SEO Strategies for Document Optimization
SEO Strategies for Document Optimization
k|f/lDes
1=1 ;+lIfKt gfd / k|f/De M
-s_ of] lgodfjnLsf] gfd ægful/s nufgL sf]ifsf] sd{rf/L ;]jf zt{ ;DaGwL cfGtl/s
lgodfjnL, 2048Æ /xg]% .
-v_ of] lgod t'?Gt nfu" x'g]% .
1=2 kl/efiff M
ljifo jf k|;+un] csf]{ cy{ gnfu]df o; lgodfjnLdf M
-s_ æcfGtl/s lgodfjnLÆ eGgfn] gful/s nufgL sf]ifsf] cfGtl/s lgodfjnL, 2048 /
o; lgodfjnLdf ;do ;dodf x'g] ;+zf]wgnfO{ ;d]t ;Demg' k%{ .
-v_ æP]gÆ eGgfn] gful/s nufgL sf]if P]g, 2047 nfO{ ;Demg' k%{ .
-u_ æljlgodfjnLÆ eGgfn] gful/s nufgL sf]if P]g, 2048 sf] bkmf 59 cg';f/ g]kfn
;/sf/sf] :jLs[lt lnO{ ;ldltn] nfu" u/]sf] ljlgodfjnL / ;do-;dodf x'g]
;+zf]wgnfO{ ;d]t ;Demg' k%{.
-#_ æsf]ifÆ eGgfn] gful/s nufgL sf]if ;Demg' k%{ .
-~_ æ;ldltÆ eGgfn] sf]ifsf] ;+rfns ;ldltnfO{ ;Demg' k%{ .
-r_ æ;+rfnsÆ eGgfn] ;ldltsf] ;+rfnsnfO{ ;Demg' k%{ .
-%_ æcWoIfÆ eGgfn] ;ldltsf] cWoIfnfO{ ;Demg' k%{ .
-h_ æsfo{sf/L k|d'vÆ eGgfn] sf]ifdf jxfn /x]sf] sfo{sf/L lgb]{zs jf sf]ifsf]
sfo{sf/L k|d'v ;Demg' k%{ . of] zAbn] sfod d'sfod eO{ sfd ug]{ clwsf/LnfO{
;d]t hgfp+b% .
-h1_ ækbflwsf/LÆ eGgfn] o; lgodfjnLsf] kl/R%]b — 9 sf] k|of]hgsf] nflu sf]ifsf]
cWoIf, ;`rfns, sfo{sf/L lgb]{zsnfO{ ;Demg' k%{ .Æ
kfFrf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
1
-em_ æsd{rf/LÆ eGgfn] sf]ifsf] sfo{sf/L k|d'v nufot ;Dk")f{ :yfoL, c:yfoL, Hofnfbf/L
jf cg'jGwdf lgo'Qm eO{ ;`rfns ;ldltn] tf]s]adf]lhd\sf] sf]ifdf sfd ug]{
sd{rf/LnfO{ ;Demg' k%{ .
-`f_ æ:yfoL kbÆ eGgfn] sf]ifdf :jLs[t b/jGbL cg';f/sf] :yfoL kbnfO{ ;Demg' k%{ .
-^_ æc:yfoL kbÆ eGgfn] Dofb tf]lsPsf] jf h'g;'s} a]nf klg x^fpg ;lsg] c:yfoL
kbnfO{ ;Demg' k%{ .
-&_ æ:yflgo sd{rf/LÆ eGgfn] sf]ifsf] d"n sfof{no jf zfvf sfof{nodf /x]sf] lhNnf
leq cfkm\gf] #/jf/ eO{ :yfoL a;f]jf; u/]sf] sd{rf/LnfO{ ;Demg' k%{ . of]
zAbfjnLn] sf&df)*f}+ pkTosf leqsf sd{rf/L / lhNnfdf /x]sf] sf]ifsf] sfof{no
:ynb]lv 8 lsnf]ld^/ leqsf sd{rf/LnfO{ ;d]t hgfp+b% .
-*_ ækl/jf/Æ eGgfn] kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] Psf;uf]nsf] klt jf kTgL / lgh;+u
cfl>t b'O{ hgf;Dd %f]/f %f]/L ;Demg' k%{ / ;f] zAbn] kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf]
Psf;uf]nsf] afa', cfdf / lajflxtf dlxnf kbflwsf/L jf sd{rf/L eP lghsf]
;f;' ;;'/f ;d]tnfO{ hgfpF% .Æ
-(_ æclwsf/ k|fKt clws[tÆ eGgfn] sf]ifsf] ;ldlt jf sfo{sf/L k|d'vn] clwsf/ ;'Dk]sf]
sd{rf/LnfO{ ;Demg' k%{ .
-)f_ æsfof{noÆ eGgfn] o; sf]ifsf] /lhi^*{ sfof{no sf&df)*f}+nfO{ ;Demg' k%{ .
-t_ æzfvf sfof{noÆ eGgfn] sf]ifsf] d'Vo sfof{no afx]s ;ldltn] tf]s]sf] sf]ifsf] cGo
clw/fHo leqsf] sfof{nonfO{ ;Demg' k%{ .
-y_ ætnaÆ eGgfn] eQf cflb afx]s sf]ifsf] k|rlnt tna :s]n adf]lhdsf] dfl;s
tnanfO{ ;Demg' k%{ .
-b_ æeQfÆ eGgfn] sf]ifsf] tTsfn k|rlnt lgod adf]lhd kfO{g] eQfnfO{ ;Demg' k%{.
-w_ æcfly{s jif{Æ eGgfn] ljqmd ;Djt\sf] >fj)f 1 ut]b]lv csf]{ ;fn cfiff( dlxgfsf]
d;fGt ;Ddsf] 12 -afx|_ dlxgfsf] cjlwnfO{ ;Demg' k%{ .
-g_ æ;fnÆ eGgfn] ljqmd ;Djt\sf] a}zfv 1 ut]b]lv z'? eO{ r}q dlxgfsf] d;fGt
;Ddsf] 12 -afx|_ dlxgfsf] cjlwnfO{ ;Demg' k%{ .
-k_ æsfod d'sfodÆ eGgfn] cfkm\gf] kbeGbf dflysf] csf]{ sd{rf/Lsf] kbflwsf/ ePsf]
kb jf kbk"lt{ geO{ vfln kbdf sfd ug]{ sd{rf/LnfO{ ;Demg' k%{ .
-km_ ækbflwsf/Æ eGgfn] sf]ifsf] :jLs[t b/aGbL cg';f/sf] kbdf :yfoL ?kdf s'g}
sd{rf/L lgo'lQm eO{ ;f] kbaf^ lgh sd{rf/L cGo kb jf sfof{nodf ;?jf eO{
jf ;f]eGbf dflyNnf] kbdf a('jf eO{ jf /fhLgfdf u/L jf cjsfz k|fKt u/L jf
a/vf:t eO{ cnu geP;Dd ;f] kbsf] ;DaGwdf lgh sd{rf/Lsf] kbflwsf/ /x]sf]
;Demg' kb{% . Pp^} kbdf b'O{ hgf sd{rf/Lsf] kbflwsf/ /xg] %}g .
-a_ ægubÆ eGgfn] ;/sf/L dfGotf k|fKt k|rlnt l;Ssf, s/]G;L, gf]^, t'?Gt e'QmfgL
x'g] r]s/ *<fkm\^, e'QmfgL ^<fG;km/ /l;b jf ;f] ;/x e'QmfgL ug{ ;lsg] lnvt
;d]tnfO{ ;Demg' k%{ .
-e_ æ:jLs[t lrlsT;s" eGgfn] sf]ifaf^ lgo'Qm jf tf]lsPsf] lrlsT;s ;Demg' k%{ .
-d_ æaf]g;Æ eGgfn] k|rlnt af]g; P]g, 2030 / ;f] P]gdf ;do ;dodf x'g] ;+zf]wgdf
Aoj:yf ePadf]lhd\ lbO{g] af]g;nfO{ ;Demg' k%{ .
-o_ æcfly{s lgodÆ eGgfn] ;ldltaf^ kfl/t eO{ sf]ifdf nfu" ul/Psf] cfly{s lgodnfO{
;Demg'' k%{ . o;n] ;do-;dodf ;ldltaf^ x'g] ;+zf]wg ;d]tnfO{ hgfp+b% .
2
-/_ ækbk"lt{ ;ldltÆ eGgfn] sf]ifsf] sfo{sf/L k|d'v afx]s cGo ;a} kbdf lgo'lQm /
a('jf ;DaGwL ;Dk")f{ Aoj:yf ug{ ul&t sf]ifsf] kbk"lt{ ;ldltnfO{ ;Demg' k%{ .
-n_ ækbÆ eGgfn] sf]ifsf] ;]jfsf] s'g} kb ;Demg' k%{ .
-j_ ækbk"lt{Æ eGgfn] z'? lgo'QmL jf a('jfåf/f ul/g] kbk"lt{ ;d]tnfO{ hgfp+b% .
-z_ ætf]lsPsf]Æ jf ætf]lsPsf] adf]lhdÆ eGgfn] ;ldltåf/f ;do-;dodf tf]lsPsf] jf
tf]lsP adf]lhd ;Demg' k%{ .
-if_ æclws[tÆ eGgfn] ;xfos clws[t tyf clws[t ;d]tnfO{ hgfpF% .
-;_ æ;+# jf ;+u&gÆ eGgfn] k|rlnt sfg'g adf]lhd btf{ eO{ sf]ifsf] :jLs[lt k|fKt
sd{rf/Lx?sf] ;+# jf ;+u&g ;Demg' k%{ .
©-x_ æ:yfoL cfjf;Lo cg'dltÆ eGgfn] ljb]zL d'n'sn] s'g} zt{ tf]sL jf gtf]sL ;f]
d'n'sdf :yfoL ?kn] a;f]af; ug{ kfpg] u/L g]kfnL gful/snfO{ pknAw u/fPsf]
*fOe/l;^L Oldu|]G^ le;f -l*=le=_, k/dfg]G^ /]lh*]G^ le;f -lk=cf/=_ jf u|Lg sf*{
;Demg' kb{% / ;f] zAbn] g]kfnL gful/snfO{ ljb]zdf :yfoL ?kdf a;f]af; ug{
lbOPsf] h'g;'s} gfdsf] :yfoL cfjf;Lo cg'dltnfO{ ;d]t hgfp¤% .
1=4 arfpm M
o; cfGtl/s lgodfjnLdf n]lvPsf s'/fx? P]g / ljlgodfjnL;+u aflemPdf aflemPsf]
xb;Dd dfq ab/ x'g]% .
bf]>f] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
© sf]ifsf] ldlt 2072 efb| 27 ut]sf] ;+rfns ;ldltsf] a}&saf^ yk ul/Psf] .
3
kl/R%]b - 2
k|zf;sLo clwsf/ / lgodsf] k|of]u
2=1 k|zf;sLo clwsf/ M
-s_ o; lgod adf]lhd ;Dk")f{ k|zf;sLo clwsf/ sfo{sf/L k|d'vdf /xg]% .
-v_ ;ldltn] kfPsf] clwsf/ sfo{sf/L k|d'vsf] l;kmfl/;df sf]ifsf] cGo clws[tnfO{
;'lDkg / sfo{sf/L k|d'vn] kfPsf] clwsf/ cfkm\gf] dftxtsf] clws[tnfO{ ;'lDkg
;Sg]%g\ . ;fy} dftxtsf s'g} clws[tn] kfPsf] clwsf/ cfkm\gf] lhDd]jf/L /xg] u/L
cfkm" cGtu{t zfvf k|d'v eO{ sfo{ ug]{ clws[t :t/sf sd{rf/LnfO{ ;'lDkg
;Sg]%g\ . o;/L k|Tofof]hg ul/Psf] clwsf/ k|Tofof]hg ug]{n] h'g;'s} avt klg
lkmtf{ lng ;Sg]%g\ .
4
kl/R%]b - 3
:t/ laefhg, kbk"lt{, lgo'lQm / a9''jf
3=1 :t/ laefhg M
sf]ifsf] ;]jf ;d"xM s_ k|zf;g ;]jf v_ k|flalws ;]jf . k|zf;g ;]jf cGt/utsf
;d'xx?M
1_ laQ laZn]ifs÷ cg';Gwfg ;d"x
2_ n]vf ÷ k|zf;g ;d"x
;]jf kl/jt{g M ;fwf/)ftof ;]jf kl/jt{g ug{ ldNg] %}g t/ ;DalGwt ;d"xsf] Go"gtd
of]Uotf k'u]sfx? dWo]af^ cfGtl/s k|lt:kwf{af^ ;ldltn] ;do ;dodf ;]jf kl/jt{g ug]{
;'lawf k|bfg ug{ ;Sg] % .
3=2 kb b/aGbL M
sf]ifsf] sfo{ ;+rfngsf nflu k|To]s ;]jf cGtu{t cfjZos kg]{ sd{rf/Lsf] b/aGbL ;ldltn]
tf]lslbP adf]lhd x'g]% .
bf]>f] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
;+rfns ;ldltsf] ldlt 2072÷12÷10 sf] lg)f{o cg';f/ yk ul/Psf] .
5
3=5 kbk"lt{ ;ldltsf] sfo{ ;+Rffng M
kbk"lt{ ;ldltsf] ;lrjfnosf] ?kdf sf]ifsf] sd{rf/L k|zf;g PsfO{n] sfd ug]{% . pQm
PsfO{sf] k|d'v jf ;+:yf k|d'vn] tf]s]sf] s'g} cGo clws[tn] kbk"lt{ ;ldltsf] ;lrasf] sfd
ug]{% .
3=7 z'? egf{ tyf k|ltzt lgwf{/)f M
-s_ v'Nnf k|ltof]lutf jf a('jfåf/f k"lt{ ul/g] kbsf] ;+Vof Ps cfly{s jif{sf] hDdf
l/Qm kb ;+Vofsf] cfwf/df ;fwf/)ftof b]xfo adf]lhdsf] k|ltztn] sfod ug'{ kg]{%M
1_ clws[t :t/ tx 11 l/Qm kb 100 k|ltzt d"Nof+sgåf/f k"lt{ ul/g]% .
2_ clws[t :t/ z'? txeGbf dflysf tx 7, 8, 9 / 10 l/Qm kb dWo] 70
k|ltzt d"Nof+sg / 30 k|ltzt cfGtl/s k|ltof]lutfåf/f .
3_ clws[t :t/ z'? txsf] l/Qm kb ;+Vofsf] 50 k|ltzt v'Nnf k|ltof]lutfTds
k/LIff$f/f, 30 k|ltzt d"Nofs+g / 20 k|ltzt cfGtl/s k|ltof]lutfåf/f .
4_ k|fljlws tx ;ft l/Qm kbdWo] 75 k|ltzt v'Nnf k|ltof]lutfTds k/LIff$f/f
/ 25 k|ltzt a('jfåf/f .
5_ ;xfos :t/ tx kf¤rf} l/Qm kb 50 k|ltzt v'Nnf k|ltof]lutfTds k/LIffåf/f,
30 k|ltzt d"Nof°g / 20 cfGtl/s k|ltof]lutfåf/f .
6_ ;xfos :t/ tx rf}yf] l/Qm kb 50 k|ltzt v'Nnf k|ltof]lutfTds k/LIffåf/f,
30 k|ltzt d"Nof°g / 20 k|ltzt cfGtl/s k|ltof]lutfåf/f .
7_ ;xfos :t/ tx t]>f] l/Qm kb 75 k|ltzt d"Nof°gåf/f / 25 cfGtl/s
k|ltof]lutfåf/f .
8_ o; lgod adf]lhd k|ltzt lgwf{/)f ubf{ z]if /xg uPsf] kb ;+Vof cfGt/Ls
k|ltof]lutfåf/f x'g] a('jfsf] nflu %'^\ofOg]% .
9_ cfGt/Ls k|ltof]lutfåf/f a('jf ubf{ Ps tx dflysf] kbdf dfq a('jfsf]
nflu cjlw k'u]sfnfO{ a('jf ul/g]% / o:tf] k|ltof]lutfTds kl/Iffsf nflu
ckgfOg] sfo{ljlw v'Nnf k|fltof]lutfTds kl/Iffsf] sfo{ljlw ;/x g} x'g]%=.
10_ v'Nnf k|ltof]lutfsf] nflu %'§\ofO{Psf] kbdf cGo k|lqmofaf^ kbk"lt{ ul/g]%}g .
11_ lkog÷kfn] / xn'sf ;jf/L rfns x?sf] :t/a[l$ ;DaGwL ljz]if Joj:yf
c_ lkog÷kfn]
kb :t/
z'? lgo'QmL x'g] sd{rf/L klxnf]
5 jif{eGbf al( 10 jif{eGbf sd ;]jf cjlw ePsf bf]>f]
10 jif{eGbf al( 15 jif{eGbf sd ;]jf cjlw ePsf t]>f]
15 jif{ eGbf al( 20 jif{ eGbf sd ;]jf cjlw
ePsf rf}yf]
20 jif{ jf ;f] eGbf al( ;]jf cjlw ePsf kf¤rf}
;ftf} ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
6
cf_ xn'sf ;jf/L rfns
kb :t/
z'? lgo'QmL x'g] sd{rf/L k|yd :t/
5 jif{eGbf al( 10 jif{eGbf sd ;]jf cjlw ePsf låtLo :t/
10 jif{eGbf al( 15 jif{eGbf sd ;]jf cjlw ePsf t[tLo :t/
15 jif{ eGbf al( 20 jif{ eGbf sd ;]jf cjlw
ePsf rt'y{ :t/
20 jif{ jf ;f] eGbf al( ;]jf cjlw ePsf kf¤rf}
pk/f]Qm cg';f/ :t/j[l$ ubf{ 2 aif{sf] sfo{;Dkfbg d"Nof+sgdf ;fdfGoeGbf
sd c+s k|fKt ug]{sf] :t/ j[l$ ul/g]%}g .
-v_ tx 6 clws[t :t/sf] z'? tx ePsf]n] z'? egf{ %}+&f}+ txdf dfq ug'{ kg]{% . t/
k|fljlws kbdf z'? egf{ ;ftf}+ txdf ug{ ;lsg]% .
-u_ clws[t :t/sf] z'? txeGbf dflyNnf] txsf] kbdf ljz]if of]Uotf jf cg'ejsf]
cfjZostf k/L o:tf] AolQm sf]ifleq pknAw x'g g;Sg] ePdf ;+rfns ;ldltn]
v'Nnf k|ltof]lutfTds k/LIffåf/f kbk"lt{ ug{ :jLs[lt lbg ;Sg]% . t/ o:tf] k|sf/n]
kbk"lt{ ug]{ :jLs[lt ;DalGwt ;]jf, ;d"x, pk -;d"xdf /x]sf] s'n b/aGbLsf] 25
k|ltzteGbf a(Lsf] nflu lbO{g] %}g .
-#_ ======================
æ-~_ v)* -s_ / -v_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg sf]ifsf] ;]jfnfO{ ;dfj]zL
agfpg v'Nnf k|ltof]lutfåf/f k"lt{ x'g] kbdWo] k}tfln; k|ltzt kb %'^\ofO{ ;f]
k|ltztnfO{ ztk|ltzt dfgL b]xfo adf]lhdsf pDd]bjf/ aLrdfdfq %'§%'§[} k|lt:kwf{
u/fO{ kbk"lt{ ul/g]% M —
-2_ v)* -~_ sf]] pkv)* -1_, -2_, -3_ / -4_ sf] k|of]hgsf] nflu —dlxnf,
cflbjf;L÷hghflt, dw]zL / blnt— eGgfn] cfly{s / ;fdflhs ?kdf
k%fl* k/]sf dlxnf, cflbjf;L÷hghflt, dw]zL / blntnfO{ ;+emg' k%{ .
-r_ o; lgodfjnLdf cGoq h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg v)* -~_ sf]] pkv)* -5_
adf]lhd lgwf{l/t k|ltztsf] kb s'g} vf; k|s[ltsf] sfdsf] nflu tf]lsP adf]lhdsf
ckfé aLr dfq k|lt:kwf{ ug{ kfpg] u/L k|lt:kwf{Tds k/LIffåf/f k"lt{ ul/g]% .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
%}&f}+ ;+zf]wgåf/f yk ul/Psf] .
7
-%_ v)* -~_ adf]lhd k|ltzt lgwf{/)f ubf{ Ps k|ltzt eGbf sd #tfé -km\ofSzg_
cfPdf To:tf] #tfé h'g ;d"xsf] xsdf #tfé cfPsf] xf] ;f] eGbf nuQ} kl%sf]
;d"xdf ;b}{ hfg]% .
-h_ v)* -~_ adf]lhd %'^\ofO{Psf] kbdf h'g jif{sf] nflu lj!fkg ePsf] xf] ;f] jif{
x'g] lj!fkgdf pko'Qm pDd]bjf/ pknJw x'g g;s]df To:tf] kb csf]{ jif{ x'g]
lj!fkgdf ;dfj]z ug'{ kg]{% / To;/L lj!fkg ubf{ klg pko'Qm pDd]bjf/ pknJw
x'g g;s]df To:tf] kb ;f]xL jif{ v'Nnf k|ltof]lutfåf/f k"lt{ x'g] kbdf ;dfj]z ug'{
kg]{% .
-em_ v)* -~_ adf]lhd lgwf{/)f ul/Psf] k|ltztåf/f kbk"lt{ ug]{ Joj:yf k|To]s bz
jif{df k'g/fjnf]sg ug'{ kg]{% .
-`f_ v)* -~_ adf]lhdsf] k|ltzt adf]lhd kb ;+Vof lgwf{/)f ubf{ s'g} ljjfb cfPdf
;ldltsf] lg)f{o clGtd x'g]% .
-^_ v)* -~_ sf] :ki^Ls/)fsf] pkv)* -2_ sf] k|of]hgsf] nflu cfly{s tyf ;dflhs
?kdf k%f*L k/]sf dlxnf, cflbjf;L÷hghftL, dw]zL, blnt ;d'bfosf] ljj/)f
g]kfn ;/sf/n] g]kfn /fhkqdf ;"rgf k|sfzg u/L tf]s] adf]lhd x'g]% .
t/ g]kfn /fhkqdf ;"rgf k|sfzg u/L gtf]s] ;Ddsf] nflu ;Dk" )f{ dlxnf,
cflbjf;L/÷hghftL, dw]zL, blntnfO{ cfly{s tyf ;fdflhs ?kdf k%fl* k/]sf]
;d"bfo dflgg]% .
-&_ v)* -~_ adf]lhd %'^\ofO{Psf kbdf b/vf:t lb+bf b]xfosf cfwf/df lbg' kg]{%
M —
-v_ blntsf xsdf /fli^<o blnt cfof]uaf^ ;"lrs[t ePsf] hfltsf] xsdf ;f]xL
;"rLsf] cfwf/df,
-#_ dw]zLsf xsdf g]kfn ;/sf/n] g]kfn /fhkqdf ;"rgf k|sfzg u/L tf]s]
adf]lhdsf] ;+:yfaf^ dw]zL elg k|dfl)ft u/]sf] cfwf/df,
%}&f} ;+zf]wgåf/f yk ul/Psf] .
8
t/ g]kfn /fhkqdf ;"rgf k|sfzg u/L ;+:yf gtf]s];Dd ;DalGwt :yfgLo
lgsfosf] k|d'vsf] l;kmfl/;df k|d'v lhNnf clwsf/Laf^ dw]zL egL k|dfl)ft
u/fO{ b/vf:t;fy k]z ug'{ kg]{% .
-*=_ lk%l*Psf] If]qsf xsdf v)* -~_ sf] :ki^Ls/)fsf] pkv)* -1_ df pNn]v
ePsf lhNnfdf :yfoL a;f]jf; pNn]v u/L ;DalGwt lhNnfaf^ k|fKt
ul/Psf] gful/stfsf] k|df)fkq tyf ;DalGwt ufp+ ljsf; ;ldlt jf
gu/kflnsfaf^ xfn ;f]xL :yfgdf :yfoL a;f]jf; ePsf] egL k|dfl)ft
u/]sf] cfwf/df .Æ
3=10 k/LIf)fsfn M
-s_ ;a} txsf sd{rf/LnfO{ klxnf] k^s :yfoL lgo'lQm lb+bf Ps jif{;Dd k/LIf)fsfndf
/fVg' kg]{% .
-v_ k/LIf)fsfndf /x]sf] sd{rf/Lsf] sfo{ ;Dkfbg ;Gtf]ifhgs gePdf lgo'lQmsf]
clwsf/Ln] pQm cjlw leq lghnfO{ x^fpg ;Sg]% . t/ csf]{ Ps cjlw yk u/]df
lghsf] Ifdtf ;'w|g ;S% eGg] nfu]df lgo'lQmsf] clwsf/Ln] sf/)f hgfO{ a(Ldf Ps
cjlw;Dd k/LIf)fsfn yk ug{ ;Sg]% .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
9
-u_ k/LIf)f cjlwdf /xg] sd{rf/Ln] tna eQf nufot sf]ifdf nfu" ePsf cGo ;a}
;x'lnotx? lgodfg';f/ kfpg]% . t/ tna k]ZsL / hLjg jLdf ;'ljwf eg]
k/LIf)fsfn cjlwdf kfpg] %}g .
-#_ lgo'lQm ;b/ ePkl% k/LIf)fsfndf /x]sf] cjlw klg :yfoL ;]jfsf] cjlwdf u)fgf
ul/g]% .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
10
15 lbgsf] Dofb lbO{ la!fkg u/L kbk"lt{ ug{ ;lsg]% . :yflgo klqsfdf
gePdf ;fj{hlgs :yndf ;"rgf ^f+:g' kg]{% .
2= k"lt{ ug'{kg]{ kbsf] ;+Vof, ;]jf, ;d"x, pk-;d"x, tx, :yfoL jf c:yfoL,
cfjZos Go"gtd of]Uotf, sfdsf] lsl;d, k/LIffsf] lsl;d, pd]/sf] xb,
gful/stf, b/vf:t lbg] clGtd ldlt cflb s'/fx? la!fkgdf :ki^ v'nfpg'
kg]{% .
-#_ pd]/sf] xb M
1= lgo'lQm ubf{ pd]/sf] tNnf] / dflyNnf] xb lgDgfg';f/ sfod ul/g]% .
s_ clws[t :t/ M
-1_ ck|fljlws M- 21 jif{ k"/f ePsf] / 40 jif{ ggf#]sf] .
-2_ k|fljlws M- 21 jif{ k"/f ePsf] / 45 jif{ ggf#]sf] .
v_ ;xfos :t/ M
-1_ ck|fljlws M-
-s_ tx 1, 2 / 3 df 16 jif{ k"/f ePsf] / 40 jif{ ggf#]sf] .
-v_ tx 4 / 5 df 18 jif{ k"/f ePsf] / 40 jif{ ggf#]sf] .
-2_ k|fljlws M-
-s_ tx 1, 2 / 3 df 16 jif{ k"/f ePsf] / 45 jif{ ggf#]sf] .
-v_ tx 4 / 5 df 18 jif{ k"/f ePsf] / 45 jif{ ggf#]sf] . t/
e"tk"j{ ;}lgs jf k|x/Låf/f k"lt{ x'g] kbdf ;xfos :t/sf] nflu
pd]/sf] dflyNnf] xb 45 jif{ ggf#]sf] / clws[t :t/sf] nflu 50
jif{ ggf#]sf] x'g' kg]{% .
2= sf]ifdf s'g} kbsf] nflu pd]/sf] xsdff x]/km]/ ug'{ k/]df ;+rfns ;ldltsf] k"j{
:jLs[lt lng' kg]{% .
3= ;+ul&t ;+:yfsf] ;]jfdf Psk^s :yfoL lgo'lQm eO{ ;+:yf jf kb vf/]hLdf k/]df 5
jif{ :yfoL gf]s/L cjlw k'u]sf AolQmx?nfO{ jxfnjfnf sd{rf/LnfO{ sf]ifn] k'gM
lgo'lQm ubf{ bkmf 3=12 -#_ df pNn]lvt pd]/sf] xb nfUg] %}g .
11
-%_ cGt/jftf{ M
lnlvt k/LIffsf] gtLhf k|sflzt ePkl% ;fwf/)ftof 1 dlxgfleq cGt/jftf{ ul/g]%
. cGt/jftf{sf] nflu cg';"rL 1 df tf]s]adf]lhd\sf] kmf/fd k|of]u ul/g]% .
-h_ cg'ea M
v'Nnf k|ltof]lutfåf/f kbk"lt{ ul/+bf cGt/jftf{df pDd]bjf/sf] kb;+u ;DalGwt
cg'ejnfO{ ;d]dt Wofgdf /fVg' kg]{% .
-em_ of]Uotfqmd tyf l;kmfl/z M
1= cGt/jftf{ ;DkGg ePkl% ;fwf/)ftof 15 lbgleq of]Uotfqmd k|sflzt u/L
l;kmfl/z ;d]t ul/g]% .
2= cGt/jftf{ dfq x'g] kbdf lnlvt k/LIffsf] gtLhf k|sflzt x'g] lalQs} AolQmut
ljj/)f k&fO{ cfr/)f ;DaGwL k|x/L k|ltj]bg dflug]% . s'g} pDd]bjf/sf] k|x/L
k|ltj]bg lgo'lQmdf c;/ kg]{ k|sf/sf] k|lts"n ePdf lghsf gfd of]Uotfqmddf
;dfj]z ul/g] %}g . Ps dlxgf;Dd klg ;a} pDd]bjf/sf] k|x/L k|ltj]bg k|fKt
gePdf of]Uotfqmd k|sflzt u/L l;kmfl/z ;d]t ul/g]% . k|x/L k|ltj]bg ;dodf
k|fKt gx'g]x?sf] k/LIf)f sfnleq k|lts"n k|ltj]bg k|fKt ePdf lghnfO{ kbaf^
x^fpg ;lsg]% .
3= axfnjfnf :yfoL sd{rf/LnfO{ csf]{ kbdf l;kmfl/zsf] nflu k|x/L k|ltj]bg cfjZos
x'g] %}g .
4= %flgPsf pDd]bjf/nfO{ lgo'lQm-kq lbg' cl# lg/f]lutfsf] k|df)f-kq k|fKt ul/g]% .
-`f_ k|ltIff ;"rL M
1= egf{sf nflu of]Uotfqmd k|sflzt ubf{ l/Qm kbsf] cg'kftdf oyf;Dej 25 k|ltzt
/ slDtdf 2 hgf;Dd k|ltIff ;"rLdf of]Uotfqmdfg';f/ pDd]bjf/sf] gfd ;d]t
k|sflzt ul/g]% .
2= k|ltIff ;"rLdf /x]sf pDd]bjf/nfO{ b]xfosf] cj:yfdf lgo'lQm-kq lbg ;lsg]% M
s_ of]Uotfqmddf k/]sf pDd]bjf/ bkmf 3=13 adf]lhd lgo'lQm-kq lng gcfPdf jf
lgo'lQm-kq lnO{ lagf ;"rgf xflh/ gePdf .
v_ lgo'lQm-kq lnO{ k/LIf)fsfn leq} %f]*L uPdf .
u_ lnlvt k/LIff x'g] kbdf lnlvt k/LIff lng' cufl* gof+ kb ;[hgf ePdf
.
#_ cGt/jftf{ dfq x'g] kbdf cGt/jftf{ lng'cufl* gof+ kb ;[hgf ePdf .
~_ ================
3= k|ltIff ;"rL /xg] Aoj:yf af/] la!fkgdf pNn]v x'g} kg]{% .
l/Qm kbdf l;kmfl/z ePsf] AolQmnfO{ l;kmfl/z ePsf] ldltn] Ps dlxgfleq lgo'lQmsf
clwsf/Ln] kbsf] sfo{ ljj/)f ;lxt lgo'lQm-kq lbO{ ;Sg' kg]{% . t/, l;kmfl/z ePsf]
;"rgf k|sflzt ePsf] ;fwf/)ftof 35 lbg;Dd klg pDd]bjf/n] lgo'lQm-kq lng gcfPdf jf
lgo'lQm-kq lnO{ 15 lbgleq sfof{nodf s'g} ;Dks{ g/fvL xflh/ gePdf o:tf pDd]bjf/sf]
gfd of]Uotfqmdaf^ x^fO{Psf] ;"rgf k|sflzt u/L lghsf] ;§f k|ltIff ;"rLdf /x]sf
pDd]bjf/nfO{ of]Uotfqmdfg';f/ lgo'lQm lbg ;lsg]% .
£
;+rfns ;ldltsf] ldlt 2071÷09÷22 sf] lg)f{o adf]lhd vf/]h ul/Psf] .
;+rfns ;ldltsf] ldlt 2073÷11÷19 sf] lg)f{o adf]lhd vf/]h ul/Psf] .
12
3=14 ============================
3=15 cfjZos Go"gtd z}lIfs of]Uotf M
-s_ clws[t :t/sf] z'?txsf] nflu ;DalGwt laifodf dfGotf k|fKt ljZjljBfnoaf^ :gftsf]Q/
jf ;f] ;/xsf] pkfwL k|fKt u/]sf] x'g'kg]{% .
-s1_ laQ laZn]ifsf] xsdf Go"gtd z}lIfs of]Uotf Joj:yfkg zf:qdf :gftsf]Q/ jf
rf^{*{ Psfp)^])^ plQ)f{ u/]sf] x'g'kg]{ % .
-s2_ s'g} kbsf] laz]if lhDd]jf/L /x]sf k|flalws kbdf Go"gtd z}lIfs of]Uotf ;DalGwt
laifodf :gfts tx plQ)f{ u/]sf] x'g' kg]{% .
-s3_ =======================
-s4_ sf]ifn] cfjZos &fg]df dfly pNn]lvt z}lIfs of]Uotf tf]Sbf Go"gtd of]Uotfsf]
cltl/Qm ljz]if cg'ej tyf tflnd ;d]t pNn]v u/L tf]Sg ;Sg]% .
£
-v_ ;xfos :t/sf kbdf gof+ egf{sf] nflu cfjZos Go"gtd z}lIfs of]Uotf b]xfo
adf]lhd\ x'g]% M
kf¤rf}+ txnfO{ - dfGotf k|fKt ljZjljBfnoaf^ :gfts jf ;f] ;/x plQ)f{ tyf
k|fljlws kbsf] nflu g]kfn ;/sf/af^ dfGotf k|fKt ;+:yfåf/f ;DalGwt laifodf
tflnd k|fKt ePsf] .
kf¤rf}+ tx, k|fljlws ;d"x, al/i& sDKo'^/ ck/]^/ kbnfO{ - sDKo"^/ ljifo lnO{
:gfts plt{)f jf cGo s'g} laifodf :gfts plt{)f eO{ CTEVT af^ dfGotf k|fKt
;+:yfaf^ #l^df 6 dlxgfsf] sDKo"^/ tflnd k|fKt u/]sf] .
rf}+yf] tx, k|fljlws ;d"x, ;xfos sDKo'^/ ck/]^/ kbnfO{ - sDKo"^/ ljifo lnO{
k|lj)ftf k|df)fkq tx jf cGo s'g} laifodf k|lj)ftf k|df)fkq tx plt{)f eO{
CTEVT af^ dfGotf k|fKt ;+:yfaf^ #l^df 6 dlxgfsf] sDKo"^/ tflnd k|fKt u/]sf]
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
bf]>f] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
13
-u_ z}lIfs of]Uotfsf] aGb]h M
1_ clws[t :t/sf] kbaf^ clws[t :t/ txsf] kbdf a('jfsf] nflu k|fljlws
kbsf lgldQ ;fwf/)ftof slDtdf kb;+u ;DalGwt :gftsf]kflw ePsf] x'g' kg]{% . ;+Rffns ;ldltn]
;DalGwt sfo{ ;d"xleq :gfts geP klg tflnd, cg'ea, cflbaf^ Ps tx dflysf] kbdf sfd ug{
s'g} sd{rf/Lsf] Ifdtf ePdf To:tf kbdf lghnfO{ lgodfg';f/ kbf]Gglt ug{ ;lsg]% . o; lsl;dsf]
pko'Qmtfsf] &x/ ;lxtsf] l;kmfl/z ug]{ sfd kbk"lt{ ;ldltsf] x'g]% .
2_ cGo k|fljlws kbsf] nflu, kbsf] sfo{ ljj/)f cg';f/, cfjZos of]Uotf ;+rfns
;ldltn] tf]s]adf]lhd\ x'g' kg]{% .
b|i^Ao M -s_ kb;+u ;DalGwt :gftsf]kflw xf] xf]O{g eGg] k|Zg p&]df ;+rfns
;ldltåf/f ul&t ;DalGwt laifodf bIf ;ldltsf] /fo lnO{ ;+rfns
;ldltn] lgwf{/)f ul/lbP adf]lhd x'g]% .
-v_ ;dfg k|s[ltsf] sfd ug]{ dflyNnf] txsf] kbdf, sfl/Gbf sfd ug]{
kbdf lkog, cb{nL, cjNbf/, s'lrsf/, au}+r] h:tf kbsf nflu
v'Nnf k|ltof]lutfåf/f k"lt{ ul/+bfsf] cfjZos z}lIfs of]Uotf k'u]sf]
x'g' kg]{% .
-#_ a('jf x'g] txsf] aGb]h M
Ps tx gf#L s'g} klg txsf] kbdf sd{rf/LnfO{ a('jf ug{ ;lsg] %}g .
-~_ a('jfsf] ;"rgf k|sfzg M
a('jf ;DaGwL sf/jfxL ug'{ cufl* slDtdf 15 lbgsf] Dofb lbO{ ;DalGwt ;a}sf]
hfgsf/Lsf] nflu a('jfåf/f k"lt{ x'g] kbsf] ;+Vof ;d]t vf]nL /Ltk"j{ssf] ;"rgf
k|sflzt ug'{ kg]{% . t/ ;xfos rf}+yf] tx ;Ddsf] a('jf cfGtl/s ;"rgfåf/f dfq
klg ug{ ;lsg]% .
-r_ a('jfsf] b/vf:t M
a('jfsf] nflu ;DefAo pDd]bjf/n] eg'{kg]{ b/vf:t kmf/fd cg';"rL 2 adf]lhd x'g'
kg]{% . b/vf:t k]z gePsf] sf/)faf^ dfq sd{rf/Lsf] gfd a('jfsf] nflu
pDd]bjf/sf] ;"rLaf^ x^fpg' x'g] %}g .
14
s_ d"n tTj M- sd{rf/Ln] ;Dkfbg u/]sf] sfdsf] d"Nof°g .
v_ k"/s tTj M- k"/s tTjdf b]xfosf laifox? lnO{g]%g\ M
1_ cg'ea M- h]i&tf, laleGg ef}uf]lns If]qdf uO{ sfd u/]sf] cg'ea /
ljz]if lhDd]jf/L .
2_ z}lIfs of]Uotf .
-3_ sd{rf/Ln] ;Dkfbg u/]sf] sfdsf] d"Nof°gafkt\ b]xfo adf]lhd\sf] c+s lbO{g]%.
s_ sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof°g kmf/fddf pNn]v ePsf sfo{ tyf u')fx?nfO{
;f]xL kmf/fddf pNn]v ePcg';f/ c+s u)fgf ul/g]% . o:tf] c+s u)fgf ubf{
kbf]Ggltsf nflu ;DefAo pDd]bjf/ x'g h'g-h'g txsf] kbsf] nflu hlt-hlt
jif{sf] gf]s/L cfjZostf kg]{ xf] Tolt cjlwsf] sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof°g
kmf/fdsf] cf};taf^ lx;fa ul/g]% .
1_ cWoog jf tflnddf uPsf] cjlwsf] sfo{ ;Dkfbg d"Nof°g kmf/fd
afkt\sf] c+s To:tf] cWoog jf tflnddf hfg'eGbf tTsfn cl#sf]
cjlwsf] hlt c+s kfPsf] Tolt g} a/fa/sf] c+s lbOg]% .
2_ c;fwf/)f labfdf a;]sf] cjlwsf] sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof°g
kmf/fdx? el/g] %}g / To:tf] labfdf a;]sf] cjlwnfO{ z")o c+s
dflgg]% .
v_ sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof°g afkt\ kfpg] clwstd c+sdWo] b]xfo
adf]lhd\sf d"Nof+sgstf{n] b]xfosf pNn]v ul/Pcg';f/ d"Nof°g c+s lbg
;Sg]%g\ .
-1_ ;'kl/j]Ifsn] 50 k|ltzt;Dd .
-2_ k'g/fjnf]sgstf{n] 25 k|ltzt;Dd .
-3_ k'g/fjnf]sg ;ldltn] 25 k|ltzt;Dd .
u_ sd{rf/Lsf] sfo{ ;Dkfbg d"Nof°g ug]{ ;DaGwdf ;'kl/j]Ifs / k'g/fjnf]sgstf{
/ k'g/fjnf]sg ;ldlt /xg]%g\ .
#_ sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof°g kmf/fddf 5 eGbf a(L dxnx?df æsdÆ eGg]
lrGx nufpg' k/]df ;DalGwt sd{rf/L;+u :kli^s/)f lnO{ To;sf] cfwf/df
lghdfly ljefuLo sfo{jfxL ;d]t ug{ ;lsg]% . sf=;=d"=kmf=sf] gd"gf cg';"rL
4 -s_ / -v_ df lbOPsf] % .
~_ ;'kl/j]Ifs / k'g/fjnf]sgstf{n] u/]sf] d"Nof°g uf]Ko /xg]% . k'g/fjnf]sg
;ldltn] cfjZos &fg]df cfkm"n] u/]sf] d"Nof°g df}lvs hfgsf/L;Dd lbg
;Sg]% . k'g/fjnf]sg ;ldltsf] u&g kbk"lt{ ;ldltn] ug]{% .
•
r_ 1_ sf]ifsf] sfo{sf/L k|d'vsf] sfo{ ;Dkfbg d"Nof°gsf] ;'kl/j]Ifs,
k'g/fjnf]sg tyf k'g/fjnf]sg ;ldltn] ug]{ d"Nof°gx? ;+rfns ;ldltsf]
cWoIfaf^ ul/g]% .
•
klxnf] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
15
s_ gf]s/Lsf] h]i&tfsf] nAwf° u)fgf ubf{ b]xfocg';f/ c+s lbOg]]% .
1_ xfn axfn /x]sf] txdf sfd u/]sf] k|To]s aif{sf] nflu c+s 4 sf
b/n] lbOg]% t/ pQm c+s 40 c+s eGbf al( x'g]%}g .
2_ pkv)* -1_ eGbf Ps tx d'lgsf] txdf sfd u/]sf] k|To]s aif{sf nflu
c+s 2 sf b/n] lbOg]% t/ pQm c+s 10 c+s eGbf al( x'g]%}g .
t/,
1_ Ps jif{eGbf a(L rfgr'g jf lbgsf] nflu bfdf;fxLsf lx;fan] c+s
lbOg]% .
2_ gf]s/Lsf] h]i&tf jfkt\ clwstd c+s 70 eGbf a(L lbO{g] %}g / o;
v)*sf] k|of]hgsf nflu c;fwf/)f labfdf a;]sf] cjlwnfO{ sfd u/]sf]
cjlw dflgg] %}g .
3_ lkog jf ;f] ;/xsf] kbdf sfd u/]sf] cjlwsf] h]i&tf u)fgf ul/g]
%}g .
v_ laleGg ef}uf]lns If]qdf uO{ sfd u/]sf] cg'ejsf] nAwf° u)fgf ubf{ b]xfosf]
cg'easf] nflu b]xfo adf]lhd\sf] c+s lbOg]% .
1_ b]zsf] laleGg ef}uf]lns If]qnfO{ s= v= u= #= ~= kf¤r ju{df
laefhg u/L k|To]s ju{df sfd u/]sf] cg'ejafkt\ b]xfo adf]lhd\ c+s
lbOg]% .
-s_ æsÆ ju{df sfd u/]sf] k|To]s jif{sf] nflu c+s 5 -kf¤r_ sf b/n]
.
-v_ ævÆ ju{df sfd u/]sf] k|To]s jif{sf] nflu c+s 4 -rf/_ sf b/n]
.
-u_ æuÆ ju{df sfd u/]sf] k|To]s jif{sf] nflu c+s 3 -ltg_ sf b/n] .
-#_ æ#Æ ju{df sfd u/]sf] k|To]s jif{sf] nflu c+s 2 -b'O{_ sf b/n] .
-~_ æ~Æ ju{df sfd u/]sf] k|To]s jif{sf] nflu c+s 1 -Ps_ sf b/n] .
t/,
1_ dfly n]lvPsf ;a} ef}uf]lns If]qdf sfd u/]afkt\ clwstd c+s 25 -
kRrL;_ eGbf a(L x'g] %}g .
2_ s'g} klg If]qdf Ps jif{eGbf sd cjlwsf] nflu ?h' xflh/ ePsf]df
s'g} c+s lbOg]] %}g .
u_ ljif}z lhDd]jf/L jfkt\ b]xfocg';f/ clwstd c+s 5 -kf¤r_ lbOg]% .
1_ %'§} cl:tTj ePsf] sfof{nosf] sfof{no k|d'v eO{ sfd u/]afkt\ k|To]s
jif{sf] nflu c+s 1 sf b/n] .
2_ pk-v)* -1_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg -
-s_ Ps jif{eGbf sd cjlwsf] nflu s'g} c+s lbO{g] %}g . Ps
jif{eGbf a(L rfgr'g dlxgf jf lbgsf] nflu klg bfdf;fxL af^
c+s lbOg]% .
-v_ sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof°g kmf/fddf 80 eGbf sd c+s k|fKt
ug]{nfO{ o; pk-v)* adf]lhd\sf] c+s lbOg]] %}g .
-5_ z}lIfs of]Uotfafkt b]xfo adf]lhd c+s lbOg]% .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
16
s_ sf]ifsf] s'g} klg kbdf k|j]z ug{ cfjZos kg]{ Go"gtd z}lIfs of]Uotf /
;f]eGbf dflysf] Ps z}lIfs pkflw afktsf] dfq c+s lbOg]% .
;]jf k|a]zsf] nflu cfjZos Go"gtd of]Uotf eGgfn] h'g kbdf a('jf x'g
nfu]sf] xf] ;f] kbsf nflu v'nf k|ltof]lutfaf^ k|a]z ug{ cfjZos Go"gtd
z}lIfs of]UotfnfO{ hgfpFb% .
v_ z}lIfs of]Uotfsf] c+s lbO+bf b]xfocg';f/ c+s lbOg]% .
bf]>f] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
17
-4_ o; lgoddf pNn]v ePsf cGo ;hfo kfPsf]df ;f] ;hfo kfPsf] ldltn] 6 dlxgf;Dd
.
-em_ a('jfsf] ph"/L M
-1_ l;kmfl/z ;DalGwt ;a}sf] hfgsf/Lsf] nflu k|sflzt ul/g]% .
-2_ l;kmfl/zdf gkg]{ s'g} ;DalGwt sd{rf/Lsf] lrQ ga'em]df ;a} cfwf/ vf]nL ;xfos
:t/sf sd{rf/Lsf] xsdf ;+:yf k|d'vdf / clws[t :t/sf sd{rf/Lsf] xsdf ;+rfns
;ldltdf 15 lbgleq ph"/ ug'{ kg]{% . o;/L ph"/L k/]kl% 1=6 dlxgfleq %fgaLg u/L
ph"/Lsf] clGtd lsgf/f ul/;Sg' kg]{% .
-`f_ a('jfsf] tYolxg ePdf ug]{ M
l;kmfl/zdf gkg]{ ;DalGwt sd{rf/Lsf] lrQ ga'emL u/]sf] ph"/L tYolxg &xl/Pdf To;/L
e'&f] tYolxg ph"/L lbg] sd{rf/Lsf] cfufld a('jfsf] pDd]bjf/L x'+bf kfPsf] s'n c+sdf
5 c+s h/Ljfgf :j?k s§L ul/g]% .
3=20 ljljw M
-s_ o; Aoj:yf cg';f/ gof+ egf{, a('jf jf ;?jf ubf{ o;f] ug'{ egL ;+s]t gu/]sf]
laifox?df jf s'g} Aoj:yf :ki^ gePsf] sf/)fn] ck|Toflzt sl&gfO{ cfO{ k/]df o;
Aoj:yfsf] cfzosf] k|lts'n gx'g] u/L kbk"lt{ ;ldltn] cfjZos Aoj:yf ug{ ;Sg]% .
-v_ o; kl/R%]b cg';f/sf Aoj:yfnfO{ cfjZostf cg';f/ ;ldltn] yk#^ jf ;+zf]wg ug{
;Sg]% .
18
kl/R%]b - 4
sfod d'sfod / lgldQ ;DaGwL Aoj:yf
4=1 sfod d'sfod d's// ug{ ;lsg] M
-s_ sf]ifsf] s'g} sd{rf/L 15 lbgeGbf a(L labfdf a;]sf] jf sfhdf uPsf] jf lgnDjg
ePsf] jf ;]jfaf^ x^fOPsf] jf b/jGbL cg';f/ l/Qm /x]sf] kbdf Ps txeGbf d'lgsf
sd{rf/LnfO{ cfjZostf cg';f/ sfo{sf/L k|d'vn] sfod d'sfod d's// ug{ ;Sg]%g\ .
-v_ s'g}klg kbdf ;fwf/)ftof Ps jif{eGbf a(L sfod d'sfod d's// ul/g] %}g .
-u_ sfo{sf/L k|d'v kbdf ;+rfns ;ldltn] sfod d'sfod d's// ug]{% .
19
kl/R%]b - 5
tna
5=1 tna :s]n M
sf]ifsf] tna :s]n o; lgodsf] cg';"rL 5 adf]lhd\ x'g]% . tna :s]nnfO{ ;+rfns
;ldltn] ;do ;dodf ;+zf]wg ug{ ;Sg]% .
sd{rf/L a('jf x'+bf a('jf ePsf] kbsf] tnasf] :s]ndf n]lvPsf] z'? tna kfpg]% t/,
;fljssf] kbdf /x+bf g} a('jf ePsf] kbsf] Go"gtd tnaeGbf a(L tna vfOkfO{ cfPsf]
ca:yfdf a('jf ePsf] tna :s]n;+u vfOkfO{ cfPsf] tna ldnfg u/L cfly{s nfe :j?k
a('jf ePsf] kbdf tna :s]nsf] Ps u|]* yk lbOg]% .
pbfx/)ffy{ M
20
600 - 23 - O{=la= 26 - 10 - 975 sf] tna :s]ndf ?=819/- kfO/x]sf] s'g} sd{rf/Lsf]
800 - 27 - 4 O{=la= 32 - 6 - 1100 sf] tna :s]ndf a('jf ePdf lghsf] tna xfnsf]
tna :s]ndf ?=854/- x'g]% .
21
kl/R%]b - 6
eQf
6=1 #/ ef*f M
-s_ sf]ifsf] d'Vo sfof{no jf cfkm" sfo{/t /x]sf] zfvf sfof{no /x]sf] lhNnfdf cfkm\gf]
jf cfkm\gf kl/jf/sf] #/ gx'g] sd{rf/LnfO{ ;ldltn] tf]s] adf]lhd #/ eQf lbOg]% .
-v_ sf]ifsf] k|wfg sfof{nodf sfd ug]{ :yfoL tyf c:yfoL sd{rf/Lsf] xsdf pkTosfleq
#/ gePsfn] dfq kfpg]%g\ .
-#_ cf]e/ ^fO{d sfd ug]{ sd{rf/Ln] cfkm"n] vfOkfO{ cfPsf] dfl;s tnasf] 50∞ eGbf
a(L x'g] u/L s'g} dlxgfdf klg cf]e/ ^fO{d eQf kfpg] %}g .
22
kl/R%]b - 7
sfd ug]{ ;do / labf
7=1 sfd ug]{ ;do M
s_ sf]ifsf] sfof{no ;do d+l;/, kf}if / df# dlxgf laxfg 10 ah]b]lv ck/fGx 4
ah];Dd / c? dlxgf laxfg 10 ah]b]lv ck/fGx 5 ah];Dd x'g]% .
v_ sf]ifsf] sfof{no ;do k|To]s z'qmaf/ 10 ah]b]lv ck/fGx 1M30 ah];Dd x'g]% .
;fj{hlgs labf
1_ ;fKtflxs labf Ê k|To]s zlgjf/ sf]ifdf labf x'g]% .
2_ ;fnel/df kg]{ ljleGg rf*kj{ dgfpg sf]ifdf g]kfn /fi^< a}+s ;/x labf x'g]% .
7=2 labfsf] lsl;d M
sf]ifdf sfd ug]{ sd{rf/Ln] b]xfodf n]lvP adf]lhdsf labfx? kfpg]%g\ .
-s_ ;fa{hlgs labf -v_ e}k/Lcfpg] labf -u_ #/ labf
-#_ la/fdL labf -~_ ;'Ts]/L labf -r_ ljz]if labf
-%_ lqmof labf -h_ c;fwf/)f labf -em_ ;'Ts]/L :ofx/ labf
-`f_ cWoog labf
-u_ #/ labf M
-1_ sd{rf/Ln] jflif{s 30 lbgsf] b/n] kfs]sf] #/ labf kfpg]% .
-2_ sf]ifsf] sd{rf/Ln] cfkm"n] ksfPsf] 3/ labf rfn' aif{sf] afx]s !%) lbg;Dd
;+lrt u/L /fVg ;Sg]5 .
-3_ s'g} sd{rf/Lsf] #/ labf 60 lbgeGbf a(L ;+lrt /x]df lghn] To;/L a(L ;+lrt
/x]sf] #/ labfsf] ;§f tna lng rfx]df vfOkfO{ cfPsf] tna adf]lhdsf] /sd
kfpg]% .
-4_ Ps cfly{s jif{df Ps dlxgfeGbf a(L #/ labfsf] /sd kfpg ;Sg] %}g .
-5_ #/ labf a:g] sd{rf/Ln] #/ labf a:g'kg]{ sf/)f v'nfO{ cg';"rL 6 adf]lhd
labfsf] kmf/fd e/L ;DalGwt clws[taf^ :jLs[t u/fP/ dfq #/ labf a:g'kg]{
% .
t]>f] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
rf}yf] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
23
-6_ la/fdL labf afx]s c? s'g} labfdf ldnfP/ #/ labf lng kfOg] %}g .
-7_ s'g} sd{rf/LnfO{ s*f /f]u nfuL lrlsT;ssf] ;Nnfx adf]lhd pkrf/ tyf cf/fd
ug'{kg]{ ca:yfdf lghsf] la/fdL labf gk'u ePdf #/ labfaf^ s§f x'g] u/L labf
lbg ;lsg]% .
-8_ /fhLgfdf u/L ;]jf %f*]kl% sd{rf/Ln] cfkm\gf] ;+lrt ePhlt #/ labf cjlwsf]
lghn] ;]jfaf^ cjsfz kfPsf] ca:yfdf vfO{kfO{ cfPsf] tna adf]lhd x'g
cfpg] /sd kfpg]% .
-9_ #/ labfdf a:g] sd{rf/Ln] k"/f tna eQf kfpg]% .
-5_ lsl/of labfM
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
24
-!_ sf]ifsf] s'g} sd{rf/Ln] s'n wd{ cg';f/ cfkm}+ lsl/of a:g' k/]df jf To:tf] sd{rf/Lsf]
afa'cfdf, afh]aHo}+, 5f]/f5f]/L jf ;f;';;'/fsf] d[To ePdf jf k'?if sd{rf/Lsf] xsdf
lghsf] kTgLsf] d[To' ePdf kGw| lbg lsl/of labf kfpg] 5 . dlxnf sd{rf/Lsf] kltn]
lsl/of a:g' k/]df lghnfO{ klg Tolt g} lbg lsl/of labf lbOg]5 .
-@_ lsl/of labfdf a:bf sf]ifsf] sd{rf/Ln] k"/f tna kfpg]5 .
-#_ pklgodfjnL -!_ adf]lhd labf lng] sf]ifsf] sd{rf/Ln] labf kl5 sfof{nodf xflh/
ePsf] kGw| lbg leq d[t JolQmsf] d[To' btf{sf] k|df0fkq tyf d[t JolQm;Fusf] gftf
k|dfl0ft k]z ug'{ kg]{5 .
-$_ pklgodfjnL -#_ adf]lhdsf] cjlw leq tf]s]sf] k|df0fkq k]z gug]{ sf]ifsf] sd{rf/Lsf]
To:tf] labfsf] cjlw lghn] kfpg] cGo labfaf6 s§f ul/g]5 .
-h_ c;fwf/)f labf M
-1_ #/ labf jf c? s'g} lsl;dsf] labf af+sL gePdf sd{rf/Ln] Ps k^sdf 1 -
Ps_ jif{df ga(fO{ / ;f/f gf]s/Lsf] cjlwdf 3 -tLg_ jif{df ga(fO{ c;fwf/)f
labf kfpg ;Sg]% .
-2_ o:tf] labf a:g] sd{rf/Ln] tna eQf kfpg] %}g .
-3_ of] labf lnPsf] cjlwe/ ;DalGwt sd{rf/Lsf] ;]jf cjlw u)fgf x'g] %}g .
-em_ k|;"lt :ofxf/ labfM
-!_ sf]ifsf] s'g} k'?if sd{rf/Lsf] kTgL ;'Ts]/L x'g] ePdf To:tf] sd{rf/Ln] ;'Ts]/Lsf] cl3
jf kl5 u/L kGw| lbg k|;"lt :ofxf/ labf lng kfpg]5 .
-@_ k|;"lt :ofxf/ labfdf a:g] sd{rf/Ln] k"/f tna kfpg] 5 .
-#_ k|;"lt :ofxf/ labf ;]jf cjlwe/ b'O{ k6s dfq lbOg]5
-$_ k|;"lt :ofxf/ labf lnPsf] sf]ifsf] sd{rf/Ln] labf lnPsf] ldltn] tLg dlxgf leqdf
;'Ts]/L ePsf] k|df0fkq sf]ifdf k]z ug'{ kg]{5 .
-%_ pklgodfjnL -$_ adf]lhdsf] cjlw leq To:tf] k|df0fkq k]z gug]{ sd{rf/Lsf] To:tf]
labfsf] cjlw lghn] kfpg] cGo labfaf6 s§f ul/g]5 .
-^_ k|;"lt :ofxf/ labfsf] clen]v k|zf;g zfvfn] cBfjlws u/L /fVg' kg]{5 .
-`f_ cWoog labfM
-!_ b]xfosf] cj:yfx? k'/f ePdf s'g} clws[t sd{rf/Lx?nfO{ :jb]zdf Pd=lkmn= /
ljBfjfl/lw -lk=Pr=8L=_ tyf ljb]zdf :gfsf]Q/ jf laBfjfl/lw pkflw xfl;n ug{
;DalGwt ljifodf a(Ldf tf]lsPsf] cjlw jf ;]jf cjlwe/df a9Ldf # aif{;Dd
ggf3g] u/L sf]ifn] cWoog labf lbg ;lsg]5 .
-s_ sf]ifsf] ;]jfnfO{ pkof]uL / cfjZos kg]{ laifo ePdf jf,
sf]if jf g]kfn ;/sf/nfO{ k|bfg ul/Psf] 5fqj[lQ ePdf jf sf]ifsf] :jLs[tL lnO{
dfGotf k|fKt ljZjljBfnoaf6 v'Nnf k|ltof]lutfaf6 5flgPsf] ePdf .
-v_ sDtLdf % aif{ sf]ifsf] :yfoL ;]jf k"/f u/]sf] ePdf .
-u_ sf]ifdf sfo{/t clws[t sd{rf/Lx? dWo] Ps cfly{s aif{df Go"gtd ;f]xL txsf] !
hgf jf !)Ü ;Ddsf] u0fgfn] x'ghfg] ;+Vofsf] sd{rf/Ln] dfq cWoog labf
kfpg]5g\ / cWoog labfdf a;]sf] sd{rf/L gkms]{;Dd csf]{ JolQmnfO{ cWoog
labf lbOg]5}g .
25
-2_ cWoog labf :jLs[t kfPsf] sd{rf/LnfO{ dfl;s tna afx]s cGo eQf, ;'ljwf /
labf lbOg] %}g .
-3_ cWoog labfsf] cjlw lghsf] ;]jf cjlwdf u)fgf ul/g] % .
-4_ sf]ifsf] k"j{ :jLs[tL lnO{ gLlh k|of;df ljb]zdf cWoog ug{ hfg] sd{rf/LnfO{
a]tnaL labf lbg ;lsg]% . To;/L a]tnaL labfdf a:g] sd{rf/LnfO{ ;f] cjlwe/
tna eQf tyf ;'ljwf lbOg] %}g / gLhsf] ;]jf cjlw u)fgf ul/g] %}g .
-5_ cWoog labf :jLs[tL kfpg] sd{rf/LnfO{ sf]ifn] cg';"rL 17 adf]lhdsf] zt{
;DaGwL sa"lnot u/fpg]% / To:tf] sa"lnotsf zt{x? kfngf ug'{ ;DaGwLt
sd{rf/Lsf] st{Jo x'g]% .
7=3 labf lbg] clwsf/L M
-s_ sfo{sf/L k|d'vnfO{ ;a} lsl;dsf] labf ;+rfns ;ldltsf] cWoIfåf/f lbOg]% . t/ 3
lbg;Ddsf] e}k/Lcfpg] labf / la/fdL labf sfo{sf/L k|d'v cfkm}n] lng ;Sg]%.
-v_ cGo sd{rf/LnfO{ sfo{sf/L k|d'vn] jf lghn] clwsf/ k|Tofof]lht u/L tf]s]sf]
AolQmåf/f lbOg]% .
bf]>f] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
26
7=9 b/vf:t ldlteGbf cl#sf] labf :jLs[t x'g ;Sg] M
b]xfo adf]lhdsf] s'/f labf lbg] clwsf/LnfO{ lrQ a'em]df dfq lghn] b/vf:tsf] ldlteGbf
cl# b]lvsf] labf :jLs[t ug{ ;Sg]% .
-s_ labf lbg] clwsf/Lsf] k"j{ :jLs[lt lnO/xg' ;Dej lyPg eGg] ePdf .
-v_ k"j{ :jLs[lt lng lgj]bsn] ;se/ k|of; u/]sf] lyof] .
27
kl/R%]b - 8
sfh
8=1 sfhdf v^fpg ;lsg] M
sf]ifsf] sd{rf/L jf cGo s'g} AolQmnfO{ sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf g]kfn clw/fHoleq jf
ljb]zdf ;d]t sfdsf] cjlw tf]sL sfhdf v^fpg ;lsg]% .
-sfo{sf/L lgb]{zssf] xsdf ;+rfns ;ldltsf] cWoIfaf^ tyf ;f]eGbf tNnsf] txsf
sd{rf/Lx?sf] xsdf ljb]z cWoog tyf e|d)fdf k&fpg :jLs[ltsf] nflu sfo{sf/L
lgb]{zsnfO{ clwsf/ k|Tofof]hg ul/Psf] ._
-v_ :jb]z tyf ef/tdf sfhdf k&fpg' kbf{ cWoIf / ;+rfnsnfO{ cWoIfn], sfo{sf/L
k|d'vnfO{ cWoIfsf] hfgsf/Ldf sfo{sf/L k|d'v cfkm}n] / cGo ;a} sd{r f/Lx?nfO{
sfo{sf/L k|d'vn] sfhdf v^fpg ;Sg]%g\ .
sf]ifsf] ;+rfns ;ldltsf] ldlt 2064÷06÷22 ut]sf] lg)f{o adf]lhd yk ul/Psf] .
28
kl/R%]b — 9
b}lgs tyf e|d0f eQf
9=1 e|d)f cfb]z jf lg)f{o lagf e|d)f ug{ gx'g] M -1_ e|d)f cfb]z jf lg)f{o lagf e|d)f
vr{ ug]{ u/L e|d)f ug{ jf sfhdf hfg x'+b}g .
-2_ pklgod -1_ adf]lhd e|d)f cfb]z jf lg)f{o ubf{ b]xfosf kbflwsf/L jf
sd{rf/Lsf] e|d)f jf sfhsf] b]xfosf kbflwsf/Ln] cfb]z jf lg)f{o ug]{% M—
-s_ cWoIf, ;`rfns / sfo{sf/L lgb]{zs eP ;+rfns ;ldlt,
-v_ cGo sd{rf/L eP sfo{sf/L lgb]{zs .
-3_ e|d)f cfb]z ug]{ clwsf/Ln] e|d)f cfb]z lbFbf cg';"rL—11 s adf]lhdsf] (fFrfdf
lbg' kg]{% .
9=2 e|d)f lskmfotL x'g' kg]{ M -1_ sf]ifsf] vr{df e|d(f ug]{ kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] ;Dej
eP ;Dd lskmfotL / sd vlr{nf] af^f] jf ;jf/L ;fwg k|of]u u/L e|d)f ug'{ kg]{% .
-2_ e|d)f ubf{ clws[t :t/ jf ;f] eGbf dflyNnf] bhf{sf] kbflwsf/L jf sd{rf/L eP
xjfO{ oftfoft ;`rfng ePsf] &fpFdf e|d)f ubf{ xjfO{ oftfoftaf^ / xjfO{
oftfoft ;`rfng gePsf] &fpFdf e|d)f ubf{ jf ;xfos sd{rf/Ln] e|d)f ubf{
oftfoftsf cGo ;fwg k|of]u ug'{ kg]{% .
t/ cGo oftfoft ;fwg geO{ xjfO{ ;fwgdfq pknAw ePsf] cj:yfdf e|d)f
cfb]z jf lg)f{o ug]{ clwsf/Ln] sf/)f v'nfO{ cGo sd{rf/Ln] klg xjfO{ oftfoft
k|of]u ug]{ cg'dlt lbg ;Sg]% .
9=3 e|d)f vr{ kfpg] kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] auL{s/)f M -1_ o; lgodfjnL adf]lhd
;'ljwf pknAw u/fpg] k|of]hgsf] nflu b]xfosf kbflwsf/L jf sd{rf/LnfO{ b]xfo adf]lhd
juL{s/)f ul/Psf] % M—
-s_ cWoIf, ;`rfns, sfo{sf/L lgb]{zs — ljlzi^ tx
-v_ clws[t :t/ bzf} / P#f/f}+ txsf sd{rf/L — k|yd tx
-u_ v)* -v_ df n]lvP b]lv afx]ssf clws[t :t/sf cGo sd{rf/L — lålto tx
-#_ ;xfos :t/ t[tLo,rf}yf] / kfrf}+ txsf sd{rf/L — t[tLo tx
-~_ ;xfos :t/ klxnf] / bf]>f] txsf sd{rf/L — rt'y{ tx
-2_ pklgod -1_ df n]lvP b]lv afx]ssf cGo s'g} kbflwsf/L jf JolQmnfO{ e|d)f ug]{
cfb]z lbg' kbf{ To:tf] cfb]z lbg] clwsf/Ln] To:tf] kbflwsf/L jf JolQmsf] tx
v'nfO{ cfb]z lbg' kg]{% .
9=4 e|d)f vr{ kfpg] M -1_ sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf d'n's leq e|d)f ug'{ kbf{ e|d)fsf]
nflu oftfoftsf] l^s^ vl/b ug'{ kg]{ ePdf l^s^ vl/b ubf{ nfu]sf] /sd e'QmfgL lbOg]%
. >])fL tf]lsg] e|d)f ;fwgaf^ e|d)f ug'{ kbf{ xjfO{ oftfoft afx]ssf] cGo ;fwgaf^
kfFrf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
29
e|d)f u/]sf] eP k|yd tx jf ;f] eGbf dflysf kbflwsf/L jf sd{rf/LnfO{ k|yd >])fLsf] /
cGo sd{rf/L jf JolQmnfO{ låtLo >])fLsf] e|d)f vr{ lbOg]% .
-2_ s'g} kbflwsf/Ln] s'g} e|d)f ;fwgsf] l^s^ vl/b ul/;s]kl% e|d)f cfb]z ug]{
clwsf/Lsf] cfb]zaf^ o:tf] l^s^ lkmtf{ ug{' kg]{ ePdf lghn] To;/L l^s^ lkmtf{
u/] afkt nfUg] /sd sf]ifaf^ ;f]wegf{ kfpg]% .
-3_ l^s^ lkmtf{ ug'{ kg]{ jf xjfO{ p*fgsf] ldlt to ePsf]df ;f] kl/jt{g eO{ ;f] lbg
p*fg gePdf ;DalGwt lgsfoaf^ k|dfl)ft u/fO{ To:tf] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln]
^\ofS;L, l/S;f, a; ef*fsf] vr{ u/]sf] jf:tljs /sdsf] e'QmfgL sf]ifaf^ lng
kfpg]% .
-4_ xjfO{ oftfoftsf] ;'ljwf k|of]u u/L hfg ;lsg] :yfgdf låtLo tx jf ;f] eGbf
dflyNnf] txsf kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] ;txdf rNg] ;fj{hlgs oftfoft -
^\ofS;L afx]s_ sf] ;fwgaf^ e|d)f u/]df lghn] To:tf] ;fj{hlgs oftfoftsf]
;fwgsf] ef*f b/sf] bf]Aa/ /sd kfpg]% .
9=5 b}lgs eQf / xf]^n af; vr{ M -1_ sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf d'n's leq cfkm\gf]
sfof{no eGbf aflx/ e|d)fdf jf sfhdf vl^Psf kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] cg';"rL—12
adf]lhdsf] b/df b}lgs eQf / cg';"rL—13 adf]lhdsf] /sddf ga(fO{ aLn adf]lhdsf]
xf]^n af; vr{ kfpg]% .
-2_ e|d)f jf sfhdf vl^Psf] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] cg';"rL—14 df pNn]v eP
adf]lhdsf] s'g} lhNnfdf e|d)f ubf{ pklgod -1_ adf]lhd kfpg] b}lgs eQfsf]
/sddf yk aL; k|ltzt /sd kfpg]% .
-3_ a; jf cGo ;fj{hlgs oftfoftsf] ;'ljwf k|fKt x'g] &fpFdf Ps} lbg uO{ kms{g]
u/L sf]ifsf] sfddf sfhv^L hfg] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] o; lgodfjnL adf]lhd
e|d)f vr{ / b}lgs eQfsf] cfwf /sd vfhf vr{ afkt kfpg]% .
-4_ cfk"m sfo{/t sfof{noaf^ /ft latfpg] u/L cGoq sfh vl^Psf] kbflwsf/L jf
sd{rf/Ln] pklgod -3_ adf]lhdsf] ;'ljwf clwstd ;ft lbgsf] dfq kfpg]% . ;ft
lbg eGbf a(L sfhdf vl^Psf] cj:yfdf cf&f}+ lbg b]lvsf] xf]^n af; vr{sf]
kRrL; k|ltzt /sd dfq lbOg]% .
-5_ o; lgoddf cGoq h'g;'s} s'/f n]lvPsf] ePtf klg sf&df)*f}+ pkTosf jf s'g}
k|zf;sLo lhNnfsf] ;b/d'sfd If]q jf /ft latfpg' kg]{ u/L vl^Psf] :yfg b]lv
rf/sf]; leq cfkm\gf] / cfkm\gf] kl/jf/sf] gfddf :yfoL #/af; ePsf kbflwsf/L
Pj+ sd{rf/Ln] To:tf] If]qdf e|d)f jf sfhdf /xFbf b}lgs eQf / xf]^n af; vr{
kfpg] %}g .
t/ ;f] If]qaf^ aflx/ k}bn jf ;fj{hlgs oftfoft rNg] &fpFdf e|d)f jf sfhdf
v^fpFbf o; lgodfjnL adf]lhd e|d)f vr{, b}lgs eQf / xf]^n af; vr{ lbg
afwf kg]{ %}g .
-6_ o; lgoddf h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg cfk"m v'zL lgj]bg lbO{ sfhdf
vl^Psf] sd{rf/Ln] o; lgod adf]lhdsf] ;'ljwf kfpg] %}g . o;/L sfhdf vl^Psf]
Joxf]/f e|d)f cfb]zdf v'nfpg' kg]{% .
30
9=6 b}lgs eQf tyf e|d)f vr{ gkfpg] M e|d)fdf vl^Psf] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] e|d)f jf
sfhdf /x]sf] cjlwdf labf a;]df To;/L labfdf a;]sf] cjlwe/ lghn] b}lgs eQf, e|d )f
vr{ jf xf]^n af; vr{ kfpg] %}g .
9=7 aLdf vr{ M -1_ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf d'n's leq
jf aflx/ e|d)f ubf{ e|d)f jf sfh cjlwe/ ;ft nfv krf; xhf/ ?k}ofsf] b'#{^gf
aLdf u/fpgsf nlu nfUg] aLn adf]lhdsf] lk|dLod vr{ kfpg]% .
-2_ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf s'g} ljb]zL d'n'ssf] e|d )f
ug'{ kbf{ :jf:Yo aLdf ug'{ kg]{ /x]% eg] e|d)f cjlwsf nflu lghn] :jf:Yo aLdf
ubf{ nfu]sf] aLn adf]lhdsf] lk|dLod vr{ kfpg]% .
9=8 e|d)fdf hfg] kbflwsf/L jf sd{rf/L la/fdL k/]df M -1_ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/L
sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf e|d)f ubf{ af^f]df czQm la/fdL ePdf glhssf] k|x/L
sfof{nodf va/ ug'{ kg]{% .
-2_ pklgod -1_ adf]lhd hfgsf/L k|fKt eP kl% glhssf] k|x/L sfof{non] To;/L
la/fdL ePsf] kbflwsf/L jf sd{rf/L jf lghsf] kl/jf/sf] ;b:onfO{ glhssf]
c:ktfn jf :jf:Yo rf}sL ;Dd k'CofO{ lbg' kg]{% .
-3_ pklgod -2_ adf]lhd c:ktfn jf :jf:Yo rf}sL ;Dd k'Cofpbf nfu]sf] vr{ sf]ifn]
zf]wegf{ ug'{ kg]{% .
-4_ pklgod -1_ adf]lhd s'g}] sd{rf/L la/fdL k/L ;f]xL &fpFdf /f]lsg' k/]df To;/L
/f]lsPsf] lbg;Ddsf] jf a(Ldf ;ft lbgdf h'g sd x'G% ;f]xL adf]lhdsf] yk
b}lgs eQf kfpFg]% .
-5_ o; lgodfjnL adf]lhd sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf e|d)f ubf{ s'g} kbflwsf/L jf
sd{rf/Lsf] d[To' x'g uPdf d[ts kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] zj bfx;+:sf/sf] nflu
lghsf] kl/jf/n] dfu u/]sf] :yfg ;Dd k'CofO{ lbg] Joj:yf ug'{ kg]{% . o;/L d[t
kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] zj k'Cofpg] Joj:yf ubf{ ;f] zjsf ;fydf /x]sf d[t
kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] kl/jf/nfO{ ;d]t ;f] &fpF ;Dd k'CofO{ lbg] Joj:yf ug'{
kg]{% .
-6_ pklgod -4_ adf]lhd zj Nofpbf nfu]sf] vr{ sf]ifn] zf]wegf{ ug'{ kg]{% .
9=9 ljb]z e|d)f vr{ / b}lgs eQf ;DaGwL Joj:yf M -1_ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/LnfO{
sf]ifs]f sfdsf] l;nl;nfdf ljb]zdf e|d)fdf k&fpFbf ;f] e|d)fsf] vr{ Aoxf]g]{ >f]t /
sf]ifsf] >]ftaf^ ljb]zdf e|d)fdf k&fOg] ePdf lghn] o; lgodfjnL adf]lhd kfpg] b}lgs
eQf, e|d)f vr{, ks]^ vr{, g]tf eQf tyf e}k/L cfpg] vr{ h:tf s'g s'g ;'ljwf kfpg]
xf] ;f] v'nfO{ e|d)fdf v^fpg' cl# lg)f{o ug'{ kg]{% .
-2_ pklgod -1_ adf]lhd lg)f{o geO{ cfk"m v'zL e|d)fdf uPsf]df jf k&fPsf]df
e|d)faf^ kms]{kl% u/]sf] bfaL adf]lhd To:tf vr{x? lbOg] %}g .
-3_ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] sf]ifsf] l;nl;nfdf ljb]zdf ofqf ug'{ kbf{ xjfO{
l^s^sf] e|d)f vr{ kfpg]% .
31
-4_ s'g} kbflwsf/L jf+ sd{rf/LnfO{ cGt/f{li^<o ;Dd]ng, ;]ldgf/, ;df/f]x, lgdGq)ff,
a}&s, tflnd, cWoog e|d)f jf cGo s'g} sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf ljb]z hfFbf
cg';"rL—15 df Aoj:yf eP adf]lhdsf] b/n] b}lgs eQf lbOg]% .
-5_ pklgod -4_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] ePtf klg cGt/f{li^<o ;Dd]ng, ;]ldgf/,
;df/f]x, lgdGq)ff jf a}&sdf hfFbf ljlzi^ txsf kbflwsf/L eP xf]^n vr{sf]
cnUu} aLn k]z u/]df xf]^n vr{ afkt xf]^nsf] aLn adf]lhd b'O{;o krf;
cd]l/sL *n/;Dd / pklgod -4_ df pNn]lvt b}lgs eQfsf] rfln; k|ltzt /sd
vfgf vr{ kfpg]% .
-6_ pklgod -5_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] ePtf klg s'g} cfof]hs d'n's jf ;+:yfn]
tf]lsPsf] xf]^ndf a:g] u/L ;f]xL xf]^ndf sfo{qmd ;+rfng u/]sf] cj:yfdf ;f]
afkt nfu]sf] aLn adf]lhdsf] vr{ kfpg]% .
-7_ pklgod -4_ adf]lhd ljb]z hfFbf o; lgodfjnL adf]lhd b}lgs eQf kfpg]df
k|:yfg u/]sf] lbgsf] k"/} / e|d)faf^ kms]{sf] lbgsf] xsdf ;f] lbg eGbf cl#Nnf]
lbgsf] nflu kfpg] b}lgs eQfsf] cfwf /sd lbOg]% .
-8_ pklgod -4_ adf]lhd cGt/f{li^<o ;Dd]ng, ;]ldgf/, ;df/f]x, lgdGq)ff, tflnd, jftf{
jf a}&sdf hfFbf s'g} ldq/fi^< jf cGt/f{li^<o ;+:yfsf] tk{maf^ vfgf a:gsf] k|aGw
eO{ ks]^ vr{ afkt /sd lbg] Joj:yf gePsf]df To;/L hfg] kbflwsf/L jf
sd{rf/LnfO{ ks]^ vr{ afkt b}lgs kRrL; cd]l/sL *n/ ks]^ vr{sf] ?kdf
lbOg]% .
-9_ s'g} ldq/fi^< jf cGt/f{li^<o ;+:yfaf^ vfgf a:gsf] nflu /sd g} lbg] ePsf]df
pklgod -8_ adf]lhdsf] ks]^ vr{ lbOg] %}g .
t/ tflnd jf cWoog afx]s pklgod -4_ adf]lhd cGo sfddf hfFbf kfpg] /sd
o; lgodfjnL adf]lhd kfpg] b}lgs eQf eGbf sd x'g] ePdf To;/L sd eP
;Ddsf] /sd b}lgs eQfsf] ?kdf lbOg]% .
-10_ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/L h'g b]zdf hfg] egL vl^Psf] % ;f] b]zdf cfpFbf
hfFbf af^fdf kg]{ d'n'sx?df klg o; lgodfjnL adf]lhdsf] b}lgs eQf kfpg] %
.
t/ sfj" aflx/sf] kl/l:ytLn] ubf{ lgwf{l/t ;dodf tf]lsPsf] uGtJo jf ^<flGh^af^
lkmtf{ x'g g;s]df kms]{ kl% plrt sf/)f / k|df)f ;lxt lgj]bg lbPdf clwsf/
k|fKt clwsf/Ljf^ lg)f{o eP cg';f/ b}lgs tyf e|d)f vr{ lbg ;lsg]% .
-11_ pklgod -4_ adf]lhd ljb]zdf hfFbf jf cfpFbf af^f]df kg]{ s'g} d'n'sdf /ft
latfpg' kbf{ xjfO{ l^s^ pknAw u/fpg] ;+:yfn] vfg] a:g] k|aGw gu/]df To;/L
/ft latfPsf] cj:yfdf pklgod -4_ adf]lhdsf] vr{ lbOg]% .
-12_ cGt/f{li^<o ;Dd]ng, ;]ldgf/, cflbdf hfFbf jf cfpFbf af^fdf nfUg] lbg / ;Dd]ng
z'? x'g] cl#Nnf] lbg b]lv ;dfKt ePsf] ef]ln kN^ ;DdnfO{ hlt lbg nfU% To;
eGbf a(L cfk"m v'zL To:tf] d'n's jf cGo ljb]zL d'n'sdf d'sfd u/]sf]df b}lgs
eQf lbOg] %}g .
32
-13_ o; lgodfjnLdf cGoq h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg hgjfbL u)ftGq rLgsf]
:jzfl;t If]q ltAat jf ef/tsf] af^f] eO{ g]kfnsf] Ps e"—efuaf^ csf]{ e"—
efudf hfg' kbf{ g]kfndf kfP ;/xs} b}lgs tyf e|d)f vr{ / af; vr{ dfq
kfpg]% .
9=10 n'uf eQf M -1_ cGt/f{li^<o ;Dd]ng, ;]ldgf/, a}&s, lgdGq)ff, k|ltlglwd)*n, tflnd,
cWoog, pT;j, d]nf cflbdf efu lng sf]ifaf^ vl^O{ hfg] ljlzi^ txsf kbflwsf/LnfO{ b'O{
;o krf; cd]l/sL *n/ / k|yd tx jf ;f] eGbf d'lgsfnfO{ b'O{ ;o krL; cd]l/sL *n/
n'uf eQf afkt lbOg]% .
t/ ;fwf/)ftof hfg] sfo{qmd lglZrt geO{ s'g} klg sd{rf/LnfO{ n'uf eQf lbOg] %}g
.
-2_ pklgod -1_ df h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg b]xfosf] cj:yfdf n'uf eQf
lbOg] %}g M—
-s_ tflnd afx]s g]kfn;+u ;Ldfgf hf]l*Psf] ljb]zL ;Ldfgf If]qdf hfFbf,
-v_ s'g} ljb]zL ;/sf/ jf ;+# ;+:yfx?af^ n'uf eQf lbOg] Joj:yf ePdf .
-3_ pklgod -1_ sf] k|ltaGwfTds jfSofFz adf]lhd hfg] sfo{qmd lglZrt eO{ n'uf
eQf lbO;s]kl% sf]ifsf] lg)f{on] jf cGo s'g} sf/)fn] ljb]zdf hfg gkfpg] ePdf
n'uf eQf afkt kfPsf] /sd ;DalGwt kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] To:tf] /sd
a'e]msf] ldltn] k}tL; lbg leq lkmtf{ ug'{ kg]{% .
-4_ n'uf eQf kfpg] sd{rf/Ln] :jo+ ljb]zdf hfg grfx]df jf /fhLgfdf lbPdf jf
sf]ifsf]] gf]s/Laf^ cnu ePdf hfg grfx]sf] jf /fhLgfdf :jLs[t ePsf] jf
gf]s/Laf^ avf{:t ePsf] ldltn] k}tL; lbg leq ;f] /sd lkmtf{ ug'{ kg]{% .
-5_ pklgod -3_ jf -4_ adf]lhd /sd lkmtf{ ga'emfPdf n'uf eQf lng] kbflwsf/L jf
sd{rf/L axfnjfnf eP tna v'jfpg] clwsf/Ln] lghsf] tnaaf^ s§f u/L c;'n
ug'{ kg]{% / axfn ^'^]sf] eP k}tL; lbg leq lkmtf{ a'emfpg' kg]{% . k}tL; lbg
leq To:tf] /sd lkmtf{ ga'emfPdf k|rlnt sfg"g adf]lhd lghaf^ ;/sf/L afFsL
;/x c;'n pk/ ul/g]% .
-6_ kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] sf]ifaf^ Ps k^s n'uf eQf kfPsf] ldltn] b'O{ jif{
e'Qmfg geO{ csf]{ n'uf eQf kfpg] %}g .
-7_ n'uf eQf lgsf;f lng]n] bf]xf]/f] kg]{ u/L lng' x'b}g . hfgL hfgL o:tf] bf]xf]/f] kg]{
u/L lng]nfO{ ljefuLo sf/afxL u/L lauf] / lauf] adf]lhd h/Ljfgf u/L c;'n
pk/ ul/g]% .
-8_ pklgod -1_ adf]lhd kfpg] n'uf eQf ;Dd]ng, ;]ldgf/, a}&s, tflnd, cWoogdf
efu lng hfg' cl# sf/)fjz e'QmfgL glnO{{ kmsL{ cfP kl% ;f]wegf{ e'QmfgL
lnPsf]df pklgod -6_ sf] k|of]hgsf] nflu efu lng uPsf] ldltaf^ b'O{ jif{sf]
cjlw u)fgf ug'{kg]{% .
9=11 e}k/L cfpg] vr{ M sf]ifsf] sfdsf] l;nl;nfdf cGt/fli^<o ;Dd]ng, ;]ldgf/ cflbdf efu
lng hfFbf ljlzi^ txnfO{ Ps ;o krf; cd]l/sL *n/ / cGo txsf sd{rf/LnfO{ Ps
;o cd]l/sL *n/ aLn ekf{O{ k]z ug'{ gkg]{ u/L e}k/L cfpg] vr{ lbOg]% .
33
9=12 e|d)f ;DalGw aLn ekf{O{x? M -1_ e|d)fdf vl^g] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] e|d)f ;dfKt
ePsf] ldltn] kGw| lbg leq o; lgodg';f/ kfpg] b}lgs eQf tyf e|d)f vr{sf] aLn e/L
e|d)f k|ltj]bg ;fy cfjZos aLn ekf{O{ ;DalGwt sfof{nodf k]z ug'{kg]{% .
t/ p*fg aLdfsf] xsdf ;f] aLdfsf] gDa/ dfq k]z u/] x'G% .
-2_ xjfO{ oftfoftsf] ;'ljwf lng] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] xjfO{ l^s^ k]z u/]df dfq
;f] afktsf] /sd e'QmfgL lbOg]% . tTsfn e|d)f k]ZsL lnFbfsf] avt xjfO{ l^s^
k]z ug{ g;Sg] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] xjfO{ oftfoftsf] ;'ljwf lnPdf cfk"m
xflh/ x'g] sfof{nodf xjfO{ l^s^ k]z u/L ;f] afktsf] /sd e'QmfgL dfu ug{
;Sg]% .
-3_ pklgod -2_ adf]lhd e'QmfgL dfu ubf{ sf]ifaf^ lnPsf] b}lgs eQf tyf e|d)f
vr{sf] aLnsf] k|dfl)ft sfuh ;+nUg ug'{kg]{% .
-4_ xjfO{ oftfoftsf] l^s^ k|fKt ePdf ;fljssf] e|d)f ;fwgaf^ e|d)f ubf{ e'QmfgL
ePsf] /sd / xjfO{ oftfoft k|of]uaf^ x'g cfpg] /sd Plsg u/L gk'u x'g] /sd
dfq ;ft lbg leq ;DalGwt sd{rf/LnfO{ e'QmfgL lbg' kg]{% .
9=13 e|d)f clen]v /fVg' kg]{ M e|d)f vl^g] kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] e|d)f k|f/De u/]kl%
;DalGwt sfof{non] cg';"rL — 16 adf]lhdsf] (fFrfdf e|d)f clen]v /fVg' kg]{% .
9=14 b"/Lsf] ljj/)f M -1_ Ps lhNnfsf] ;b/d'sfd b]lv csf]{ lhNnfsf] ;b/d'sfd aLrsf] b"/L
:yfgLo ljsf; dGqfnon] tof/ u/L ;DalGwt lhNnf ljsf; ;ldltsf] sfof{nodf pknAw
u/fPsf] ljj/)fnfO{ sf]ifsf] nflu cflwsf/Ls b"/Lsf] ljj/)f dflgg]% .
-2_ pklgod -1_ adflhdsf] ljj/)fsf] cfwf/df sf]ifn] b"/L sf]ifsf] lx;fa ug'{ kg]{% .
9=15 sf/afO{ ul/g] M -1_ o; lgodfjnL adf]lhd kfpg] ;'ljwf lng] k|of]hgsf] nflu e|d )f
ug]{ s'g} kbflwsf/L jf sd{rf/Ln] e'm·f ljj/)f k]z u/L e'QmfgL lnPsf] &x/]df e'm·f ljj/)f
k]z u/L e'QmfgL lnPsf] /sdsf] bf]Aa/ /sd lgh sf]ifdf /x]sf] eP lghn] kfpg] tnaaf^
s§f u/L lnOg]% / cGosf] xsdf lghn] kfpg] h'g;'s} /sdaf^ s§f ul/g]% .
-2_ pklgod -1_ adf]lhd s§f gu/]df To:tf] s§f gug]{ kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] tna
jf eQfaf^ c;'n pk/ ug'{ kg]{% / lghnfO{ cfjZostf cg';f/ ljefuLo sf/afO{
;d]t ug{ ;lsg]% .
-3_ pklgod -1_ jf -2_ adf]lhd To:tf] /sd c;'n pk/ x'g g;s]df ;f] /sd
;/sf/L afFsL ;/x c;'n pk/ ul/g]% .
9=16 k|rlnt sfg"g adf]lhd x'g] M o; lgoddf cGoq h'g;'s} s'/f n]lvPsf] eP tfklg o;
lgodfjnL adf]lhd e|d)f vr{ kfpg] s'g} vf; kbflwsf/Lsf] e|d)f vr{sf] ;DaGwdf k|rlnt
sfg"gdf %'§} Joj:yf ePsf]df To:tf] kbflwsf/Ln] ;f]xL adf]lhdsf] e|d)f vr{ kfpg]% .
t/ To;/L kfpg] e|d)f vr{ o; lgodfjnL adf]lhd kfpg] e|d)f vr{ eGbf sd x'g] /x]%
eg] To:tf] kbflwsf/Ln] o; lgodfjnL adf]lhdsf] e|d)f vr{ bfaL ug{ ;Sg]% .
34
kl/R%]b - 10
jLdf / :jf:Yo
10=1 jLdf M
-s_ sf]ifsf :yfoL sd{rf/Lx?n] d'gfkmfdf ;l/s x'g] ;fd"lxs hLjg jLdf kf]ln;L -
Group Endowment Policy with Profit_ lng kfpg]%g\ .
-v_ hLjg jLdf u/fp+bf ;DalGwt sd{rf/Lsf] kb -tx_ cg';f/sf] z'? :s]nsf] kfFr jif{
-60 dlxgf_ a/fa/sf] tna lx;fa ubf{ x'g cfpg] s'n /sdsf] jLdf u/fOg]% .
-u_ o;/L hLjg jLdf u/fp+bf a'emfpg' kg]{ s'n lk|ldoddWo] ;DalGwt sd{rf/Lsf] tkm{af%
clws[t :t/sfnfO{ 10% / ;xfos :t/sfnfO{ 5% s§L ug{ nufO{ af+sL /sd
sf]ifn] Aoxf]/L lbg]% .
-#_ hLjg jLdf jfkt\ ltg'{ kg]{ k|To]s sd{rf/Lsf] lk|ldodsf] /sd jif{sf] PskN^ sf]ifn]
Psd'i& /sd ;DalGwt jLdf ;+:yfgnfO{ lt/L lbg]% / sd{rf/Lx?n] ltg'{ kg]{
lk|ldodsf] c+s dfl;s tnaaf^ ls:tfaGbLdf s§L u/L lnOg]% .
-~_ s'g} sd{rf/Lsf] kbf]Gglt jf tnadf j[l$ ePdf jflif{s jLdfsf] gljs/)f ug]{ a]nfdf
;f]xL cg';f/sf] jLdfsf] ;'ljwf pknAw u/fpg] Aoj:yf ul/g]% .
rf}yf] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
35
kl/R%]b - 11
cfly{s ;'ljwf
11=1 bz}+ vr{ M
-s_ sf]ifsf sd{rf/Lx?nfO{ vfO{kfO{ cfPsf] Ps dlxgf tna a/fa/sf] /sd k|To]s ljhof
bzdLsf] rf*\ dfGg #^:yfkgf cufl* bz}+ vr{sf] ?kdf lbOg]% . bz} vr{ lb+bf
j*f bz}+eGbf cl#Nnf] dlxgf e'Qmfg eO{ g;s] tfklg cl#Nnf] dlxgfsf] tna ;d]t
lbOg]% .
-v_ c:yfoL sd{rf/Lx?sf] xsdf #^:yfkgfsf] 15 lbg cufl* 6 dlxgf ;]jf cjlw
k'u]sf eP dfq dfly pklgod -s_ df pNn]v ePcg';f/ bz}+ vr{ lbOg]% t/, To:tf]
sd{rf/Lsf] ;]jf cjlw 6 dlxgf gk'u]sf] /x]% eg] lghnfO{ pklgod -s_ adf]lhd
k]ZsLsf] ?kdf vr{ lbOg]% / lghsf] ;]jf cjlw 6 dlxgf k'u]kl% ldGxf u/L k]ZsL
kmR%{of}+^ ul/g]% .
11=2 ;fk^L M
sf]ifsf sd{rf/Lx?nfO{ ;ldltn] tf]s]adf]lhd ;fk^L ;'ljwf lbOg]% .
11=7 ;+rfns ;ldltsf] ;lrasf] cltl/Qm cleef/f axg ug]{ clws[t :t/sf sd{rf/LnfO{ ;ldltn]
tf]lslbP adf]lhd eQf k|bfg ul/g]% .
rf}yf] ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
36
11=8 kf]zfs ;'ljwf M
sf]ifn] *<fOe/, lkog, kfn]nfO{ bz}+cufl* ;ldltn] tf]s]cg';f/ kf]zfs ;'ljwf lbOg]% .
37
kl/R%]b - 12
cjsfz / pkbfg
12=1 clgjfo{ cjsfz M
-s_ s'g} klg sd{rf/Lsf] pd]/ 60 jif{ k'u]kl% lghnfO{ sf]ifsf] ;]jfaf^ clgjfo{ cjsfz
lbOg]% .
-v_ 60 jif{ k'lu;s]sf s'g} sd{rf/Lsf] ;]jf sf]ifnfO{ clgjfo{ cfjZos ?kdf ePdf
;+rfns ;ldltn] cfjZostf cg';f/ a(Ldf b'O{ jif{sf nflu Dofb yk ug{ ;Sg]% .
o;/L Dofb yk ul/Psf] sd{rf/Ln] kbf]Gglt kfpg] %}g .
t/ ^fO{d :s]n cg';f/sf] u|]* af+sL /x]% eg] ;f] kfpg]% .
12=4 pkbfg M
-s_ sf]ifsf :yfoL sd{rf/Ln] /fhLgfdf lbO{ :jLs[t u/fO{ jf o; lgod adf]lhd sf]ifsf]
;]jfaf^ cjsfz kfO{ sf]ifaf^ lgh cnu ePdf cg';"rL 11 df pNn]v ePsf]
Aoj:yfsf] clwgdf /xL lgh sd{rf/Ln] sf]ifdf sfd u/]sf] k|To]s jif{sf] ;]jfaf^
cnu x'+bf cfkm"n] kfO{cfPsf] clGtd dlxgfsf] tnasf] cfwf/df pkbfg lbOg]% .
-v_ gf]s/L jif{sf] u)fgf ubf{ lgh sd{rf/L k/LIf)fsfndf /x]sf] cjlw nufot sf]ifdf
lghn] z'? :yfoL lgo'lQm kfO{ xflh/ ePsf] ldltb]lv gf]s/L jif{ u)fgf ul/g]% .
38
-u_ sd{rf/Ln] sf]ifdf u/]sf] c:yfoL ;]jf cjlwnfO{ lgodfg';f/ u)fgf ul/Psf] ePdf ;f]
;d]t u)fgf u/L pkbfg lbOg]% .
-#_ pkbfgsf nflu sd{rf/Lsf] gf]s/L cjlw u)fgf ubf{ sd{rf/Ln] sf]ifsf] ;]jfaf^ cnu
ePsf] jif{sf] 6 dlxgf jf ;f]eGbf a(L cjlw k"/f ;]jf ul/;s]sf] eP ;f] nfO{ k"/}
jif{ dfgL pkbfgsf] lx;fa ul/g]% .
t/, o; v)*df ul/Psf] cg';"rL Aoj:yf 5 jif{ cjlw k"/f gu/]sf sd{rf/Lsf] xsdf
nfu" x'g] %}g .
-~_ s'g} sd{rf/Lsf] d'To' ePdf o; lgod adf]lhd lghn] kfpg] pkbfg lghn] OR%fPsf]
AolQm jf lghsf] xsbf/nfO{ lbg]% . lghn] OR%fPsf] AolQm jf lghsf] xsbf/ sf]xL
/x]g% eg] lghn] kfpg] pkbfg /sd sf]ifsf] sd{rf/L sNof)f sf]ifdf hDdf ul/g]% .
-r_ sd{rf/Ln] kfpg] pkbfg k|of]usf nflu cg';"rL 4 adf]lhdsf] kmf/fd ;a} sd{rf/Ln]
clgjfo{ ?kn] e/L sf]ifdf lbg' kg]{% .
-%_ s'g} sd{rf/Ln] sf]ifnfO{ ltg'{kg]{ af+sL jSof}dtf /x]% eg] lghn] kfpg] pkbfg
/sdaf^ ;f] af+sL jSof}dtf afkt\ /sd s§f u/]kl% dfq pkbfg /sd e'QmfgL
lbOg]% .
-2_ ljlgod 14=23-4_ adf]lhdsf] s"g} sd{rf/Lsf] ;uf]nsf] klt jf kTgLn] :yfoL
cfjf;Lo cg"dlt k|fKt u/]sf] b]lvPdf :yfoL cfjf;Lo cg"dlt lnPsf] To:tf] sd{rf/Lsf] klt
jf kTgLn sd{rf/L ;+rosf]if ;d]t u/L cjsfz sf]if /sd afx]s o; ljlgodfjnL
adf]lhdsf] cGo s"g} klg ;"ljwf kfpg] %}g .
39
kl/R%]b - 13
ljefuLo sf/jfxL
13=1 ;hfo M
plrt / kof{Kt sf/)f b]lvPdf ;+ul&t sf]ifsf sd{rf/LnfO{ ljefuLo sf/jfxL cGtu{t b]xfo
adf]lhd ;hfo ug{ ;lsg]% M
-1_ tna j[l$ /f]Ssf ug]{ .
-2_ a('jf /f]Ssf ug]{ .
-3_ tNnf] txdf #^'jf ug]{ jf kfO/x]sf] j]tgdfg -Salary_ sf] tNnf] :yfgdf #^'jf ug]{
.
-4_ eljiodf sf]ifsf] ;]jfsf] nflu cof]Uo g&xl/g] u/L x^fpg] .
-5_ eljiodf sf]ifsf] ;]jfsf] lgldQ ;fwf/)ftM cof]Uo &xl/g] u/L gf]s/Laf^ jvf{:t ug]{
.
41
pQm cjlwleq sf/jfxL lsgf/f nufpg g;lsg] eO{ lgnDjgsf] cjlw 45 lbgeGbf
a(L a(fpg' k/]df ;xfos :t/sf] sd{rf/L eP sf]ifsf k|d'vsf] / clws[t :t/sf]
eP ;+rfns ;ldltsf] k"j{ :jLs[lt lnO{ a(L c? 45 lbg;Dd lgnDjgsf] cjlw
a(fpg ;lsg]% .
-4_ g}lts ktg b]lvg] kmf}hbf/L cleof]udf lu/km\tf/ eO{ y'lgPsf sd{rf/L To;/L yfgfdf
/x]sf] cjlwdf :jtM lgnDjg ePsf] dflgg]% . o;/L lgnDjg ePsf sd{rf/Ln]
lgnDjgsf] cjlwe/ s'g} tna eQf kfpg] %}g . t/, ;kmfO{ kfPdf lgnDjg /x]sf]
cjlwe/sf] k"/} tna eQf -jflif{s j[l$ x'g] ePdf ;f] ;d]t_ kfpg]% .
42
-u_ ;hfo pko'Qm %, %}g ?
-2_ clws[tsf] xsdf bkmf 13=6 sf] pkbkmf -1_ sf] v)* -s_ df Aoa:yf ePsf]
%fgaLg ;ldltsf] /fo &x/ ;d]tsf] larf/ u/L k'g/fj]bg ;'Gg] clwsf/Ln] ;hfosf]
cfb]z sfod /fVg jf yk#^ ug{ ;Sg]% . t/, tf]lsPsf] ;hfo kof{Kt gePsf] eGg]
k'g/fj]bg ;'Gg] clwsf/LnfO{ nfu]df k'g/fj]bg ug]{ sd{rf/LnfO{ a(L ;hfo lbg] glbg]
egL lghsf] :ki^Ls/)f lnO{ ;f] dfly larf/ u/L plrt nfu]sf] cfb]z lbg ;lsg]% .
13=14 laefuLo sf/jfxL ;DaGwL k|of]hgsf] nflu cfr/)f eGgfn] kl/R%]b 14 df pNn]lvt cfr/)f
/ cg'zf;g ;DaGwL Aoa:yf eGg] hgfp+b% .
43
kl/R%]b - 14
cfr/0f / cg'zf;g
14=1 bfg pkxf/ M
-s_ sf]ifsf] sfddf s'g} klg k|sf/n] c;/ kg{ ;Sg] u/L s'g} klg sd{rf/Ln] sf]ifsf]
:jLs[lt lagf s;}af^ s'g} k|sf/sf] bftAo, sf];]nL pkxf/ :jLsf/ ug'{ x'+b}g, g t
cfkm\gf] kl/jf/sf] s'g} ;b:onfO{ :jLsf/ ug{ lbg x'G% .
-v_ sd{rf/Ln] s'g} ljb]zL ;/sf/ cyjf ljb]zL ;/sf/sf] s'g} k|ltlglwaf^ s'g} pkxf/
k|fKt x'g cfPdf sf]if dfkm{t\ g]kfn ;/sf/df ;f] s'/fsf] ;"rgf lbO{ lgsf;f
ePadf]lhd ug'{ kb{% .
14=6 ;fk^L M
s'g} klg sd{rf/Ln] cfkm"n] ug'{kg]{ sf]ifsf] sfd;+u ;DaGw ePsf] s'g} AolQm;+u ;fk^L lng
cyjf lghsf] cfly{s s[t!tfdf kg{ x'+b}g .
44
t/ -
a}+s / ljlQo ;+:yf;+u n]gb]g ubf{ of] lgod nfu" x'g] %}g .
14=7 kmf^sf M
s'g} klg sd{rf/Ln] kmf^sf v]Ng x'+b}g .
45
sd{rf/Ln] s'g} klg sfof{no jf clwls[tsf] sfg"gåf/f lgwf{l/t st{Ao k"/f ug{df afwf
la/f]w x'g] u/L x*\tfn, snd aGb, y'g%]s jf #]/fp ug{ jf zf/Ll/s tyf dfgl;s
pTkL*gaf^ bafj lbg jf ;f] ug]{ p@]Zon] c?nfO{ pS;fpg ;d]t x'+b}g .
s'g} klg sd{rf/Ln] sf]ifsf] k"j{ :jLs[lt glnO{ cfkm\gf] sfdsf] ;DaGwdf s'g} AolQmåf/f
nufOPsf] em'·f cf/f]ksf] ;kmfO{sf] lgldQ k|]z cyjf cbfntsf] ;xf/f lng' x'+b}g . sf]ifn]
o:tf] :jLs[lt lbPdf cbfntdf hf+bf nfu]sf] vr{ sf]ifn] g} Aoxf]g]{% .
t/ -
o; lgodn] sd{rf/Lsf] cfkm\gf] AolQmut sfd cyjf rl/qsf] ;DaGwdf ;kmfO{ lbg kfpg]
clwsf/df s'g} afwf kg]{ %}g .
46
s'g} klg sd{rf/Ln] cfkm\gf] gf]s/L ;DaGwL s'/fdf dtna ;fWo ug{ cfkm"eGbf dflysf
clws[t dfly s'g} /fhgLlts cyjf c? jfG%lgo k|efj kfg{ cyjf k|efj kfg]{ k|oTg ug'{
x+'b}g .
14=22 a/a'emf/y M
s'g} klg sd{rf/Ln] cfkm"n] a'emfpg' kg]{ gubL, lhG;L, sfuh h] -hlt % ;a} Dofbleq a'emfO{
lbg' kg]{% / a'em\g' kg]{n] klg Dofbleq a'emL lng' kg]{% .
47
-@_ pkljlgod -!_ adf]lhdsf] s'g} hfgsf/L k|fKt x'g cfPdf ;DalGwt ljefu÷sfof{non]
To:tf] hfgsf/L k|fKt ePsf] ldltn] ;ft lbg leq k|zf;g sfg"g tyf ;lrjfno dxfzfvfdf
k7fpg' kg]{5 .
-#_ pkljlgod -!_ jf -@_ adf]lhd jf cGo s'g} ;|f]taf6 s'g} sd{rf/Ln] :yfoL cfjf;Lo
cg'dlt lnPsf] jf ;f]sf] nflu cfj]bg lbPsf] hfgsf/L k|fKt x'g cfPdf ljlgod !$=@# -%_
adf]lhdsf] cjlw Joltt eP kl5 To:tf] sd{rf/Lsf] ;DaGwdf clVtof/ k|fKt clwsf/Ln] pk
ljlgod -$_ adf]lhd 5fgljg u/fpg' kg]{5 .
-$_ pkljlgod -#_ adf]lhd clVtof/ k|fKt clwsf/Laf6 cfb]z k|fKt eP kl5 hgzlQm
Joj:yfkg ljefun] To:tf] sd{rf/Lsf] ;DaGwdf tLg lbg leq 5fglag k|f/De ul/;Sg' kg]{5
.
-%_ pkljlgod -$_ adf]lhd 5fglag ubf{ hgzlQm Joj:yfkg ljefun] ;/sf/L lgsfo
nufotsf cGo lgsfo;+u hfgsf/L jf ;xof]u dfu ug{ ;Sg]5 .
-^_ o; ljlgod adf]lhd 5fglag / sf/jfxL ubf{ s'g} sd{rf/Ln] :yfoL cfjf;Lo cg'dlt
lnPsf] jf ;f]sf] nflu cfj]bg lbPsf] b]lvPdf lghnfO{ tLg dlxgf leq o; ljlgodfjnL
adf]lhd ;hfo ug'{ kg]{5 .
48
kl/R%]b - 15
kl/R%]b - 16
g]kfn ;/sf/, -df= dGqL:t/_ sf] lg)f{ofg';f/ 2068÷12÷17 af^ vf/]h
kl/R%]b - 17
g]kfn ;/sf/, -df= dGqL:t/_ sf] lg)f{ofg';f/ 2068÷12÷17 af^ vf/]h
kl/R%]b - 18
g]kfn ;/sf/, -df= dGqL:t/_ sf] lg)f{ofg';f/ 2068÷12÷17 af^ vf/]h
kl/R%]b - 19
g]kfn ;/sf/, -df= dGqL:t/_ sf] lg)f{ofg';f/ 2068÷12÷17 af^ vf/]h
kl/R%]b - 20
g]kfn ;/sf/, -df= dGqL:t/_ sf] lg)f{ofg';f/ 2068÷12÷17 af^ vf/]h
49
kl/R%]b - 21
50
kl/R%]b - 22
ljljw
22=1 /fhLgfdf M
sf]ifsf] ;]jfaf^ /fhLgfdf lb+bf ;fwf/)ftof Ps dlxgfsf] k"j{ ;"rgf lbg' kg]{% . ;f]
gu/]df Ps dlxgfsf] tna sf]ifnfO{ a'emfO{ dfq /fhLgfdf lbg ;lsg]% .
_____________________________________________________________________________
gf]^ M ldlt 2063.6.28 sf] /fhkqsf] ;"rgf -s]lx g]kfn sfg"g ;+zf]wg ug{ ag]sf] P]g, 2063
adf]lhd >L 5 sf] ;/sf/sf] ;§f g]kfn ;/sf/ ul/Psf] ._
51
cg';"rL - 1
kl/R%]b 3 sf] bkmf 12 -%_ ;+u ;DalGwt
qm= /f]=g+= pDd]bjf/sf] gfd, y/ ;fdfGo !fg tyf ;DalGwt AolQmT s'n k|fKtf° s}lkmot
;+ ljifosf] !fg / cg'ea j
c+sdf cIf/df
cGt/jftf{stf{sf] b:tvt M
gfd, y/ M
bhf{ M
52
cg';"rL - 2
lgod 3=6 -r_ ;+u ;DalGwt
gf]s/L Ho]i&tf
kbsf] gfd / tx sfof{nosf] gfd lgo'lQm jf a('jf axfn u/]sf] s;/L cfPsf] s}lkmot
k|zf;g/ k|fljlws lg)f{o ldlt ldlt ldlt
1 2 3 4 5
53
z}lIfs of]Uotf, tflnd tyf cg';GwfgfTds s[lt
1= z}lIfs of]Uotf
sfo{ bIftf
1= lae"if)f jf k|z+;f-kq - xfnsf] txdf k|fKt u/]sf] dfq _
cg'ej
54
jlu{s[t If]q - xfnsf] txsf] cjlwsf] dfq _
axfn /x]sf] cjlw axfn /x]sf] - _ of] lrGx lbO{ ju{ hgfpg] s}lkmot
b]lv ;Dd lhNnf s ju{ v ju{ u ju{ # ju{ ~ ju{
If]lqo sfof{no k|d'v eO{ sfd u/]sf] zfvf jf pkzfvf k|d'v eO{ sfd u/]sf] s}lkmot
kb tx sfof{no ldlt kb tx sfof{no ldlt
b]lv ;Dd b]lv ;Dd
dfly ljj/)fdf s'g} s'/f em'&f] n]lvPsf] jf hfgfhfgL ;f+rf] s'/f bafpg] n'sfpg] p@]Zon] n]lvPsf]
&x/] sfg"g adf]lhd ;hfo :jLsf/ ug]{%' egL ;lx%fk ug]{ -
55
cg';"rL - 3
-v)* æsÆ / ævÆ _
lgod 3=6 -%_ ;+u ;DalGwt
gful/s nufgL sf]if
sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof+sg kmf/fd
1= of] kmf/fd b'O{ v)*df th'{df ul/Psf] % . v)* -s_ clws[t sd{rf/Lx? / v)* -v_
;xfos sd{rf/Lx?sf] AolQmTj, u')f, rl/q Pjd\ kbf]Ggltsf] ;DefAo tyf sd{rf/Ln] ;Dkfbg
u/]sf] u')f:t/ / kl/df)f cflb s'/fx?sf] d"Nof°g ug]{ p@]Zosf] nflu xf] . k|To]s
;'kl/j]Ifsn] cfkm\gf] dftxtsf sd{rf/Lx?sf] of] kmf/fd eg'{ kg]{% .
2= jif{el/df u/]sf k|ult ljj/)fx?sf] cfwf/df ;DalGwt sd{rf/Lsf] ;xL d"Nof°g xf];\ eGg]
p@]Zon] of] kmf/fd jif{sf] PskN^ dfq eg'{kg]{ ul/Psf] % . o;/L el/Psf] kmf/fd k|To]s
cfly{s jif{sf] >fj)f 1 ut]b]lv P]= 15 ut];Dd Ps txdflysf] ;'kl/j]Ifsn] k'g/fjnf]sg -
stf{sxf+ k]z ug'{ kg]{% .
3= o;/L k|fKt ePsf] kmf/fd Ps txdflysf] k'g/fjnf]sgstf{n] x]/L a'em\g'kg]{ cfaZos b]lvPdf
;f] ;d]t a'emL cfkm"sxf+ k|fKt ePsf] 7 lbgleq d"Nof°g u/L k'g/fjnf]sg ;ldltdf k&fpg'
kg]{% .
4= o;/L k|fKt ePsf] kmf/fd k'g/fjnf]sg ;ldltsf] d"Nof°g u/L ;DalGwt sfof{nox?df k&fpg'
kg]{% .
5= Pp^f cjlwleq PseGbf a(L ;'kl/j]If)fdf /xL sfd u/]sf] sd{rf/Lsf] o:tf] kmf/fd eg'{ kbf{
;f] cjlwsf] cGTodf hf] ;'kl/j]Ifs x'g]% p;}n] k"/f cjlwsf] kmf/fd eg'{ kg]{% . ljz]if
sf/)fjz lalt;s]sf] cjlwsf] d"Nof°g gePsf] / To;a]nfsf] ;'kl/j]Ifs tyf
k'g/fjnf]sgstf{af^ d"Nof°g u/fpg g;lsg] eP xfnsf] ;'kl/j]Ifs tyf k'g/fjnf]sgstf{n]
lat]sf] cjlwsf] ;d]t sf/)f v'nfO{ d"Nof°g u/L lbg'k%{ .
6= o; kmf/fdsf] sf/afxLdf efu lng] k|To]s sd{rf/L tyf ;DalGwt clws[tn] cfkm"n] ;xL
u/]sf] jf k]Zf u/]sf] / cfk"msxf+ k|fKt ePsf] ldlt hgfpg' kg]{% . cfkm"sxf+ bflvn x'g'kg]{
sd{rf/Lsf] kmf/fd lgwf{l/t ;dodf bflvnf x'g gcfPdf tfs]tf ug'{ kg]{% .
56
sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof+sg kmf/fd
-v)* æsÆ_
-clws[t txsf] nflu_
gfd M- kbM- sfof{noM-
;]jfM- ;d"xM- pk;d"xM-
cjlwM- ;fn dlxgf b]lv ;fn dlxgf ;Dd
;'kl/j]Ifssf] d"Nof+s g 50 k|ltzt k'g/fjnf]sgstf{sf] d"Nof+sg 25 k|ltzt k'g/fjnf]sg ;ldltsf] d"Nof+sg 25 k|ltzt
sd ;fdfGo pQd cTo'Qd sd jf cTo'Qd sd ;fdfGo pQd cTo'Qd k'i^ofO{+ sd ;fdfGo pQd cTo'Qd k'i^ofO{+
k|i^ n]Vg'k%{
tf]lsPsf] sfo{ M
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
jf k|of]u M
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
57
4= sfdk|ltsf] pT;fx nugzLntf M
x'g] .
sd ePsf] .
sdL ePsf] .
ePsf] .
58
8= ;xof]usf] efjgf M
ePsf]
u/fpg ;Sg] .
59
sfo{ ;Dkfbg ;DaGwL d"Nof+sg kmf/fd
-v)* ævÆ_
-;xfos txsf] nflu_
;'kl/j]Ifssf] d"Nof+s g 50 k|ltzt k'g/fjnf]sgstf{sf] d"Nof+sg 25 k|ltzt k'g/fjnf]sg ;ldltsf] d"Nof+sg 25 k|ltzt s}lkmot
-56 c+s _ -28 c+s_ -28 c+s_
sd ;fdfGo pQd cTo'Qd sd jf cTo'Qd sd ;fdfGo pQd cTo'Qd k'i^ofO{+ sd ;fdfGo pQd cTo'Q k'i^ofO{
d
;Dkfbg ul/Psf] 0 2 4 5 lbOPsf]df k|To]s 0 1 2 2¼ 0 1 2 2¼
sfo{ ljj/)f bkmfsf] k'i^ofO{
k|i^ n]Vg'k%{
s_ Hofb} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
cu|;/ x'g] .
60
4= sfd ug]{ z}nL M
s_ w}/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
Ifdtf M
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
6= O{dfGbf/L / g}ltstf M
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
7= lzi^tf M
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
8= ;xof]usf] efjgf M
61
9= uf]klgotf /fVg ;Sg] Ifdtf M
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
s_ w]/} /fd|f]
v_ /fd|f]
u_ sd
s"n c°
62
cg';"rL - 4
-kl/R%]b 3 sf] bkmf 3=19 ;+u ;DalGwt_
gful/s nufgL sf]if
sd{rf/Lx?sf] AolQmut ljj/0f kmf/fd
1= gfd M
-s_ sd{rf/Lsf] gfd M
-v_ hGd:yfg / ldlt M
-u_ afa'sf] gfd M
-#_ afh]sf] gfd M
-~_ O{R%fOPsf] AolQm M ;DaGw M
-r_ kl/jf/sf] ;b:osf] gfd, pd]/ M ;DaGw M
2= &]ufgf M
-s_ :yfoL M
-v_ c:yfoL M
3= z}lIfs of]Uotf M
z}lIfs of]Uotf ljifo jif{ >])fL ;+:yf s}lkmot
s_ P;=Pn=;L=eGbf tn
v_ P;=Pn=;L=
u_ k|df)fkq
#_ :gfts
~_ :gfsf]Q/
r_ aL=Pn=
%_ cGo
4= lgo'lQm M
-s_ z'? lgo'lQm kb M >])fL M
-v_ lgo'lQm ldlt M
-u_ z'? xflh/L ldlt M
-#_ ;]jf u)fgf x'g] ldlt M
5= sfh cflb M
ljifo cjlw kb kq ;+Vof s}lkmot
b]lv ;Dd
s_
v_
u_
#_
~_
r_
%_
6= a('jf M
kbaf^ kbdf ldlt s}lkmot
s_
63
v_
u_
#_
~_
r_
%_
7= tflnd
-cfGtl/s_ M
ljifo b]lv ;Dd cjlw ;+:yf s}lkmot
s_
v_
u_
#_
~_
r_
%_
-a}b]lzs_ M
ljifo b]lv ;Dd cjlw d'n's s}lkmot
s_
v_
u_
#_
~_
r_
%_
8= ;]ldgf/ / a}&s M
ljifo b]lv ;Dd cjlw d'n's s}lkmot
s_
v_
u_
#_
~_
r_
%_
64
9= cg'ej M
sfof{no bhf{ b]lv ;Dd cjlw s}lkmot
s_
v_
u_
#_
~_
r_
%_
10= ljljw M
s_ tSdf lje"if)f cflb
v_ k|z+;f-kq
u_ k|sfzg
#_ cWoog labf
~_ ljz]if labf
r_ c;fwf/)f labf
%_ a]tnjL labf
h_ O{gfd
em_ b)*
65
gful/s nufgL sf]if
sfo{ ;Dkfbg d"Nof+sg kmf/fd
-;xfos :t/sf] sd{rf/Lsf] nflu_
efu 1
h]i&tf M
z}lIfs of]Uotf M
l;=g+= z}lIfs of]Uotf k|df)fkq k|bfg >])fL plQ)f{ ePsf] cWoog u/]sf]
ug]{ ;+:yf ;fn ljifox?
b|i^Ao M ;]jf cjlw eGgfn] :yfoL ;]jf cjlwnfO{ hgfpg] % . ljsf; ;ldlt cGtu{tsf
sd{rf/Lx?nfO{ ;f] ;ldlt /x'Gh]n;Ddsf] cjlwnfO{ hgfpg] % .
66
tflnd M
ljifo ;+:yf b]z cjlw >])fL ;fn
dfg,kbjL,k'/:sf/ M
l;=g+ cfkm"nfO{ tf]s]sf] ;f] sfo{ ;Dkfbg ubf{ af/]df ;f] sfo{ s'g ;'k/Lj]Ifs cGtu{t
sfo{ cfkm\gf] wf/)ff /xL u/]sf]
Hofb} /fd|f] /fd|f] ;Gtf]ifhgs gfd bhf{ sfof{no
jf l&s}sf]
_______________
-sd{rf/Lsf] ;xL_ ldlt M
67
cg';"rL - 5
-kl/R%]b 5 sf] bkmf 5=1 ;+u ;DalGwt_
gful/s nufgL sf]if
tna :s]n
clws[t :t/ M
1= sfo{sf/L k|d'v
2= sfo{sf/L 10 tx
3= sfo{sf/L 9 tx
4= sfo{sf/L 8 tx
5= sfo{sf/L 7 tx
6= sfo{sf/L 6 tx
;xfos :t/ M
1= ;xfos 5 tx
2= ;xfos 4 tx
4= ;xfos 2 tx
5= ;xfos 1 tx
68
cg';"rL - 6
af^ M
__________________
labf dfu ug]{sf] ;xL
69
cg';"rL - 7
bhf{ M
;fn dlxgf ut]b]lv dlxgf ut];Dd .
h]i&
cfiff(
>fj)f
efb|
cflZjg
sflt{s
dfu{
kf}if
df#
kmfNu')f
r}q
hDdf M
70
cg';"rL - 8
71
cg';"rL - 9
kq ;+Vof M ldlt M
72
cg';"rL - 10
gfd M
bhf{ M
sfof{no M
-vfnL lsl;d
/ #/hUuf O{=_
73
cg';"rL - 11
74
cg';"rL –!! s
-lgod (=! sf] pklgod -#_ ;+u ;DalGwt _
gful/s nufgL sf]if
e|d0f cfb]z
;+Vof M–
ldlt M–
!= e|d0f ug]{ kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] gfd M–
@= kb M–
#= sfof{no M–
$= e|d0f ug]{ :yfg - ljb]z eP d'n's / zx/ v'nfpg] _ M–
%= e|d0fsf] p2]Zo M–
^= e|d0f ug]{ cjlw M– ========================= b]lv ======================= ;Dd
&= e|d0f ug]{ ;fwg M–
*= e|d0fsf] lgldQ dfu u/]sf] k]ZsL vr{ M–
(= e|d0f ;DalGw cGo cfjZos s'/f M–
====================================================
====================================================
e|d0f :jLs[t ug]{ kbflwsf/L
ldlt M–
kf¤rf} ;+zf]wgåf/f yk ul/Psf] .
75
cg';"rL –!@
- lgod (=% sf] pklgod -!_ ;+u ;DalGwt _
b}lgs e|d0f eQf tyf af; vr{ b/ eQf b/
qmd ;+Vof tx Kffpg] /sd - ?k}ofF_
!= ljlzi6 @%))÷–
@= k|yd tx @)))÷–
#= l4tLo tx !^))÷–
$= t[tLo tx !@))÷–
%= rf}yf] tx !)))÷–
sf]if ;+rfns ;ldltsf] ldlt 2073 kmfNu')f 22 ut]sf] lg)f{o tyf g]kfn ;/sf/, cy{ dGqfnosf] ldlt ===========
lg)f{o adf]lhd .
76
cg';"rL –!#
lgod (=% sf] pklgod -!_ ;+u ;DalGwt _
e|d0f hfFbf xf]6n af; vr{ afkt kfpg] clwstd b/
ldlt 2073 kmfNu')f 22 ut]s f] lg)f{o adf]lhd cg';"rL 12 df ;dfof]hg ul/Psf] .
77
cg';"rL –!$
lgod (=% sf] pklgod -@_ ;+u ;DalGwt _
b}lgs eQfsf] aL; k|ltzt yk kfpg] lhNnfx?
kfFrf}+ ;+zf]wgåf/f yk ul/Psf] .
78
¤
cg';"rL –!%
-lgod (=( sf] pklgod -$_ ;+u ;DalGwt _
ljb]zdf e|d0f ubf{ kfpg] b}lgs eQf b/
xfn sfod b}lgs k|:tfljt b}lgs
l;=
tx eQf eQf s}lkmot
g+=
-cd]l/sg *n/_ -cd]l/sg *n/_
cWoIf, ;+rfns, sfo{sf/L
1 ljlzi^ 200.00 225.00
lgb]{zs
2 k|yd tx 175.00 175.00 bzf}+ / P#f/f}+ tx
lålto
3 150.00 150.00 % b]lv gaf}+ tx
tx
4 t[lto tx 125.00 125.00 ;xfos 3, 4 / 5 tx
5 rf}yf] tx 100.00 100.00 ;xfos 1 / 2 tx
b|i^AoM
1= o'/f]lkog d'n'sx?, c:^<]lnof, Go"lhNofG*, cd]l/sf, Sofg*f, s'j]t, sf]l/of,
hfkfg, x~s~, ?;, stf/, hflDaof, o'=P=O{=, l;+ufk'/, n]agfg,
ax/fOgsf] e|d)fdf dfly pNn]lvt b/df 33 k|ltzt yk /sd lbOg]% .
2= ef/tsf] xsdf dfly pNn]lvt b/sf] krf; k|ltzt /sd dfq lbOg]% .1
¤ sf]if ;+rfns ;ldltsf] ldlt 2073 efb| 16 sf] lg)f{o tyf g]kfn ;/sf/, cy{ dGqfnosf] ldlt 2073========== lg)f{o adf]lhd
79
80
cg';"rL –!^
- lgod (=!% ;+u ;DalGwt _
gful/s nufgL sf]if
e|d0fdf vl6g] kbflwsf/L jf sd{rf/Lsf] e|d0f clen]v
vftf
e|d0f e|d0fdf e|d0fdf vr{ n]lvg] ah]6 e|d0fdf vl6Psf] ldlt Dofb yk hDdf s}lkmot
cfb]z vl6g]sf] vl6Psf] :yfg pkzL{ifs gDa/ lbg
gDa/ gfd kb b]lv ;Dd b]lv ;Dd
b|i6Jo M– e|d0f cfb]zdf k|To]s cfly{s jif{ z'? eP kl5 ))!÷cf=j= b]lv z'? u/L cfly{s jif{
;dfKt eP kl5 sfof{no k|d'vaf6 k|dfl0ft u/L /fVg' kg]{5 .
=================================== =====================================
cfly{s k|zf;g zfvf k|d'vsf] ;xL M– sfof{no k|d'vsf]
;xL M–
gfd, y/ M– gfd, y/ M–
ldlt M– ldlt M–
kfFrf}+ ;+zf]wgåf/f yk ul/Psf] .
81
cg";'rL – 17
-ljlgod 7=2 ;+u ;DalGwt_
;ftf}+ ;+zf]wgåf/f ;+zf]wg ul/Psf] .
82
2= cWoog z"? ePkl% ;f]sf] hfgsf/L tyf k|To]s k/LIffsf] k|ult ljj/)f
clgjfo{ ?kdf k/LIffkmn k|sflzt ePsf] 30 lbg leq sf]ifnfO{ pknJw
u/fpg" kg]{% . ;f] adf]lhd tf]lsPsf] ;dodf hfgsf/L jf ljj/)f pknJw
gu/fPdf jf klxnf] ;]ldi^/÷v)*sf] k|ult ljj/)f ;Gtf]ifhgs gePdf
sf]ifn] :jLs[t labf /@ u/L t"?Gt lkmtf{ af]nfpg] % . tf]lsPsf] ;dodf
k/LIff pQL)f{ ug{ g;s]df yk cWoog labf lbOg] %}g .
3= cWoog ;dfKt ePkl% sDtLdf 5 jif{;Dd sf]ifsf] ;]jfdf clgjfo{ ?kn]
;]jf/t /xg" kg]{% .
4= sf]ifsf] :jLs[lt glnO{ aLr}df cWoog %f]*]df jf :jLs[t ljifo afx]s cGo
ljifo kl/jt{g u/L cWoog u/]df jf cWoog k'/f u/L sf]if ;]jfdf
gkms]d
{ f jf tf]lsPsf] cjlw;Dd sf]if ;]jfdf g/x]df jf bkmf 3 adf]lhd
ug"{ kg]{ clgjfo{ ;]jf k'/f gu/L aLr}df ;]jf %f*]df ;d]t cWoogsf]nflu
sf]ifn] k|bfg u/]sf] ;Dk')f{ vr{ / ;f] cWoog cjlwdf sf]ifaf^ k|fKt
u/]sf] tna, eQf ;d]t ;Dk')f{ /sdsf] cWoogdf uPsf] ldltb]lv /sd
a"emfpg] lbg;Ddsf] cjlwsf] 10 k|ltztn] x"g] Jofh ;d]t yk u/L x"g
cfpg] /sd tLg dxLgfleq sf]ifdf a"emfpg" kg]{% .
5= bkmf 3 adf]lhd ug"{ kg]{ clgjfo{ ;]jf k'/f gu/L aLr}df sf]if ;]jf
%f]*]df bkmf 4 adf]lhd lx;fj u)fgf u/L sf]ifn] k|bfg u/]sf] /sd
bfdf;fxLsf] lx;fan] c;'npk/ ul/g]% .
6= bkmf 4 adf]lhd a"emfpg" kg]{ &x/ ePsf] /sd Psd"i^ a"emfpg" kg]{% /
gj"emfPdf Cl)f ;/x c;'n pk/ ul/g]% .
7= cWoog labfdf uPsf] cjlw e/ tyf labfaf^ kmls{;s]kl% klg tf]lsPsf]
;]jf cjlw gk"u"Gh]n sf]ifsf] gfddf b[li^aGwsL lbPsf] #/hUuf km"sj
" f
ul/g]%}g .
8= :jLs[t cWoog labfleq cWoog ;dfKt gePdf jf k'/f gu/]df yk
cWoog labf k|bfg ul/g] %}g .
9= cWoog k'/f u/L sf]ifsf] ;]jfdf gkmls{pGh]n;Dd ljlgod ====== adf]lhdsf]
lgJof{hL ;fk^L afx]s sd{rf/L ;+rosf]if ;fk^L tyf sf]ifaf^ k|bfg ul/g]
cGo s"g} klg k|sf/sf] ;fk^L pkef]u ug{ kfOg] %}g . ;fy} cWoog
labfdf /x"Gh]n vfO{kfO{ cfPsf] dfl;s tna afx]s cGo labf / ;"ljwfx?
lbOg] %}g .
10= h"g ljifodf / ljZjljBfnosf]nflu cWoog sfh :jLs[t ul/Psf] xf] ;f]xL
ljifo / ljZjljBfnodf g} cWoog ug"{ kg]{% . olb sf]ifsf] :jLs[lt lagf
83
ljifo / ljZjljBfno kl/jt{g u/]sf] kfO{Pdf :jLs[t cWog labf :jtM /@
ePsf] dflgg]% / o:tf] cj:yf cfO{ k/]df bkmf 4 adf]lhd /sd
c;'npk/ ul/g]% .
O{lt;Dat\ ============== ;fn ========== dxLgf ===== ut] /f]h ===== z'ed\
===========================
84
cg";'rL – 17
-ljlgod 7=2 ;+u ;DalGwt_
85
2= cWoog z"? ePkl% ;f]sf] hfgsf/L tyf k|To]s k/LIffsf] k|ult ljj/)f
clgjfo{ ?kdf k/LIffkmn k|sflzt ePsf] ===== lbg leq sf]ifnfO{ pknJw
u/fpg" kg]{% . ;f] adf]lhd tf]lsPsf] ;dodf hfgsf/L jf ljj/)f pknJw
gu/fPdf jf klxnf] ;]ldi^/÷v)*sf] k|ult ljj/)f ;Gtf]ifhgs gePdf
sf]ifn] :jLs[t sfh /@ u/L t"?Gt lkmtf{ af]nfpg] % . tf]lsPsf] ;dodf
k/LIff pQL)f{ ug{ g;s]df yk cWoog sfh lbOg] %}g .
3= cWoog ;dfKt ePkl% sDtLdf === jif{;Dd sf]ifsf] ;]jfdf clgjfo{ ?kn]
;]jf/t /xg" kg]{% .
4= sf]ifsf] :jLs[lt glnO{ aLr}df cWoog %f]*]df jf :jLs[t ljifo afx]s cGo
ljifo kl/jt{g u/L cWoog u/]df jf cWoog k'/f u/L sf]if ;]jfdf
gkms]d
{ f jf tf]lsPsf] cjlw;Dd sf]if ;]jfdf g/x]df jf bkmf 3 adf]lhd
ug"{ kg]{ clgjfo{ ;]jf k"/f gu/L aLr}df sf]if ;]jf %f]*]df ;d]t
cWoogsf]nflu sf]ifn] k|bfg u/]sf] ;Dk')f{ vr{ / ;f] cWoog cjlwdf
sf]ifaf^ k|fKt u/]sf] tna, eQf ;d]t ;Dk')f{ /sdsf] cWoogdf uPsf]
ldltb]lv /sd a"emfpg] lbg;Ddsf] cjlwsf] 10 k|ltztn] x"g] Jofh ;d]t
yk u/L x"g cfpg] /sd tLg dxLgfleq sf]ifdf a"emfpg" kg]{% .
5= bkmf 3 adf]lhd ug"{ kg]{ clgjfo{ ;]jf k'/f gu/L aLr}df sf]if ;]jf
%f]*]df bkmf 4 adf]lhd lx;fj u)fgf u/L sf]ifn] k|bfg u/]sf] /sd
bfdf;fxLsf] lx;fan] c;'npk/ ul/g]% .
6= bkmf 4 adf]lhd a"emfpg" kg]{ &x/ ePsf] /sd Psd"i^ a"emfpg" kg]{% /
gj"emfPdf ;)*«L*]^;{ ;/x c;"n pk/ ul/g]% .
7= cWoog sfhdf uPsf] cjlw e/ tyf sfhaf^ kmls{;s]kl% klg tf]lsPsf]
;]jf cjlw gk"u"Gh]n sf]ifsf] gfddf b[li^aGwsL lbPsf] #/hUuf km"sj
" f
ul/g]%}g .
8= :jLs[t cWoog sfhleq cWoog ;dfKt gePdf jf k"/f gu/]df yk
cWoog sfh k|bfg ul/g] %}g .
9= cWoog k'/f u/L sf]ifsf] ;]jfdf gkmls{pGh]n;Dd gful/s nufgL sf]if
:jLs[t cjsf; sf]if ;fk^L, sd{rf/L ;+rosf]if ;fk^L tyf sf]ifaf^ k|bfg
ul/g] cGo s"g} klg k|sf/sf] ;fk^L pkef]u ug{ kfOg] %}g .
10= h"g ljifodf / ljZjljBfnosf]nflu cWoog sfh :jLs[t ul/Psf] xf] ;f]xL
ljifo / ljZjljBfnodf g} cWoog ug"{ kg]{% . olb sf]ifsf] :jLs[lt lagf
ljifo / ljZjljBfno kl/jt{g u/]sf] kfO{Pdf :jLs[t cWog sfh ;d]t
86
:jtM /@ ePsf] dflgg]% / o:tf] ePdf bkmf 4 adf]lhd /sd c;'npk/
ul/g]% .
11= cWoog cjlwe/ cft]hft] Ps k^s dfq lgodfg";f/sf] e|d)f tyf b}lgs
eQf sf]ifn] k|bfg ug]{% . aLrdf cfpg" k/]df cft]hft] s"g} vr{ sf]ifaf^
k|bfg ul/g] %}g .
12= cWoog z"Ns afktsf] /sd sf]ifn] ;DalGwt lzIf)f ;+:yfsf] vftfdf
hDdf ul/lbg]% / sf]ifn] tf]s]sf] cWoog z"Ns eGbf a(L /sd sf]ifn]
k|bfg ug]{ %}g .
13= cWoog sfhdf hfg] sd{rf/LnfO{ k|bfg ul/g] cGo ;"ljwf sf]ifn] ;do
;dodf tf]s] adf]lhd x"g]% .
O{lt;Dat\ ============= ;fn ========== dxLgf ===== ut] /f]h ===== z'ed\
==============================
87
sd{rf/L ;]jf zt{ lgodfjnL, 2048 sf] ;+zf]wg ldltx?
88