East Negros Academy,Inc.

Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 1 of 23

EAST NEGROS ACADEMY

Toboso, Negros Occidental

LEARNING MODULE FOR

ARPAN 5

NAME OF LEARNER: ____________________________________

Prepared by:
Katherine Joy U. Palabrica
Arpan Teacher

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 2 of 23

ENA’S VISION AND MISSION STATEMENT

VISION MISSION
ENA as a Catholic Institution, ENA as a Catholic Institution, it
equipped with the modern is our mission too;
facilities, having committed, · Educate, provide and
dedicated and competent enhance students’
faculty and staff responsive to knowledge with the
the holistic development of the modern facilities;
students, and sensitive to the · Undertake retreat,
needs of the community amidst recollection and participate
the challenging times. in various sports and civic
activities;
· Enhance competence
capabilities to faculty and
staff; and
· Provide financial stability
to faculty and staff

LEARNING MODULE GUIDE

The key to successfully finish this modular subject lies in your
hands. This module was prepared for you to learn diligently,
intelligently, and independently. Aside from meeting the content
and performance standards of this subject in accomplishing the
given activities, you will be able to learn other invaluable learning
skills which you will be very proud of as a responsible learner.
The following guides and house rules will help you further to be
on track and to say at the end of the module, “I did it well!”
1. Schedule and manage your time to read and understand
every part of the module.
2. Study how you can manage to do the activities of this
subject in consideration of your other modules from other
subjects. Be very conscious with the study schedule. Post
it on a conspicuous place so that you can always see. Do
not ask your teacher about questions that are already
answered in the guide.
3. Do not procrastinate. Remember, it is not other who will
be short-changed if you will not do your work on time.

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 3 of 23

4. Before you start doing your tasks, read and understand

the assessment tools provided. Do not settle with the low
standards, target the highest standards in doing your
assigned tasks. I know you can.
5. You are free to browse and read the different materials
even prior to doing the tasks in each unit of the module.
However, you need to ensure that you will not missed any
part of the module and you will not missed to accomplish
every activity in every unity as scheduled.
6. All discussions related to this subject will be conducted
using Facebook Messenger. Stay logged in so you can
engage in the discussion anytime and anywhere.
7. All the discussions are academic discussions, which mean
that the relevant academic conventions apply.
8. Do not plagiarize and do not patch write. Patch-writing is
still a form of plagiarism. It refers to the act of making
small changes and substitutions to copied source material
(Merriam-Webster, 2020).
9. Follow the schedule of the learning activities,. Always
remind yourself of deadlines. Read in advance. Try to
anticipate possible conflicts between your personal
schedule and the course schedule, and make the
appropriate adjustments.
10. Lastly, you are the learner; hence, you do the module
on your ownr. Your family members and friends at home
will support you but the activities must be done by you.

POLICIES ON ASSESSMENT
To pass the subject, you must:
1. Read all course readings and answer the pre-assessment
quizzes, self-assessment activities, and reflection questions.
2. Answer the print-based discussion activities.
3. Submit all of the tasks for every module.
4. Submit the performance tasks needed for this subject.
5. Do the quarterly examinations.
Formative Assessment Activities
• You are required to answer the pre-assessment quizzes,
self-assessment activities, and reflection questions but your

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 4 of 23

scores in the quizzes will not be counted towards you final

grade.
• The reflection questions are designed to help you critically
analyze the readings for this subject for better
understanding while the pre-assessment quizzes and self-
assessment activities are designed as a review management
tool to prepare you for the written works, performance tasks
and the quarterly assessments.

STUDY SCHEDULE
WEEK LEARNING ACTIVITIES
COMPETENCY
Sept 7-11, 2020  Natatalakay Dip:
ang [Link] sa Sarili
pinagmulan ng 2. Pag-alam kung ano
unang pangkat ang nakikita sa larawan.
ng tao sa
Pilipinas a. Deepen:
Teorya 1. Pagtatalakay sa
(Austronesyano Pinagmulang ng tao
) b. Mito [Link] sa mga
(Luzon, unang tao sa bansa.
Visayas, [Link] ng
Mindanao) pisikal na mga
[Link] katangian ng ating mga
(AP5PLP- Ie- ninuno.
5) [Link] ng graphic
organizer

Do:
[Link] sa lahing
Pilipino
[Link]-oorganisa ng
ediya

Deepen:
1. Paggawa ng Family
Tree

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 5 of 23

MODULE 2- ANG
PINAGMULAN NG UNANG
PANGKAT NG TAO SA
PILIPINAS
LEARNING OBJECTIVES
• Natutukoy kung ano ang mga Teoryang pinagmulan ng unang
pangkat ng tao sa pilipinas.
• Nakapagbubuo ng pansariling paninindigan sa pinakapani-
paniwalang teorya sa pinagmulan ng lahing Pilipino batay sa
mga ebidensiya.
• Nakagagawa ng modelo,kanta o rap at larawan na nagpapakita
ng pisikal na anyo ng mga ninuno.

PRE-ASSESMENT
Bago ka magsimula sa bagong aralin, ikaw muna ay
magbalik-aral.

Panuto:Tukuyin ang isinasaad ng bawat bilang base a

iyong natutuhan noong nakaraang aralin.

________________ [Link] na nagbabanggit na kapag

bumaba ang tubig may lupa
nagdudugtong sa Luzon at Samar.
________________ [Link] ay isang koleksyon ng mga
alamat o kuwento tungkol sa isang
partikular na tao, kultura, relihiyon,
o anumang grupo na may mga
ibinahaging paniniwala.
________________3.Ito ay paniniwalang isang
makapangyarihang Manlilikha ang
gumawa ng daigdig.

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 6 of 23

________________4. Teorya na nagmula ang Pilipinas sa

paggalaw ng lupa sanhi ng pagkilos sa ilalim nito.
________________5. Teoryang ang Pilipinas ay bunga
ng tumigas at nagkapatong-
patong na coral reefs.

Tapos ka na bang sumagot? Magaling! Tara! Simulan na

natin.

DIP- Pagkilala sa sarili(Repleksyon)

Kilala mo ba kung sino ka? Tanungin mo ang iyong
sarili at sagutin ito sa iyong isipan lamang. Hindi na
kailangan isulat pa ang iyong sagot.
 Sino ako?
 Sino ako bilang Pilipino?
 Saan ako nagmula?
 Saan ako nanggaling?
 Bakit ako pinanganak?
 May misyon ba ako sa mundong ito?

Kilala mo na ba kung sino ka?

Kung nahihirapan kang kilalanin ang iyong sarili ay
maari mong tanungin ang iyong mga magulang,
kapatid o kaibigan upang matulungan kang lubos na
makilala ang iyong sarili.

Isa sa pagkakakilanlan mo ay kabilang ka sa lahing

Pilipino.

Ipinagmamalaki mo ba na ikaw ay isang Pilipino?

Alam mo ba ang pinagmulang ng unang pangkat ng tao

sa kapuluan ng Pilipinas? Tara! Alamin natin!

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 7 of 23

Gawain I.

1. Ano ang nakikita mo sa larawan? Bilogan ang sagot.

a. Bato b. Ngipin

 Kung ang iyong sagot ay ngipin,ay magaling! Tama

ka.
 Kaninong ngipin kaya iyan? Alamin mo sa mga
susunod na pahina.

DEEPEN
“Pinagmulan ng Tao”
Pinatutunayan ng pinakahuling ebidensiyang
natuklasan ng mga dalubhasang arkeologo na nagmula sa
Africa ang mga ninuno ng tao. Pinaniniwalaang ang
Australopithecus afarensis (southern ape) ay isa sa
mga naunang hominid at siyang tuwirang ninuno ng
makabagong tao.

Ito ay isa sa mga mas kilalang Australopithecines

(ang tawag sa maraming Australopithecus afarensis) dulot
ng dami ng mga natagpuang fossil nito. May natuklasang
mga piraso ng 300 indibidwal na Australopithecus afarensis
sa Tanzania, Kenya, at Ethiopia. Tinatayang nanirahan sila
sa Hilagangsilangang Africa mula 4.1 hanggang 2.7 milyong
taon na ang nakalilipas.
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 8 of 23

Australopithecus afarensis
Ang Australopithecus afarensis
o Australopithecines ay kaiba
sa mga tinatawag na apes
sapagkat nakapaglalakad sila
nang nakatayo. Mas maliit ang
mga babae sa mga lalaki. Mas
matatangkad ang mga lalaki at
doble ang laki ng katawan
kaysa sa mga babae. Maraming
mga siyentipiko ang
naniniwalang ang
Australopithecus afarensis
ay naging aktibo sa pag-akyat sa mga puno. Siya rin ay
isang scavenger at nomad, hindi nananatili sa iisang lugar
at patuloy na naghahanap ng pagkain sa kalupaan ng
Africa. Ang kaniyang kabihasnan o kultura ay payak.

Mga Katangian ng Australopithecus afarensis:

1. Maliit ang utak at katulad ng sa chimpanzee.

2. Hindi gaanong nakaumbok ang mukha.
3. Mababa ang noo.
4. Hindi gaanong nakaumbok ang browridge.
5. Pango ang ilong.
6. Prominente ang baba.
7. May mga ngiping kahalintulad ng sa modernong tao
ngunit mas malalaki.
8. May mga buto sa balakang at sa binti na
kahalintulad ng sa modernong tao.
9. Ang mga daliri sa paa at kamay ay nakabaluktot at
mas mahaba kaysa sa modernong tao.
10. Ang mga kamay ay mas maiigsi kaysa sa mga ape
ngunit mas mahaba kaysa sa modernong tao.

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 9 of 23

Si Lucy
Ang pinakatanyag na
Australopithecus
afarensis fossil ay
natagpuan sa Hadar,
Ethiopia noong 1974. Ang
3.2 milyong taong gulang
na partial skeleton ay
pinangalanang Lucy. Ito ang tinatayang pinakamatanda at
pinakakompletong kalansay ng ninuno ng mga tao na
naglalakad na nang nakatayo. Siya ay isang babae, payat, at
may taas na tatlong talampakan at walong pulgada. May
timbang na 60 hanggang 65 pounds noong siya ay namatay.
(Pagmasdan ang larawan ng reconstructed skull ni Lucy sa
kanan.)
Walang nakitang ebidensiya ng paggawa ng
kasangkapan at pagkain nito ng karne. Maaaring si Lucy at
ang kanyang mga kalahi ay gumamit lamang ng mga sanga
ng kahoy bilang kasangkapan at ang mga ito ay nabulok na.
Tinatayang ganito ang kanilang ginawa dahil ganito rin ang
mga ginagawa ng mga chimpanzee. Gumagamit sila ng
sanga ng kahoy sa pagkuha ng mga anay at gumagamit din
ng dahon sa pagkuha ng tubig na maiinom matapos ang pag-
ulan.

Teorya ng Ebolusyon ng Tao

Naniniwala ang mga siyentipiko na ang mga
Australopithecines ay nagmula sa ilang ng mga ape o mga
primitibong nilalang. Hindi maipaliwanag kung paano ito
nangyari. Milyong taon ang lumipas bago sila nagbagong-
anyo at naging iba't ibang species. Ito ay pinatunayan ng
samu't saring mga bungo at kalansay na natuklasan sa South
Africa. Ito ay pinatutunayan din sa pamamagitan ng mga
pag-aaral ng mga biochemical na ebidensiya. Ayon ditto
tinatayang ang pinakahuling ninuno ng mga hominid at apes
aypartnabuhay
No lima
of this material may hanggang
be reproduced, stored in a 10 milyong
retrieval taoninna
system, or transmitted ang
any form or by any means
nakaraan.
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 10 of 23

Pinaniniwalaang natutuhan ng Australopithecines ang

paglalakad nang nakatayo at paggawa ng mga primitibong
kagamitan. Pangangaso ang kanilang ikinabuhay. Ginamit
nila ang kanilang pisikal na lakas at kanilang talino upang sila
ay mabuhay. Nakaisip sila ng mga paraan upang makahuli ng
mga hayop. Nakagawa rin sila ng mga sandatang panlaban
sa kanilang mga kaaway. Lumikas Sila mula sa Africa
patungong Asya. Ang mahahalagang tuklas na ito ay pawang
mga patunay ng ebolusyon ng tao.
Nagkaroon ng dalawang uri ang Australopithecus
afarensis: ang robust australopithecines at ang gracile
australopithecines. Ang robust australopithecines ay
nangamatay nang lahat samantalang ang gracile
australopithecines ang tinatayang nagbago at naging
modernong tao.

Sagutin
1. Sino o ano ang pinagmulan ng pinakaunang tao
ayon sa Teoryang Ebolusyon?
_________________________________________
2. Ano ang itinawag sa kanya?
_________________________________________
3. Kailan siya namuhay?
_________________________________________
4. Paano siya naiiba sa ape?
_________________________________________
5. Paano siya nabuhay?
_________________________________________

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 11 of 23

Sino ang unang tao sa Pilipinas? Kilala mo ba sila?

Alamin!
Ang mga Unang Tao sa Ating Bansa

Ayon sa mga mananaliksik at mga ebidensiyang

kanilang nalikom, may tao na sa ating bansa kasabay ng
panahon ng mga taong Java at Peking, humigit-kumulang
sa 500,000 taon na ang nakaraan.

Sa Cagayan Valley
May tao na sa ating bansa 500,000 hanggang
750,000 taon na ang nakaraan. Ang mga kagamitan ng
sinaunang tao at labi ng mga hayop na kanilang kinatay
ay natagpuan ng mga arkeologo sa Cagayan Valley
noong 1970.
Ayon sa mga ekspertong siyentipiko, ang mga unang
tao sa ating bansa ay nangalap at nangaso ng kanilang
makakain. Ang kanilang mga kagamitan ay mga tinapyas
na bato.

Kagamitang bato/tinapyas na Paglalarawan ng mga sinaunang

bato tao noon.

Ayon sa mga mananaliksik,

bagama't walang nahukay na
labi ng tao sa Cagayan
Valley, ang labi ng mga
hayop na kanilang kinatay ay
mga ebidensiyang
STEGODON nagpapatunay nananirahan
sila rito.
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 12 of 23

Nahukay sa Cagayan Valley ang mga buto ng kinatay

na mga stegodon, buwaya, rhinoceros, higanteng
pagong, at iba pang hayop. Katulad nito ang mga hayop
na nanirahan sa ibang bansa sa Asya.
Ang mga uri ng mga hayop na ito ay namuhay sa
Pilipinas. Noong Panahong Paleolitiko o Panahon ng
Lumang Bato, may mga natagpuan ding mga kagamitang
bato rito.
Ang unang taong nanirahan sa Cagayan Valley ay
tinatayang isang Homo erectus: Sinasabing
kauri niya ang mga taong natuklasan sa Java (Java Man)
at China (Peking Man) dahil sa pagkakapareho ng
kanilang kagamitan.
Ang Homo erectus
Ang mga Homo erectus ay
nakatitindig na nang tuwid at
gumamit ng kasangkapang
yari sa bato. Maliit ang
kanilang bungo at sinasabing
ang laki ng utak nila ay nasa
pagitan ng utak ng
chimpanzee at modernong
tao. Nakausli ang kanilang
browridge o noo sa bandang kilay. Pango at malapad ang
kanilang ilong at maliit ang baba. Maaaring may
kakayahan na rin silang magsalita dahil ang bahagi ng
kanilang utak para sa pagsasalita ay matambok na nang
kaunti.

Ang Taong Callao(67,000 BCE)

Si Armand Mijares, isang
arkeologo, at ang kanyang
mga kasama ay nakahukay
ng ebidensiya ng mga tao
sa Kuweba ng Callao sa
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval Lalawigan
system, or transmittedng Cagayan
in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 13 of 23

noong 2007. Ito ay isang fossilized (napreserbang mga

labi) na buto ng paa ng maliit na tao (dwarf human). Ito
ay kanilang ipinasuri sa France upang matiyak ang edad.
Tinataya itong mula 67,000 BCE at pinakamatandang
fossil ng tao sa rehiyon ng Asia-Pacific. Ang buto ay
kahawig ng buto ng tinaguriang Homo floresiensis o
Homo habilis. Ang mga buto ng hobbit o Homo
floresiensis ay natagpuan noong 2003 sa kuweba ng
Liang Bua, Florest Indonesia. Sila ay nabuhay hanggang
17,000 taong nakalipas.

Ang natagpuang buto ng

HOMO HABILIS
paa ay tinagurian nilang
buto ng Taong Callao dahil
natagpuan ito sa Kuweba
ng Callao, malapit sa
HOMO SAPIENS Penablanca, Cagayan.
May mga buto ng usa at baboy-damo sa paligid kung
saan ito natagpuan. Ang mga ito ay may marka ng hiwa.
Walang kagamitang panghiwa o ibang kasangkapan ang
natagpuan sa pook ng pinaghukayan ng grupo ni Dr.
Mijares.

Ang buto ng paa na natagpuan sa Kuweba ng Callao

ay maaaring hindi Homo sapiens (pagmasdan ang bungo
sa kaliwa). Ito ay maaaring buto ng isang Homo
floresiensis (tinagurian ding hobbit, pagmasdan ang
bungo sa kaliwa) o Homo habilis.

Tinatayang nakarating ang Taong Callao sa ating

bansa sa pamamagitan ng paglalayag gamit ang bangka
o balsa (raft) mula Indonesia o Indian subcontinent
(rehiyon ng Timog-Silangang Asya ngayon) noong 67,000
o 70,000 BCE. Maaaring dumaan Sila sa Palawan
patungong Mindoro at naglakad patungong Cagayan.
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 14 of 23

Ang Hobbit o Homo floresiensis

Kahawig ng hobbit ang
African apeman na nabuhay
sa Africa noong 1.4
hanggang 2.3 milyon taon na
ang nakalilipas. Ang hobbit
ay tinatayang isa sa
pinakamatandang ebidensiya ng ninuno ng tao. Nabuhay
Sila sa pamamagitan ng pangangalap. Tinatayang
kasinlaki nito ang pangangatawan ng mga Negrito o Aeta
ng Luzon sa ngayon.

Ang Homo habilis

Kahawig ng Homo habilis ang hobbit o Homo

floresiensis. Ang Homo habilis ang pinakaunang
nakilalang uri ng Homo. Pandak ito at mahahaba ang
bisig hindi tulad ng sa tao ngayon. Hindi masyadong
matambok ang mukha tulad ng australopithecine na
tinatayang ninuno nito. Maliit ang bungo at halos kalahati
lamang ang laki nito kung ihahambing sa modernong tao.
Bagama't parang ape ang pangangatawan nito,
maraming kasangkapang bato ang nakita kasama ng
kanilang labi.

Mga Tao sa Kuweba ng Tabon Ang mga unang Homo

sapiens o modern man
ay tinatayang
nakarating
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, saformating
or transmitted in any or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 15 of 23

bansa noong 45,000 hanggang 55,000 taon na

nakalilipas. Ayon sa mga siyentista, ito ay ang Panahon
ng Yelo at paglitaw ng tulay na lupa.
Noong 1962, may nahukay na mga labi ng tao sa
Kuweba ng Tabon sa Palawan. Ang mga ito ay bungo na
ang edad ay tinatayang 16,000 taon at ang panga ay
31,000 taon. Nanq muling hinukay ng Pambansang
Museo ang Kuweba ng Tabon, natagpuan ng mga
arkeologo ang buto sa binti o tibia na tinatayang may
edad na 47,000 taon na (45,000 BCE). Ang mga ito ay
tinatayang mga taong Homo sapiens. Nabuhay sila sa
pamamagitan ng pangangaso at pangongolekta ng
makakain, Gumawa rin sila ng mga kasangkapang bato.
Ang mga kasangkapang batong nahukay sa Kuweba ng
Tabon sa Palawan ay yari sa matigas na batong chert.
May natagpuan ding uling doon na nagpapatunay na
gumamit sila ng apoy.

Ang Homo sapiens Gaya ng nabanggit, ang Tao sa

Tabon ay Homo sapiens . Halos
kapareho na ng ating
pangangatawan ang itsura ng
mga Homo sapiens. Katulad na
ng mga kasalukuyang tao ang
kanilang utak. Mataas ang noo
at hindi na gaanong matambok
tulad ng sa Homo erectus.
Maliliit ang mga ngipin at mas
maliit at nakausli ang baba nila.

Tinatayang mas matalino sila kaysa sa mga Homo

erectus. Mas maunlad ang kanilang mga kagamitan tulad

Gawain I.

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 16 of 23

Panuto: Ilarawan ang pisikal na mga katangian ng ating

mga ninuno.
Homo Homo Homo Homo
erectus floresiensis habilis sapiens

Ang mga Lahi ng Tao

Ayon sa mga pag-
aaral, ang pagkakaiba
ng lahi ay batay sa
biyolohikal at kultural
na katangian. Ang
biyolohikal na
katangian ay resulta
ng matagalang
pakikibagay sa kapaligiran. Ayon dito, ang mga taong
nanirahan sa mga lugar na malapit sa ekwador ay
madalas nakabilad sa araw kaya sila ay nagiging mas
maitim kaysa sa mga taong nakatira sa mga lugar sa polar
regions. Sa pagdaan ng mahabang panahon, naging
magkakaiba ang itsura ng mga tao dahil na rin sa
pagsasalinlahi. Ang katangiang kultural ay batay naman
sa wika, paraan ng pamumuhay, at marami pang ibang
salik (factor). Dahil dito, ang mga naninirahan sa tabing-
dagat ay may mas mayamang bokabularyo tungkol sa
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 17 of 23

mga isda at dagat sa kanyang kapaligiran kaysa sa mga

nakatira sa bundok. Ang mga nakatira naman sa bundok
ay may mas mayamang bokabularyo tungkol sa mga
halaman at hayop sa bundok kaysa sa tagabaybay-dagat.

Ang dalawang lahing nabuo sa Panahong Paleolitiko

ay tinawag na Mongoloid sa hilaga at Austroloid sa
timog.
1.

2. Austroloid

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 18 of 23

Tinatayang sa pakikipag-ugnayan at pagsasanib ng

dalawang lahi ay nagkaroon ng bagong lahi. Ito ay
tinawag na Austronesyano.

 Namana ng mga Austronesyano ang ngiping pangil na

hugis pala mula sa mga Mongoloid.
 Sila ay may kayumangging balat at katamtaman ang
laki ng katawan.
 Kakaiba ang kanilang kabihasnan at salita sa mga
Mongoloid atTsino. Naging magkakaiba rin ang
bokabularyo ng iba't ibang pangkat ng mga
Austronesyano dahil na rin sa pakikibagay nila sa
kanilang kapaligiran.

Tinatayang nakarating sa ating bansa ang mga

Austronesyano sa pagitan ng 6,000 at 7,000 BCE.

Gawain II.
1. Paano nagkaroon ng iba't ibang lahi ng tao?
____________________________________________
____________________________________________
2. Buuin ang graphic organizer at ipakita ang
pinagmulan ng lahing Pilipino.

Homo erectus

Homo sapiens

Pilipino

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 19 of 23

DO
“Ang Lahing Pilipino”

BADJAO IGOROT

AETA CEBUANO

TAGALOG
Ang lahi natin sa kasalukuyan ay resulta ng
mahabang panahon ng pagsasalinlahi. Ang natatanging
anyong Pilipino, tulad ng kulay ng ating balat, tangos ng
ilong, at pangangatawan ay resulta ng mahabang
panahon ng pagsasanib ng iba't ibang lahi. Ang mga
taong naninirahan sa ibang lugar tulad Igorot ng
kabundukan ay kakaiba ang itsura sa mga taga syudad
dahil na rin sa tagal ng panahon na pakikibagay nila sa
kanilang kapaligiran. Ang mga naninirahan sa Lungsod ay
No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 20 of 23

mas maputi ang balat kaysa sa mga taga-kabundukan.

Kakaiba rin ang kanilang kultura dahil mas nahaluan ang
kanilang lahi at kultura ng mga taga-ibang bansa. Ang
mga taga-kabundukan ay nanatiling mas maitim ang balat
at hindi gaanong kontinental ang kultura dahil mas
nanatiling puro ang kanilang lahi at kultura.
Ang mga Pilipinong naninirahan sa mga sentro ng
komersiyo tulad ng Luzon, Cebu, Vigan, at Sulu ay
kapansin-pansing mas nahaluan ng lahing Mongoloid
kaysa sa mga naninirahan sa Cagayan, Caraga, at mga
bulubunduking lugar.

Gawain I. Pag-oorganisa ng Ideya

1. Buuin ang graphic organizers na maglalarawan sa

nabuong magkakaibang lahi.

t
l
u
K
yr
B
a
s
y
t
i
B
l
o
p
ka
g
a
u
a
k
i
h
b
i
a
l
a
l
g
n
i
h
a
L

2. Bakit w
l
a
D A
n
M
m
o
H
t
s
u
nagkakaiba ang lahing Pilipino? Patunayan ang
iyong sagot. Buuin ang talahanayan ng sanhi at epekto na
g
n
i
r
U e
p
a
S
d
i
o
l
maghahayag ng iyong sagot.
Lahing Pilipino
Sanhi Epekto

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 21 of 23

“Ang Aking Family Tree”

DEEPEN
Gawain I.
Panuto: Dahil natutunan mo na kung sino at ano ang
pinagmulan ng mga tao ay tutukuyin mo naman kung sino
at ano ang pinagmulan ng inyong pamilya. Gumawa ng
“Family Tree” mula sa ninuno ng inyong mga lolo at lola.
Isulat ang buong pangalan at dikitan ng larawan.
Maaaring humingi ng tulong sa mga kapatid at magulang.
Maging malikhain sa paggawa. Gawin ito sa kahon sa
ibaba.

Mga Pamantayan 5 4 3 2 1
Naipakikita ang pagkasunod-sunod ng
mga datos.
Kompleto ang impormasyon.
Malikhain sa paglalahad.
Kabuoang Puntos:

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 22 of 23

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.
East Negros Academy,Inc. Learning Module for Arpan 5(week 3) Page 23 of 23

POST-ASSESSMENT
Panuto: Tama o Mali. Unawain mabuti ang bawat
pahayag. Isulat sa patlang ang sagot.

_________1. Mababa ang noo ng mga Australopithecus.

_________2. Ang mga unang taong natagpuan sa
Cagayan valley ay hindi gumagamit ng bato
bilang kagamitan.
_________3. Mas maliit ang Homo sapiens kaysa sa Homo
Floresiensis.
_________4. Mas maunlad ang kagamitan ng mga Homo
sapiens kaysa sa sa Homo erectus.
_________5. Ang mga mongoloid ay maiitim samantalang
ang mga austroloid ay mapuputi.

REFERENCE
Eleanor D. Antonio, [Link].(2017). Kayamanan Batayan at Sanayang Aklat sa
Araling Panlipunan(K to 12). “Ang Pinagmulan ngTao.” pp 30-45. Rex
Book Store

[Link]
[Link]

No part of this material may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted in any form or by any means
(electronic, mechanical, photocopying, recording, or otherwise) without prior written permission from the school.