questions and Its Applications related to Technical Qualification

(120 Questions, 120 Marks)
1. Ionic equilibrium:- (04 Questions, 04 Marks)
Definition of basic terms: Electrical conductance, Specific
conductance, Equivalent conductance, Molar conductance, Cell
constant & degree of Dissociation; Derivation of Oswald’s dilution
law, its applications and Limitations; pH Scale, Hydrolysis, Relation
between Ka, Kb, Kh & Kw for Strong acid- Strong base, Strong
acid-Weak base, Weak acid -Strong base, Buffer Solution,
(Henderson – Hasselbalch equation), Indicator theory, Useful pH
range of indicator for acid base titration.
2. Carbohydrates: (04 Questions, 04 Marks)
Introduction, classification of carbohydrates, osazone formation,
epimerization, step up and stepdown reactions of monosaccharides,
simple structures of glucose and fructose, Fischer’s proof,
configuration of D-glucose.
3. Amino acid:- (02 Questions, 02 Marks)
Introduction of amino acid, Classification and properties of amino
acids, Zwitter ion, Isoelectric point
4. Chemical Reactivity and Molecular Structure: (Acid- Base
Properties):- (05 Questions, 05 Marks)
Acid-Bases, scale of acidity-basicity, Resonance effect, drawing of
structures and the condition for resonance, Effect of change of
hybridization on acidity and basicity, Inductive and electronic effects,
steric effect and hydrogen bonding, Lewis acid and bases, Keto-
enol tautomerism. Difference between resonance and tautomerism.
5. Metals and alloys:- (03 Questions, 03 Marks)
Introduction, Physical properties of metals, cast iron, wrought iron,
steel, Heat treatment of steel, Definition of alloy, purpose of making
alloys, Classification of alloys, Alloys of steel and its applications,
Non-Ferrous alloys and its industrial applications.
6. Corrosion and its inhibition:- (03 Questions, 03 Marks)
 Introduction, Theories of corrosion, Types of corrosion, Protection
of metals from corrosion–organic and inorganic materials, Inhibitors,
Cathodic protection.
7. Adsorption:- (03 Questions, 03 Marks)
Definition of terms, Types of adsorption (Physical, Chemical and
their difference), Types of Adsorption isotherms (5 Types),
Derivation of Freundlich Adsorption isotherm, Derivition of Langmuir
Adsorption isotherm, Applications of Adsorption.
8. Catalysis:- (02 Questions, 02 Marks)
Characteristic of catalysis, Homogenous and heterogeneous
catalysis, Enzyme catalysed reaction and derivation mechanism,
Marten reaction.
9. Phase Rule:- (02 Questions, 02 Marks)
Theoretical derivation of phase rule; One component system: water
system and sulphur system; Condensed phase rule; Silver – lead
(Ag-Pb) system.
10. Polymer Chemistry:- (03 Questions, 03 Marks)
Definition, Monomer, Polymer, Polymerization, Classification of
Polymers; Chain polymerization: Free radical and Ionic
polymerization [cationic and anionic], Coordination polymerization,
Step polymerization: Polycondensation and Polyadditional and Ring
Opening Polymerization.
11. Spectroscopy:- (05 Questions, 05 Marks)
Basic Theory and Concepts of Atomic & Molecular Spectroscopy.
 Sources of radiation: their utility and limitations- conventional
sources for UV, visible and infrared rays, sources for shorter
wavelength radiations (X-ray tubes) radioactivity, x-rays and
x-rays laser (He, Ne, Argon ion, dye lasers, semi-conductor
lasers),
  Interaction of radiation with matter: reflection, absorption,
transmission, fluorescence, phosphorescence and their
forensic applications, radiation filters.
 Detection of radiations: photographic detectors, thermal
detectors, photoelectric detectors etc. Atomic spectra, energy
levels, quantum numbers and designation of states, selection
rules, qualitative discussions of atomic spectra.
12. Elements of X- ray spectrometry:- (03 Questions, 03 Marks)
fluorescence, Energy Dispersive X-ray analysis (EDX), Wavelength
Dispersive X-ray analysis (WDX), X-ray diffraction, Augur effect.
13. Ultraviolet Spectroscopy:- (03 Questions, 03 Marks)
Origin of UV Spectra, Principle, Electronic transition (σ-σ*, n-σ*,
π-π* and n-π*), relative positions of λmax considering conjugative
effect, steric effect, solvent effect, red shift (bathochromic shift),
blue shift (hypsochromic shift), hyperchromic effect, hypochromic
effect (typical examples). Aromatic and Polynuclear aromatic
hydrocarbons.
14. Visible Spectroscopy :- (03 Questions, 03 Marks)
Introduction, Beer Lambert’s law, instrumentation (light source,
optical system, wavelength selector, light sensitive device),
Accuracy and error of Spectrophotometry, Application in Forensic
Chemistry.
15. Infrared Spectroscopy:- (03 Questions, 03 Marks)
Molecular spectra: qualitative discussions of molecular binding,
molecular orbital, types of molecular energies qualitative discussions
of rotational, vibrational and electronic spectra, spectra of
polyatomic molecules IR spectroscopy- correlation of infra-red
spectra with molecular structure, Fourier Transform, infrared and
Raman spectroscopy, fluorescence and phosphorescence
spectrophotometry. Study of Conventional IR and FT-IR.
16. Raman Spectra:- (03 Questions, 03 Marks)
Basic principal, Instrumentation, Application of Raman spectra,
Comparison of IR and Raman spectra.
17. Mass Spectrometry:- (05 Questions, 05 Marks)
Theory; Ionization techniques, Ion separating techniques; Different
types of ions and their significance in mass spectra, Fragmentation
rules and rearrangements; Instrumentation and applications of mass
spectrometry. Detail study of GC-MS.
18. Chromatographic techniques:- (10 Questions, 10 Marks)
General principles, function and application of following
chromatography, Paper chromatography, Column chromatography,
TLC, Adsorption chromatography, Partition chromatography, Gas
chromatography, Ion-exchange chromatography and Affinity
chromatography(HPLC) etc.
19. Alkaloids:- (03 Questions, 03 Marks)
Classification, General method of determining structure, analytical
and synthetic methods, structure of Nicotine, Atropine Papaverine,
Morphine and Codeine.
20. Synthetic Dyes:- (03 Questions, 03 Marks)
Classification of Dyes- Anionic and Cationic dyes, Mordant and Vat
dyes, Reactive and Dispersed dyes, Synthesis of Alizarin, Malachite
green, Indigo, Congo red, Eosin.
21. Synthetic Drugs:- (03 Questions, 03 Marks)
Definition, Synthesis of drugs, Antiseptics, Halogenated compounds,
Antimalarials, Quinoline derivatives, Antibacterials, Sulpha Aspirin,
Phenacetin, Paracetamol, Sulphanilamide, Sulphaguanidine,
Chloromycetin, Chloroquine.
22. Errors and treatment of Analytical data :- (05 Questions, 05
Marks) Definition terms of mean and median. Precision standard
deviation, relative standard deviation. Accuracy, absolute error,
 relative error. Types of error in experimental data determination
(systematic), indeterminate (or random) and gross, Sources of
errors and its effects upon the analytical results, Methods for
reporting analytical data, Statistical evaluation of data indeterminate
error, The uses of statistics.
23. Forensic Science:- (10 Questions, 10 Marks)
Introduction to Forensic science, Definition and Scope of Forensic
Science, History and development of Forensic science.
24. Explosives:- (05 Questions, 05 Marks)
Theory, Classification, chemical properties, Explosion mechanism,
Preparation of RDX, PETN, Nitroglycerine, Tetryl, ANFO,
Homemade explosives [IEDs].
25. Petroleum Chemistry:- (05 Questions, 05 Marks)
Occurrence- Composition of Crude oil- Distillation of the Crude oil,
Cracking, Knocking, Octane number & Cetane number, Synthetic
petrol.
Forensic analysis of petroleum products: Petrol, Kerosene, Diesel,
ATF, Lubricating Oil, Furnace oil, Grease and Solvents and Bio
diesel as per IS Standard methods.
26. Alcohol & Alcoholism:- (05 Questions, 05 Marks)
Introduction, fermentation processes, conditions for fermentation-
ethyl alcohol from molasses, characteristics of enzymes, alcoholic
beverages, manufacture of beer, manufacture of spirits,
manufacture of wines, manufacture of power alcohol, importance of
power alcohol as a fuel, Chemistry and Bio chemistry of Ethyl and
Methyl Alcohol, Physiological effect of Alcohol and Alcohol
poisoning.
27. Fire and Arson:- (05 Questions, 05 Marks)
Chemistry of fire, definition, scientific investigation and evaluation
 of clue materials, analysis of arson exhibits by instrumental
methods, managements of arson cases.
28. Steroids:- (05 Questions, 05 Marks)
Occurrence, nomenclature, basic skeleton, Diel's hydrocarbon and
stereochemistry, Isolation, structure determination and synthesis of
cholesterol, Bile acids, Androsterone, Testosterone, Estrone,
Progesterone, Aldosterone, Biosynthesis of steroids.
29. PH Metry:- (05 Questions, 05 Marks)
Water, pH, Buffers, pH meter, Properties of water, Water- a
biological solvent, Fitness of the aqueous environment for living
organisms, self-Ionization of water: Kw and pKw, Acid, base,
ampholytes, pH, pOH, pKa, weak and strong acids, Physiological
importance of pH, Buffers, buffer action, buffer capacity, Henderson
– Hasselbalch equation, its limitations and uses, laboratory use of
buffers, physiological importance of buffers in body fluids and
tissues. Measurement of pH: Indicators, pH meter, different types
of electrodes, advantages and disadvantages of different electrodes,
principle, working, application, factors affecting pH determination.
30. Current Trends and Recent Advancements in the Above
Fields.

વવગતવાર અભ્યાસક્રમ : ગુજરાતીમાં

ભાગ-અ
(૧) તાર્કા ક કસોટીઓ તથા ડે ટા ઇન્ટરવિટે શન (૩૦ િશ્નો, ૩૦ ગુણ)
૧. ઉંમર સંબંસધત પ્રશ્નો
૨. વેન આકૃ સતઓ
૩. દ્રશ્ય આધાહરત તાસકગ ક પ્રશ્નો
૪. લોિીનાં સંબંધ સવષયક પ્રશ્નો
૫. તાસકગ ક અંકગસર્ત
૬. માહિતીનું અથગઘટન (ચાટગ , આલેખ, કોષ્ટક)
૭. માહિતીની પયાગપ્તતા
(૨) ગાવણવતક કસોટીઓ (૩૦ િશ્નો, ૩૦ ગુણ)
૧. સંખ્યા પધ્ધસત
૨. સાદું રૂપ અને બીજગસર્ત
૩. સમાંતર શ્રેર્ી અને સમગુર્ોત્તર શ્રેર્ી
૪. સરે રાશ
૫. ટકાવારી
૬. નફો-ખોટ
૭. ગુર્ોત્તર અને પ્રમાર્
૮. ભાગીદારી
૯. સમય અને કાયગ
૧૦. સમય, ઝડપ અને અંતર
૧૧. કાયગ, મિે નતાણં અને સાંકળનો સનયમ

ભાગ-બ (૧૫૦ ગુણ)

(૧) ભારતનું બંધારણ (૧૦ િશ્નો, ૧૦ ગુણ)
૧. બંધારર્નું આમુખ
૨. મૂળભૂત િકો
૩. રાજ્યનીસતનાં માગગદશગક સસદ્વાંતો
૪. મૂળભૂત ફરજો
૫. રાષ્ટર પસત, ઉપ રાષ્ટર પસત અને રાજ્યપાલની સત્તાઓ, ભૂસમકા અને જવાબદારીઓ
૬. સંસદીય પ્રર્ાલી
૭. ભારતીય બંધારર્માં બંધારર્ીય સુધારાઓ, ભારતીય બંધારર્માં કટોકટીને લગતી જોગવાઇઓ
૮. કે ન્દ્દ્ર – રાજ્ય સરકાર અને તેના સંબંધો
૯. ભારતમાં ન્દ્યાયતંત્ર
૧૦. સંવૈધાસનક સંસ્થાઓ
(૨) વતામાન િવાહો (૧૦ િશ્નો, ૧૦ ગુણ)
૧. પ્રાદેસશક, રાષ્ટર ીય અને આંતરરાષ્ટર ીય કક્ષાની મિત્વની સાંપ્રત ઘટનાઓ
(૩) ગુજરાતી અને અંગ્રેજી કોમ્પ્િીહે ન્સન
(ગુજરાતી {૫ ગુણ} અને અંગ્રેજી {૫ ગુણ})
(૧૦ િશ્નો, ૧૦ ગુણ)
૧. સમીક્ષા, અથગઘટન અને અનુમાનના કૌશલ્યનું મૂલ્યાંકન
ગદ્યખંડ(પેરેગ્રાફ) આપવામાં આવશે અને ગદ્યખંડના આધારે પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે
અથવા સનવેદન પ્રકારના પ્રશ્નો પૂછવામાં આવશે.
(૪) શૈક્ષવણક લાયકાતને સંબંવધત વવષય અને તેની ઉપયોગીતાને લગતા િશ્નો
(૧૨૦ િશ્નો, ૧૨૦ ગુણ)
૧. આયોવનક સંતલ ુ ન :- (૦૪ િશ્નો, ૦૪ ગુણ)
મૂળભૂત વ્યાખ્યાઓ: સવદ્યુત વાિકતા, સવસશષ્ટ વાિકતા, તુલ્યવાિકતા, આસવવય વાિકતા, કોષ અચળાંક
અને હડગ્રી ઓફ ડીસએસોસીશન; ઓસ્વાલ્ડના મંદનનો સનયમની વ્યુત્પસત્ત, તેની ઉપયોગીતા અને
મયાગદાઓ; pH સ્કે લ, િાઇડર ોસલસસસ, Ka , Kb , Kh અને Kw વચ્ચેનો સંબંધ પ્રબળ એસસડ - પ્રબળ
બેઈઝ, પ્રબળ એસસડ-સનબગળ બેઈઝ, સનબગળ એસસડ - પ્રબળ બેઈઝ માટે બફર સોલ્યુશન, (િે ન્દ્ડરસન -
િે સેલબાક સમીકરર્), સૂચકાંકની થીયરી, એસસડ બેઈઝ અનુમાપન માટે ઉપયોગી સુચકની pH શ્રેર્ી.
૨. કાબોહાઇડરે ટ્સ:- (૦૪ િશ્નો, ૦૪ ગુણ)
પહરચય, કાબોિાઇડરે ટ્સનું વગીકરર્, ઓસાઝોન ફોમેશન, એસપમેરાઇઝેશન, મોનોસેકરાઇડ્સની સ્ટે પઅપ
અને સ્ટે પડાઉન પ્રહક્રયાઓ , ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝની રચના, હફશરનો પ્રૂફ, ડી-ગ્લુકોઝની સંરચના.
૩. એવમનો એવસડ:- (૦૨ િશ્નો, ૦૨ ગુણ)
એસમનો એસસડનો પહરચય, એસમનો એસસડનું વગીકરર્ અને ગુર્ધમો, સવવટર આયન, આઇસોઇલેસક્ટર ક
પોઇન્દ્ટ
૪. રાસાયણીક ર્ક્રયાશીલતા અને આણ્વીય બંધારણ: (એવસડ-બેઇઝ ગુણધમો ):-
(૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
એસસડ-બેઇઝ, એસસહડટી-બેસસસસટીનો સ્કે લ, સંસ્પંદન અસર, સંસ્પંદન માટે ની પરીસ્થીતી અને તેની
બંધારર્ રચના, એસસહડટી અને બેસઝસસટી પર સંકરર્ના ફે રફારની અસર, પ્રેરક અને ઇલેક્ટર ોસનક અસર,
સ્ટીહરક ઇફે ક્ટ અને િાઇડર ોજન બોસન્દ્ડંગ, લુઈસ એસસડ અને બેઇઝ, કીટો-ઈનોલ ટૉટોમેહરઝમ, સંસ્પદન
અને ટૉટોમેહરઝમ વચ્ચેનો તફાવત
૫. ધાતુઓ અને વમશ્રધાતુઓ :- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
પહરચય, ધાતુઓના ભૌસતક ગુર્ધમો, કાસ્ટ આયનગ, રોટ (Wrought) આયનગ, સ્ટીલ, સ્ટીલ પર ગરમીની
અસર, સમશ્રધાતુની વ્યાખ્યા, સમશ્રધાતુ બનાવવાનો િે તુ. સમશ્રધાતુનું વગીકરર્. સ્ટીલની સમશ્રધાતુ અને
તેના ઉપયોગો. નોન-ફે રસ સમશ્રધાતુ અને તેના ઔદ્યોસગક ઉપયોગો.
૬. કાટ અને તેના વનષેધ :- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
કાટનો પહરચય, કાટની થીયરી, કાટથી ધાતુઓનું રક્ષર્ - કાબગસનક અને અકાબગસનક પદાથો, અવરોધકો,
કે થોહડક સંરક્ષર્.
૭. અવધશોષણ :- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
વ્યાખ્યા, અસધશોષર્ના પ્રકારો (ભૌસતક, રાસાયસર્ક અને તેમના તફાવતો), અસધશોષર્, સમતાપીના
પ્રકારો (5 પ્રકારો), ફ્રેન્દ્ડલીચ અસધશોષર્ સમતાપીની વ્યુત્પન્નતા, લેંગમુઇર અસધશોષર્ સમતાપીની
વ્યુત્પન્નતા, અસધશોષર્ની ઉપયોગીતા
૮. ઉદ્દીપક :- (૦૨ િશ્નો, ૦૨ ગુણ)
ઉદ્દીપકની લાક્ષસર્કતા, સમાંગ અને સવષમાંગ ઉદ્દીપક, ઉત્સેચક ઉદ્દીપક પ્રહક્રયા અને વ્યુત્પસત્ત માટે ની
પદ્ધસત, માટગ ન પ્રહક્રયા.
૯. ફે ઝ રૂલ :- (૦૨ િશ્નો, ૦૨ ગુણ)
ફે ઝ-રૂલની સૈદ્ધાંસતક વ્યુત્પસત્ત; એક ઘટક સસસ્ટમ: પાર્ી સસસ્ટમ અને સલ્ફર સસસ્ટમ; કન્દ્ડે ન્દ્સ્ડ ફે ઝ
રૂલ; સસલ્વર -લેડ (Ag-Pb) સસસ્ટમ;
૧૦. પોવલમર રસાયણશાસ્ત્ર:- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
વ્યાખ્યા, મોનોમર, પોસલમર, પોસલમરાઇઝેશન, પોસલમરનું વગીકરર્; ચેઇન પોસલમરાઇઝેશન: મુક્ત
મુલક અને આયોસનક પોસલમરાઇઝેશન [કે ટાયનીક અને એનઆયોનીક], કોઓહડગ નેશન પોસલમરાઇઝેશન,
સ્ટે પ પોસલમરાઇઝેશન: પોસલકન્દ્ડે ન્દ્સેશન અને પોસલએહડશન અને હરંગ ઓપસનંગ પોસલમરાઇઝેશન.
૧૧. સ્પેક્ટર ોસ્કોપી : - (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
અણ અને પરમાણ સ્પેક્ટર ોસ્કોપીના મૂળભૂત સસદ્ધાંત અને ખ્યાલો.
સકરર્ોત્સગગના સ્ત્રોતો: તેમની ઉપયોસગતા અને મયાગદાઓ- યુવી-દૃશ્યમાન અને ઇન્દ્ફ્રારે ડ સકરર્ો
માટે ના પરંપરાગત સ્ત્રોતો, ટૂં કા તરંગલંબાઈના સકરર્ોત્સગગ (એક્સ-રે ટ્યુબ) સકરર્ોત્સગીતા, એક્સ-રે
અને એક્સ-રે ના સ્ત્રોતો. લેસર (િીલીયમ, નીયોન, આગોન આયન, ડાય લેસરો, અધગ વાિક લેસરો)
ઈન્દ્ટરે ક્શન ઓફ રે ડીયેશનની સાથે મેટર રીફ્લેક્શન, શોષર્, ટર ાન્દ્સસમશન, ફ્લોરોસન્દ્સ, ફોસ્ફોરે સન્દ્સ
અને તેમના ફોરે સન્દ્સક એસલલકે શન્દ્સ, રે હડયેશન હફલ્ટસગ સાથે રે હડયેશનની હક્રયાપ્રસતહક્રયા.
રે હડયેશનની તપાસ; ફોટોગ્રાહફક હડટે ક્ટર, થમગલ હડટે ક્ટર, ફોટોઈલેસક્ટર ક હડટે ક્ટર વગેરે. અણ સ્પેક્ટર ા,
ઊર્જગ સ્તર, ક્વોન્દ્ટમ નંબસગ અને ડે ઝીગ્નેશન ઓફ સ્ટે ટ્સ, પસંદગીના સનયમો, અણ સ્પેક્ટર ાની ગુર્ાત્મક
ચચાગ.
૧૨. એક્સ-રે સ્પેક્ટર ોમેટરીના તત્વો :- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
ફ્લોરોસન્દ્સ, એનજી હડસ્પસસગવ 4 એક્સ-રે એનાસલસસસ (EDX), વેવલેન્દ્થ હડસ્પસસગવ એક્સ-રે
એનાસલસસસ (WDX), એક્સ-રે હડફ્રેક્શન, ઑગુર ઇફે ક્ટ
૧૩. અલ્ટટર ાવાયોલેટ સ્પેક્ટર ોસ્કોપી:- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
યુવી સ્પેક્ટર ાની ઉત્પસત્ત, સસદ્ધાંત, ઇલેક્ટર ોસનક સંક્રમર્ (σ-σ*, η-σ*, π-π* અને n-π*),
જોડાર્ાત્મક અસર, સ્ટીહરક અસર અને દ્રાવક અસરને ધ્યાને લેતી λmax ની સંબંસધત સસ્થસત, રે ડ
સશફ્ટ(બાથોક્રોસમક સશફ્ટ), બ્લુ સશફ્ટ(િીલસોક્રોસમક સશફ્ટ), િાયપરક્રોસમક અસર, િાયપોક્રોસમક અસર
અને તેના ઉદાિરર્ો, એરોમેહટક અને પોલીન્દ્યુસક્લયર એરોમેહટક િાઇડર ોકાબગન.
૧૪. દૃશ્યમાન સ્પેક્ટર ોસ્કોપી:- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
પહરચય, બીયર લેમ્બટગ નો સનયમ, ઇન્દ્સ્ટુ મન્દ્ે ટે શન(પ્રકાશના સ્ત્રોત, ઓસલટકલ સસસ્ટમ, વેવલેગ્થ
સીલેક્ટર, પ્રકાશ સંવેદનશીલ ઉપકરર્, સ્પેક્ટર ોફોટોમેટરીની ચોકસાઈ અને ભૂલ, દૃશ્યમાન
સ્પેક્ટર ોસ્કોપીની ફોરે સન્દ્સક રસાયર્શાસ્ત્રમાં ઉપયોગીતા.
૧૫. ઇન્રારે ડ સ્પેક્ટર ોસ્કોપી:- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
આવવીય વર્ગપટ : 4 મોલેક્યુલર બાઈસન્દ્ડંગની ગુર્ાત્મક ચચાગઓ, આવવીય કક્ષકો, આવવીય ઉર્જગના
પ્રકારો તથા ભ્રમર્ની ગુર્ાત્મક ચચાગઓ, આંદોલનીય અને ઇલેક્ટર ોસનક વર્ગપટની ગુર્ાત્મક ચચાગઓ,
બિુઆવવીય અણના વર્ગપટ, IR સ્પેક્ટર ોસ્કોપી- ઇન્દ્ફ્રા રે ડ સ્પેક્ટર ાનો મોલેક્યુલર સ્ટર ક્ચર સાથેનુ
કોહરલેશન FT-IR અને રમન સ્પેક્ટર ોસ્કોપી, ફ્લોરોસેન્દ્સ અને ફોસ્ફોરે સેન્દ્સ સ્પેક્ટર ોફોટોમેટરી. IR અને
FT-IR નો અભ્યાસ.
૧૬. રમન સ્પેક્ટર ા:- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
મૂળભૂત સસધ્ધાંત , ઇન્દ્સ્ટુ મન્દ્ે ટેશન, રમન સ્પેક્ટર ાની ઉપયોગીતા, IR અને રમન સ્પેક્ટર ાની સરખામર્ી.
૧૭. માસ સ્પેક્ટર ોમેટરી :- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
સથયરી; આયોનાઈઝેશન તકનીકો, આયનને અલગ કરવાની તકનીક; સવસવધ પ્રકારના આયન અને માસ
સ્પેક્ટર ામાં તેમનું મિત્વ, ફ્રેગમેન્દ્ટેશનના સનયમો અને પુનઃ ગોઠવર્ી(રીએરે ન્દ્જમેન્દ્ટ); માસ સ્પેક્ટર ોમેટરીનુ
ઇન્દ્સ્ટુ મન્દ્ે ટેશન અને તેની ઉપયોગીતા. GC-MS નો સવગતવાર અભ્યાસ .

૧૮. ક્રોમેટોગ્રાર્ફક તકનીકો :- (૧૦ િશ્નો, ૧૦ ગુણ)

ક્રોમેટોગ્રાફીના સસદ્ધાંત, પેપર ક્રોમેટોગ્રાફી, કૉલમ ક્રોમેટોગ્રાફી, ટીએલસી, અસધશોષર્ ક્રોમેટોગ્રાફી,
પાટીશન ક્રોમેટોગ્રાફી, ગેસ ક્રોમેટોગ્રાફી, આયન સવનીમય ક્રોમેટોગ્રાફી અને એહફસનટી ક્રોમેટોગ્રાફી, HPLC
વગેરેના સામાન્દ્ય સસદ્ધાંતો ,કાયગ અને ઉપયોગીતા.
૧૯. આલ્ટકલોઇડ્સનું :- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
વગીકરર્, બંધારર્ નક્કી કરવાની સામાન્દ્ય પદ્ધસત, સવશ્લેષર્ાત્મક અને સાંશ્લેષીત પદ્ધસતઓ,
સનકોહટન, એટર ોસપન, પાપાવેહરન, મોહફગ ન અને કોડે ઈનના બંધારર્.
ે ીત રંગકો :-
૨૦. સાંશ્લષ (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
વગીકરર્- એનઆયોનીક અને કે ટઆયોનીક રંગકો, મોડગ ન્દ્ટ અને વેટ રંગકો, રીએક્ટીવ અને ડીસ્પસગ
રંગકો, એસલઝાહરન, મેલેકાઇટ ગ્રીન, ઈસન્દ્ડગો, કોંગો રે ડ, ઇઓસસનનુ સંશ્લેષર્.
૨૧. સાંશ્લેષીત ઔષધો :- (૦૩ િશ્નો, ૦૩ ગુણ)
વ્યાખ્યા, દવાઓનું સંશ્લેષર્, જીવાણનાશી ઔષધો, િે લોજીનેટેડ સંયોજનો, એસન્દ્ટમેલેહરયલ્સ,
સક્વનોસલન ડે હરવેહટવ્સ, એસન્દ્ટબેક્ટે હરયલ્સ, સલ્ફા એસસ્પહરન, ફીનાસેહટન, પેરાસસટામોલ,
સલ્ફાસનલામાઇડ, સલ્ફાગુઆનાઇહડન, ક્લોરોમાઈસીટીન .
૨૨. વવશ્લેષણાત્મક પરીણામોની ત્રુટી અને વનવારણ :- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
સરે રાશ અને મધ્યસ્થની વ્યાખ્યા. પરીશુધ્ધતા, સાપેક્ષ પ્રમાર્ભુત સવચલન, નીપેક્ષ ત્રુટી અને સાપેક્ષ
ત્રુટી. પ્રાયોસગક ડે ટા સનધાગરર્માં ત્રુટીના પ્રકારો – સનસિત (સીસ્ટે મેટીક), અસનસિત (અથવા રે ન્દ્ડમ) અને
ગ્રોસ. ત્રુટીના પ્રકારો અને સવશ્લેષર્ાત્મક પહરર્ામો પર તેની અસરો. સવશ્લેષર્ાત્મક ડે ટાની ર્જર્
કરવાની પદ્ધસતઓ, ડે ટાની અસનર્ાગયક ક્ષતીઓનુ આંકડાકીય મૂલ્યાંકન, આંકડાકીય માિીતીઓની
ઉપયોગીતા.
 ૨૩. ફોરે વન્સક સાયન્સ:- (૧૦ િશ્નો, ૧૦ ગુણ)
ફોરે સન્દ્સક સાયન્દ્સનો પહરચય, ફોરે સન્દ્સક સાયન્દ્સની વ્યાખ્યા અને અવકાશ, ફોરે સન્દ્સક સાયન્દ્સનો
ઇસતિાસ અને સવકાસ.
૨૪. વવસ્ફોટકો:- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
થીયરી, વગીકરર્, રાસાયસર્ક ગુર્ધમો, સવસ્ફોટની પદ્ધસત, આરડીએક્સ, પીઇટીએન, નાઇટર ોસગ્લસરીન,
ટે ટરાઈલ, એન્દ્ફો, ઘરે લું સવસ્ફોટકો [IEDs] વગેરેની બનાવટ.
૨૫.પેટરોવલયમ રસાયણશાસ્ત્ર:- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
પ્રાપ્તી- ક્રૂડ ઓઈલના ઘટકો- ક્રૂડ ઓઈલનું સનસ્યંદન, ક્રેકીંગ, નોકીંગ, ઓક્ટે ન નંબર અને સીટે ન નંબર,
સસન્દ્થેટીક પેટરોલ.
પેટરોસલયમ ઉત્પાદનોનું ફોરે સન્દ્સક સવશ્લેષર્:
1.પેટરોલ, કે રોસીન, ડીઝલ, એટીએફ, લ્યુસિકે ટીંગ ઓઈલ, ફનેસ ઓઈલ, ગ્રીસ અને સોલવન્દ્ટ્સ અને
બાયો ડીઝલ આઈએસ સ્ટાન્દ્ડડગ (ઈન્દ્ડીયન સ્ટાન્દ્ડડગ ) પદ્ધસત મુજબ.
૨૬. આલ્ટકોહોલ અને આલ્ટકોહોલીઝમ :- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
પહરચય, આથવર્ની પ્રહક્રયાઓ, આથવર્ લાવવા માટે ની શરતો- મોલાસીસમાંથી ઇથાઈલ આલ્કોિોલ,
ઉત્સેચકોની લાક્ષસર્કતાઓ, આલ્કોિોસલક પીર્ાં, બીયરનું ઉત્પાદન, સસ્પહરટનું ઉત્પાદન, વાઇનનું
ઉત્પાદન, પાવર આલ્કોિોલનું ઉત્પાદન, બળતર્ તરીકે પાવર આલ્કોિોલનું મિત્વ, ઇથાઈલ અને
સમથાઈલ આલ્કોિોલનું રસાયર્શાસ્ત્ર અને બાયો કે સમસ્ટર ી, આલ્કોિોલ અને આલ્કોિોલ પોઈઝનીંગની
શારીહરક અસર
૨૭. ફાયર અને આસાન :- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
આગનું રસાયર્શાસ્ત્ર, વ્યાખ્યા, વૈજ્ઞાસનક તપાસ અને સાંકેતીક સામગ્રીઓનું મૂલ્યાંકન, ઉપકરર્ીય
પદ્ધસતઓ દ્વારા આગના નમુનાઓનુ સવશ્લેષર્, આગના કે સોનું સંચાલન.
૨૮. સ્ટે રોઇડ્સ:- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
પ્રાપ્તી, નામકરર્, મૂળભૂત બંધારર્, ડાઈલ્સ િાઇડર ોકાબગન અને અવકાશ રસાયર્. કોલેસ્ટે રોલ, બાઈલ
એસસડનું અલગીકરર્, બંધારર્ની રચના અને સંશ્લેષર્. એન્દ્ડર ોસ્ટે રોન, ટે સ્ટોસ્ટે રોન, એસ્ટર ોન,
પ્રોજેસ્ટે રોન, એલ્ડોસ્ટે રોન, સ્ટે રોઇડ્સનું જૈવસંશ્લષ
ે ર્
૨૯. PH મેટરી :- (૦૫ િશ્નો, ૦૫ ગુણ)
પાર્ી, pH, બફર, pH મીટર, પાર્ીના ગુર્ધમો, પાર્ી-જૈસવક દ્રાવક, જીવંત જીવો માટે જલીય
વાતાવરર્ની યોગ્યતા, પાર્ીનું સ્વ-આયનીકરર્: Kw અને pKw. એસસડ, બેઈઝ, એમ્ફોસલટ્સ, pH,
pOH, pKa, સનબગળ અને પ્રબળ એસસડ્સ, pH નું ફીઝીઓલોજીકલ મિત્વ.
બફર, બફર એક્શન, બફરની ક્ષમતા, િે ન્દ્ડરસન – િે સેલબાક સમીકરર્, તેની મયાગદાઓ અને ઉપયોગો,
પ્રયોગશાળામાં બફરના ઉપયોગ, શરીરના પ્રવાિી અને પેશીઓમાં બફરનું ફીઝીઓલોજીકલ મિત્વ.
pH નું માપન: સૂચકાંકો, pH મીટર, સવસવધ પ્રકારના ઇલેક્ટર ોડ્સ, સવસવધ પ્રકારના ઇલેક્ટર ોડ્સના ફાયદા
અને ગેરફાયદા, સસદ્ધાંત, કાયગ, ઉપયોગો અને pH સનધાગરર્ને અસર કરતા પહરબળો.
૩૦. ઉપયુગક્ત ક્ષેત્રોમાં વતગમાન વલર્ો અને તાજેતરની પ્રગસતઓ

ખાસ નોંધ:
(૧) Part-A ના પ્રશ્નો ગુજરાતી અને અંગ્રેજી ભાષામાં રિે શે.
(૨) Part-B માટે ભાષા નીચે મુજબ રિે શે.
(૧) ભારતનું બંધારર્ અને વતગમાન પ્રવાિોના પ્રશ્નો ગુજરાતી અને અંગ્રેજી ભાષામાં
રિે શે.
(૨) ગુજરાતી કોમ્પ્રીિે ન્દ્સનના પ્રશ્નો માત્ર ગુજરાતી ભાષામાં રિે શે.
 (૩) અંગ્રેજી કોમ્પ્રીિે ન્દ્સનના પ્રશ્નો માત્ર અંગ્રેજી ભાષામાં રિે શે.
(૪) શૈક્ષસર્ક લાયકાતને સંબંસધત સવષય અને તેની ઉપયોગીતાને લગતા પ્રશ્નો ગુજરાતી
અને અંગ્રેજી ભાષામાં રિે શે.
(૩) સંબંસધત મુદ્દા (Topic) સામે દશાગવેલ ગુર્ સૂસચત ગુર્ છે , મંડળ દ્વારા જરૂર જર્ાયે
તેમાં ફે રફારને અવકાશ રિે લ છે . જે માટે મંડળ કોઈપર્ ર્જતનું કારર્ આપવા બંધાયેલ નથી.
(૪) અભ્યાસક્રમનું ગુજરાતી ભાષાંતર ઉમેદવારોની સમજર્ માટે છે . ભાષાંતરના અથગઘટન
ના સકસ્સામાં અંગ્રેજી અભ્યાસક્રમમાં દશાગવેલી બાબતો આખરી ગર્વાની રિે શે.
(૫) પરીક્ષાના પ્રશ્નો ગુજરાતી અને અંગ્રેજી એમ બંન્ને ભાષામાં િોય ત્યારે તેવા પ્રશ્નોમાં જો
અથગધટન અંગેનો પ્રશ્ન ઉપસસ્થત થશે તો તે સંબંધે મંડળ દ્વારા સંબંસધત પ્રશ્નને ધ્યાને લઈ મંડળ
દ્વારા કરવામાં આવેલ સનર્ગય આખરી રિે શે.
(૬)સ્પધાગત્મક પરીક્ષાની પ્રોસવઝનલ આન્દ્સર કી ની પ્રસસદ્ધી બાદ સ્વૈચ્છીક રીતે/ મળેલ
વાંધાઓને ધ્યાને લઈ ફાઈનલ આન્દ્સર કી ની પ્રસસસદ્ધમાં કોઈ પ્રશ્ન રદ કરવામાં આવે તો, તેવા
સંજોગોમાં રદ થયેલ પ્રશ્નના ગુર્ની બાકી રિે લ પ્રશ્નના ગુર્ભારમાં પ્રો-રે ટા (Pro-Rata)
મુજબ ગર્તરી કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ ખોટા જવાબ આપવાના સંજોગોમાં પ્રશ્નને પ્રો-
રે ટા મુજબ જે ગુર્ભાર આપવામાં આવેલ િોય તેના 1/4 માકગ ઉમેદવારે મેળવેલ ગુર્માંથી
ઓછા કરવામાં આવશે.
(૭) ર્જિે રાત ક્રમાંક : ૨૩૭/૨૦૨૪૨૫ ના અનુસંધાને તા.૨૮/૦૮/૨૦૨૪ ના રોજ
મંડળની વેબસાઇટ પર પ્રસસધ્ધ કરવામાં આવેલ અન્દ્ય સુચનાઓ યથાવત રિે શે.
સ્પધાગત્મક પરીક્ષાની તારીખ અને કોલ લેટર ડાઉનલોડ કરવા માટે નો સવગતવાર
કાયગક્રમ મંડળની વેબસાઈટ પર મૂકવામાં આવશે. જેની સંબંસધત ઉમેદવારોએ નોંધ લેવા આથી
જર્ાવવામાં આવે છે .
સ્થળ: ગાંધીનગર સવચવ
તારીખ : ૦૮/૦૪/૨૦૨૫ ગુજરાત ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ