0% found this document useful (0 votes)
4 views14 pages

Annotation

This bachelor's thesis examines the international practices of Project Management Offices (PMOs) and their impact on project success, highlighting the need for structured governance in project-oriented management. It analyzes PMO models across various regions, identifies critical success factors, and proposes a phased implementation framework for PMOs in Uzbekistan, addressing local challenges. The research provides practical tools and an evaluation model, the PMO Impact Scorecard for Uzbekistan (PIS-U), to enhance project management effectiveness and success rates in the context of ongoing economic reforms.
Copyright
© All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd
0% found this document useful (0 votes)
4 views14 pages

Annotation

This bachelor's thesis examines the international practices of Project Management Offices (PMOs) and their impact on project success, highlighting the need for structured governance in project-oriented management. It analyzes PMO models across various regions, identifies critical success factors, and proposes a phased implementation framework for PMOs in Uzbekistan, addressing local challenges. The research provides practical tools and an evaluation model, the PMO Impact Scorecard for Uzbekistan (PIS-U), to enhance project management effectiveness and success rates in the context of ongoing economic reforms.
Copyright
© All Rights Reserved
We take content rights seriously. If you suspect this is your content, claim it here.
Available Formats
Download as PDF, TXT or read online on Scribd

ANNOTATION

This bachelor's thesis is devoted to the study of international experience in


organizing the activities of the Project Management Office (PMO) and its impact on
project success. The relevance of the research is determined by the growing role of
project-oriented management in both private and public organizations, the
increasing complexity of projects, and the need for structured project governance
mechanisms. Despite the widespread recognition of PMOs as strategic tools for
improving project performance, many organizations, particularly in developing
countries, lack systematic approaches to PMO implementation and evaluation.
The object of the research is the project management system and the
organizational activities of the Project Management Office within international
organizations.
The subject focuses on the organizational structures, processes, and
management practices that govern PMO activities and influence project success
factors.
The main aim is to examine international PMO practices, measure their
influence on project success, and formulate scientifically based recommendations
for the deployment and development of PMO structures in organizations, with
special attention to the context of Uzbekistan.
The methodological basis of the research includes theoretical analysis and
synthesis of academic and professional literature, comparative analysis of
international PMO models, case study analysis, content analysis, statistical and
graphical analysis of project performance indicators, as well as benchmarking and
adaptation of international project management standards. An integrated
methodological approach allows the research problems to be examined from
multiple perspectives.
The thesis consists of three chapters. The first chapter, "Theoretical
Foundations of Project Management and the Concept of PMO," covers the essence
of project management, the project life cycle (initiation, planning, execution,
monitoring & controlling, closure), the definition, types, and functions of PMO
(supportive, controlling, directive, enterprise, center of excellence, agile, hybrid),
and the role of PMO in organizational performance and project success. It
emphasizes that PMO maturity — from low maturity (basic support) to high
maturity (strategic leadership) — directly correlates with project success rates.
Statistical evidence shows that organizations with a dedicated PMO achieve a
project success rate of approximately 65%, compared to 56% for those without, and
that well-governed projects are delivered on time in 62% of cases and within budget
in 61% of cases. The second chapter, "International Experience and PMO Models,"
analyzes PMO practices across different regions. In the USA, PMOs have evolved
from governance bodies into strategic enablers of transformation, innovation, and
value creation; centralized PMOs demonstrate 28% better schedule performance. In
Europe, PMOs operate under distinct regulatory frameworks (GDPR, Works
Councils) and emphasize consensus-based decision-making, sustainability, and ESG
metric integration. Asia is identified as the fastest-growing PMO market (15%
annual growth). Three detailed case studies are presented: PT PLN (Indonesia)
managing US$26.4 billion in renewable energy projects; JICA Vietnam developing
a digital platform to combat labor migration fraud; and Hong Kong CEDD
implementing a PMO framework for a 30,000-hectare mega-program affecting 2.5
million people. The chapter also identifies critical success factors (strategic
evolution, digitalization, hybrid agility, people as innovation enablers, sustainability
as purpose) and persistent challenges (70% of transformations fail due to resistance;
over 75% of PMOs cease to exist within three years). The third chapter,
"Implementation of PMO in Uzbekistan and Practical Recommendations," explores
the opportunities for PMO adoption in Uzbekistan in light of post-2017 economic
reforms, infrastructure development, digital transformation, and international
development projects. Five sectors are identified as promising for PMO
implementation: construction and infrastructure, information technology and digital
transformation, telecommunications, banking and financial services, and the public
sector. The chapter also addresses contextual barriers: lack of local benchmarking
cases, incompatibility with Soviet-era planning systems, fragmented project
ownership across departments, and limited availability of project management
methodologies in Uzbek and Russian languages. To overcome these barriers, the
thesis proposes a phased implementation framework consisting of four stages: (1)
Project Support Office (months 1–6) focusing on administration; (2) Standardization
and Methodology (months 6–12) introducing standardized processes; (3) Strategic
PMO (months 12–18) emphasizing portfolio management and strategic alignment;
(4) Value-Driven PMO (months 18–24) serving as a strategic partner for innovation
and competitive advantage. Four mechanisms to improve PMO effectiveness are
presented: (1) transition from compliance-based to value-based PMO activities with
outcome-focused governance and benefits realization; (2) agile integration and
hybrid methodology management; (3) decentralized decision-making with
centralized visibility; (4) integration of benefits realization throughout the project
lifecycle. A key contribution of the thesis is the PMO Impact Scorecard for
Uzbekistan (PIS-U) , an original evaluation model based on PMI's PMO Value
Measurement Model and the Balanced Scorecard. The PIS-U comprises four
evaluation criteria with assigned weights: Project Implementation Efficiency (35%)
— quantitative metrics including schedule deviation, budget deviation, change
requests, and quality performance; Process and Governance Maturity (25%) —
qualitative assessment of framework adherence, artifact availability, governance
maturity, and risk management implementation; Resource and Capability
Development (20%) — including certified project managers, training hours,
utilization of lessons learned, and staff retention rates; Strategic and Stakeholder
Value (20%) — strategic fit score, stakeholder satisfaction, improvement in
transparency, and confidence of donors/investors. The evaluation follows a
three-stage methodology (creation, operation, strategy) recognizing that PMO
maturity evolves over time.
Practical significance of the thesis lies in providing organizations,
policymakers, and PMO practitioners in Uzbekistan with concrete, context-adapted
tools for implementing, managing, and evaluating PMOs. The phased framework,
effectiveness mechanisms, and evaluation model offer a systematic pathway from
fragmented project management to value-driven project execution, ultimately
contributing to improved project success rates and strategic alignment in the context
of Uzbekistan's ongoing economic transformation and integration into the global
economy.

Keywords: Project Management Office (PMO), project success, international


experience, PMO models, USA, Europe, Asia, Uzbekistan, phased implementation
framework, PMO effectiveness mechanisms, evaluation model, PMO Impact
Scorecard for Uzbekistan (PIS-U), project governance, strategic alignment, portfolio
management, benefits realization, hybrid agile, organizational maturity.
АННОТАЦИЯ
Данная дипломная работа бакалавра посвящена изучению
международного опыта организации деятельности Офиса управления
проектами (ОУП) и его влияния на успех проекта. Актуальность исследования
определяется растущей ролью проектно-ориентированного управления как в
частных, так и в государственных организациях, возрастающей сложностью
проектов и потребностью в структурированных механизмах управления
проектами. Несмотря на широкое признание ОУП в качестве стратегических
инструментов повышения эффективности проектов, во многих организациях,
особенно в развивающихся странах, отсутствуют системные подходы к
внедрению и оценке ОУП.
Объектом исследования является система управления проектами и
организационная деятельность Офиса управления проектами в
международных организациях.

Предмет посвящен организационным структурам, процессам и методам


управления, которые управляют деятельностью ОУП и влияют на факторы
успеха проекта.

Основная цель состоит в том, чтобы изучить международную практику


PMO, оценить ее влияние на успех проекта и сформулировать научно
обоснованные рекомендации по внедрению и развитию структур PMO в
организациях, уделяя особое внимание условиям Узбекистана.

Методологическая основа исследования включает теоретический анализ


и обобщение академической и профессиональной литературы, сравнительный
анализ международных моделей управления проектами, анализ тематических
исследований, контент-анализ, статистический и графический анализ
показателей эффективности проекта, а также бенчмаркинг и адаптацию
международных стандартов управления проектами. Комплексный
методологический подход позволяет рассматривать исследовательские
проблемы с разных точек зрения.
Диссертация состоит из трех глав. Первая глава, "Теоретические основы
управления проектами и концепция ОУП", охватывает суть управления
проектами, жизненный цикл проекта (инициирование, планирование,
выполнение, мониторинг и контроллинг, завершение), определение, типы и
функции ОУП (поддерживающие, контролирующие, директивные,
корпоративные, центр передового опыта, agile, гибрид), а также роль ОУП в
эффективности организации и успехе проекта. В нем подчеркивается, что
зрелость ОУП — от низкой зрелости (базовая поддержка) до высокой зрелости
(стратегическое лидерство) — напрямую коррелирует с показателями
успешности проекта. Статистические данные показывают, что организации с
выделенным ОУП достигают успеха проектов примерно в 65% случаев, по
сравнению с 56% у тех, у кого его нет, и что хорошо управляемые проекты
выполняются в срок в 62% случаев и в рамках бюджета в 61% случаев. Во
второй главе, "Международный опыт и модели ОУП", анализируется практика
ОУП в разных регионах. В США управляющие компании превратились из
органов управления в стратегические инструменты преобразований,
инноваций и создания ценности; централизованные управляющие компании
демонстрируют на 28% лучшую производительность по графику. В Европе
ОУП работают в соответствии с различными нормативными актами (GDPR,
Рабочие советы) и уделяют особое внимание принятию решений на основе
консенсуса, устойчивому развитию и интеграции показателей ESG. Азия
считается самым быстрорастущим рынком ОУП (ежегодный рост составляет
15%). Представлены три подробных тематических исследования: PT PLN
(Индонезия) управляет проектами в области возобновляемых источников
энергии стоимостью 26,4 миллиарда долларов США.; JICA во Вьетнаме
разрабатывает цифровую платформу для борьбы с мошенничеством в сфере
трудовой миграции; и CEDD в Гонконге внедряет систему ОУП для
мегапрограммы площадью 30 000 гектаров, затрагивающей 2,5 миллиона
человек. В главе также определены важнейшие факторы успеха
(стратегическая эволюция, цифровизация, гибкая гибридная система
управления, люди как движущая сила инноваций, устойчивое развитие как
цель) и постоянные проблемы (70% преобразований терпят неудачу из-за
сопротивления; более 75% ОУП прекращают свое существование в течение
трех лет). В третьей главе, "Внедрение ОУП в Узбекистане и практические
рекомендации", рассматриваются возможности внедрения ОУП в Узбекистане
в свете экономических реформ после 2017 года, развития инфраструктуры,
цифровой трансформации и международных проектов развития. Пять
секторов определены как перспективные для внедрения ОУП: строительство
и инфраструктура, информационные технологии и цифровая трансформация,
телекоммуникации, банковские и финансовые услуги, а также
государственный сектор. В главе также рассматриваются контекстуальные
барьеры: отсутствие примеров сравнительного анализа на местах,
несовместимость с системами планирования советских времен,
разрозненность ответственности за проекты между подразделениями и
ограниченная доступность методологий управления проектами на узбекском
и русском языках. Чтобы преодолеть эти барьеры, в диссертации предлагается
поэтапная схема внедрения, состоящая из четырех этапов: (1) Создание отдела
поддержки проектов (1-6 месяцев) с упором на администрирование; (2)
Стандартизация и методология (6-12 месяцев) внедрение
стандартизированных процессов; (3) Стратегический управляющий директор
(12-18 месяцы), уделяющий особое внимание управлению портфелем и
стратегическому согласованию; (4) Управляющий директор,
ориентированный на создание ценности (18-24 месяцы), выступающий в
качестве стратегического партнера для инноваций и получения конкурентных
преимуществ. Представлены четыре механизма повышения эффективности
ОУП: (1) переход от деятельности ОУП, основанной на соблюдении
требований, к деятельности ОУП, основанной на ценности, с управлением,
ориентированным на конечный результат, и реализацией выгод; (2) гибкая
интеграция и управление гибридными методологиями; (3)
децентрализованное принятие решений с централизованным контролем; (4)
интеграция реализации выгод на протяжении всего жизненного цикла проекта.
Ключевым вкладом диссертации является система показателей
эффективности PMO в Узбекистане (PIS U), оригинальная модель оценки,
основанная на модели измерения ценности PMO от PMI и сбалансированной
системе показателей. PIS U включает в себя четыре критерия оценки с
присвоенными весами: Эффективность реализации проекта (35%) —
количественные показатели, включая отклонение от графика, бюджета,
запросы на изменения и показатели качества; Зрелость процессов и
управления (25%) — качественная оценка соблюдения рамок, доступности
артефактов, зрелости управления и внедрения системы управления рисками;
Развитие ресурсов и потенциала (20%) — включая сертифицированных
менеджеров проектов, количество часов обучения, использование
извлеченных уроков и удержание персонала; Стратегическая ценность и
заинтересованность (20%) — оценка соответствия стратегии,
удовлетворенности заинтересованных сторон, повышение прозрачности и
доверия доноров/инвесторов. Оценка проводится в соответствии с
трехэтапной методологией (создание, эксплуатация, стратегия) с учетом того,
что уровень зрелости ОУП меняется с течением времени.

Практическая значимость диссертации заключается в предоставлении


организациям, разработчикам политики и практикам ОУП в Узбекистане
конкретных, адаптированных к контексту инструментов для внедрения,
управления и оценки ОУП. Поэтапная структура, механизмы повышения
эффективности и модель оценки предлагают систематический путь от
фрагментарного управления проектами к реализации проектов,
ориентированных на повышение ценности, что в конечном итоге способствует
повышению показателей успешности проектов и стратегической
согласованности в контексте продолжающихся экономических
преобразований в Узбекистане и интеграции в мировую экономику.
Ключевые слова: Офис управления проектами (ОУП), успех проекта,
международный опыт, модели ОУП, США, Европа, Азия, Узбекистан,
структура поэтапного внедрения, механизмы повышения эффективности
ОУП, модель оценки, система показателей воздействия ОУП для Узбекистана
(PIS U), управление проектами, стратегическое согласование, управление
портфелем, реализация выгод, гибридный гибкость, организационная
зрелость.
ANNOTATSIYA

Ushbu bakalavr ishi Loyihani boshqarish ofisi (LBO) faoliyatini tashkil etish
bo'yicha xalqaro tajribani o'rganishga va uning loyiha muvaffaqiyatiga ta'siriga
bag'ishlangan. Tadqiqotning dolzarbligi xususiy va davlat tashkilotlarida loyihaga
yo'naltirilgan boshqaruvning ortib borayotgan roli, loyihalarning murakkabligi ortib
borayotgani va loyihalarni boshqarishning tizimli mexanizmlariga bo'lgan ehtiyoj
bilan [Link] maqsad - xalqaro LBO amaliyotlarini o'rganish, ularning
loyiha muvaffaqiyatiga ta'sirini o'lchash va O'zbekiston kontekstiga alohida e'tibor
qaratgan holda tashkilotlarda LBO tuzilmalarini joylashtirish va rivojlantirish
bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab [Link] uslubiy
yondashuv tadqiqot muammolarini bir necha nuqtai nazardan ko'rib chiqish
imkonini beradi.

Tezis uchta bobdan iborat. Birinchi bob "loyihalarni boshqarishning nazariy


asoslari va LBO kontseptsiyasi" loyihani boshqarishning mohiyatini, loyihaning
hayot aylanishini (boshlash, rejalashtirish, bajarish, monitoring va nazorat qilish,
yopish), ta'rifi, turlari va funktsiyalarini o'z ichiga oladi. excellence markazi, agile,
gibrid) va pmo ning tashkiliy ishlash va loyiha muvaffaqiyatidagi roli."Xalqaro
tajriba va LBO modellari" deb nomlangan ikkinchi bobda turli mintaqalardagi LBO
amaliyotlari tahlil qilinadi. AQShda LBO lar boshqaruv organlaridan
transformatsiya, innovatsiyalar va qiymat yaratishning strategik vositalariga
aylandi; markazlashtirilgan PMOlar jadvalning 28% ga yaxshiroq ishlashini
namoyish [Link] batafsil amaliy tadqiqotlar taqdim etilgan: PT PLN
(Indoneziya) qayta tiklanadigan energiya loyihalariga 26,4 milliard AQSh dollarini
boshqaradi;“O‘zbekistonda LBO ni joriy etish va amaliy tavsiyalar” deb nomlangan
uchinchi bobda 2017-yildan keyingi iqtisodiy islohotlar, infratuzilmani
rivojlantirish, raqamli transformatsiya va xalqaro rivojlanish loyihalari nuqtai
nazaridan O‘zbekistonda LBO ni qo‘llash imkoniyatlari o‘rganiladi. Shuningdek,
bobda kontekstli to'siqlar ko'rib chiqiladi: mahalliy benchmarking holatlarining
yo'qligi, sovet davridagi rejalashtirish tizimlariga mos kelmasligi, bo'limlar bo'ylab
tarqoq loyiha egaligi va o'zbek va rus tillarida loyihalarni boshqarish
metodologiyalarining cheklanganligi. Ushbu to'siqlarni bartaraf etish uchun
dissertatsiya to'rt bosqichdan iborat bosqichma-bosqich amalga oshirish tizimini
taklif qiladi: (1) Loyihani qo'llab-quvvatlash ofisi (1-6 oy) ma'muriyatga e'tibor
qaratadi; (2) Standartlashtirish va metodologiya (6-12 oy) standartlashtirilgan
jarayonlarni joriy etish; (3) Loyohani boshqarish va strategik muvofiqlashtirishga
urg'u beradigan strategik LBO (12–18 oy); (4) Innovatsiyalar va raqobatdosh
ustunlik uchun strategik hamkor bo'lib xizmat qiluvchi qiymatga asoslangan LBO
(18–24 oy). LBO samaradorligini oshirishning to'rtta mexanizmi keltirilgan: (1)
muvofiqlikka asoslangan LBO faoliyatidan natijaga yo'naltirilgan boshqaruv va
imtiyozlarni amalga oshirishga asoslangan faoliyatga o'tish; (2) tezkor integratsiya
va gibrid metodologiyani boshqarish; (3) markazlashtirilgan ko'rinish bilan
markazlashmagan qarorlar qabul qilish; (4) loyiha hayotiy tsikli davomida
imtiyozlarni amalga oshirishni integratsiyalash. Tezisning asosiy hissasi O'zbekiston
uchun LBO ta'sir ko'rsatkichi (PIS U) bo'lib, u Loyihalar boshqaruvi institutining
LBO qiymatini o'lchash modeli va muvozanatli ko'rsatkichlar kartasiga asoslangan
original baholash modelidir. PIS U to'rtta baholash mezonini o'z ichiga oladi, ularga
og'irlik beriladi: Loyihani amalga oshirish samaradorligi (35%) - jadvaldan chetga
chiqish, byudjetdan chetga chiqish, o'zgartirishlar so'rovlari va sifat ko'rsatkichlari
kabi miqdoriy ko'rsatkichlar; Jarayon va boshqaruvning etukligi (25%) - tizimga
rioya qilish, artefaktlarning mavjudligi, boshqaruvning etukligi va risklarni
boshqarishning amalga oshirilishini sifatli baholash; Resurs va imkoniyatlarni
rivojlantirish (20%) - sertifikatlangan loyiha menejerlari, o'quv soatlari, olingan
saboqlardan foydalanish va xodimlarni ushlab turish darajasi; Strategik va
manfaatdor tomonlarning qiymati (20%) - strategik muvofiqlik darajasi, manfaatdor
tomonlarning qoniqishi, shaffoflikni oshirish va donorlar/investorlarning ishonchi.
Baholash uch bosqichli metodologiyaga (yaratish, ishlatish, strategiya) asoslanadi,
bu LBO yetukligi vaqt o'tishi bilan rivojlanib borishini tan oladi.

Bitiruv malakaviy ishining amaliy ahamiyati O‘zbekistondagi tashkilotlarga,


siyosatchilarga va LBO amaliyotchilariga LBO larni amalga oshirish, boshqarish va
baholash uchun aniq, kontekstga moslashtirilgan vositalar bilan ta’minlashdan
iborat. Bosqichli asos, samaradorlik mexanizmlari va baholash modeli loyihalarni
boshqarishning tarqoqligidan qiymatga asoslangan loyihalarni amalga oshirishga
tizimli yo‘lni taklif etadi, bu esa O‘zbekistonning davom etayotgan iqtisodiy
o‘zgarishi va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi sharoitida loyihalarning
muvaffaqiyat darajasini oshirish va strategik muvofiqlashtirishga hissa qo‘shadi.

Kalit so'zlar: loyihani boshqarish ofisi (LBO), loyiha muvaffaqiyati, xalqaro tajriba,
LBO modellari, AQSh, Yevropa, Osiyo, O'zbekiston, bosqichma-bosqich amalga
oshirish doirasi, LBO samaradorligi mexanizmlari, baholash modeli, O'zbekiston
uchun LBO ta'sir ko'rsatkichlari kartasi (PIS U), loyihalarni boshqarish, strategik
muvofiqlashtirish, portfelni boshqarish, imtiyozlarni amalga oshirish, gibrid tezkor,
tashkiliy [Link] LBI faoliyatidan natijaga yo'naltirilgan boshqaruv va
imtiyozlarni amalga oshirishga asoslangan faoliyatga o'tish; (2) tezkor integratsiya
va gibrid metodologiyani boshqarish; (3) markazlashtirilgan ko'rinish bilan
markazlashmagan qarorlar qabul qilish; (4) loyiha hayotiy tsikli davomida
imtiyozlarni amalga oshirishni integratsiyalash. Tezisning asosiy hissasi O'zbekiston
uchun LBI ta'sir ko'rsatkichi (PIS U) bo'lib, u LBI ning LBO qiymatini o'lchash
modeli va muvozanatli ko'rsatkichlar kartasiga asoslangan original baholash
modelidir. PIS U to'rtta baholash mezonini o'z ichiga oladi, ularga og'irlik beriladi:
Loyihani amalga oshirish samaradorligi (35%) - jadvaldan chetga chiqish,
byudjetdan chetga chiqish, o'zgartirishlar so'rovlari va sifat ko'rsatkichlari kabi
miqdoriy ko'rsatkichlar; Jarayon va boshqaruvning etukligi (25%) - tizimga rioya
qilish, artefaktlarning mavjudligi, boshqaruvning etukligi va risklarni
boshqarishning amalga oshirilishini sifatli baholash; Resurs va imkoniyatlarni
rivojlantirish (20%) - sertifikatlangan loyiha menejerlari, o'quv soatlari, olingan
saboqlardan foydalanish va xodimlarni ushlab turish darajasi; Strategik va
manfaatdor tomonlarning qiymati (20%) - strategik muvofiqlik darajasi, manfaatdor
tomonlarning qoniqishi, shaffoflikni oshirish va donorlar/investorlarning ishonchi.
Baholash uch bosqichli metodologiyaga (yaratish, ishlatish, strategiya) asoslanadi,
bu LBO yetukligi vaqt o'tishi bilan rivojlanib borishini tan oladi.
Dissertatsiyaning amaliy ahamiyati O‘zbekistondagi tashkilotlarga,
siyosatchilarga va LBO amaliyotchilariga LBO larni amalga oshirish, boshqarish va
baholash uchun aniq, kontekstga moslashtirilgan vositalar bilan ta’minlashdan
iborat. Bosqichli asos, samaradorlik mexanizmlari va baholash modeli loyihalarni
boshqarishning tarqoqligidan qiymatga asoslangan loyihalarni amalga oshirishga
tizimli yo‘lni taklif etadi, bu esa O‘zbekistonning davom etayotgan iqtisodiy
o‘zgarishi va jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi sharoitida loyihalarning
muvaffaqiyat darajasini oshirish va strategik muvofiqlashtirishga hissa qo‘shadi.

Kalit so'zlar: loyihani boshqarish ofisi (LBO), loyiha muvaffaqiyati, xalqaro tajriba,
LBO modellari, AQSh, Yevropa, Osiyo, O'zbekiston, bosqichma-bosqich amalga
oshirish doirasi, LBO samaradorligi mexanizmlari, baholash modeli, O'zbekiston
uchun LBO ta'sir ko'rsatkichlari kartasi (PIS U), loyihalarni boshqarish, strategik
muvofiqlashtirish, portfelni boshqarish, imtiyozlarni amalga oshirish, gibrid,
tashkiliy yetuklik.

You might also like