Module III Pde Devc (Mid-II)
Module III Pde Devc (Mid-II)
MRDU [Link]-I-II
by
Dr. Bapan Ali Miah
)
1 Introduction
26
A Partial Differential Equation (PDE) is an equation involving partial derivatives of
a dependent variable with respect to two or more independent variables. If z is a function
20
of two independent variables x and y, i.e.,
z = f (x, y),
5-
then any equation involving
∂z ∂z ∂ 2z ∂ 2z
, , , 02 , etc.
∂x ∂y ∂x2 ∂x∂y
is called a partial differential equation.
(2
Type III
n
Method of solution:
Let
f (x, p) = f (y, q) = C,
.
dz = p dx + q dq
=⇒ dz = ϕ1 (x, C) dx + ϕ2 (y, C) dy
1
Integrating, Z Z
z= ϕ1 (x, C) dx + ϕ2 (y, C) dy + C1 ,
Complete integral:
z = F1 (x, C) + F2 (y, C) + C1 ,
)
where C and C1 are arbitrary constants.
26
Example 1 Solve the PDE
xp = yq
20
Solution: Let
5-
xp = yq = a [ where a is a constant]
=⇒ xp = a and yq = a
a a 02
=⇒ p = and q =
x y
Thus,
(2
dz = p dx + q dy (1)
a a
=⇒ dz = dx + dy (2)
x y
n
Integrating,
pa
Z Z Z
a a
dz = dx + dy + C, [ where C is an arbitrary constant]
x y
=⇒ z = a ln x + a ln y + C
Ba
=⇒ z = a ln(xy) + C
Example 2 Solve
.
p2 + q 2 = x + y,
Dr
where
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
p2 + q 2 = x + y
=⇒ p2 − x = y − q 2 .
2
Let
p2 − x = y − q 2 = a [ where a is a constant]
=⇒ p − x = a and y − q 2 = a
2
√ √
=⇒ p = x + a and q = y − a.
Thus,
)
dz = p dx + q dy
√ √
26
=⇒ dz = x + a dx + y − a dy
Integrating,
20
√ √
Z Z Z
dz = x + adx + y − a dy + C, [ where C is an arbitrary constant]
2 2
=⇒ z = (x + a)3/2 + (y − a)3/2 + C
5-
3 3
Example 3 Solve
02
z 2 p2 + q 2 = x2 + y 2 ,
(2
where
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
n
2 2
∂z ∂z
z + z = x2 + y 2 .
∂x ∂y
Ba
Let us put
1
z dz = dZ ⇒ Z = z2.
2
Then
.
∂Z ∂z ∂Z ∂z
=z = P, =z = Q.
Dr
∂x ∂x ∂y ∂y
P 2 + Q2 = x2 + y 2 .
Rewrite as
P 2 − x2 = y 2 − Q2 = a,
where a is a constant.
3
Therefore, √ p
P = x2 + a, Q= y 2 − a.
Now, √ p
dZ = P dx + Q dy = x2 + a dx + y 2 − a dy.
Integrating,
1 √ 2 √
)
a h
2
i 1 p
2
a h p
2
i
Z = x x + a + log x + x + a + y y − a − log y + y − a + b,
26
2 2 2 2
where b is an arbitrary constant.
1
20
Since Z = z 2 , we finally obtain
2
√ !
√ p x + x 2+a
z 2 = x x2 + a + y y 2 − a + a log + 2b.
5-
p
y + y2 − a
Example 4 Solve
02
(x + y)(p + q)2 + (x − y)(p − q)2 = 1,
where
(2
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
Solution: This equation can be reduced to the form f (x, p) = F (y, q) by putting
n
u = x + y, v = x − y,
pa
Then
Ba
∂z ∂z ∂u ∂z ∂v
p= = + = P + Q,
∂x ∂u ∂x ∂v ∂x
and
∂z ∂z ∂u ∂z ∂v
q= = + = P − Q,
∂y ∂u ∂y ∂v ∂y
.
where
Dr
∂z ∂z
P = , Q= .
∂u ∂v
u(2P )2 + v(2Q)2 = 1,
=⇒ 4uP 2 + 4vQ2 = 1
=⇒ 4uP 2 = 1 − 4vQ2 = a (say)
4
4uP 2 = a 1 − 4vQ2 = a,
a 1−a
=⇒ P 2 = =⇒ Q2 =
4ur 4vr
1 a 1 1−a
=⇒ P = ± , =⇒ Q = ± .
2 u 2 v
Thus,
∂z ∂z
)
dz = du + dv
∂u ∂v
26
= P du + Q dv
√ √
a 1−a
= ± √ du ± √ dv
2 u 2 v
20
Integrating, we have
Z √ Z √
1−a
Z
a
5-
dz = ± √ du ± √ dv + b, [ where b is an arbitrary constant]
2 u 2 v
√ √ √ √
=⇒ z = ± a u ± 1 − a v + b 02
Substituting the values of u and v we have
p p
(2
z = ± a(x + y) ± (1 − a)(x − y) + b
Example 5 Solve
z 2 x2 p2 + q 2 = 1,
pa
where
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
Ba
(xzp)2 + (zq)2 = 1.
.
Let us put
Dr
1
z dz = dZ ⇒ Z = z2.
2
Then
∂Z ∂z ∂Z ∂z
=z = P, =z = Q.
∂x ∂x ∂y ∂y
Hence,
xzp = xP, zq = Q.
5
Substituting in the given equation, we get
x2 P 2 + Q2 = 1.
Rewrite as
x2 P 2 = a, Q2 = 1 − a,
where a is a constant.
)
Thus, √
a √
26
P =± , Q = ± 1 − a.
x
Now, √
20
a √
dZ = P dx + Q dy = ± dx ± 1 − a dy.
x
Integrating, we have
5-
√ √
Z = ± a ln x ± 1 − a y + b,
where b is an arbitrary constant.
1
Since Z = z 2 , we obtain
2
02
√ √
(2
z 2 = 2 a ln x + 2 1 − a y + 2b
given by
z = px + qy + f (p, q),
where
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
.
Dr
Complete Integral
Assume
p = a, q = b,
where a, b are arbitrary constants. Then the complete integral is
z = ax + by + f (a, b) .
6
Singular Solution
The singular solution is obtained as the envelope of the family by eliminating a, b from
∂z ∂z
= 0, = 0.
∂a ∂b
That is,
∂f ∂f
x+ = 0, y+ = 0.
)
∂a ∂b
26
Substitute the values of a, b into z = ax + by + f (a, b).
20
Example 6 Solve p
z = px + qy + 1 + p2 + q 2 ,
where
5-
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
Such an equation is called as Clairaut’s form. Its complete solution is obtained by re-
placing p by a and q by b, where a and b are arbitrary constants.
pa
z = ax + by + f (a, b).
Ba
Therefore,
√
z = ax + by + 1 + a 2 + b2
.
Example 7 Solve
z = px + qy + p2 + q 2 .
Solution:
Here f (p, q) = p2 + q 2 .
Complete integral:
z = ax + by + a2 + b2 .
7
Singular solution:
∂z x
= x + 2a = 0 ⇒ a = − ,
∂a 2
∂z y
= y + 2b = 0 ⇒ b = − .
∂b 2
Substituting,
x2 y 2 x2 y 2 1
z=− − + + = − (x2 + y 2 ).
)
2 2 4 4 4
26
x2 + y 2
z=−
4
20
Example 8 Solve
z = px + qy + pq.
5-
Solution:
Singular solution:
∂z
= x + b = 0 ⇒ b = −x,
n
∂a
∂z
pa
= y + a = 0 ⇒ a = −y.
∂b
Substituting,
Ba
z = −xy
.
Example 9 Solve
Dr
z = px + qy + ln(pq).
Solution:
Complete integral:
z = ax + by + ln(ab).
8
Singular solution:
1 1 1 1
x+ =0⇒a=− , y+ =0⇒b=− .
a x b y
Substituting,
1
z = −1 − 1 + ln = −2 − ln(xy).
xy
)
26
z = −2 − ln(xy)
20
4. Charpit’s Method
5-
Charpit’s method is used to find the complete integral of a general nonlinear first-order
PDE:
F (x, y, z, p, q) = 0
02
4.1 Charpit’s Equations
(2
dx dy dz dp dq
= = = =
−Fp −Fq −pFp − qFq Fx + pFz Fy + qFz
n
or,
pa
dx dy dz dp dq
= = = =
Fp Fq pFp + qFq −Fx − pFz −Fy − qFz
Ba
where
∂F ∂F
Fx = , Fp = , etc.
∂x ∂p
1. Find Fx , Fy , Fz , Fp , Fq .
Example 10 Solve
(p2 + q 2 )y = qz.
9
Solution: Let
F (x, y, z, p, q) = (p2 + q 2 )y − qz = 0.
So, Fp = 2py, Fq = 2qy − z, Fx = 0, Fy = (p2 + q 2 ), Fz = −q.
)
dx dy dz dp dq
=⇒ = = = = .
2qy − z −p2
26
2py qz pq
The last two of these give
dp dq
20
=
pq −p2
=⇒ p dp + q dq = 0
5-
Z Z
=⇒ p dp + q dq = C1 , [where C1 is an arbitrary constant]
p2 q 2
=⇒
2
+
2
= C1
=⇒ p2 + q 2 = 2C1
02
=⇒ p2 + q 2 = c2 , [where c2 = 2C2 ]. (i)
(2
Now, put p2 + q 2 = c2 in the given equation
(p2 + q 2 )y = qz
n
=⇒ c2 y = qz
pa
c2 y
=⇒ q = . (ii)
z
Substituting this value of q in (i), we get
Ba
2
c2 y
2
p + = c2
z
2
c2 y
2 2
=⇒ p = c −
z
.
z − c2 y 2
2
Dr
=⇒ p2 = c2 2
r z
z 2 − c2 y 2
=⇒ p = c . (iii)
z2
10
Thus,
∂z ∂z
dz = dx + dy
∂x ∂y
=⇒ dz = p dx + q dy
cp 2 c2 y
=⇒ dz = z − c2 y 2 dx + dy
z p z
=⇒ z dz = c z 2 − c2 y 2 dx + c2 y dy
)
p
=⇒ z dz − c2 y dy = c z 2 − c2 y 2 dx
26
1 2 p
=⇒ d(z − c2 y 2 ) = c z 2 − c2 y 2 dx
2
1 d(z 2 − c2 y 2 )
=⇒ = c dx
20
p
2 z 2 − c2 y 2
Integrating, we have
d(z 2 − c2 y 2 )
Z Z
5-
1
p = c dx + a, [where a is an arbitrary constant]
2 z 2 − c2 y 2
√
Z
1 p
02 dt
=⇒ × 2 z 2 − c2 y 2 = cx + a since, √ =2 t
2 t
p
=⇒ z 2 − c2 y 2 = cx + a
=⇒ z 2 − c2 y 2 = (a + cx)2
(2
=⇒ z 2 = (a + cx)2 + c2 y 2
Example 11 Solve
pa
Solution: Let
Ba
= = = =
Fp Fq pFp + qFq −Fx − pFz −Fy − qFz
Dr
dx dy dz dp dq
=⇒ 2
= = 2
= = .
−x + q −2xy + p −px + 2pq − 2qxy −2z + 2py 0
dq
From , we get
0
dq = 0
Z
=⇒ dq = a, [where a is a constant]
=⇒ q = a. (i)
11
Putting q = a in the given equation,
)
Thus,
26
∂z ∂z
dz = dx + dy
∂x ∂y
=⇒ dz = p dx + q dy
20
2x(z − ay)
=⇒ dz = dx + a dy
x2 − a
2x(z − ay)
=⇒ dz − a dy = dx
5-
x2 − a
2x(z − ay)
=⇒ d(z − ay) = dx
02x2 − a
d(z − ay) 2x
=⇒ = 2 dx
(z − ay) x −a
(2
Integrating, we have
d(z − ay)
Z Z
2x
= dx + C1 [where C1 is an arbitrary constant]
(z − ay) x2 − a
Z Z ′
n
2 dt f (t)
=⇒ log(z − ay) = log(x − a) + log b as, = log t and dt = log[f (t)]
t f (t)
pa
Example 12 Solve
2z + p2 + qy + 2y 2 = 0.
.
Dr
Let
f (x, y, z, p, q) = 2z + p2 + qy + 2y 2 .
dx dy dz dp dq
=⇒ = = 2
= = .
−2p −y −(2p + qy) 2p 4y + 3q
12
From the first and fourth ratios,
dp = −dx,
or
p = −x + a,
where a is a constant.
)
1
− 2z − 2y 2 − (a − x)2 .
q=
26
y
Now,
20
1
2z + 2y 2 + (a − x)2 dy.
dz = p dx + q dy = (a − x) dx −
y
5-
2y 2 dz + 4yz dy = 2y 2 (a − x) dx − 4y 3 dy − 2y(a − x)2 dy.
Integrating,
02
2zy 2 = −y 2 (a − x)2 + y 4 + b,
(2
or
y 2 (x − a)2 + 2z + y 2 = b,
13
QUESTION BANK PROBLEMS
Problem 1 Solve
(x + y)(p + q)2 + (x − y)(p − q)2 = 1,
where
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
)
Solution: This equation can be reduced to the form f (x, p) = F (y, q) by putting
26
u = x + y, v = x − y,
and taking z = z(u, v).
20
Then
∂z ∂z ∂u ∂z ∂v
p= = + = P + Q,
∂x ∂u ∂x ∂v ∂x
5-
and
∂z ∂z ∂u ∂z ∂v
q= = + = P − Q,
∂y ∂u ∂y ∂v ∂y
where
P =
∂z
∂u
,
02 Q=
∂z
∂v
.
(2
Substituting in the given equation, we get
u(2P )2 + v(2Q)2 = 1,
=⇒ 4uP 2 + 4vQ2 = 1
n
4uP 2 = a 1 − 4vQ2 = a,
Ba
a 1−a
=⇒ P 2 = =⇒ Q2 =
4ur 4vr
1 a 1 1−a
=⇒ P = ± , =⇒ Q = ± .
2 u 2 v
Thus,
.
∂z ∂z
Dr
dz = du + dv
∂u ∂v
= P du + Q dv
√ √
a 1−a
= ± √ du ± √ dv
2 u 2 v
Integrating, we have
Z √ Z √
1−a
Z
a
dz = ± √ du ± √ dv + b, [ where b is an arbitrary constant]
2 u 2 v
√ √ √ √
=⇒ z = ± a u ± 1 − a v + b
14
Substituting the values of u and v we have
p p
z = ± a(x + y) ± (1 − a)(x − y) + b
Problem 2 Solve p
z = px + qy + 1 + p2 + q 2 ,
)
where
26
∂z ∂z
p= , q= .
∂x ∂y
20
Solution: The given equation is of the form
z = px + qy + f (p, q),
5-
where p
f (p, q) = 1 + p2 + q 2 .
02
Such an equation is called as Clairaut’s form. Its complete solution is obtained by re-
placing p by a and q by b, where a and b are arbitrary constants.
(2
Hence, the complete solution is
z = ax + by + f (a, b).
n
Therefore,
√
pa
z = ax + by + 1 + a 2 + b2
Problem 3 Solve
(p2 + q 2 )y = qz.
Solution: Let
.
F (x, y, z, p, q) = (p2 + q 2 )y − qz = 0.
Dr
15
The last two of these give
dp dq
=
pq −p2
=⇒ p dp + q dq = 0
Z Z
=⇒ p dp + q dq = C1 , [where C1 is an arbitrary constant]
p2 q 2
=⇒ + = C1
)
2 2
26
=⇒ p2 + q 2 = 2C1
=⇒ p2 + q 2 = c2 , [where c2 = 2C2 ]. (i)
20
Now, put p2 + q 2 = c2 in the given equation
(p2 + q 2 )y = qz
5-
=⇒ c2 y = qz
c2 y
=⇒ q = . (ii)
z 02
Substituting this value of q in (i), we get
2
c2 y
(2
2
p + = c2
z
2
c2 y
2 2
=⇒ p = c −
z
n
z − c2 y 2
2
=⇒ p2 = c2 2
r z
pa
z 2 − c2 y 2
=⇒ p = c . (iii)
z2
Ba
Thus,
∂z ∂z
dz = dx + dy
∂x ∂y
=⇒ dz = p dx + q dy
cp 2 c2 y
.
=⇒ dz = z − c2 y 2 dx + dy
z p z
Dr
=⇒ z dz = c z 2 − c2 y 2 dx + c2 y dy
p
=⇒ z dz − c2 y dy = c z 2 − c2 y 2 dx
1 2 p
=⇒ d(z − c2 y 2 ) = c z 2 − c2 y 2 dx
2
1 d(z 2 − c2 y 2 )
=⇒ p = c dx
2 z 2 − c2 y 2
16
Integrating, we have
d(z 2 − c2 y 2 )
Z Z
1
p = c dx + a, [where a is an arbitrary constant]
2 z 2 − c2 y 2
√
Z
1 p dt
=⇒ × 2 z 2 − c2 y 2 = cx + a since, √ =2 t
2 t
p
=⇒ 2 2 2
z − c y = cx + a
=⇒ z − c2 y 2 = (a + cx)2
2
)
=⇒ z 2 = (a + cx)2 + c2 y 2
26
which is the required complete integral.
20
Problem 4 Solve
2xz − px2 − 2qxy + pq = 0.
5-
Solution: Let
F (x, y, z, p, q) = 2xz − px2 − 2qxy + pq = 0.
02
So, Fp = −x2 + q, Fq = −2xy + p, Fx = 2z − 2px − 2qy, Fy = −2qx, Fz = 2x.
=⇒ = = = = .
−x2 + q −2xy + p −px2 + 2pq − 2qxy −2z + 2py 0
pa
dq
From , we get
0
dq = 0
Ba
Z
=⇒ dq = a, [where a is an arbitrary constant]
=⇒ q = a. (i)
17
Thus,
∂z ∂z
dz = dx + dy
∂x ∂y
=⇒ dz = p dx + q dy
2x(z − ay)
=⇒ dz = dx + a dy
x2 − a
2x(z − ay)
=⇒ dz − a dy = dx
)
x2 − a
26
2x(z − ay)
=⇒ d(z − ay) = dx
x2 − a
d(z − ay) 2x
=⇒ = 2 dx
(z − ay) x −a
20
Integrating, we have
d(z − ay)
Z Z
2x
5-
= 2
dx + C1 [where C1 is an arbitrary constant]
(z − ay) x −a
Z Z ′
2 dt f (t)
=⇒ log(z − ay) = log(x − a) + log b as, 02 = log t and dt = log[f (t)]
t f (t)
=⇒ log(z − ay) = log[b(x2 − a)] [log b = C1 is a constant]
2
=⇒ z − ay = b(x − a)
(2
=⇒ z = ay + b(x2 − a),
18