Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program

Review Materials

COMMUNICATION SKILLS
OVERVIEW

This module is designed to prepare Grade 12 students for college entrance examinations
by strengthening their reading comprehension and language proficiency. It follows a
structured learning journey that develops both understanding and application of key
communication skills.

LEARNING JOURNEY

1. Pre-Test (Diagnostic Assessment)

2. Concept Learning
3. Guided Practice
4. Independent Practice
5. Application
6. Reflection
7. Post-Test (Summative Assessment)

PART I: READING COMPREHENSION

LESSON : MAIN IDEA, SUPPORTING DETAILS, INFERENCE, CONTEXTUAL

MEANING

CONCEPT LEARNING

Reading comprehension is the ability to understand, interpret, and analyze written

texts. It involves both literal understanding and critical thinking.

Main Idea
The main idea is the central message or overall point of a passage. It answers the
question: What is the text mostly about? The main idea may be stated directly in a
sentence, often at the beginning or end of a paragraph, or it may be implied and require
careful reading. Identifying the main idea helps readers understand the focus and
direction of the text. It also allows readers to distinguish between important and less
important information.

Supporting Details
Supporting details are facts, examples, descriptions, or explanations that develop and
support the main idea. These details provide evidence that makes the main idea clearer
and more convincing. They help readers better understand the topic by giving specific
information. Without supporting details, the main idea may seem too general or unclear.

Inference
An inference is a conclusion drawn from clues in the text combined with the reader’s own
reasoning and prior knowledge. It is not directly stated but can be understood by “reading
between the lines.” Making inferences allows readers to grasp deeper meanings and
hidden messages in a passage. This skill is important for understanding tone, theme, and
implied ideas.

1
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

Contextual Meaning
Contextual meaning refers to understanding unfamiliar words by using clues found within
the sentence or surrounding text. These clues may include definitions, examples,
synonyms, or contrasts. This skill helps readers determine meaning without always relying
on a dictionary. It also improves vocabulary and overall comprehension.

ADDITIONAL READING COMPREHENSION SKILLS

Aside from identifying the main idea, supporting details, inference, and contextual
meaning, students must also develop other important skills that are commonly tested in
college entrance examinations. These skills help readers understand not only what the
text says but also how and why it was written. Mastering these skills leads to deeper
comprehension and critical thinking. It also prepares students to analyze more complex
texts.

1. Author’s Purpose
The author’s purpose refers to the reason why the text was written. Understanding this
helps readers interpret the message correctly and recognize the writer’s intention. An
author may aim to inform, persuade, entertain, or express feelings. Identifying the
purpose allows readers to better evaluate the content and its effectiveness
The three most common purposes are:
• To Inform – to provide facts or explain a topic
• To Persuade – to convince the reader to agree with an idea
• To Entertain – to tell a story or amuse the reader
Tip: Ask yourself, “Why did the author write this?”

2. Tone

Tone is the author’s attitude toward the subject or audience. It is reflected in the
choice of words and style of writing.
Common tones include:
• Formal
• Informative
• Serious
• Optimistic
Tip: Look at the words used. Do they sound positive, negative, or neutral?

3. Fact vs Opinion
Understanding the difference between fact and opinion helps readers evaluate
information critically.
• Fact – a statement that can be proven true
✔ Example: The Earth revolves around the sun.
• Opinion – a personal belief or judgment
✔ Example: Science is the most interesting subject.

Tip: Ask, “Can this be proven?”

2
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

4. Text Structure

Text structure refers to how ideas in a passage are organized or arranged. Recognizing
this helps readers follow the flow of ideas more easily.

Common types include:

• Cause and Effect – explains why something happens

• Problem and Solution – presents an issue and its solution
• Comparison and Contrast – shows similarities and differences

Tip: Look for signal words like because, therefore, however, and on the other hand.

GUIDED PRACTICE (10 ITEMS)

Passage:
Students who develop good study habits often perform better in school. They manage their
time wisely, complete tasks on schedule, and review lessons regularly. Instead of studying
only at the last minute, they prepare in advance and stay organized. These habits help them
understand their lessons more clearly and reduce stress during exams. As a result, they
become more confident and better prepared for academic challenges.

Questions:

1. Main idea
2. Supporting detail
3. Supporting detail
4. Inference
5. Meaning of “wisely”
6. Author’s purpose
7. Tone
8. Fact
9. Opinion
10. Best title

INDEPENDENT PRACTICE (10 ITEMS)

Passage:

Technology has changed the way students learn. Online resources provide easy access to
information, making it faster for students to complete research and assignments. Many
students use educational apps, videos, and websites to better understand their lessons.
However, technology can also cause distractions, such as social media and online games,
which may affect focus and productivity. Because of this, students must learn to use
technology responsibly and manage their time wisely when using digital tools.

3
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

Questions:

1. Main idea
2. Supporting detail
3. Supporting detail
4. Inference
5. Meaning of “responsibly”
6. Author’s purpose
7. Tone
8. Advantage
9. Disadvantage
10. Best title

APPLICATION ACTIVITY

PASSAGE 1

Many students rely heavily on their mobile phones for studying. While these devices
provide quick access to information, they can also become sources of distraction.
Notifications from social media and messaging apps often interrupt concentration. As a
result, students may spend more time switching between tasks than actually learning. To
be effective, learners must develop discipline and manage their use of technology wisely.

TASK: TEXT ANALYSIS ORGANIZER

Complete the table based on the passage:

Skill Your Answer

1. Main Idea ______________________________
2. Supporting Detail 1 ______________________________
3. Supporting Detail 2 ______________________________
4. Inference ______________________________
5. Meaning of the word “interrupt” ______________________________

PASSAGE 2

Exercise is an important part of maintaining a healthy lifestyle. Regular physical activity

strengthens the body, improves mental health, and increases energy levels. Despite these
benefits, many people choose a sedentary lifestyle due to busy schedules or lack of
motivation. Developing simple habits, such as walking daily or engaging in short
workouts, can lead to long-term health improvements

Complete the table based on the passage:

Skill Your Answer

1. Main Idea ______________________________
2. Supporting Detail 1 ______________________________
3. Supporting Detail 2 ______________________________
4. Inference ______________________________
5. Meaning of the word “sedentary” ______________________________

4
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

REFLECTION

Reading comprehension is a critical skill that goes beyond simply understanding words on
a page. It requires the ability to identify the main idea, analyze supporting details, and draw
logical conclusions based on evidence. Through consistent practice, students develop the
capacity to interpret texts more deeply and accurately. Strengthening these skills enables
learners to become more independent readers who can handle complex passages
commonly found in college entrance examinations.

REFERENCES:

Online Sources

British Council. (n.d.). Learn English.

[Link]

Merriam-Webster
Merriam-Webster. (n.d.). Dictionary by Merriam-Webster.
[Link]

Oxford University Press

Oxford University Press. (n.d.). Oxford learner’s dictionaries.
[Link]

Purdue Online Writing Lab

Purdue Online Writing Lab. (n.d.). General writing and grammar resources.
[Link]

Local Authors

Barrot, J. S., & Sipacio, P. J. F. (2018). Purposive communication in the 21st century. C &
E Publishing, Inc.

Castro, R., et al. (2016). Writing in the discipline. Rex Book Store.

5
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

FILIPINO
BAHAGI 1 TALAKAYAN: TAYUTAY
(Simile, Metaphor, Hyperbole, at Personification)

Mga Layunin sa Pagkatuto

Pagkatapos ng aralin, ang mga mag-aaral ay inaasahang:

1. Natutukoy ang iba’t ibang uri ng tayutay: pagtutulad/simile, pagwawangis/metaphor,

pagmamalabis/hyperbole, at pagbibigay-katauhan/personification.
2. Nasusuri ang kahulugan at gamit ng bawat uri ng tayutay sa panitikan at
komunikasyon.
3. Nakapaglalahad ng sariling halimbawa ng bawat uri ng tayutay.
4. Natatay ang epekto ng paggamit ng tayutay sa pagpapahayag ng damdamin at
ideya.

Ano ang Tayutay?

Ang tayutay ay isang masining na paraan ng pagpapahayag na gumagamit ng mga salita

o pahayag na hindi literal ang kahulugan. Layunin nitong gawing mas makulay, masining,
at epektibo ang pagpapahayag, lalo na sa panitikan, pagsasalita, at pagsulat.

1. SIMILE (Pagtutulad)

Ang simile ay paghahambing ng dalawang magkaibang bagay gamit ang mga salitang
tulad ng, parang, gaya ng, wari, animo’y.

Mga Halimbawa:

1. Ang kanyang ngiti ay parang araw na nagbibigay liwanag sa aking mundo.

2. Siya ay tulad ng leon kung magtanggol sa kanyang pamilya.
3. Ang boses niya ay gaya ng musika sa aking pandinig.
4. Ang bata ay tumakbo na parang hangin.
5. Ang kanyang balat ay wari’y porselana sa kinis.

2. METAPHOR (Pagwawangis)

Ang metaphor ay tuwirang paghahambing ng dalawang bagay na hindi gumagamit ng

mga salitang pantulad (tulad ng, parang, atbp.

Mga Halimbawa:

1. Ang kanyang puso ay yelo sa lamig.

2. Siya ang ilaw ng tahanan.
3. Ang buhay ay isang gulong na umiikot.
4. Ang kanyang mga mata ay bituin sa dilim.
5. Ikaw ang bagyo sa aking tahimik na mundo.

6
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

3. HYPERBOLE (Pagmamalabis)

Ang hyperbole ay pahayag na may labis na pagmamalabis upang magbigay-diin o

magpahayag ng matinding damdamin o eksaherasyon.

Mga Halimbawa:

1. Bumaha ng luha ang kanyang mga mata sa pag-iyak.

2. Sampung taon akong naghintay sa iyo.
3. Mabibiyak ang mundo sa lakas ng kanyang sigaw.
4. Nabingi ako sa sobrang ingay ng musika.
5. Kasing bigat ng mundo ang problema ko.

4. PERSONIFICATION (Pagsasatao)

Ang personification ay pagbibigay ng katangiang pantao sa mga bagay, hayop, o ideya

na walang buhay.

Mga Halimbawa:

1. Sumasayaw ang mga dahon sa ihip ng hangin.

2. Ngumiti ang araw sa aking paggising.
3. Umiiyak ang langit sa malakas na ulan.
4. Yumakap ang gabi sa aking kalungkutan.
5. Tumatawa ang bituin sa kalangitan.

Paghahambing ng mga Tayutay

Uri Katangian Halimbawa

Simile May salitang pantulad “Parang hangin”
Metaphor Direktang paghahambing “Ikaw ay bagyo”
Hyperbole May pagmamalabis “Bumaha ng luha”
Personification May katangiang pantao “Umiiyak ang langit”

Repleksyon

Ang tayutay ay mahalagang bahagi ng wika na nagbibigay-buhay sa ating mga pahayag.

Sa pamamagitan nito, nagiging mas malinaw, mas makulay, at mas epektibo ang ating
komunikasyon—lalo na sa akademikong pagsusulat at malikhaing panitikan.

PAGSUSULIT SA TAYUTAY

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot. Bigyang-pansin ang uri ng tayutay na ginamit sa
bawat pangungusap.

1. “Ang kanyang mga salita ay parang kidlat na tumama sa aking puso.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

7
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

2. “Siya ay isang haligi ng tahanan.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

3. “Umiyak ako ng isang dagat ng luha kagabi.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

4. “Sumigaw ang hangin sa kalagitnaan ng gabi.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

5. Alin ang nagpapakita ng simile?

A. Siya ay apoy sa galit

B. Siya ay parang apoy sa galit
C. Siya ay nagngangalit
D. Siya ay galit

6. “Ang oras ay isang magnanakaw.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

7. “Tila bundok ang tambak ng trabaho ko ngayon.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

8. “Tumatawa ang mga bituin sa kalangitan.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

8
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

9. Ano ang pangunahing layunin ng hyperbole?

A. Maghambing
B. Magbigay-buhay sa bagay
C. Magpalabis upang magbigay-diin
D. Maglarawan nang literal

10. Alin sa mga sumusunod ang metaphor

A. Parang yelo ang kanyang puso

B. Ang kanyang puso ay yelo
C. Tila yelo ang kanyang puso
D. Gaya ng yelo ang kanyang puso

11. “Ang kanyang boses ay parang musika sa aking pandinig.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

12. “Mabibiyak ang lupa sa lakas ng kanyang sigaw.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

13. “Yumakap ang gabi sa kanyang kalungkutan.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

14. Alin ang HINDI halimbawa ng tayutay?

A. Siya ay parang leon kung magalit

B. Siya ay leon kung magalit
C. Siya ay galit
D. Ang kanyang galit ay apoy

15. “Ang kanyang mga mata ay bituin sa dilim.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

9
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

16. Alin ang nagpapakita ng personification?

A. Parang hangin ang takbo niya

B. Ang hangin ay tumakbo
C. Ang hangin ay sumayaw
D. Ang hangin ay mabilis

17. “Isang milyong beses na kitang sinabihan.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

18. “Ang kanyang puso ay parang bato.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

19. Ano ang kaibahan ng simile at metaphor?

A. Pareho silang walang paghahambing

B. Ang simile ay may salitang pantulad, ang metaphor ay wala
C. Ang metaphor ay may salitang pantulad
D. Walang pagkakaiba

20. “Umiiyak ang langit habang ako’y nag-iisa.”

A. Simile
B. Metaphor
C. Hyperbole
D. Personification

BAHAGI 2 KATEGORYA NG WIKA: Pormal at Di-Pormal

Mga Layunin sa Pagkatuto

Pagkatapos ng aralin, ang mga mag-aaral ay inaasahang:

1. Natutukoy ang iba’t ibang antas ng wika.

2. Napaghahambing ng pormal at di-pormal na wika.
3. Nagagamit nang wasto ang bawat antas ng wika sa iba’t ibang sitwasyon.
4. Nakapagbibigay ng sariling halimbawa ng bawat antas ng wika.

Ano ang Antas ng Wika?

Ang antas ng wika ay tumutukoy sa iba’t ibang paraan ng paggamit ng wika batay sa
sitwasyon, kausap, at layunin ng komunikasyon. Nagbabago ang antas ng wika
depende sa kung pormal o di-pormal ang konteksto ng usapan.

10
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

1. PORMAL NA WIKA

Ang pormal na wika ay ginagamit sa mga opisyal, akademiko, at seryosong sitwasyon

tulad ng talumpati, pananaliksik, at pakikipag-usap sa mga taong may mataas na
katungkulan. Ito ay maingat, planado, at sumusunod sa tamang gramatika.

Mga Halimbawa

1. Magandang umaga po. Ako po ay nagpapasalamat sa pagkakataong ito.

2. Ang pananaliksik na ito ay naglalayong suriin ang epekto ng teknolohiya sa
edukasyon.
3. Ipinapahayag ko ang aking taos-pusong pasasalamat sa inyong suporta.
4. Ang mga mag-aaral ay inaasahang makapasa sa pagsusulit.
5. Mangyaring isumite ang inyong mga dokumento sa itinakdang oras.

2. DI-PORMAL NA WIKA

Ang di-pormal na wika ay ginagamit sa pang-araw-araw na usapan at karaniwang

naririnig sa pagitan ng magkakaibigan, pamilya, o kakilala. Ito ay mas malaya, natural, at
hindi masyadong istrikto sa gramatika.

A. KOLOKYAL

Ang kolokyal na wika ay mga salitang pinaikli o binago mula sa pamantayang anyo
upang maging mas madali at mabilis gamitin sa pang-araw-araw na komunikasyon.

Mga Halimbawa

1. Nasan ka na? (Nasaan ka na?)

2. Ba’t di ka sumama? (Bakit hindi ka sumama?)
3. Sandali lang, babalik ako. → Sandali lang, balik ako.
4. Kumain ka na ba? → Kain ka na?
5. Aalis na ako mamaya. → Alis na ‘ko mamaya.

B. LALAWIGANIN

Ang lalawiganing wika ay mga salitang ginagamit sa partikular na rehiyon o lalawigan

at maaaring hindi agad maintindihan ng mga taga-ibang lugar.

Mga Halimbawa

1. Naimbag a bigat (Ilokano – Magandang umaga)

2. Yudipota! (Visayas – ekspresyon ng pagkagulat)
3. Kabsat (Ilokano – kapatid)
4. Gani (Bisaya – talaga/nga)
5. Daytoy (Ilokano – ito)

11
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

C. BALBAL

Ang balbal na wika ay mga salitang imbento o nauso sa isang grupo o henerasyon at
kadalasang ginagamit sa impormal na usapan. Ito ay tinatawag ding slang.

Mga Halimbawa

1. Astig! (magaling)
2. Petmalu! (malupit/napakahusay)
3. Lodi (idol)
4. Werpa! (power/lakas ng loob)
5. Charot! (biro lamang)

Buod

Ang antas ng wika ay mahalaga upang maging angkop ang ating paraan ng pakikipag-usap
sa iba’t ibang sitwasyon. Ang pormal na wika ay ginagamit sa seryoso at opisyal na
konteksto, samantalang ang di-pormal na wika ay ginagamit sa pang-araw-araw na
usapan at nahahati sa kolokyal, lalawiganin, at balbal.

PAGSUSULIT SA ANTAS NG WIKA

Panuto: Piliin ang titik ng tamang sagot. Unawain ang konteksto ng bawat pangungusap.

1. Alin sa sumusunod ang halimbawa ng pormal na wika?

A. Kumain ka na ba?
B. Kain ka na?
C. Mangyaring kumain na po kayo.
D. Kain na tayo, bes!

2. Anong antas ng wika ang “Ba’t di ka sumama?

A. Pormal
B. Kolokyal
C. Lalawiganin
D. Balbal

3. “Petmalu ang performance mo!” ay halimbawa ng:

A. Pormal
B. Kolokyal
C. Lalawiganin
D. Balbal

4. Anong antas ng wika ang “Naimbag a bigat”?

A. Pormal
B. Kolokyal
C. Lalawiganin
D. Balbal

12
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

5. Alin ang pinakaangkop gamitin sa isang pananaliksik?

A. Astig ang resulta ng study

B. Ang resulta ay napakaastig
C. Ang resulta ng pag-aaral ay kapansin-pansin
D. Astig talaga yung findings

6. “Alis na ‘ko mamaya” ay halimbawa ng:

A. Pormal
B. Kolokyal
C. Lalawiganin
D. Balbal

7. Ano ang pangunahing katangian ng pormal na wika?

A. Malaya at pabago-bago
B. May tamang gramatika at maingat gamitin
C. Puno ng slang
D. Nakabatay sa rehiyon

8. Alin sa mga sumusunod ang balbal?

A. Kumusta ka?
B. Lodi kita!
C. Nasaan ka?
D. Magandang araw

9. “Kabsat” ay halimbawa ng:

A. Kolokyal
B. Lalawiganin
C. Balbal
D. Pormal

10. Sa pakikipag-usap sa isang opisyal ng gobyerno, alin ang pinakaangkop?

A. Pre, pirmahan mo ‘to

B. Pirma ka naman dito
C. Mangyaring lagdaan po ninyo ang dokumentong ito
D. Pirmahan mo na ‘to, dali

11. Ano ang ibig sabihin ng kolokyal na “Kain ka na?”

A. Kumain ka na ba?
B. Kumain ka bukas
C. Kumain ka ngayon
D. Kumain ka ulit

13
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

12. “Werpa sa exam!” ay halimbawa ng:

A. Pormal
B. Kolokyal
C. Lalawiganin
D. Balbal

13. Ano ang layunin ng paggamit ng tamang antas ng wika?

A. Para magmukhang matalino

B. Para maging angkop sa sitwasyon at kausap
C. Para humaba ang usapan
D. Para maging mahirap intindihin

14. Alin sa sumusunod ang lalawiganin?

A. Astig
B. Daytoy
C. Kain na
D. Halika

15. “Ipinapahayag ko ang aking pasasalamat” ay halimbawa ng:

A. Pormal
B. Kolokyal
C. Lalawiganin
D. Balbal

16. Alin ang nagpapakita ng di-pormal na wika?

A. Mangyaring makinig
B. Makinig kayo
C. Makinig ka naman
D. Makinig ka nga

17. Ano ang kaibahan ng balbal at kolokyal?

A. Walang kaibahan
B. Ang balbal ay imbento, ang kolokyal ay pinaikling salita
C. Ang kolokyal ay slang, ang balbal ay pormal
D. Parehong pormal

18. “Charot!” ay karaniwang ginagamit upang:

A. Magbigay ng utos
B. Magpahayag ng biro
C. Magbigay galang
D. Magtanong

14
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

19. Saang sitwasyon pinakaangkop ang balbal?

A. Pagsulat ng tesis
B. Pakikipag-usap sa kaibigan
C. Talumpati sa paaralan
D. Opisyal na liham

20. Alin sa mga sumusunod ang HINDI kabilang sa di-pormal na wika?

A. Kolokyal
B. Lalawiganin
C. Balbal
D. Akademiko

BAHAGI 3 TALAKAYAN sa IDYOMA

Mga Layunin sa Pagkatuto (Learning Objectives)

Pagkatapos ng aralin, ang mga mag-aaral ay inaasahang:

1. Naipapaliwanag ang kahulugan ng idyoma.

2. Natutukoy ang pagkakaiba ng literal at di-literal na kahulugan.
3. Nakapagbibigay ng mga halimbawa ng karaniwang idioma sa Filipino.
4. Nagagamit nang wasto ang mga idioma sa pangungusap.
5. Napahahalagahan ang gamit ng idioma sa pagpapayaman ng wika.

Ano ang Idyoma?

Ang idioma ay isang pahayag o parirala na may kahulugang hindi literal o hindi tuwirang
mauunawaan batay sa kahulugan ng bawat salitang bumubuo rito. Ito ay tinatawag ding
idyoma o sawikain.

Ibig sabihin, ang tunay na kahulugan nito ay nakabatay sa nakasanayang paggamit at

hindi sa literal na interpretasyon.

Literal vs. Di-Literal na Kahulugan

Uri Kahulugan Halimbawa

Literal Tuwirang kahulugan ng salita Bumili siya ng ilaw.
Di-Literal (Idioma) Malalim o nakatagong kahulugan Siya ang ilaw ng tahanan. (Ina)

Mga Halimbawa ng Idioma at Kahulugan Nito

1. Butas ang bulsa – Walang pera

2. Makapal ang mukha – Walang hiya
3. Nasa alanganin – Delikado ang kalagayan
4. Nagbibilang ng poste – Walang trabaho
5. Mabigat ang kamay – Malakas manakit
6. Balat-sibuyas – Madaling masaktan
7. Taingang kawali – Nagbibingi-bingihan
8. Itaas ang bandera – Ipagmalaki
9. Bukas-palad – Matulungin

15
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

10. Kapit sa patalim – Gumagawa ng masama dahil sa pangangailangan

Paggamit ng Idyoma sa Pangungusap

• Si Mang Juan ay butas ang bulsa, kaya hindi siya makabili ng pagkain.
• Huwag kang maging balat-sibuyas, tanggapin mo ang puna.
• Siya ay bukas-palad sa mga nangangailangan.

Kahalagahan ng Idyoma

• Pinayayaman nito ang ating wika at kultura

• Nagbibigay ng kulay at lalim sa pagpapahayag
• Nakakatulong sa mas malikhaing komunikasyon
• Nagpapakita ng kakayahan sa mas malalim na pag-unawa sa wika

Maikling Pagsasanay (Practice)

Panuto: Tukuyin ang kahulugan ng sumusunod na idioma:

1. Nagdilang-anghel
2. Malaking isda
3. Itim ang budhi
4. Walang bukas
5. Mahaba ang pisi

PAGSUSULIT SA IDYOMA

Panuto: Piliin ang titik ng tamang kahulugan ng salitang may salungguhit sa pangungusap.

1. Sa gitna ng krisis, siya ang ilaw sa dilim ng kanilang pamilya.

A. Mahilig sa ilaw
B. Tagapagbigay ng pag-asa
C. Madaling makita
D. Tahimik na tao

2. Hindi siya basta sumusunod; may sarili siyang tinig sa gitna ng ingay.

A. Malakas magsalita
B. May sariling paninindigan
C. Mahilig makipag-away
D. Tahimik making

3. Sa negosyo, hindi siya nagpapadala sa agos ng karamihan.

A. Mahilig sa tubig
B. Sumusunod sa uso
C. Hindi basta sumusunod sa iba
D. Mahilig maglakad

16
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

4. Ang kanyang pangako ay parang buhangin sa palad.

A. Mahirap hawakan
B. Madaling mawala o hindi matupad
C. Malambot
D. Mabigat

5. Siya ay may pusong bakal pagdating sa desisyon.

A. Walang damdamin
B. Matatag at hindi basta natitinag
C. Mahilig sa metal
D. Mabait

6. Ang kanyang galit ay parang apoy na di mapigil.

A. Maliit na galit
B. Malakas at hindi makontrol na emosyon
C. Tahimik na damdamin
D. Walang pakialam

7. Sa bawat pagsubok, dala niya ang bigat ng mundo sa balikat.

A. Malakas siya
B. Maraming responsibilidad o problema
C. Mahilig magtrabaho
D. Malaki ang katawan

8. Hindi niya pinapansin ang kritisismo; para sa kanya ito’y hangin lamang.

A. Mahangin ang lugar

B. Walang halaga o hindi pinapansin
C. Malamig ang panahon
D. Malinis ang hangin

9. Sa likod ng kanyang ngiti ay isang pusong sugatan.

A. May sakit
B. Nasaktan emosyonal
C. Mahina ang katawan
D. Masayahin

10. Ang kanyang salita ay tabak na matalim sa pandinig ng iba.

A. Malakas magsalita
B. Masakit magsalita
C. Tahimik magsalita
D. Mabagal magsalita

17
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

11. Hindi siya makausad dahil siya’y nakagapos sa nakaraan.

A. Nakaupo lang
B. Hindi makalimot sa nakaraan
C. Mahilig mag-isip
D. Walang ginagawa

12. Ang kanyang tagumpay ay bunga ng pawis at dugo.

A. Madaling nakuha
B. Pinaghirapan
C. Minana
D. Ibinigay

13. Siya’y tila ibon na walang pugad sa kanyang buhay.

A. Mahilig sa hayop
B. Walang permanenteng tirahan o direksyon
C. Malaya
D. Masayahin

14. Sa gitna ng kaguluhan, nanatili siyang bato sa agos.

A. Mabigat
B. Matatag sa paninindigan
C. Tahimik
D. Mahirap kausap

15. Ang kanyang tiwala ay salaming madaling mabasag.

A. Malinaw
B. Madaling masira
C. Maganda
D. Matibay

16. Siya ay anino ng kanyang nakaraan.

A. Mahilig sa dilim
B. Hindi makawala sa dating pagkatao o karanasan
C. Tahimik
D. Walang kaibigan

17. Ang kanyang pangarap ay tila bituin na abot-kamay.

A. Imposible
B. Malapit nang makamit
C. Malayo
D. Walang halaga

18
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

18. Hindi siya natitinag kahit may mga unos sa buhay.

A. Masaya ang buhay

B. Maraming problema o pagsubok
C. Tahimik ang buhay
D. Madaling buhay

19. Siya ay ugat ng suliranin sa kanilang samahan.

A. Tagapag-ayos
B. Pinagmumulan ng problema
C. Mabait
D. Tahimik

20. Ang kanyang pag-asa ay sinag ng araw matapos ang ulan.

A. Mainit ang panahon

B. Bagong pag-asa matapos ang problema
C. Malungkot
D. Madilim

BAHAGI 4 PAG-UNAWA SA BINASA

Mga Layunin sa Pagkatuto

Pagkatapos ng aralin, ang mga mag-aaral ay inaasahang:

1. Naipapaliwanag ang konsepto at kahalagahan ng pag-unawa sa binasa sa

akademiko at propesyonal na larangan.
2. Natutukoy at maipapakita ang iba’t ibang antas ng pag-unawa: literal,
inferensyal, kritikal, at malikhaing pag-unawa.
3. Nailalapat ang mga estratehiya sa pagbasa bago, habang, at pagkatapos
magbasa.
4. Nasusuri ang istruktura, layunin, tono, at bias ng isang teksto.
5. Nakapagbibigay ng lohikal na interpretasyon at reaksyon batay sa ebidensya
mula sa binasa.

Ano ang Pag-unawa sa Binasa?

Ang reading comprehension o pag-unawa sa binasa ay isang aktibo at interaktibong

proseso kung saan ang mambabasa ay:

• Kumukuha ng kahulugan mula sa teksto

• Inuugnay ito sa kanyang dating kaalaman (schema)
• Nagsusuri, nag-iinterpret, at nagtataya ng impormasyon

Hindi lamang ito “pagbasa ng salita,” kundi pagbuo ng kahulugan (meaning-making

process).

Mga Sangkap ng Epektibong Pag-unawa

1. Bokabularyo (Vocabulary Knowledge)

19
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

• Lawak ng kaalaman sa salita

• Kakayahang gamitin ang konteksto upang tukuyin ang kahulugan

2. Dating Kaalaman (Background Knowledge / Schema)

• Personal na karanasan
• Kultural at akademikong kaalaman

3. Kakayahang Kognitibo

• Analisis
• Lohikal na pag-iisip
• Pagbuo ng inferensiya

4. Motibasyon at Layunin

• Bakit ka nagbabasa? (hal. para matuto, mag-analisa, magdesisyon)

Apat na Antas ng Pag-unawa

1. Literal na Pag-unawa (Literal Level)
Pagkuha ng direktang impormasyon
• Mga tanong: Sino? Ano? Kailan? Saan?
• Nakabatay sa eksaktong detalye

Halimbawa:
“Si Juan ay nagtatrabaho bilang guro sa Maynila.”
Tanong: Ano ang trabaho ni Juan?
Sagot: Guro

2. Inferensyal na Pag-unawa (Inferential Level)

Pagbasa sa pagitan ng mga linya

• Pagbibigay ng hinuha
• Pag-unawa sa implicit na mensahe

Halimbawa:
“Pagod na pagod si Juan nang siya’y umuwi at agad na nahiga.”
Tanong: Ano ang maaaring nangyari sa kanya?
✔ Sagot: Siya ay napagod sa trabaho

3. Kritikal na Pag-unawa (Critical Level)

Pagsusuri at paghusga

• Pagtukoy sa bias
• Pagsusuri ng kredibilidad
• Pagbibigay opinyon na may ebidensya

Halimbawa:
Tanong: Makatarungan ba ang argumento ng may-akda? Bakit?

20
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

4. Malikhaing Pag-unawa (Creative Level)

Paglalapat at paglikha ng bagong ideya

• Pagbibigay alternatibong solusyon

• Pag-uugnay sa bagong konteksto
• Paglikha ng bagong interpretasyon

Halimbawa:
Tanong: Kung ikaw si Juan, ano ang gagawin mo sa kanyang sitwasyon?

Mga Estratehiya sa Pagbasa

A. Bago Magbasa (Pre-Reading Stage)

Previewing – Suriin ang pamagat, subtitle, larawan

Activating Prior Knowledge – Ano ang alam mo na?
Setting Purpose – Bakit mo ito babasahin?

B. Habang Nagbabasa (During Reading Stage)

Annotating – Paglalagay ng notes o highlight

Questioning – Patuloy na pagtatanong
Clarifying – Paglilinaw ng mahirap na bahagi
Visualizing – Pagbuo ng mental na larawan

C. Pagkatapos Magbasa (Post-Reading Stage)

Summarizing – Pagbubuod
Evaluating – Pagsusuri ng nilalaman
Reflecting – Pag-uugnay sa sarili o realidad

Uri ng Teksto at Paraan ng Pagbasa

Uri ng Teksto Katangian Estratehiya
Impormatibo Nagbibigay kaalaman Skimming at scanning
Persweysiv Nanghihikayat Pagsusuri ng bias
Narativ Kuwento Pagsubaybay sa banghay
Argumentatibo May paninindigan Kritikal na pagsusuri

Pagsusuri ng Teksto (Text Analysis)

1. Layunin ng May-akda

• Magbigay impormasyon?
• Manghikayat?
• Magpahayag ng damdamin?

2. Tono

• Pormal, impormal, seryoso, mapanuri

21
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

3. Bias

• May kinikilingan ba ang may-akda?

4. Ebidensya

• May sapat bang patunay?

Halimbawa ng Masusing Pagsusuri

Teksto:
“Sa kabila ng pag-unlad ng teknolohiya, marami pa ring Pilipino ang nahihirapang
makasabay dahil sa kakulangan sa access sa edukasyon at internet.”

Masusing Tanong:

• Literal: Ano ang problema?

Kakulangan sa access sa edukasyon at internet
• Inferensyal: Sino ang higit na naaapektuhan?
Mga mahihirap o nasa liblib na lugar
• Kritikal: Sapat ba ang pahayag? Ano ang kulang?
Kulang ang datos o estadistika
• Malikhaing: Ano ang posibleng solusyon?
Pagpapalawak ng digital access

Mga Karaniwang Suliranin sa Pag-unawa

• Limitadong bokabularyo
• Kawalan ng pokus
• Hindi malinaw ang layunin sa pagbasa
• Kakulangan sa estratehiya

Mga Teknik upang Mapabuti ang Reading Comprehension

Regular na pagbabasa
Paggamit ng graphic organizers
Pagbuo ng tanong habang nagbabasa
Pakikipagdiskusyon
Pagsasanay sa kritikal na pagsusuri

Aplikasyon sa Tunay na Buhay

• Pagbasa ng kontrata at legal na dokumento
• Pagsusuri ng balita at impormasyon online
• Paggawa ng desisyon batay sa datos
• Propesyonal na komunikasyon

Konklusyon

Ang pag-unawa sa binasa ay isang mahalagang kasanayan sa buhay, hindi lamang sa

akademiko kundi pati sa propesyonal at personal na aspeto. Ito ay nangangailangan ng
aktibong pag-iisip, estratehikong pagbasa, at kritikal na pagsusuri upang lubos na
maunawaan at mapakinabangan ang anumang teksto.

22
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

TEKSTO 1: MAKABAGONG PAMUMUHAY SA DIGITAL NA PANAHON

Sa kasalukuyang panahon, malaki ang naging pagbabago sa pamumuhay ng mga tao dahil
sa teknolohiya na ginagamit sa komunikasyon, trabaho, pagbabayad, at paghahanap ng
impormasyon na nagpapabilis ng araw-araw na gawain ngunit nagdudulot din ng labis na
pag-asa ng tao sa gadgets at internet na maaaring makaapekto sa kanilang kasanayan sa
personal na pakikipag-ugnayan at pagdedesisyon.

Mga Tanong

1. Ano ang pangunahing dahilan ng pagbabago sa pamumuhay?

2. Anu-anong gawain ang napapabilis dahil sa teknolohiya?
3. Ano ang negatibong epekto ng labis na paggamit ng gadgets?
4. Paano naaapektuhan ang personal na pakikipag-ugnayan?
5. Ano ang pangunahing ideya ng talata?

TEKSTO 2: KALIKASAN AT KAPALIGIRAN

Patuloy na nasisira ang kalikasan dahil sa pagputol ng puno, pagmimina, at polusyon na

nagdudulot ng pagbabago sa klima, pagkawala ng tirahan ng mga hayop, at paglala ng
mga sakuna kaya isinusulong ang mga programang tulad ng tree planting, recycling, at
paggamit ng renewable energy ngunit nananatiling limitado ang epekto nito kung walang
kooperasyon at disiplina ng bawat indibidwal.

Mga Tanong

1. Ano ang mga sanhi ng pagkasira ng kalikasan?

2. Ano ang epekto ng pagkasira ng kalikasan?
3. Ano ang mga programang isinusulong para sa kalikasan?
4. Bakit hindi sapat ang mga programa lamang?
5. Ano ang pangunahing mensahe ng talata?

TEKSTO 3: EDUKASYON SA MODERNONG PANAHON

Ang edukasyon ay patuloy na umuunlad sa pamamagitan ng online learning at paggamit

ng teknolohiya na nagbibigay ng mas malawak na access sa kaalaman lalo na sa mga nasa
malalayong lugar ngunit may mga hamon tulad ng kakulangan sa internet, gadgets, at hindi
pantay na oportunidad kaya mahalaga pa rin ang patuloy na pagpapabuti ng sistema ng
edukasyon upang masiguro ang kalidad ng pagkatuto ng lahat.

Mga Tanong

1. Paano nagbago ang sistema ng edukasyon?

2. Sino ang nakikinabang sa online learning?
3. Ano ang mga hamon ng makabagong edukasyon?
4. Bakit mahalaga ang pagpapabuti ng sistema ng edukasyon?
5. Ano ang pangunahing ideya ng talata?

TEKSTO 4: SOSYAL NA MIDYA AT RESPONSABLENG PAGGAMIT

Ang social media ay mahalagang bahagi ng komunikasyon at impormasyon sa

kasalukuyan dahil pinapadali nito ang pakikipag-ugnayan at pagbabahagi ng kaalaman

23
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

ngunit nagdudulot din ito ng panganib tulad ng fake news, cyberbullying, at maling
impormasyon kaya mahalaga ang responsableng paggamit nito sa pamamagitan ng
pagiging mapanuri at maingat sa bawat impormasyong ibinabahagi.

Mga Tanong

1. Ano ang gamit ng social media?

2. Paano nito pinapadali ang komunikasyon?
3. Ano ang mga panganib ng social media?
4. Ano ang dapat gawin upang maiwasan ang problema dito?
5. Ano ang mensahe ng talata?

TALASANGGUNIAN

Commission on the Filipino Language. (n.d.). Mga tayutay sa panitikan. Manila: KWF
Learning Resources.

Department of Education. (2020). Filipino curriculum guide: Senior high school. DepEd
Learning Portal.

Javier, M. R. (2018). Wika at panitikan: Antas ng wika at tayutay. Quezon City: Rex
Bookstore.

Reyes, A. L. (2019). Mga idyoma at sawikain sa kulturang Filipino. Manila: Phoenix

Publishing House.

Santos, P. D. (2021). Pag-unawa sa binasa: Mga estratehiya at kasanayan. Quezon City:

C&E Publishing.

24
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________

25
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________

26
Academic Competency and College Entry Support System (ACCESS) Program
Review Materials

_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________

27