Climate Change
Climate Change
Editor-in-chief
Dr E P Yesodharan
Executive Vice President
Executive Editor
Dr Kamalakshan Kokkal
Principal Scientific Officer
Editor
Dr P Harinarayanan
Scientific Officer
Editorial Assistant
J Ushakumari
Technical Officer
Project Team
Dr K K Sabu
Dr K S Arunkumar
Aswathy M V
Lakshmi T
Published by
Kerala State Council for Science, Technology and Environment (KSCSTE)
Sasthra Bhavan, Pattom, Thiruvananthapuram 695 004
ISBN 81-86366-65-2
Cover Photo
Gopan Thaliyil, Thiruvananthapuram
Disclaimer
The opinions and views presented herein are those of the authors. They are not necessarily
the opinions and views of the KSCSTE
BapJw
BtKmf Imem-h-ÿm-am-‰-Øns‚ `hn-jy-Øp-Iƒ \ΩpsS kwÿm-\sØ F{X-
am{Xw _m[n-°p-sa∂pw AXns‚ {]Xym-Lm-Xß - sf AXn-Po-hn-°p-∂X- n\v Fs¥ms°
I¿Ω-]-cn-]m-Sn-I-fmWv Bkq-{XWw sNbXv \S-∏m-t°-≠-sX∂pw Du¿÷n-X-ambn
N¿® sNø-s∏-´psIm≠n-cn-°p-I-bm-Wv. Imem-hÿm am‰-Øns‚ hn]-Øp-Iƒ t\cn-
Sm≥ tI{µ Kh-s◊‚ v ]e tZiob I¿Ω ]≤-Xn-Iƒ°pw cq]w sImSp-Øn-´p-≠v. tIc-
f-Øns‚ khn-ti-j-amb kml-N-cyhpw, ]cn-ÿnXn kwc-£-Whpw IW-°n-se-Sp-
Øp-sIm≠v ka-{K-amb Hcp I¿Ω-]-≤Xn cq]-s∏-Sp-Øn-sb-Sp-t°-≠-Xp-≠v. 13-˛mw ]©-
h-’c ]≤-Xn-°m-eØv Imem-hÿm am-‰sØ XpS¿∂v \S-∏n¬ hcp-tØ≠ ]≤-Xn-
Ifpw N¿® sNø-s∏-Sp-I-bm-Wv.
6
Imem-hÿm hyXn-bm\w
tIcf P\-Xbpw
Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw
tUm. kn.-sI. cmP≥
a¨kq¨ ]T-\-tI{µw
sIm®n≥ imkv{X kmt¶XnI k¿h-Ie
- m-ime
9
Imem-hÿm hyXn-bm\w
AXp-aq-e-ap-≠m-Im-hp∂ Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw Hcp ]cn-[n-hsc eLq-I-cn-°m≥
km[n-°pw. F¶n-epw, \mw F{X-Xs∂ DW¿∂v {]h¿Øn-®m-epw, Ct∏mƒ I≠p
XpS-ßn-bn-´p≈ Imem-h-ÿm-am-‰-ßfpw, AXns‚ Xn‡-^-eßfpw apgp-h-\mbpw XS-
bm≥ km[n-°p-I-bn-√.
hnI-knX cmPy-ß-fmWv BtKmf Xm]-\n-ebpw AXp-aqew D≠m-bn-s°m-≠n-cn-
bv°p∂ Imem-hÿm hyXn-bm-\-߃°pw henb ]¶p hln-bv°p-∂-Xv. F¶nepw
hnI-kzc cmPy-ßfpw Ah-cpsS hf¿®-bv°-\p-k-cn®v BtKmf Xm]-h¿≤\m {]{In-
b-bn¬ H´pw ]pd-In-e-√. `mc-X-Øns‚ {]tXy-In®v tIc-f-Øns‚ ÿnXn CXn\v aIp-
tSm-Zm-l-c-W-am-Wv. A¥-co£ Xm]-\n-e-bn¬ h∂n-´p≈ hyXn-bm\w tZim-S-\-∏-£n-
Iƒ°v EXp-°-fpsS am‰w a\- n-em-°m≥ km[n-°msX hcp-I-bpw, AXv Ah-bpsS
KXn-hn-K-Xn-I-fn¬ henb am‰w hcp-Øp-Ibpw sNbvXn-cn-°p-∂p.
BtKm-f-Xm] h¿≤-\-bpsS BZy ZrjvSm-¥-amWv {[ph {]tZ-i-ß-fnepw a‰p ae-
\n-c-I-fnepw ImW-s∏-Sp∂ hen-b-tXm-Xn-ep≈ a™p-cp-I-epw, lna-]m-X-Øn¬ hcp∂
Ipd-hpw. Ct∏m-gsØ IW-°-\p-k-cn®v {[ph-{]-tZ-iØv sIm√w tXmdpw 1%tØmfw
a™p-cp-Ip-∂X - mbn IW-°m-°n-bn-cn-°p-∂p. B¿´n-°nse a™p-ae - I - psS Afhv 1960
- f
teXn¬ \n∂pw GI-tZiw 40% Ipd-hmWv. Cu {]h-WX B {]tZ-isØ \Zn-I-fn-
sebpw kap-{Z-Øn-sebpw Pe-\nc-∏p-b-cm≥ Imc-W-am-Ip-∂p-. lnam-e-b-km-\p-°-fn¬
e`y-amb a™p-a-e-Iƒ (glacier) A¤p-Xm-h-l-amb thK-X-bn¬ A{]-Xy-£-s∏-´p-sIm-
≠n-cn-°p-I-bm-Wv. CXv XpS-°-Øn¬ B {]tZ-i-ß-fn¬ sh≈-s∏m-°-Øn-\pw, hcpw-
Im-e-ß-fn¬ h≥tXm-Xn-ep≈ hcƒ®°pw Imc-W-am-Ipw. Cu Zni-bnse ]T-\-߃
shfn-s∏-Sp-Øp-∂Xv CXn-\Iw Xs∂ kap-{Z-\n-c∏v GI-tZiw 20 sk.-ao. Hmfw Db¿∂p
Ign™p F∂m-Wv. Imcy-߃ Cu coXn-bn¬ apt∂m´p t]mhp-I-bm-sW-¶n¬ 2050
HmSp-IqSn kap-{Z-\n-c∏v 1 ao‰-tdmfw Db-cp-sa-∂mWv IW-°m-°n-bn-cn-°p-∂Xv. Cu {]Xn-
`mkw Xmgv∂ {]tZ-i-ß-fp-sS-bpw, Xoc-tZ-i-ß-fp-sSbpw hn\m-i-Øn\v hgn-sbm-cp-°pw.
tIc-f-Øns‚ Xoc-{]-tZ-i-ß-fptSbpw, \ΩpsS Np‰pw ImW-s∏-Sp∂ Zzo]p-I-fp-sSbpw
`mhn hfsc `bm-\-I-am-Wv. Cu hn]-Øns\ th≠ coXn-bn¬ t\cn-Sm≥ P\-ß-tfm,
\ΩpsS `c-W-Iq-Stam H∂pw sNøp-∂n√ F∂v ]d-tb-≠n-h-∂-Xn¬ ZpxJ-ap-≠v. C≥Uy-
bn¬ Xs∂ CXn-t\m-SIw kpµ¿ _≥kn¬ 35 N.-[Link] AS°w ]e sNdnb Zzo]p-
Itfbpw IS-se-Sp-Ø-Xp-hgn GI-tZiw 6000 IpSpw-_-߃ `h\ cln-X-cm-bn. Cu
ÿnXn XpS¿∂m¬ 2020 HmSp-Iq-Sn, Xoc-tZ-i-Øp≈ 15% {]tZ-i-ß-sf-¶nepw IS-se-Sp-
°mw. AXv GI-tZiw 30,000 IpSpw-_-ßsf Zpcn-X-Øn-em-°mw. kap-t{Zm-]-cn-Xe Xm]-
\ne h¿≤n-∏n-°p-tºmƒ El - Nino t]mse-bp≈ Imem-hÿm {]Xn-`m-k-߃ IqSp-X-
embn D≠m-Ip-I-bpw, CXv i‡n-tb-dnb Npg-en-°m-‰p-Iƒ°pw, lcn-t°-\p-Iƒ°pw
hgn-sX-fn-bn-°p-Ibpw sNøp∂p.
C∂p-≠m-bn-´p≈ h¿≤n® Xm]-\n-ebv°v {][m-\-Im-cWw hymh-km-bnI hnI-
k-\Ø
- ns‚ ^e-ambn a\p-jy≥ ]pd-Øp-hn-Sp∂ aen-\o-Ic
- W hkvXp-°f
- m-Wv. hymhkm-
bnI hnπhw XpS-ßnb ka-b-hp-ambn Xmc-Xayw sNøp-tºmƒ C∂sØ CO2s‚
10
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Afhv GI-tZiw 30% tØmfw IqSp-X-em-Wv. 2005 se IW-°p-{]-Imcw CO2 s‚ Afhv
379 ppm BWv CXv Ign™ 6 e£w h¿j-tØ-Xn-t\-°mƒ IqSp-X-em-Wv.
BtKmf Xm]\w aqew t\cn-´p-≠m-Ip∂ {]Xym-Lm-X-߃
BtKm-f-Xm-]\w, _mjv]o-I-c-W-Øns‚ Af-hp-Iq-´p-Ibpw, CXv hcƒ®-°pw, NqSv
Im‰v D≠m-Ip-∂-Xn\pw Imc-W-am-hpIbpw sNøp∂p. NqSp IqSp-∂-Xn-\-\p-k-cn®v hmbp-
hnse Cu¿∏-Øns‚ Afhp IqSn, henb Hcp Du¿÷-{]-hm-lØneqsS Cu¿∏-ap≈
{]tZ-i-ß-fn¬ henb ag-ta-L-߃ cq]w-sIm-≈p-I-bpw, kap-{Z-߃°p apI-fn-embn
Npg-en-sIm-Sp-¶m-‰p-Iƒ cq]w sIm≈p-Ibpw sNøp-∂p.
2003 ¬, a¨kq-Wn\v apt∂m-Sn-bmbn D≠m-Ip∂ Xm]-h¿≤\ km[m-cW D≠m-
Ip-∂-Xn¬ \n∂pw hfsc t\csØ C¥y-bn¬ D≠m-Ip-I-bpw, 45 apX¬ 490c hsc
Db¿∂v 14000 Hmfw t]cpsS ac-W-Øn\p Imc-W-am-Ip-I-bpw, P¥p-Po-h-Pm-e-ß-fpsS
h≥ \mi-Øn\v CS-bm-°p-Ibpw sNbvXp. Bkvt{X-enbbn¬ Ncn-{X-Ønse Xs∂
G‰hpw henb hcƒ® t\cn-´p. kzn‰vk¿e‚n¬ 250 h¿j-Øn-\n-Sbv°v G‰hpw
IqSnb NqSv PqWn¬ A\p-`-h-s∏Sp-Ibpw {^m≥kn¬ 2003 BKÃv 2nd \pw 15th\pw CS-
bv°mbn G‰hpw NqSp-Iq-Snb Im‰v tcJ-s∏-Sp-Øp-Ibpw sNbvXp. CXn¬ GI-tZiw
14,800 Hmfw t]¿ acn-°p-I-bp-≠m-bn. 2003 sabn¬ Ata-cn-°-bn¬ 562 sSm¿\mtUm
D≠m-bn. 2005 ¬ D≠mb I{Xo-\, doØ, hn¬a XpS-ßnb lcn-t°-\p-Iƒ h≥\m-i-
\-jvS-amWv Ata-cn-°-bn-epw, kao-]-{]-tZ-i-ß-fnepw D≠m-°n-b-Xv. apwss_-bn¬ 2005
Pqsse 26 \v 944 an.-ao. tcJ-s∏-Sp-Ønb ag hngp-ßn-bXv 1000tØmfw Poh-\pw 1700
tImSn-tbmfw hne-h-cp∂ kº-Øp-am-Wv. cmP-ÿm-\nse _m¿a-dn¬ 2006 BK-Ãn¬
750 an.-ao. tcJ-s∏-Sp-Ønb ag CXn\v as‰mcpZm-l-c-W-amWv. AtX-k-abw a¨kq¨
[mcm-f-ambn e`n-°p∂ B mw sImSnb hcƒ® t\cn-Sp-I-bpw, CXv Jmcn^v Irjnsb
kmc-ambn _m[n-°p-Ibpw sNbvXp.
2004 Unkw-_¿ 30 \v bp.-F.-C-bn¬ D≠mb a™p-hogvN as‰mcpZml-c-W-
amWv. A∂v Chn-SpsØ ae-\n-c-I-fn¬ a™p-hogvN D≠m-Ip-I-bpw, Xm]-\ne GI-
tZiw -5oc Bbn Ipd-bp-Ibpw sNbvXp.
A‚m¿´n-°b- mWv Imem-hÿ
- m-hy-Xn-bm\w hfsc cq£-ambn _m[n-°p∂ as‰mcp
{]tZ-iw. ChnsS a™p-]m-fn-I-fm¬ aqS-s∏´p InS-∂n-cp∂ ÿe-ß-fn¬ ]p√ph¿§-
Øn¬s∏´ sNSn-Iƒ hf-cm≥ XpS-ßn-bn-cn-°p-∂p. Chn-SpsØ A¥-co£ Xm]-\n-e-
bn-ep≈ h¿≤-\-hmWv CXv ImWn-°p-∂-Xv. a™p-]m-fn-Isf B{i-bn®v Pohn-°p∂
s]≥Kzn≥, IS¬∏-£n-Iƒ, ssiXy Pe a’y-߃ XpS-ßnb Poh-Pm-e-ß-fpsS \ne-
\n¬∏n-s\-bmWv CXv tNmZyw sNøp-∂-Xv.
2020 ¬ ssiXy-Im-e-ap-≠m-In√ F∂pw AXv hcpw Ime-ß-fn-te°v IqSn XpScpw
F∂pamWv ]T-\-߃ {]h-Nn-°p-∂-Xv. 2007 P\p-h-cn-bn¬ Xs∂ C¥y-bpsS hS°p
`mK-ß-fn¬ Xm]-\ne GI-tZiw 350 c Hmfw Db-cm-\n-S-bm-bn. KwKm-X-S-Øns‚ `qcn-`m-
Khpw s]mSn-°q-ºm-c-ambn amdn-bn-cn-°p-∂p. CXv tKmXºv Irjnsbbpw a‰p hnf-I-
sfbpw Imcy-ambn _m[n-°p-I-bpw sNbvXp.
11
Imem-hÿm hyXn-bm\w
C¥y-bpsS 50% tØmfw ssPh sshhn[yw Imem-hÿm hyXn-bm\w aqe-ap≈
{]iv\-߃ t\cn-Sp-I-bm-Wv. ImSp-sh-´n-sØ-fn-°-epw, ag-bpsS e`y-X-bn-ep≈ Ipdhpw
CØcw {]iv\-߃°v B°w Iq´p-∂p. AXp-t]mse \ΩpsS ]cn-ÿnXn Zp¿`e
{]tZ-i-ß-fmb ]p¬ta-Sp-Ifpw \mi-Øns‚ h°n-em-Wv.
kap-{Z-Øns‚ Xm]-\ne IqSp-∂-Xp-aqew, IS¬ Pe-Øns‚ AæXzw IqSp-I-bpw,
CXv ]hn-g-∏p-‰p-I-fpsS \mi-Øn\v Imc-W-am-hp-Ibpw sNøp-∂p. AXp-t]mse Xs∂
tXmtSm-Sp-Iq-Snb I°-t]m-ep≈ Poh-Pm-e-ßtfbpw Cu {]Xn-`mkw Imcy-ambn _m[n-
°p-∂p. IS¬Øo-c-Øp-≠m-bn-cp∂ I≠¬ h\-ßfpw kap-{Z-Pe \nc-∏p-bcp∂Xpaqew
sh≈-Øn-\-Sn-bn-em-bn-s°m-≠n-cn-°p-I-bm-Wv.
\ΩpsS tZim-S\ ]£n-I-fpw, a’y-ß-fpw, Xnanw-K-e-ß-fp-sa√mw BtKm-f-Xm-
]\w aqew cq£-amb ]mcn-ÿn-XnI {]iv\-߃ t\cn-Sp-∂-h-bm-Wv. Ch-bpsS PohnX
N{IsØ \nb-{¥n-°p∂ ssPh-L-Sn-Im-c-Øn\v BtKmf Xm]\Øns‚ ^e-ambn
am‰w kw`-hn-®n-cn-°p-∂p. CXv Ch-bpsS {]P-\-\-Im-e-b-f-hnepw a‰v {][m\ ssPh-{]-
{InbIfnepw am‰w hcp-Øn-bn-´p-≠v.
\Ωƒ C∂v t\cn-´p-sIm-≠n-cn-°p∂ as‰mcp {]iv\-amWv ]I¿®-hym-[n-I-fpsS
Bhn¿`m-h-hpw, B[n-Iy-hpw. CXp-h-tcbpw ]cn-Nn-X-a-√m-Xn-cp∂ Nn°≥Kp-\n-b-t]m-
ep≈ ]I¿®-hym-[n-I-fpsS Bhn¿`m-h-hpw, AXp-t]mse Fen-∏-\n, a™-∏n-Øw,
ate-dnb XpSßn a‰p tcmK-ßfpw Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm-\Øns‚ ^e-ambn D≠m-bn-
s°m-≠n-cn-°p-∂p. A¥-co-£-Ønse IqSp∂ Xm]-\ne tcmKm-Wp-hm-l-I-cmb sImXp-
Iv, sN≈v XpS-ßn-b-h-bpsS {]P-\-\sØ Iq´p-∂-Xn-\p≈ kml-Ncyw Hcp-°p-∂p.
IqSmsX BtKm-f-Xm]\tØm-S-\p-_-‘n®p≠m-Ip∂ sh≈-s∏m-°-hpw, hcƒ®bpw
CØcw ]I¿®-hym-[n-I-fpsS hym]-\sØ hf-sc-b-[nIw klm-bn-°p-∂p. hfsc
Db¿∂ {]tZ-i-ß-fn-te°v ate-dnb IS∂p ]nSn-°p-I-bpw, NqSp≈ `mK-ß-fn-te°v
tImfd hym]n-°p-I-bpw, sNøp-∂p.
\ΩpsS imkv{X-tem-I-hpw, kaq-l-hp-sa√mw Xs∂ C∂v BtKm-f-Xm-]-\-hp-ambn
_‘-s∏-´p-≠m-Ip∂ ISpØ Imem-hÿm {]Xn-`m-k-ß-fmb NqSv, a™v, sh≈-s∏m-
°w, hcƒ®, sImSp-¶m-‰v, Npg-en-sIm-Sp-¶m‰v, Dcpƒs∏m-´¬ XpSßnbh-bn¬ Bi-¶m-
Ip-e-cm-Wv. CØcw {]Xn-`m-k-ß-fpsS Bh¿Ø-\-tØ-bpw Ah-bpsS cq£-X-tbbpw
XΩn¬ t\cn´v _‘-s∏-Sp-Øm-\pw Ahbv°v Hc-fhp hsc ]cn-lmcw ImWm\pw
BWv imkv{X-temIw {ian-°p-∂-Xv. \ΩpsS HsØm-cp-an-®p≈ {]h¿Ø\w CXn\v
th≠ ^ew sNøp-sa∂v {]Xo-£n-°mw.
12
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Imem-hÿm hyXn-bm\w:
tIc-f-Øns‚ `mK-tYbw
tUm. {Xnhn-{IaPn
dn´. s{]m^. `ua-im-kv{X-hn-`m-Kw, tIcf k¿∆-I-em-ime
BapJw
Ign™ amkw kwÿm\ dh\yq hIp-∏n\v th≠n kwL-Sn-∏n® Hcp inev]-im-
e-bn¬ ]s¶-Sp-°m≥ F\n°v Ah-kcw e`n-®p. Fs∂ G‰hpw BI¿jn® {]_‘w
BI-s´, sIm®n k¿∆-I-em-im-e-bnse Fa-cn-‰kv s{]m^-k¿ tUm. ]n.-]n. tPmk-^n-
t‚-Xpw. At±lw D]-kw-lcn-®-Xm-Is´ Xmsg ]dbpw hn[w. (1) Imem-hÿ hyXn-
bm\w \ΩpsS ]Sn-hm-Xp°¬ FØn°gn-™p. (2) Cu B≠n¬ Ip´-\m-´n¬ A\-h-
k-c-Øn¬ FØnb ag Ime-hÿm hyXn-bm-\-Øns‚ kqN-Ihpw A√.
]t£ c≠m-asØ hmZw Rm≥ AwKo-I-cn-°p-∂n-√. ImcWw Cu A\-h-k-c-
Ønse h¿j-]m-X-hpw, Ign™ sIm√-ß-fnse tIcfw Nn°p≥Kp\nb t]mep≈
tcmK-hpw, CuUnkv sImXp-Ip-I-fpsS cwK-{]-th-ihpw F√mw Xs∂ Imem-hÿ
hyXn-bm-\-Øns‚ tIfn-sIm´v Xs∂ BI-Ww.
]›m-Øew
Imem-hÿ hyXn-bm\w F∂ kw⁄ tIƒ°p-tºmƒ `qssh-⁄m-\n-I¿ Hgn-
sI-bp≈ imkv{X-Im-c-∑m¿ \S-∏n-√mØ kw`-h-ambmWv ho-£n-°p-∂Xv. 1984-˛¬ {]kn-
≤o-I-cn® Hcp ]pkvXIw 1980s‚ Ah-km-\-Øn¬ A∂sØ C¥y≥ {][m-\-a{¥n
Bbn-cp∂ cmPo-hvKm-‘n-°v, amen {]kn-U‚mb Kbqw Hcp tÉv hnkn-‰n-\n-S-bn¬
sImSp-°p-I-bpw, kap{Z-\n-c∏v Db-cp-tºmƒ amen F∂ cmPyw sh≈-Øn-\-Sn-bm-Ip-sa-
∂pw, AXn-\m¬ C¥y°v F¥v sNøm-\m-Ip-sa∂v ]cn-tim-[n-°-W-sa∂v A`y¿∞n-
°p-Ibpw sNbvXn-cp-∂p.
CXns\ B[m-c-am°n C¥y≥ Xoc-tZi tÉp-Iƒ°v F¥v Xc-Øn-ep≈ hn]-
Øm-Wv, kap-{Z-\n-c∏v Db-cp-I-bm-sW-¶n¬ kw`hn°pI Fs∂mcp Xn´-s∏-Sp-ج,
13
Imem-hÿm hyXn-bm\w
1990-˛92¬ \S-°p-I-bp-≠m-bn. Cu ]T-\-Øn\v ]Ww \¬In-bXv tI{µ ]cn-ÿnXn
h\w a{¥m-e-b-hpw.
AXn-\p-tijw GXm≠v 15 h¿j-߃ Ign-™-t∏mƒ AXm-bXv 2007-˛¬ BWv
Imem-hÿ hyXn-bm\w ]Tn® A¥¿ k¿°m¿ IΩn‰n AXns‚ Ah-km-\sØ
dnt∏m¿´v sFIy-cmjv{S-k` sk{I-´dn P\-d-en\v ka¿∏n-®-Xv. C¥y≥ imkv{X-⁄-
\mb tUm. cmtP-{µIp-am¿ ]®ucn BWv Cu IΩn-‰n-bpsS Xe-h≥.
2007-˛se kam-[m-\-Øn-\p≈ t\mt_¬ kΩm-\w, tUm. ]®u-cn-bpsS dnt∏m¿´n-
\pw, ¢n‚¨ `c-W-Iq-S-Ønse sshkv{]-kn-U‚m-bn-cp∂ B¬tKm-dns‚ ‘The Incon-
venient Truth’ F∂ tlmfn-hpUv tUm°p-sa‚-dn°pw e`n-®p.
“Imem-hÿ hyXn-bm-\-hpw, AXn-\m¬ D≠m-Im-hp∂ BtKmf {]iv\-ß-fp-
sSbpw t\¿°v, P\-{i≤ BI¿jn-°m≥ ta¬ hnh-cn® c≠v kwcw-`-߃°pw
km[n®p.” t\mt_¬ IΩn‰n A`n-{]m-b-s∏-´p. AXn-\m¬ BWv t\mt_¬ (k-am-[m-
\) ]pc-kvImcw Ch¿°v c≠p-t]¿°p-ambn \¬In-b-Xv.
Cu sNdnb teJ-\-Øn¬ Imem-hÿ hyXn-bm-\w, AXn\p Imc-W-amb lcn-
XKrl-hm-X-I-߃, kap{Z Pe-\n-c-∏ns‚ Db¿® AXn¬ s]´p≠m-Im-hp∂ s]mXp
\jvS-߃, {]iv\-߃, IqSmsX tIcfw t]mep≈ Hcp Xoc-tZi kwÿm-\-Øns‚
IjvS-\-jvS-߃ F∂n-h-bn-te°v \nß-fpsS {i≤ BI¿jn-°m≥ {ian-°mw.
tUm. ]®ucn IΩn-‰n-bpsS dnt∏m¿´n-s\-]‰n
Ime-hÿm hyXn-bm-\-sØ-]‰n ]Tn®v ka¿∏n® Ah-km-\sØ dnt∏m¿´nse
Hcp {][m\ {]Xn-]mZyw NphsS tN¿°p∂p ˛ “Imem-hÿ hyXn-bm-\-Øns‚ ^e-
߃ {]mtZ-in-Ia- mbn hyXy-ÿa - m-bn-cn-°pw. F∂m¬ Xs∂bpw samØ-Øn¬ BtKmf
Xm]-\ne Db-cp-∂X - n-\m¬, cmPy-ßf - psS hm¿jnI sNe-hp-Iƒ kmc-ambn h¿≤n°pw.”
DZm-l-c-W-Øn-\v, icm-icn BtKmf Xm]-\n-e, 1990-˛s\ At]-£n®v 1˛3o hsc
Db¿∂m¬ Nne {]tZ-i-ß-fn-epw, Nne taJ-e-I-fnepw klm-b-I-c-amb am‰-ß-fmWv
kw`-hn-°p-I. F∂m¬ CXn\v hncp-≤-ambn a‰p-Nne {]tZ-i-߃°v, AXy¥w D]-{Z-
h-Im-cn-I-fmb Nne Ah-ÿ-Iƒ t\cn-tS-≠n-h-t∂-°pw.
Xmgv∂ tcJmwi {]tZ-i-ß-fpw, {[ph-{]-tZ-i-ßfpw Imemhÿ hyXn-bm-\-Øn\v
`oa-amb hn\ \¬tI-≠n-h-cp-sa-∂mWv A¥¿ k¿°m¿I-Ωn‰n tcJ-s∏-Sp-Øn-bn-cn-
°p-∂-Xv.
F∂m¬ Xm]-\ne 2˛3o hsc Db¿∂m¬, H´p-an° tZi-߃°pw h≥ hne
\¬tI≠n hcpw, Fs¥-∂m¬ Imem-hÿm hyXn-bm-\w, ssZ\w-Zn\ Pohn-X-Ønse
an°-hmdpw taJ-e-Isf _m[n°psa∂-Xn\v kwi-b-an√ (]-´nI 1 ImWpI).
]cn-ÿn-Xn-bpw, s]mXp-k-aq-l-Øns‚ ]e LS-I-ß-sfbpw Imem-hÿm hyXn-
bm\w _m[n-°p-a-t{X, DZm-l-c-W-Øn\v s]mXp kaq-l-Øns‚ Btcm-Kyw, Irjn,
14
Imem-hÿm hyXn-bm\w
]´n-I˛ 1 Imem-hÿm hyXn-bm\w _m[n-°s
- ∏-Sm-hp∂ taJ-eI
- ƒ
l BtcmKyw
l Irjnbpw, `£y-h-kvXp-°-fpsS e`y-Xbpw
l h\-߃
l Bhmk hyh-ÿ-I-fpw, ssPh sshhn-[yhpw
l kap-{Z-P-e-\n-c-∏ns‚ Db¿®-bpw, Xoc-tZ-i-߃, Ahn-SsØ Bhmk hyh-
ÿ-Iƒ, a\p-jy¿, Pem-i-b-߃
l Pe-t{km-X- p-I-fpw, Du¿÷ e`y-X-bpw D]-tbm-Khpw
l s]mXp-ÿ-e-ßfpw, Ifnÿeßfpw
l {[ph-{]-tZ-i-߃
l cmPy-`m-K-߃
l A¥¿t±-iob Ahÿ
l cq£-amb kw`-h-߃ (extreme events)
ss\{Skv hyh-km-bi
- m-eI
- f
- n-epw, Irjn-bn-Sß - nepw \n∂v ˛ ‘acn®’
- f
HmIvsskUv (N2O) C‘-\-ß-fpw, Jc-am-en-\y-ßfpw IØn-°p-tºmƒ.
16
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Aan-X-amb Imem-hÿ hyXn-bm-\sØ Hcp ]cn-[n-hsc ]nSn®v \ndp-Øm≥,
thKX Ipd-bv°m≥, lcnXKrl hmX-I-߃ D¬`-hn-°p-∂Xv Imcy-ambn Ipd-t°≠n
hcpw. ]t£ CXv hyXn-bm-\-Øns‚ thKX Ipdbv-°m≥ am{Xw D]-I-cn°pw F∂mWv
\nK-a-\w. Imem-hÿ hyXn-bm\w A]-I-S-Øn-em-°p∂ taJ-e-I-fpsS A]-I-S-Øns‚
kz`m-h-ßfmWv ]´nI 3˛¬ tN¿Øn-cn-°p-∂-Xv. Cu ]´nI {i≤n-®m¬, a\p-jys‚
\ne-\n¬]ns\ C{X-I≠v Bg-Øn¬ {Kkn-°m≥ t]mIp∂ Hcp hn]Øv thsdm-
∂n√- F∂v a\- n-em°mw
20
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Npcp°w
Cu D]-\ymkw Cßns\ D]-kw-l-cn-°mw.
1. Imem-hÿ hyXn-bm\w \ΩpsS ]Sn-°-se-Øn. C\n \ap°v CXns‚ B°w
Ipd-°p-I-bpw, thKX Ipd-°p-Ibpw sNøm≥ am{Xta ]‰p-I-bp≈q.
2. AXn\v th≠n \ΩpsS PohnX \ne-hm-c-Øn\v tIm´w hcm-sX, Pohn-X-ssi-en,
{]tXy-In®pw t^mkn¬ C‘\ D]-tbmKw, h\h¬°-c-Ww, F∂n-h-bn¬
{i≤n®v Im¿_¨ Fan-j≥ Ipd-°p-I.
3. Cßns\ ]pXnb ssien kzoI-cn-®m¬ am{Xta hcpw-X-e-ap-dbv°v kt¥m-j-I-c-
ambn Pohn-°m≥ Ah-kcw Dd-∏m-Iq.
4. AXn-\m¬ Im¿_¨ Fan-js‚ D¤-hw, Fßns\ Ipd-°mw, AXn\v Hmtcm
]uc-s‚bpw [¿Ω-˛-I¿Ω-߃ F¥mWv F∂ Imcy-߃°v h≥ {]N-cWw
\¬tI≠n hcpw.
5. CXn\v ap≥ssI k¿°m-cpw, PRI Ifpw BWv FSp-t°-≠-Xv. Znh-khpw Hcp
{]mh-iy-sa-¶nepw \m´p-Imsc Cu {]-iv\-Øns‚ hi-ßsf∏‰n Hm¿Ωn-∏n-°m≥
Hcp ]≤Xn Xøm-dm°n \S-∏m-°p-I.
24
Imem-hÿm hyXn-bm\w
BapJw
Imem-h-ÿ-bpw, Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw BtKm-f-X-e-Øn¬ Xs∂ AwKo-
I-cn-°p-Ibpw `hn-j-Øp-Isf t\cn-Sm-\p≈ \S-]-Sn-Iƒ N¿®m-hn-j-b-ambnØocpI-
bpw C¥ybS°w ]e cmPy-ß-fpw H´-\-h[n I¿Ω ]≤XnIƒ Xø-dm-°n-bn-cn-°p-I-
bm-Wv. kmº-ØnI hf¿®bpw a‰pw hf-sc-b-[nIw _‘-s∏-´n-cn-°p-∂Xv CØcw
sh√p-hn-fn-Isf F{X-am{Xw Imcy-£-a-X-tbmsS t\cn-Sm-\p≈ Bkq-{XW I¿Ω-]-≤-
Xn-Iƒ \S-∏n¬ hcp-Øm≥ Hmtcm cmPy-Øn-\pap≈ Ign-hn-s\-bm-Wv. Ncn-{X-]-c-ambn
Imem-hÿm hyXn-bm\w Hcp kXy-am-sW-∂n-cns° Poh-t‚-bpw, Poh-Pm-e-ß-fp-tSbpw
\ne-\n¬∏n\v `ojWn krjvSn-°p∂ Cu h≥hn]-Øns\ Fßs\ Imcy-£-a-ambn
t\cn-Smw? BtKmf `£y kpc-£-bpw, s]t{Sm-fnbw DXv]-∂-ß-fpsS A\n-b-{¥n-X-
amb hne h¿≤-\bpw a‰pw sIm≠p-≠m-Ip∂ {]iv\ ]c-º-c-Iƒ temI-Øm-I-am\w
{Kkn-®n-cn-°p∂ C∂sØ ]cn-X-ÿn-Xn-bn¬ Ftßm-t´-°mWv t]mtI-≠-sX-∂-dn-
bmsX cmPy-X-{¥-⁄-∑m¿ hsc A¶-em-∏n-em-Wv. Imem-hÿm hyXn-bm-\-sØ-°p-
dn®v ]Tn-°p∂ A¥m-cmjv{S kan-Xn-bpsS dnt∏m¿´v {]Imcw Xoc-tZi {]tZ-i-ß-ƒ,
F°¬a-¨ {]tZ-i-߃, Ime-h¿jw, Chsb F√mw Xs∂ CXv Imcy-ambn _m[n-
°p-sa-∂mWv Nq≠n-°m-´n-bn-´p-≈-Xv. A¥-co£ Xm]-\n-e-bn-ep≈ h¿≤-\hv `£y-
£m-atØbpw cq£-am-°pw.
lcnX Krl-hm-X-I-߃
kqcy-\n¬ \n∂v han-°p∂ Aƒ{Sm-h-b-e‰v civan-Iƒ `utam-]-cn-X-e-Øn¬ ]Xn-
®-Xn\p tijw C≥{^msdUv civan-I-fmbn {]Xn-^-en®v A¥-co-£-Øn¬ Xncn-s®-
Øp-I-bmWv km[m-c-W-bmbn kw`-hn-°p-∂-Xv. F∂m¬ lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fmb
Im¿_¨ ssU HmIvssk-Upw, aotX≥, ss\{Skv HmIvssk-Uv, Cu¿∏w, Hmtkm-¨
XpS-ßnb hmX-I-ß-fpsS A¥-co-£-Ønse B[nIyw `utam-]-cn-X-e-Øn¬ \n∂v
25
Imem-hÿm hyXn-bm\w
{]Xn-^e - n-s®-Øp∂ C≥{^m-
sdUv civan-Isf IqSp-Xe - mbn
BKo- c Ww sNøp- I bpw
A¥-co-£-Øns‚ _mly-`m-
K- t ذv t]mIp- ∂ Xv XS-
bpIbpw, XZzmc A¥-co-£-
Øn¬ Dujv a - h ¿≤- \ hv
D≠m-hp-Ibpw sNøp-∂p. a\p-
jys‚ Im¿jnI hymh-km-
bn- I - a mb {]h¿Ø- \ - ß ƒ
aqew A¥-co-£-Øn¬ lcn-
X-Kr-l-hm-X-I-߃
D≠mIp∂p. `qan°v {]IrXym
Xs∂ Dujva hyXn-bm-\-ßsf \nb-{¥n-°m≥ ]cym-]vX-amb Hcp hyh-ÿnXn D≠v.
icm-icn kqcy-\n¬ \n∂v `qan-bn-te°v ]Xn-°p∂ hnIncW-ß-fpsS 1/3 `qan-bn¬
]Xn-°p-I-bpw, {]Xn-^-en®v Xncn®v iq\ym-Im-i-tذv t]mIp-I-bpamWv sNøp-∂-Xv.
_m°n 2/3 `mKw kap-{Z-ß-fpw, `qanbpw hen-s®-Sp-°p-I-bmWv sNøp-∂-Xv.
hymh-km-bnI hnπ-h-Øn\v ap≥]v A¥-co-£-Ønse Im¿_¨ ssU HmIvssk-
Uns‚ tXmXv 280 mg/l Bbn-cp∂p F¶n¬ C∂v AXns‚ tXmXv 375 mg/l Bbn
Db¿∂n-cn-°p-I-bm-Wv. 1960 \v tijw hm¿jn-I-am-bp≈ hyXn-bm-\-߃ Ds≠-¶n-
epw, A¥-co-£-Ønse Im¿_¨ ssU HmIvsskUpw {Iam-\p-K-X-ambn Db¿∂p-h-
cp-∂-Xm-bmWv \nco-£n-W-^-e-߃ kqNn-∏n-°p-∂-Xv. CO2 s‚ A¥-co-£-Ønse
h¿≤-\-hn-\-\p-k-cn-®v, Dujvam-hns‚ h¿≤-\hpw kw`-hn-°p-∂p-≠v. 2005 se hni-I-
e\w A\p-k-cn®v t^mkn¬ C‘-\-ß-fpw, kna‚ v DXv]m-Z-\hpw, Ccp-ºp-cp°v hyh-
km-b-ß-fp-amWv CO2s‚ {][m-\- t{kmX- p-I-fmbn Is≠-Øn-bn-´p-≈-Xv. hnI-knX
cmjv{S-ß-fpsS h¿≤n-®p-h-cp∂ Du¿÷m-h-iy-߃ ÿnXn IqSp-X-embn hjfm°p-
∂p- ≠ v . icm- i cn Hcp
C¥y≥ ]ucs‚ Btfm-
lcn Du¿tPm- ] - t bm- K -
Øns‚ 34 Cc-´n-tbm-f-
amWv Hcp Ata-cn-°≥
]uc\v Bh- i y- a mbn
hcp-∂-Xv. CXn¬ \n∂pw
hnI- k nX cmjv { S- ß ƒ
A¥-co-£-Ønse lcn-
X- Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS
h¿≤- \ - h n\v {][m\
]¶mWv hln- ° p- ∂ Xv
F∂v a\- n-em-°mw.
26
Imem-hÿm hyXn-bm\w
`qan-bpsS D¤-h-Øn-\p-tijw ]e Ime-L-´-ß-fn-em-bn, {]Ir-Xym-ep≈ Imc-W-
ß-fm¬ Xs∂ A¥-co-£-Øn¬ CO2 s‚ tXmXn¬ h¿≤-\-hp-≠m-hp-I-bpw, B\p-]m-
Xn-I-ambn A¥-co£ Dujvam-hn¬ hyXn-bm-\-߃ tcJ-s∏-Sp-Øp-Ibpw sNbvXn-´p-
≠v. lnamkwlXn (Glaciation) Bhn¿`m-h-hpw, CS-°m-e-Øp≈ a™p-cp-Iepw Nm{In-
I-am-bn´v XpS-cp∂ {]{In-b-I-fm-sW-∂mWv a\- n-em-bn-´p-≈-Xv.
A¥-co-£-Øn¬ h¿≤n-®p-h-cp∂ CO2 s\ Fßs\ \o°w sNømw?
]e-hn-[-Øn-ep≈ imkv{Xmt\z-j-W-
߃ \S-°p-I-bp-≠m-bn. CO2 s\ BKn-cWw
sNøm≥ Ign-hp≈ Im¿_¨ kw`-cWnI-
fp≠v. {]Ir-Xym-ep-≈X - pw, Ir{Xn-aa
- m-bX
- p-amb
c≠p hn[Øn-ep≈ kw`-c-Wn-I-fmWv (Sinks)
{][m-\-s∏-´-h. {]IrXn hn`-h-ß-fmb h\-
ßfpw kap-{Z-ßf - pw, aÆp-amWv {][m-\a - mbpw
A¥-co-£-Ønse CO2 s\ hen-s®-Sp-°m≥
Ign-hp≈ kw`-c-Wn-I-fmbn KWn-°-s∏-´n-´p-
≈Xv. A¥-co-£-Ønse CO2 s\ hr£-
߃ hen-s®-Sp-Øv, {]Im-i-kw-t«-j-W-Øn-
eqsS h\-Øn-t‚-bpw, XZzmc aÆn-t‚bpw `mK-
ambn am‰-s∏-Sp-∂p. Cßs\ {]Xn-h¿jw
\o°w sNø-s∏-Sp∂ Im¿_-Wns‚ Afhv
60 Zi-e£w SÆn-te-sd-bm-Wv. AXp-t]mse
Xs∂ kap-{Z-߃°pw CO2 s\ Bhm-ln-
s®Sp-°m-\p≈ Ign-hp-≠v. {]Xn-h¿jw kap-
{Z- ß ƒ A¥- c o- £ - Ø n¬ \n∂pw \o°w
sNøp∂ Im¿_¨ kwbp-‡-ß-fpsS Afhv
2000 Zi-e-£-Øn-te-sd-bm-Wv. aÆn¬ Aen-
™p-tN-cp∂ hr£-ß-fp-tS-bpw, kky-ß-fp-tSbpw Ah-in-jvS-ß-fpsS henb Hc-fhpw
Im¿_¨ kwbp-‡-ßfpw A¥-co-£-Øn¬ \n∂v \o°w sNøp-∂p-≠v. ^mIvS-dn-I-
fn¬ \n∂pw, _ln¿K-an-°p∂ CO2 s\ Ir{Xn-a-am¿§-Øn-eqsS kap-{Zm-¥¿ `mK-tذv
27
Imem-hÿm hyXn-bm\w
]ºp-sNbvXv `uaX-Sm-I-߃ D≠m-°p∂
coXn-Ifpw ]co-£-W-L-´-Øn-em-Wv. AXp-
t]mse CO2 s\ `uam-¥¿`m-K-tذv ]ºp-
sNbvXv inem-kvX-c-ß-fn¬ tiJ-cn-°-s∏-
Sp∂ coXnbpw {]mcw` Zi-I-fn-em-Wv. Ddh
h‰nb FÆ-°n-W-dp-I-fpw, FÆ-∏m-S-ßfpw
D∏v Pe-`r-X-ß-fpw, Ipgn-s®-Sp-°m≥ ]‰mØ
I¬°cn kv X c- ß - f pw, Im¿_¨ ssU
HmIvssk-Uns\ kw`-cn-°m≥ ]cym-]vX-amb taJ-e-I-fm-Wv. AXp-t]mse Im¿_¨
AS-ßnb hmX-I-ß-sf, Jcm-h-ÿ-bn-ep≈ Im¿_-tW‰v [mXp-°-fmbn (Np-Æm-ºp-I-
√v) ]cn-h¿Ø\w sNø-s∏-Sp∂ coXnbpw ]co-£-W-L-´-Øn-em-Wv. DjvW-ta-Jem
{]tZ-i-Øp≈ h\-h-XvI-c-Ww, BtKm-f-Xm-]-\sØ sNdp-°m≥ klm-bn-°p-sa∂v
a\- n-em-bn-´p-≠v. AXp-t]mse Xs∂ kap-t{Zm-]-cn-X-e-Øn-ep≈ πhI kky-ß-
fpsS Ir{Xn-a-amb DXv]m-Z\ h¿≤-\-hn-eq-sS, {]tXyIn®v ss\t{S-‰v, t^mkvt^-‰v,
knen-°, Ccpºv s]mSn-Iƒ XpS-ßnb t]mj-I-{Z-hy-ß-fpsS {]tbm-K-Øn-eqsS kap-
{Z-߃°v Im¿_¨ kwbp-‡-ßsf IqSp-
X- e mbn A¥- c o- £ - Ø n¬ \n∂pw BKn-
cWw sNøm≥ km[n-°p-sa∂pw a\- n-em-
bn-´p-≠v. A¥-co-£Ø - n¬ \n∂pw Im¿_¨
kwbp-‡ß - sf \o°w sNøm-\p≈ aÆns‚
Ignhv h¿≤n-∏n-°m≥ \new Dgp-Xp-ad
- n-°m-Xncn-
°¬, ]pX-bn-S¬, kqcy-{]-Imiw aÆn¬
G¬°m-sX-bp≈ Irjn-co-Xn, hnf-Nw-{I-
aWw XpS- ß nb ssPh- I r- j n- c o- X n- I fpw
klm-bn-°pw.
tIc-fsØ kw_-‘n-®n-S-tØmfw hml-\-ß-fn¬ \n∂pw han-°p∂ ]pI-]-S-e-
ß-fmWv A¥-co£ KpW-\n-e-hm-csØ {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°p∂ {][m\ LS-
Iw. hymh-km-bn-I-am-bp≈ hf¿®m-\n-c°v tIc-f-Øn¬ Ipd-hm-sW-¶nepw hml-\-ß-
fpsS _mlpeyw hen-sbm-c-f-hn¬ A¥-co-£-hm-bp-hns\ kw_-‘n-®-SptØmfw {]Xn-
k‘n D≠m°p-∂p. CO2, Cubw, SO2, IØn-Øo-cmØ sslt{Um Im¿_¨k,v
ss\{S-P≥ HmIvssk-Up-Iƒ, A¥-co-£-Øn¬ Xßn \n¬°p∂ s]mSn-]-S-e-߃
XpS-ßn-b-hbmWv hmbphnse {][m-\-s∏´ aen-\o-I-cW hkvXp-°ƒ. Zn\w-{]Xn 47
S¨ SO2, 38 S¨ s]mSn]S-e-ß-fpw, 323 S¨ sslt{Um-Im¿_¨ XpS-ßn-b-h-bmWv
hml-\-hyq-l-߃ ]pd-Øp-hn-Sp-∂-Xv. HutZym-KnI IW-°p-{]-Imcw tIc-f-Ønse h\-
hn-kvXrXn samØw hnkvXo¿Æ-Øns‚ 28.9% BWv. tZiob ]cn-ÿnXn \b-{]-
Imcw \ΩpsS cmPysØ h\-k-ºØv 2012 BIp-tºm-tg°pw, 33 iX-am-\-ambn h¿≤n-
∏n-°m≥ \mw {]Xn-⁄m-_-≤-cm-Wv. tIymt´m DS-ºSn {]Imcw IqSp-X-embn h\-tam,
kky-k-ºtØm D≈ cmPy-߃°v CO2 ]pd-Øp-hn-Sm-\p≈ Af-hns‚ ]cn-[n-bn¬
28
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Cf-hp-Iƒ Dd-∏m-°p-∂p. 1 e£w slIvS-dn¬ ]pXp-Xmbn hr£-ssØ-Iƒ \´v h\-h-
XvI-cWw km≤y-am-°p-I-bmsW¶n¬ {]Xn-h¿jw Hcp Zi-e£w S¨ Im¿_¨
A¥-co-£-Øn¬ \n∂pw \o°w sNøm-\p≈ tijn h¿≤n-∏n-°m≥ ]‰pw. tIymt´m
A¥m-cmjv{S DS-ºSn{]Imcw CXn¬ H∏p-sh® cmPy-߃ lcn-X-Krl hmXI߃
]pd-Øp-hn-Sp∂ tXmXn¬ \n¿_-‘-]q¿h-am-bn-´p≈ Ipdhv hcp-tØ-≠-Xp≠v. DS-º-Sn-
bn¬ H∏p-sh® cmPy-߃ 2008 apX¬ 2012 hsc-bp≈ Ime-b-f-hn¬ 1990 ASnÿm-\-
h¿j-ambn lcn-X-Kr-l-hm-XI߃ 5.2% F∂ tXmXn¬ Ipd®p sIm≠p-h-cm≥ _m≤y-
ÿ-cm-Wv. BtKm-f -Im¿_¨ hn]-Wn-bn¬ tIymt´m DS-ºSn {]Imcw Hcp \nb-a-
Øns‚ N´-°q-Sp-≠m-°n-s°m≠v BtKm-f-X-e-Øn¬ lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS ]pd-
¥-≈¬ Ipd-bv°m≥ {iaw \S-Øn-s°m-≠n-cn-°p-I-bm-Wv. F∂m¬ G‰hpw IqSnb
Af-hn¬ Ch ]pd-¥-≈p∂ cmPy-amb Ata-cn-°, Xß-fpsS hymh-km-bnI hnI-k-\-
Øn¬ Cu DS-ºSn Hcp XS- -amIpw F∂ Imc-W-Øm¬ CXp-hsc H∏p-h-®n-´n-√.
BtKm-f-X-e-Øn¬ lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS ]pd-¥-≈¬ Ipd-bv°m≥ {iaw \S-°p-
I-bm-Wv.
Im¿_¨ hym]mcw
A¥-co£ aen-\o-I-cWw \nb-{¥-W-hn-t[-b-am-°m-\p≈ Hcp `c-W-]-c-amb kao-
]-\a
- mWv CXv. CXp-{]-Imcw aen-\o-Ic- W hkvXp-°sf ]pd-Øp-hn-Sp-∂Xv Ipd-®p-sIm≠p
hcp-∂X - ns\ t{]m’m-ln-∏n-°p-Ib- pw, kmº-ØnI B\p-Iq-ey-߃ \¬Ip-Ibpw sNøp-
∂p-≠v. Cu ]≤-Xn-{]-Imcw Hcp tI{µ AtXm-dn‰n aen-\o-I-cW hkvXp-°ƒ ]pd-¥-
≈p-∂-Xn¬ ]cn[n G¿s∏SpØp-∂-Xm-Wv. Iº-\n-I-fpw, a‰p hn`m-K-ßfpw ]pd-Øp-hn-
Sp∂ aen-\o-I-cW hkvXp-°ƒ°v tXmXv \n¿Æ-bn-°p-I-bpw, Cu tXmXn-t\-°mƒ
h¿≤n-°msX t\mt°-≠-Xp-amWv. GsX-¶nepw Iº-\n-Iƒt°m a‰p hn`m-K-߃t°m
aen-\o-Ic- W hkvXp-°f - psS Cu tXmXv h¿≤n-∏n-t°-≠X - p-s≠-¶n¬ Ipd™ tXmXn¬
Ch ]pd-Øp-hn-Sp∂ Iº-\n-I-fn¬ \n∂pw an®-ap-≈Xv s{IUn‰v Bbn hmßm-hp-∂-Xm-
Wv. Cßs\ Im¿_¨ s{IUn-‰ns\ hn\n-abw sNø-s∏-Sp∂ coXn-bmWv Im¿_¨
hym]mcw (Carbon Trade) F∂-dn-bs - ∏-Sp-∂X
- v. AXm-bXv Im¿_¨ s{IUn‰v hmtß≠n
hcp-∂-h¿ aen-\o-I-c-W-Øn\p ]ng sImSp-t°≠n hcn-Ibpw hn¬°p∂ Iº-\n-Iƒ
aen-\o-I-cWw Ipbv°p-∂-Xn\v {]Xn-^ew t\Sp-Ibpw sNøp-∂p. Hcp s{IUn‰v F∂-
XpsIm≠pt±-in-°p-∂Xv lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS Af-hn-ep≈ Hcp S¨ Ipd-hm-Wv.
Im¿_¨ s{IUn‰v hym]m-c-Øn-te¿s∏-Sp∂ cmPy-ßsf lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃
hn ¿÷n-°p-∂-Xns‚ tXmXv Ipd-®p-sIm≠p hcp-hm≥ t{]m’m-ln-∏n-°p-I-bpw,
AØcw cmPy-߃°v kmº-Øn-I-amb {]Xn-^-e-߃ \¬Ip-∂-Xp-hgn Hmlcn
hn]Wn t]mse-bp≈ BtKmf hmWnPycwK-ßfn¬ CS-s]-Sm-\p≈ Ah-kcw krjvSn-
°p-Ibpw sNøp-∂p. ]mc-º-tcy-Xc Du¿÷-t{km-X- p-I-fmb kutcm¿÷w, Im‰v,
XpS-ßn-bh hnI-kn-∏n-°p-I-bpw, D]-tbm-Kn-°p-Ibpw sNøp∂ Iº-\n-Iƒ°v t^mkn-
en-‘-\-߃ D]-tbm-Kn-°p∂ Iº-\n-I-tf-°mƒ IqSp-X¬ t\´-߃ sImøm≥ ]‰pw.
tIc-f-Øns‚ BsI hnkvXr-Xn-bpsS GI-tZiw 29% h\-hpw, 39% tXm´hn-f-Ifpw
29
Imem-hÿm hyXn-bm\w
BsW-∂n-cns° samØw 68% kkym-h-cWw \ne-\n¬°p-∂-Xp-sIm≠v CO2 A¥-co-
£-Øn¬ \n∂v \o°w sNøm-\p≈ CXns‚ tijnsb Xn´-s∏-Sp-Øn, A¥m-cmjv{S
Im¿_¨ hn]-Wn-bn¬, Im¿_¨ hym]m-c-Øn-te¿s∏-Sm\p≈ km≤y-X-bp-ap-≠v.
BtKmf ]cn-ÿnXn Zn\-amb 2008 Pq¨ ˛ 5 \v \ΩpsS Im¿_¨ Ipd™ kºØv-
hyh-ÿ-bv°p-th≠n ioe-߃ am‰m-\mWv sFIy-cmjv{S kwL-S\ \sΩ t{]cn-∏n-
°p-∂X - v. B[p-\nI a\p-jys‚ Pohn-X\
- n-eh
- m-ch
- pw, Im¿_¨ kwbp-‡ß - f- psS DXv]m-
Z-\hpw lcn-XK- r-lh
- m-XI
- ß
- f
- psS A¥-co-£Ø - n-te°p≈ \n¿§-a\
- h
- pw XΩn¬ At`-
Zy-amb _‘-ß-fps≠∂v a\- n-em-°p-I-bpw, {]IrXn hn`-h-ßsf A\n-b-{¥n-X-ambn
NqjWw sNbvXpw, kky P¥p sshhn[ytØbpw, Bhmk hyh-ÿ-I-fpsS
\ne\n¬∏nt\bpw Xs∂ A]-I-S-Øn-em°pw hn[w ]cn-ÿn-Xn-tim-jWw kw`-hn-
°p-I-bpw, Imem-hÿm hyXn-bm\w BtKm-f-Xm-]\w XpS-ßnb `hn-jy-Øp-I-fn-te°v
\Ωƒ {]bmWw \S-Øp-IbmWv F∂v a\- n-em-°p-Ibpw thWw. CXn\v XS-bn-Sm-
\mbn \Ωƒ h¿Pn-t°-≠p∂ ioe-ß-sf-°p-dn®v \sΩ t_m[-hm≥am-cm-°m-\pw,
sFIy-cmjv{S kwL-S-\-bpsS B`n-ap-Jy-Øn¬ {ia-߃ Bcw-`n-®n-´p-≠v F∂p-≈Xv
Nmcn-Xm¿∞y-P-\-I-am-Wv. \mw A\p-h¿Øn-t°-≠p∂ kz`m-h-ß-fn¬ ]ca {][m\w
]cn-ÿn-Xn-bn-te°v X≈n-hn-Sp∂ Im¿_-Wns‚ Afhp Ipd-bv°m≥ {]Xn-⁄m-_-
≤cmhpI F∂Xm-Wv. Cub-Sp-Ø-Im-eØv am¿®v 29 \v temI-sa-ºm-Sp-ap≈ 24 ]´-W-
߃ 1 aWn-°q¿ t\cw sshZypXn _‘-߃ hnt—-Zn®v Earth Hour BtLm-jn®
Imcyw kvac-Wo-b-am-Wv. \ΩpsS ssZ\w-Zn\ Pohn-X-Øn¬ Im¿_¨ D]-t`m-K-hpw,
Im¿_¨ kwbp-‡-ß-fpsS ]pd-¥-≈epw XΩn¬ Hcp k¥p-e\mhÿ ssIh-cn-
t°-≠-Xp≠v. CXn\p ]pdta \mw Hmtcm-cp-Øcpw C°m-cy-Øn¬ F{X-tØmfw `mK-
`m-°m-Ip∂p F∂ Imcy-Øn¬ Hcp Bfl ]cn-tim-[\ \S-tØ-≠Xpw AXym-h-iy-
amWv. hy‡n-I-fpw, kvIqƒ, _nkn-\ v ÿm]-\-߃, hyh-km-b-߃ XpS-ßn-b-
hbv°pw CØ-c-Øn¬ BUn-‰p-Iƒ \S-Øm-hp-∂-Xm-Wv. h≥InS kwcw-`-߃ ]pdØp
hnSp∂ lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS tXmXv \nb-{¥n-°m-\mbn ]cn-]m-e\ am¿§-߃
Ah-ew-_n-°m-hp-∂-Xm-Wv. \mw FhnsS \n¬°p∂p. \Ωƒ F{X I≠v lcn-X-Kr-l-
hm-X-I-߃ DXv]m-Zn-∏n-°p∂p, F∂ Adnhv Ch Ipd®p sIm≠phcm-\p≈ {ia-
Øns‚ {]mcw` \S-]-Sn-bm-bn´v FSp-t°-≠-Xm-Wv.
Im¿_¨ ]pd-¥-≈¬ Ipd-bv°m-\mbn \mw ssIs°m-t≈-≠p∂
\S]SnIƒ
Imem-hÿm hyXn-bm-\-hp-ambn _‘-s∏´n´p≈ A]-I-S-߃ Xncn-®-dn-bp-Ibpw,
Ahsb t\cn-Sm-\p≈ X{¥-߃ sa\-s™-Sp-°p-Ibpw I¿Ω-]-≤Xn hnI-kn-∏n-s®-
Sp-°p-Ibpw thWw. \ΩpsS hoSp-I-fn-epw, _nkn\ v ÿm]-\-ß-fnepw Du¿t÷m-]-
tbmKw 10 iX-am\w sh®v Ipd-bv°m≥ {ian-°m-hp-∂-Xm-Wv. Imcy-£-a-amb coXn-bn-
ep-≈ Du¿t÷m-]-tbm-Kw, hoSv, Im¿, Iºyq-´¿, Ce-Ivt{Sm-WnIv D]-I-c-W-߃ XpS-
ßn-b-h-bpsS Imcy-£-a-amb D]-tbm-K-Øn-eqsS \ap°v Du¿÷-hpw, ]W-hpw,
Im¿_¨ ]pd-¥-≈epw henb Hcfhp hsc Ipd-bv°m-hp-∂-Xm-Wv. C∂sØ sI´n-
30
Imem-hÿm hyXn-bm\w
S-\n¿ΩmW ssien-sb√mw GI-tZiw 40% tØmfw CO2s\ ]pd-¥-≈p∂ coXn-bn-ep-
≈-XmWv. Bh-iy-an-√mØ ka-b-ß-fn¬ ^m≥, sse‰v, tamt´m¿, Iºyq-´¿ XpSßnbh
Hm^v sNøpI XpS-ßn hfsc efn-X-amb am¿§-ß-fn-eqsS Du¿÷ \jvSw ]cn-l-cn-
°m-hp-∂X - m-Wv. Desk Top Iºyq-´d
- p-Iƒ°v ]Icw Lap Top D]-tbm-Kn-°p-I, CRT Screens
\v ]Icw LCD D]-tbm-Kn-°pI XpS-ßn-b-hbpw Du¿÷ kwc-£-W-Øn\v DX-Ip-∂-
h-bm-Wv. ]pXnb sSen-I-Ωyq-Wn-t°-j≥ am¿§-ß-fn-eq-sS-bp≈ ktµ-i-hn-\n-abw ]Ip-
Xn-tbmfw bm{Xm-sN-e-hpw, AXn-t\m-S-\p-_-‘n-®p≈ Im¿_¨ ]pd-¥-≈epw Ipd-
bv°p-∂p. sshZyp-Xn-bpsS 15˛20% hsc D]-tbm-Kn-°p-∂Xv sse‰p-Iƒ sXfn-bn-°m-
\mWv. Incandescent Bulb Iƒ°v ]Icw CFL _ƒ_p-Iƒ D]-tbm-Kn-®m¬ GI-tZiw
75% tØmfw sshZypXn em`n-°m-hp-∂-Xm-Wv.
Ipd™ Af-hn¬ Im¿_¨ ]pd-¥-≈p∂ Du¿÷ t{imX- p-Iƒ D]-tbm-Kn-
°p-I. I¬°cn D]-tbm-Kn-®p≈ Dut÷m-Xv]m-Z\w GI-tZiw kutcm-¿t÷m-Xv]m-
Z\tذmƒ 6 aSßpw, Im‰n¬ \n∂v sshZypXn DXv]m-Zn-∏n-°p-∂-Xn-t\-°mƒ 40
aSßpw, Pe-Øn¬ \n∂v sshZypXn DXv]m-Zn-∏n-°p-∂-Xn-t\-°mƒ 200 aSßpw aen-\-
hm-X-I-߃ ]pd-Øp-hn-Sp-∂-Xmbn ]T-\-߃ sXfn-bn-°p-∂p. C∂v ]e cmPy-ß-fnepw
sNdp-InS kwcw-`-߃°pw a‰pw kutcm¿÷w, Nh-dp-Iƒ XpS-ßnbhbn¬ \n∂pw
Nnehp Ipd-™-Xpw, {]Ir-Xn-°n-W-ßp-∂-Xp-amb coXn-bn¬ sshZyp-tXm-Xv]m-Z\w \S-
Øp-∂p-≠v. hml-\-ß-fnepw a‰pw C∂v s]t{Sm-fn\p ]I-cw, {]IrXn hmX-Iw, F¬.-
]n.-Pn. XpS-ßn-bh D]-tbm-Kn-°p-∂p-≠v. h¿≤n® C‘-\m-hiyw t\cn-Sp∂Xn\mbn
hnhn[ssPh C‘\ t{imX- p-Iƒ I≠p-]n-Sn-°p-∂-Xn-\p≈ {ia-߃ cmPy-sa-ºmSpw
\S-°p-∂p-≠v. hoSp-I-fnse sshZypXn Bh-iy-߃ kutcm¿÷-Øn-eq-sS-bpw, a‰pw
t\Sp-I hgn \mw Hmtcm-cp-Ø¿°pw Im¿_¨ Ipd-™, Imcy-£-a-amb Du¿÷-hn-\n-
tbm-K-Øn¬ `mK-`m-°m-hp-∂-Xm-Wv.
ioe-߃ am‰p-∂-Xn-epw, Im¿_¨ Ipd®p sIm≠p≈ {]h¿Ø\ taJ-e-Iƒ
kzoI-cn-°p-∂X- nepw \Ωƒ ]cn-an-Xn-Iƒ t\cn-Sp-∂p-sh-¶n¬ Im¿_¨ Ipd®p sIm≠p
hcm≥ hy‡n-I-tfm, kwcw-`-ßtfm \S-Øp∂ {]h¿Ø-\-ß-fn¬ \ap°pw ]¶mfn-I-
fm-Im-hp-∂-Xm-Wv. aen-\o-I-cWw Ipd™ Du¿t÷m-Xv]m-Z-\w, Ipd™ Du¿÷-D-]-
t`m-Kw, h\-h-Xv°-cWw XpS-ßnb am¿§-ß-fn-eq-sStbm Im¿_¨ BKn-cWw \S-
Øp-∂-Xv t{]m’m-ln-∏n-t°-≠-Xm-Wv.
\ΩpsS hymh-km-bnI cwK-ß-fn¬ 3 ‘R’ s‚ (Reduce, Reuse, Recycle) AXm-
bXv Ipd™ D]-tbm-Kw, ]p\-cp-]-tbmKw, ]p\xNw{I-aWw F∂ aq∂p hmIy-ß-fn¬
A[n-jvTn-X-ambn DXv]m-Z\ {]h¿Ø-\-ß-fn¬ am‰w hcp-Øp-∂-Xn-eqsS \ap°v DXv]m-
Z-\-£-aX ssIh-cn-°m\pw , [\-\jvSw Ipd-bv°m-\pw, Du¿÷-Øns‚ Aan-tXm-]-
tbmKw Ipd-bv°m\pw Ign-bp-∂-Xm-Wv.
]cn-ÿn-Xn-°n-W-ßp∂ coXn-bn-ep≈ km[-\-߃ hn¬°p-∂-Xn-eq-sS-bpw, hmßp-
∂-Xv t{]m-’m-ln-∏n-°pI hgn Im¿-_¨ Ipd™ hymhm-bn-I-cwKw krjvSn-°m-hp-
∂-Xm-Wv. C∂v AØcw DXv]-∂-ß-fpsS hn]Wn°v hfsc henb km[y-X-I-fm-Wp-
31
Imem-hÿm hyXn-bm\w
≈-Xv. Hcp DXv]-∂-Øns‚ DXv]m-Z-\-Øns‚ BZy-L-´-Øn¬ Xs∂ A\p-tbm-Py-amb
coXn-bn-ep≈ am‰-߃ hcp-Øn-bpw, DXv]-∂-Øns‚ D]-tbm-K-Im-e-b-fhv Iq´nbpw
]cn-ÿn-Xn°v tZmj-ap-≠m-ImØ Xc-Øn-ep≈ DXv]-∂-߃ D≠m-°p-∂-Xp-h-gnbpw
hyh-kmb kwcw-`-I¿°v CØcw {]h¿Ø-\-ß-fn¬ ]¶m-fn-I-fm-Im-hp-∂-Xm-Wv. tI{µ
h\ ]cn-ÿnXn a{¥m-ebw 2008 temI ]cn-ÿnXn Zn\-hp-ambn _‘-s∏´v AwKo-I-
cn® “CO2 icn-bm-bXv sXc-s™-Sp-°p-I” F∂ ap{Zm-hm-Iyhpw, “kpÿn-cX
- b
- nte°pw
hf¿®-bn-te-°pw” F∂ apJy hnj-bhpw Imen-I-amb {]iv\ \S-]-Sn-Iƒ°v DNn-X-am-
bXv Xs∂-bm-Wv.
Imem-hÿm hyXn-bm-\sØ t\cn-Sp-∂-Xn-\pw, lcn-X-Krl-hm-X-I-ß-fpsS ]pd-
¥-≈¬ Ipd-®p-sIm≠p hcp-∂-Xn-\p-ap≈ {]h¿Ø-\-ß-fn¬ Kh-s◊‚ v ÿm]-\-
߃°pw, Kh-s◊‚n-Xc ÿm]-\-߃°pw, hy‡n-Iƒ°pw Hcp-an®v {]h¿Øn-°m-
hp-∂-Xm-Wv. ]e temI cmPy-ß-fnepw CØcw kwL-Sn-X-amb {ia-ß-fn-eqsS Im-em-
hÿm hyXn-bm-\w t\cn-Sm≥ Xøm-sd-SpØp Ign-™p.
C¥y Imem-hÿm am‰sØ t\cn-Sm-\p≈ Xøm-sd-Sp-∏p-Iƒ XpSßn Ign-™p.
C-¥y≥ {]-[m-\-a{¥n Imem-hÿm hyXy-bm-\sØ t\cn-Sm-\p≈ Hcp I¿Ω ]≤-
Xn(Action Plan) 2008 Pq¨ 30\v ]p-d-Øn-d-°n. h¿≤n®p hcp∂ \ΩpsS cmPy-Øns‚
Du¿÷ Bh-iy-ßsf ap∂n¬ I≠p-s°m≠v Imemhÿ hyXn-bm-\-Øn-\p-ta-ep≈
C¥y-bpsS {]Xn-I-cWw hy‡-am-°p∂ tcJ-bm-Wn-Xv. {]kvXpX IcSv tcJ ]pd-
Øn-d-°p∂ thf-bn¬ F√mXpd-I-fn-ep-ap≈ hnI-k-\-Øn-\mbn {i≤-tbm-sS Zo¿L-
Im-e-b-f-hn-te°v X{¥-߃ sa\-bm\pw AtX kabw P\-߃°pw Ah-cpsS Pohn-
X-\n-e-hm-c-Øn\pw tIm´-߃ D≠m-°m-Ø-co-Xn-bn¬, Cu X{¥-߃ \S-∏n¬ hcp-
Øp-hm\pw B-lzm\w sNø-Xn-´p-≠v. -C-¥ybpw ssN\bpw lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃
]pd-Øp-hn-Sp∂ Imcy-Øn¬ ap≥-]-¥n-bn¬ Xs∂ \nev°p-∂-sh-¶nepw, C¥y {]Xn-
k-‘nsb t\cn-Sp-hm≥ BZy NphSvshbv∏p-Iƒ h®v Ign-™p. C¥y-bpsS kao-]\w
hnhn[ Bhm-k-hy-h-ÿ-I-fpsS kwc-£-W-Øn-e-[n-jvTn-X-ambn kpÿn-c-hn-I-k\w
e£y-am-°n-bn-´p-≈-Xm-Wv. AXn¬ hnhn[ Akw-kvIrX hkvXp-°-fpsS KWy-amb
D-ev]m-Z\ h¿≤-\-hn-\p-]-cn- Pohn-X-\n-e-hm-c-Ønep≈ Db¿®-bmWv e£y-an-Sp-∂-Xv.
\-ΩpsS P\-Xbv°v Db¿∂ Pohn-X-\n-e-hmcw Dd-∏m-°p-tºmƒ Xs∂ IpSn-sh-≈-Øn-
\mbn ip≤-P-ehpw, ip≤-hmbpw Pohn-°m≥ lcn-X-`q-anbpw e£y-an-Sp-∂p.
cmPy-hym-]-I-ambn kpÿn-c-]mcn-ÿn-XnI kwc-£Ww e£y-am°n Ft´mfw
tZiob ka{K I¿Ω ]≤-Xn-Iƒ Cu IcSv tcJ-bn¬ FSpØp ]d-bp-∂p-≠v. ]mc-º-
tcy-Xc Du¿÷-t{km-X- p-Iƒ, ]cn-ÿnXn kwc-£-Ww, aen-\o-I-c-W-Øns‚ tXmXv
Ipd-bv°¬, Du¿÷-ti-jn-bp≈ sI´nS \n¿Ωm-Ww, kmaq-lnI h\-h-Xv°-c-W-a-S°w
GXm≠v 6000 tImSn sNehv hcp∂ I¿Ω ]≤-Xn-I-fmWv {]Jym-]n-°-s∏-´-Xv. Cu
I¿Ω ]≤-Xn-tc-J-bn-eqsS Du¿÷-£-a-X-bpsS Imcy-Øn¬ \ho-\-amb I≠p-∏n-Sn-
Ø-ßfpw kutcm¿÷sØ IqSp-Xe - mbn D]-tbm-Kn-°m-\p≈ {ia-ßfpw, ]p\-cp-]tbmK-
ti-jn-bp≈ Du¿÷ Dd-hn-S-߃ Is≠ØpI F∂n-hbv°v Du∂¬ sImSp-°p-∂p≠v.
32
Imem-hÿm hyXn-bm\w
33
Imem-hÿm hyXn-bm\w
tIymt´m t{]mt´mtImfpw
A\¥cNn¥Ifpw
]n. {ioIWvT≥ \mb¿
Akn: F≥hb¨sa‚¬ kb‚nÃv,
tIcf kwkvYm\ aen\oIcW \nb{¥W t_m¿Uv
&
B¿. joeΩ
eIvNd¿ & \mjW¬ k¿∆okv kvIow t{]m{Kmw Hm^ok¿,
{io i¶cmNmcy kwkvIrX k¿∆Iemime
34
Imem-hÿm hyXn-bm\w
sNøptºmƒ F¥mWv Cu DSºSn, CXns‚ ]n∂nse Ncn{Xsa¥v F∂v XpSßn
]e Imcyhpw hniZamt°≠Xp≈XpsIm≠v Chtbmtcm∂pw khnkvXcw N¿®
sNøp-∂Xv DNn-X-am-bn-cn-°pw.
F¥mWv tIymt´m t{]mt´mtImƒ ?
tIymt´m t{]mt´mtImƒ AYhm sFIycmjv{S k`bpsS ImemhkvYm hyXn-
bm-\-Øn-t∑-ep≈ I¨sh≥js‚ (UNFCCC) N´°qSn\IØv Hcp A¥mcmjv{S DS-
º-Sn-bm-Wv. bYm¿XvYØn¬ CXv UNFCC bpsS Hcp t`ZKXnbmWv. Cu DSºSn
AwKo-I-cn-°p∂ cmjv{S߃ - AhcpsS Im¿_¨ UtbmssIvsskUpw a‰v A©v
lcn-XK- rl hmXIßfpsS Dev]mZ\w Ipdbv°pItbm Dev]m-Z\w \ne\ndpØpItbm,
h¿Zv [ n∏n°pItbm sNøp∂ ]£w ChbpsS Dev ] mZ\ {Ib hn{Ibßfn¬
G¿s∏Smsa∂v A¥mcmjv{S kaqlØn≥ Dd∏p Xcp∂p. \ΩpsS ImemhkvYm
{]Xn`mkßfn¬ A]IS]camb CSs]SepIƒ am\pjnI {]h¿ØnIfm¬
D≠mIm\nSbpffXv XSbp∂Xn\v th≠n lcn- X - K r- l - h m- X - I - ß - f psS
A¥co£Ønepff Afhv Hcp \nivNnX tXmXnem°n \ne\ndpØI F∂XmWv
CXns‚ Dtt±iy e£yw. 1997 Unkw_dn¬ P∏m\nse tIymt´mbn¬ h®v
DcpØncn™ Cu DSºSn 1996 am¿®v 10\v H∏p tiJcWØn\mbn Bcw`n®v 1999
am¿®v 15\v Ahkm\n°pIbpw sNbvXp. 2005 s^{_phcn 16\v \nehn¬ h∂ Cu
DSºSn 2002 BKÃn¬ Xs∂ `mcXw AwKoIcn®n´p≠v. Atacn°≥ sFIy-\m-Sp-
Ifpw Bkv t {Senbbpw Cu DSºSn AwKoIcn°pItbm hn´p \n¬°pItbm
sNøp∂n√ F∂Xpw Cu AhkcØn¬ Adn™ncnt°≠XmWv. AtXmsSm∏w
Xs∂ Pn-˛ 8 cmjv{SßfpsS 2005 PqWn¬ tN¿∂ ktΩf\Øn¬ `mcXØnse
{][m- \ - a {¥n tUm. a≥taml≥ knwKv hnIkzc cmjv { SßfpsS lcnXKrl
hmXIßfpsS {]Xnio¿j D¬]mZ\ \nc°v hnIknX cmjv{SßfptSXpambn X´n®p
t\m°ptºmƒ hfsc sNdnb Hcp Awiw am{XamsW∂v Nq≠n°m´pIbp≠mbn.
F∂ncp∂mepw s]mXp XXzØn¬ Dd®p \n∂p sIm≠pw th¿Xncn°s∏´
DØchmZnXzØn¬ Nph-Sp-d∏ - n®p sIm≠pw hfsctbsd \mfmbn A¥co£Ønte°p
[mcmfambn D¬]m- Z n- ∏ n®p hn´ncn°p∂ Im¿_¨ hmXIßfpsS Dev ] mZ\w
\nb{¥nt°≠ {][m\ Npa- X e hnIknX cmPy߃°msW∂pw At±lw
Adnbn°pIbp≠mbn. t\sc adn®v , A[nIcn°s∏´ Xo{h hymhkmbnI
]ptcmKXnbpw kmºØnI hf¿®bpw IW- ° n- s e- S p- ° p- t ºmƒ C¥ybpw
AtXmsSm∏w ssN\bpw BWv lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS {][m\ Dev]mZI¿ F∂v
Atacn°≥ sFIy\mSpIƒ a‰p ]m›m- X y- c m- P y- ß - f p- a mbn tN¿∂v
A`n{]mbs∏SpIbp≠mbn. AXn\m¬ tIymt´mbpsS A\¥c ^esذpdn®p
Nn¥n°ptºmƒ Chsb√mw \mw IW°nseSpt°≠Xp≠v.
tIymt´m t{]mt´mt°mfnse LSI߃ Fs¥√mw?
Cu DSºSn AwKoIcn°p∂ cmjv{S߃ Im¿_¨ ssU HmIvsskUns\
IqSmsX aossY≥, ss\{Skv HmIvsskUv, sslt{Um ^vfqtdm Im¿_WpIƒ, s]¿
35
Imem-hÿm hyXn-bm\w
^vfqtdm Im¿_WpIƒ, kƒ^¿ slIvkm ^vfqssdUv F∂nhbpsS A¥-co-£-
Øn-te-°p≈ ]pd¥≈¬ Ipdbv°m≥ _m≤yXs∏´ncn°p∂p. 2012˛HmsS 1990 se
Dev]mZ\Øns‚ 5.2% Ipdhv hcpØWsa∂XmWv e£y\n¿t±iw. Cu DSºSnbn¬
]¶mfnIfmbn´p≈ cmjv{S߃°v \n›nX Afhn\∏pdw Dev]mZ\amIp∂]£w
e£yw t\Sn°gn™n´p≈ ]¶mfn cmjv { Sßfpambn Im¿_¨ {Ibhn{Ibw
\SØm\pw Cu DSºSnbn¬ \n¿t±iap≠v.
Imemhÿm hyXnbm\sذpdn®v D¬°WvT F¥n\v?
Imemhÿm hyXnbm\Ønt∑ep≈ D¬°WvTbmWt√m ChnsS {][m\ambpw
\ngen°p∂Xv? At∏mƒ temIcmjv{Sßsf√mw Htc kzcØn¬ Nn¥n®v Htc coXn-
bn-ep≈ \S]SnIƒ°v XømdmIptam C√tbm Cs√¶n¬ \aps°¥m Fs∂m-s°-
bmhmw Nn¥Iƒ. At∏mƒ Hcp A¥mcmjv{S DSºSnbpsS ^e{]m]vXnsb°pdn®v
Bi¶bp≠mIpI XnI®pw kzm`mhnIamWt√m? CØcw Bi¶bv°v ASn-ÿm-\-
apt≠m Ds≠¶n¬ F¥mWXn\v ImcWw Fs∂ms° hniIe\w
sNbv X tijamImw Cu DSºSnbpsS A\¥cNn¥Ifnte°p≈ N¿®Iƒ.
BbXn\m¬ \ap°v A¬]w ASnÿm\ hnjbßfnte°v {i≤ Xncn°mw.
F¥mWv BtKmf Xm]\w?
a\pjys‚ A\nb{¥nX {]h¿Ø\ßfm¬ `qafieØns‚ icmicn Dujvamhv
Dbcp∂ {]hWXsbbmWv BtKmf Xm]\w sIm≠v hnh£n°p∂Xv. Ncn{XmXoX
Imew apX¬ B\pImenIw hscbp≈ ISensebpw Icbnsebpw Dujvamhv Af∂p
Xn´s∏SpØpIbpw D]{KlßfneqsS e`yambn´p≈ hnhcßsfbpw ASn-ÿm-\-
s∏-SpØn X´n®pt\m°ptºmƒ BtKmfXm]\w F∂Xv AwKoIcn°s∏´ hkvXp-
X-bm-Wv. ISense Npcpßp∂ a™p]mfnIƒ, DcpInsbmen°p∂ lna]mfnIƒ,
hwi\miw kw`hn°pItbm as‰mcnStذv k©mcam¿Kw I≠p]nSn°pItbm
sNøp∂ Poh-Pm-e-߃ F∂nhsbms° CXns‚ {]Xn^e\߃ am{Xw.
F¥mWo lcnXKrl {]`mhw?
`utam]cnXeØnse A[nIcn°s∏´ NqSv A¥co£Ønte°v FØn-t®-cp-
∂n√ F∂Xn\m¬ `qafieØn¬ BtKmfXm]\Øn\v CXv ImcWamIp∂p. Npcp-
°-Øn¬ lcnXKrlhmXIßfmb Im¿_¨ ssU HmIvsskUpw aossY\pw
kutcm¿÷sØ IS∂phcm≥ A\phZn°p∂ps≠¶nepw NqSns\ ]pdtذv
t]mIm≥ A\phZn°p∂n√ F∂XmWv lcnXKrl{]`mhw.
a\pjys‚ Fs¥ms° {]h¿Ø\ßfmWv BtKmfXm]\Øn\v
CSbm°p∂Xv?
B[p\nI kaqlhpambn _‘s∏´ GsXmcp {]h¿Ønbpw F∂v Npcp°Øn¬
]dbmsa¶nepw \ΩpsS hml\߃ ]pdØphnSp∂ Im¿_¨ ssU HmIvsskUv,
I¬°cn D]tbmKn®p≈ sshZypXn Dev]mZ\w, I∂pImen kwc£WimeIfnse
36
Imem-hÿm hyXn-bm\w
AXn`oaamb aossY≥ ]pd¥≈¬, h\\ioIcWw F∂nhsbms° Ahbn¬
NneXp am{Xw. A¥-co-£-Øn¬ Im¿_¨ ssU HmIvsskUv hen-s®-Sp-°p-Ibpw
HmIvknP≥ ]pd-Øp-hn-Sp-Ibpw ]I¬kabßfn¬ sNøm-dp≠t√m. AXp-sIm≠v
h\\ioIcWw BtKm-f-Xm-]-\-Øn\v Hcp {][m\LSIw Xs∂bmWv.
Imemhÿm hyXnbm\w sIm≠v Fs¥ms° kw`hn°mw?
l a™p]mfnIƒ hfsc s]s´∂v DcpIn HgpImw F∂XpsIm≠v a\pjy\pw
kky߃°pw P¥p°ƒ°pw F∂pth≠ XpS¿®bmbn Pew e`y-am-tI-≠-h-
bvs°ms° th≠nbp≈ ip≤Pew \jvSamhp∂p.
l Xm]\ne hyXnbm\߃°v hfscs∏s´∂v {]XnIcn°p∂ kkyßfpsSbpw
P¥p°fpsSbpw hwi\mihpw k©mcam¿Kw Is≠Øm\p≈ Ignhv \in-°-
epw.
l DjvWtaJeIfnse IoSßfpsS sXt°m´p≈ k©mchpw AXphgn atednb
XpSßnb tcmKßfpsS hym]\hpw.
l Xmgv∂ {]tZißfpw cmjv{Sßfpw ISen\Snbn¬ s]´pt]mIpI.
l NnebnSßfn¬ h¿≤n® tXmXnep≈ t]amcnbpw sImSp¶m‰pw a‰p Nne-bn-S-
ß-fn¬ AXypjvWhpw sImSpw hcƒ®bpw.
l {[ph IcSnIƒ t]mep≈hbv°v Bhmkhyhÿ \jvSamI¬.
l hn`hkamlcWØnt∑ep≈ am’cyw \nanØw a\pjy¿°nSbn¬ h¿≤n-®p-
h-cm-hp∂ X¿°ßƒ.
Imemhÿm hyXnbm\w XSbm≥ \ap°mIptam?
C√, \mw a\ nem°nbncn°p∂ BtKmfXm]\ne h¿≤\ \q‰m≠pItfmfw
XpS¿∂psImt≠bncn°pw. F∂m¬ Ct∏mƒ th≠ kabØv \mw th≠ coXnbn¬
{ian®m¬ BtKmfXm]\ h¿≤\hns‚ \nc°n¬ Ipdhv hcpØm\pw AXneqsS
h∂p kw`hn°m\nSbp≈ B]ØpIfpsS Xo{hX Ipdbv°m\pw Ignt™°pw.
C{Xbpw ASnÿm\]cambn N¿® sNbvXp Ign™ ÿnXn°v C\n \ap°v
ho≠pw tIymt´m t{]mt´mtImfnte°v Xs∂ hcmw. tIymt´m t{]mt´mtImfns\
GsXm-cmƒ°pw c≠p tImWn¬ \n∂v ho£n°mhp∂XmWv. AXmbXv \ne-\n-
ev°mØp Hcp {]iv\Ønt∑ep≈ AXy[nIw Nnethdnb ]cn-lm-c-\n¿t±iw Ft∂m
AXpa√ BtKmfXm]\w F∂ ssSw t_mw_n¬ \n∂v `qa-WvUe - sØ c£n°m\p≈
G‰hpw \√ D]m[n Ft∂m Hs° AXns\°pdn®v ]dbmw. GXmbmepw tIymt´m
t{]mt´mtImƒ Imemhÿm hyXnbm\sØ kw_‘n°p∂Xm-sW∂ hkvXpX
AXpas√¶n¬ `qafieØnse BtKmf Xm]\ne h¿≤\hns\ AXv A`n-ap-Jo-I-
cn-°p∂p F∂pw ]dbmw. tIymt´m t{]mt´mtImfn\v CXns\ ^e{]Zambn t\cn-Sm-
\m-Iptam F∂Xv C∂pw X¿°hnjbw Xs∂bm-sW-∂Xpw as‰mcp hkvXpXbmWv.
37
Imem-hÿm hyXn-bm\w
38
Imem-hÿm hyXn-bm\w
39
Imem-hÿm hyXn-bm\w
]¶mfn cmjv{SØnepw h\h¬°cWw t]mep≈ ]cn]mSnIƒ \S∏nem°n CØcw
s{IUn‰pIƒ hn{Ibw \SØmhp∂XmWv. hnIkzc cmjv{Sßfnte°v ]cnÿnXn
kulrZ kmt¶XnIhnZy ]I¿∂v \¬Ip∂ ip≤ hnIk\ k{ºZmbhpw (Clean
Development Mechanism) BImhp∂XmWv . tIymt´m t{]mt´mtImƒ
AwKcmjv{S߃ tIymt´m DSºSn e£y߃ ssIhcn°m≥ kzbtahbp≈
am¿K߃ Is≠Øm≥ _m≤yXs∏´ncn°p∂p. AØcw AwKcmPyßfpsS
]pd¥≈¬ Afhv 200/2012 e£y߃°v hnt[bambncn°pw.
tIymt´m e£yw t\Snbns√¶n¬ Hcp cmjv{SØns\¥v kw`hn°pw?
tIymt´m DSºSnbn¬ Hmtcm cmjv{SØns‚bpw ]ptcmKXnbpw {]h¿Ø\hpw
hnebncpØm\pff am¿§ßfpap≠v . AXn¬ ]ngbv ° pff \n¿t±ißfpap≠v .
BZysØ e£y Imebfhmb 2012˛¬ ssIhcnt°≠ lcnXKrlhmXI ]pd¥ff¬
e£yw t\Sm≥ IgnbmØ cmjv{S߃ ASpØ e£y Imebfhn¬, ap≥]v t\Sm≥
IgnbmØ Afhnt\msSm∏w 30% A[nIcn® ]ng F∂ IW°n\pff e£yhpw
t\Sm≥ _m[yXs∏´ncn°p∂p. Im¿_¨ {Ibhn{Ib߃°pff B cmjv{SØns‚
AhImihpw \ndpØem°s∏Sp∂XmWv.
BtKmf Nn¥bpw {]mtZinI {]h¿Ø\hpw
lcnXKrl hmXIßfpsS ]pd¥ffen¬ \nivNbZm¿VytØmsSbpff NphSp
hbv]pIƒ°pw AXneqsS am\h cminbpsS \∑bv°pw th≠nbpff `mcX k¿°m-
cns‚ \S]SnbmWt√m tIymt´m DSºSn AwKoIcn°¬. BbXn\m¬ Xs∂ \mw
Hmtcm `mcX ]uc\pw \ap°v BImhp∂ hn[Øn¬ lcnXKrl hmXIßfpsS
]pd-¥-≈-en¬ Ipdhp hcpØm\mbn {iant°≠Xv B¿j `mcX kwkv°mcØns‚
A¥ Øbv°v tN¿∂XmWv. F¶n¬ Hcp ]ucs\∂ \nebn¬ \ap°v F¥v
sNøphm\mIpsa∂v t\m°mw.
1. bm{X sNøptºmƒ
l kzImcy hml\ßfpsS D]tbmKw ]camh[n Ipdbv°pI. XWp-Øn-cn-°p-
tºm-gmWv ImdpIƒ A[nI hmXI߃ ]pd¥ffp∂Xv. Hcp BgvNbnse
kzImcy bm{XIƒ ]camh[n Ipdbv°m\mbn Hmtcm BgvNbntebv°pw
th≠ Imcy߃ ap≥Iq´n Xømdm°pI.
l \nßfpsS hml\ßfn¬ \n∂pff AXymhiy `mcw Hgnhm°pI. CXneqsS
C‘\£aX IqSp∂tXmsSm∏w hmXIßfpsS ]pd¥ff¬ Ipdbv°pIbpw
sNømw.
l SbdpIfnse a¿±w IrXyambn \ne\ndpØp∂XneqsS C‘\£aX Dd∏p
hcpØmw.
l Ignbp∂nStØmfw s]mXp bm{Xm kwhn[m\w (]ªnIv {Sm≥kvt]m¿´v
knÃw) D]tbmKn°pI.
40
Imem-hÿm hyXn-bm\w
l kz¥w Imdn\v ]Icw Hcp h¿jw s]mXp bm{Xm kwhn[m\w D]-tbm-Kn-
°p-∂X- n-eqsS A¥co£ØnseØp∂ amen\yßfn¬ Hcp S¨ hsc Ipdhp
hcp-Ømw.
l s]mXp bm{Xm kwhn[m\ØneqsS Hcp _ n\v 40 a‰v hml\ßsf tdmUn¬
\n∂v am‰n \ndpØm≥ Ignbpw. Aßs\ Hcp h¿jw sIm≠v B Hcp _ n\v
9 S¨ amen\y߃ A¥co£ØnseØp∂Xv XSbm\mIpw.
l HmSp∂ Hcp hml\sØ At]£n®v Ãm¿´m°n \ndpØnbn´ncn°p∂
F©n≥ Cc´n amen\y߃ ]pdØp hnSp∂p. CXv Hgn-hm-°p-I.
2. hoSpIfn¬
l Bhiyan√mØ CeIv{SnIv D]IcW߃ Hm^m°pI. Ãm≥Uv ss_ Bbn
\ndpØnbnSp∂ D]IcW߃ Bhiyan√msX Du¿÷w ]mgm°p∂p.
l Fb¿ I≠oj\dpIƒ BhiyØn\v am{Xw D]tbmKn°pI. \nßfpsS
sX¿tamÃm‰v Ht∂m ct≠m Un{Kn XmgvØn sk‰v sNøp∂Xp Xs∂ Du¿÷
D]t`mKw hfscb[nIw Ipdbv°pw.
l Ignbp∂nStØmfw F√mw Xs∂ ]p\cp]tbmKw \SØpI. ]pXnb Akw-
kvIrX hkvXp°ƒ tXSn D]tbmKtbmKyamb ]Zm¿∞߃ \n¿Ωn-°p-
∂-Xn\p th≠ Du¿÷sØ At]£n®v ]p\cp]tbmKw hfsctbsd {]tbm-
P\w sNøpw.
l D]tbmKn°mØt∏mƒ Iºyq´¿ Hm^m°pI.
l CFL s‚ D]tbmKw ioeam°pI. km[mcW In´p∂ {]Imiw In´m≥ th≠n
CFL D]tbmKn°ptºmƒ 75% Du¿÷w Ipd®p aXn F∂v am{Xa√ CXv
a‰p≈Xnt\°mƒ ]Ønc´n A[nI kabw \¬Ip∂XpamWv.
l Blmcw ]mNIw sNøptºmƒ aqSn sIm≠v ASbv°p∂Xp sIm≠v 20%
Du¿÷w em`n°msa∂v am{Xa√ ]mNI kabw Ipdbv°m\pw Ignbpw.
3. Hm^okv/ sXmgn¬ ÿew
l Bhiyan√mØ kabßfn¬ sse‰pw ^m\pw Hm^m°pI.
l Im¿_¨ Dev]mZ\w Ipdbv°m\p≈ kwhn[m\߃ G¿s∏SpØm≥
tae[nImcnIsf t{]cn∏n°pI.
4. ]qt¥m´Øn¬
l NhdpIƒ IØn°p∂Xn\v ]Icw ItºmÃv hfw \n¿Ωn°pI.
l aÆnc ItºmÃpw ]co£n°mhp∂XmWv.
5. Blmc ]Zm¿∞߃
l {]mtZinIambn e`yambn´p≈ ]®°dnIƒ D]tbmKn®v ioen°pI. hnZqc
41
Imem-hÿm hyXn-bm\w
ÿeßfn¬ \n∂pw hcp∂ km[\߃°v am¿°‰p≠m°nbm¬
d{^nPtdj≥ apXembhbv°mbn [mcmfw Du¿÷w th≠n hcpw.
l amwkmlmcw \ncp’mls∏SpØpI. I∂pImenIsf [mcmfambn hf¿Øp-
hm-\n-S-bm-bm¬ (amwkØn\v th≠n IqSn) S¨ IW°n\v aossY≥ A¥-
co-£-Øn-te°v FØn°pIbmbncn°pw ^ew.
Cu ]d™Xn¬ \ns∂ms° Hcp Imcyw hyIv X amWv . a\pjy≥ Xs∂
Xocpam\nt°≠nbncn°p∂p Ah\pw Ahs‚ hcpw XeapdIƒ°pw kpJ kar≤n
]q¿Æamb PohnXw Bhiyapt≠m, F¶n¬ BbXntebv°p th≠ {]hrØnIƒ
Aev]w hnjatØmsSbmsW¶nepw \mw Gs‰Spt°≠nbncn°p∂p, F√mw \√Xn\p
th≠n.
42
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw
lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ßfpw
tUm. C.-sP. kJ-dnb
`ua-imkv{X ]T\ tI{µw
43
Imem-hÿm hyXn-bm\w
s°m-≠n-cn-°p-∂p. temI-Ønse G‰hpw i‡n-tb-dnb Iºyq-´-dp-Iƒ C∂v Imem-
hÿm am‰-Øns‚ km≤y-X-I-sf-∏‰n ‘Nn¥n®v Xe ]pI-bv°p-∂p.’ Cu anI-hmWv
C∂v Imem-hÿm am‰-sØ-∏‰n imkv{X-k-aqlw \¬Ip∂ ap∂-dn-bn-∏p-Iƒ°v hnizm-
ky-X-tb-Ip-∂-Xpw.
Imew sX‰nb ag-bpw, hgn-am-dn-t∏m-hp∂ Ime-h¿j-hpw, Ien-Xp-≈p∂ Npg-en-
°m-‰pw, aSn-®p-\n¬°p∂ lna-]m-X-hpw, Db-cp∂ kap{Z-\n-c-∏pw, Dcp-Ip∂ a™p-]m-
fnbpw F√mw Imem-hÿm am‰-Øns‚ _ln¿`m-h-ß-fmbn IW-°m-°-s∏-Sp-∂p.
Hcp-]t£ C∂v temI-P-\-X-sb-bmsI BImw-£-`-cn-X-cm-°p∂ G‰hpw henb
{]iv\w CXp Xs∂-bm-Wv. bp.F≥.F^[Link].-kn. (UNFCC) bpw, sF.-]n.-kn.-kn. (IPCC)
bpw, tIymt´m t{]mt´m-t°mfpw (Kyoto Protocol), tè dnhyqhpw (Stern Review)
Hs° C∂v km[m-c-W-°m¿°v ]cn-Nn-X-ß-fmb t]cp-I-fm-Wv. temI-cm-jv{S-ß-fm-
Is´ Imem-hÿm am‰-Øns‚ DØ-c-hm-Zn-Xz-sØ-∏‰n Btcm-]W {]Xym-tcm-]-W-ß-
fpsS hgn-bn-em-Wv. P\-kw-Jy-bn¬ ap∂n¬ \n¬°p∂ Gjy≥ cmPy-ß-fmWv Imem-
hÿm am‰-Øn-\p-Ø-c-hm-Zn-Iƒ F∂v Ata-cn° Btcm-]n-°p-tºmƒ FÆ-Øn¬
ipjvI-cmb ]Sn-™m-d≥ ]uc≥am-cpsS B¿Øn-bmWv CXn-s\√mw Imc-W-sa∂v
adn-®pw. Cu `qanbpw AXnse hn`-h-ßfpw am\-h-hw-i-Øn-s‚-bmsI D]-t`m-K-Øn-\p-
≈-Xm-sW∂ Nn¥m-KXn ]pe-cpw-hsc CXp XpS¿t∂-°pw.
Imc-W-߃
Imem-hÿm am‰-Øn\p Imc-W-ambn {]h-Nn-°-s∏-´n-cp-∂Xpw C∂n-t∏mƒ
s]mXpth AwKo-I-cn-°-s∏-´-Xp-amb ImcWw A¥-co-£-Ønse lcn-X-Kr-l-hm-X-I-
ß-fpsS Af-hn-ep-≠m-Ip∂ h¿≤-\-bm-Wv. Im¿_¨ Utbm-IvsskUv (Carbon diox-
ide - CO2), aotY≥ (Methane - CH4), ss\{Skv HmIvsskUv (Nitrous Oxide - N2O) XpS-
ßn-b-h-bmWv {][m\ lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃. lcn-X-Krl (greenhouse) sa∂Xv
XWpØ Imem-hÿ \ne-hn-ep≈ {]tZ-i-ß-fnse IÆm-Sn-Nn-√p-Iƒ sIm≠p-≠m-
°nb sI´n-S-ß-fm-Wv. Ch-bnse Xm]-\ne ]pd-tØ-Xn-s\-°mƒ IqSp-X-em-bn-cn-°p-
sa-∂-Xp-sIm≠v ]®-°-dn-Ifpw a‰pw hf¿Øm≥ D]-tbm-Kn-®p-h-cp-∂p. CXn-\p-≈nse
Xm]-\ne IqSm≥ ImcWw D≈n¬ IS-°p∂ kutcm¿÷w ]p\¿hn-In-cWw hgn
\jvS-s∏-SmsX XSp-Øp-\n¿Ø-s∏-Sp∂p F∂-Xm-Wv. CXmWv lcn-X-Kr-l-{]-`mhw
(greenhouse effect). CXn-t\mSv kam-\-amb coXn-bn-emWv A¥-co-£-Ønse lcn-X-
Kr-l-hm-X-I-ßfpw s]cp-am-dp-∂-Xv. `qan-bnse kzm`m-hnI Du¿÷ t{kmX- p-I-sf√mw
Xs∂, Pntbm-sX¿a¬ (geothermal) F\¿Pn HgnsI F√mw kqcy-\n¬ \n∂pw e`n-
°p-∂-Xm-Wv. Aƒ{Sm-h-b-e‰pw (ultraviolet), kqcy-{]-Im-i-ambn \mw ImWp∂ hnhn[
h¿Æ-{]-Im-ihpw (visible light), Xm]-hn-In-c-W-ßfpw (Infra red), tdUntbm Xcw-K-
ßfpw F√mw Dƒs∏-Sp∂ hnZypXv Im¥nI Xcw-K-t{i-Wn-bm-bmWv kutcm¿÷w
e`n-°p-∂-Xv. CXn¬ Aƒ{Sm-h-b-e‰v Xcw-K-ssZ¿Lyw Ipd-™Xpw, Xm]-hn-In-c-W-
߃ Xcw-K-ssZ¿Lyw IqSn-b-Xp-amb hnIn-c-W-ß-fm-Wv. hnhn[ hkvXp-°-fp-sSbpw,
hmX-I-ß-fp-sSbpw X∑m-{X-Iƒ {]tXyI Xcw-K-ssZ¿Ly-ap≈ hnIn-c-W-ßsf BKn-
44
Imem-hÿm hyXn-bm\w
cWw sNøp-∂p. Cu {]tXyI Xcw-K-ssZ¿Ly-߃, a\p-jy-cpsS hnc¬Xp-ºsØ
hnc-e-S-bmfw t]mse, Hmtcm X∑m-{X°pw kzX-kn-≤-am-bp-≈Xpw Ahsb Xncn-®dn-
bm≥ D]-tbm-K-s∏Spwhn[w khn-ti-j-hp-am-Wv. \ΩpsS lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃°v
Xm]-hn-In-cW t{iWn-bn¬ (Infrared radiation) i‡-amb BKn-cW tijn-bp-≠v.
F∂m¬ Ahbv°v Aƒ{Sm-h-b-e‰vhnkn-_nƒ t{iWn-I-fn¬ ]d-b-ذ BKn-c-W-
ti- j n- s bm- ´ n√ Xm\pw. CXp \nanØw kqcy- \ n¬ \n∂pw `qan- b n- s e- Ø p∂
kutcm¿÷w `uam-¥-co-£-Øn-eqsS Imcy-amb XS- -sam-∂p-an-√msX `utam-]-cn-X-
e-Øn-se-Øp-∂p.
iq\ym-Im-i-Øn-te°v XncnsI {]Xn-^-en-∏n-°-s∏-Sp-∂-sXm-gn-sI-bp≈ Du¿÷w
`utam-]-cn-X-e-Ønse hnhn[ hkvXp-°-ƒ BKn-cWw sNøp-Ibpw Ah-bpsS Xm]-
\ne Db-cp-Ibpw sNøp-∂p. Cu NqSv Xm]-hn-In-c-W-ß-fmbn ]pd-¥-≈-s∏-Sp-Ibpw
Aßs\ D]-cn-Xew XWp-t°-≠-Xp-am-Wv. F∂m¬ Cu Xm]-hn-In-c-W-ßsf A¥-
co-£Ø - nse lcn-XK - r-lh
- m-XI
- ß
- ƒ BKn-cWw sNøp-Ib - m¬ Cu Du¿P-Øn\v `uam-
¥-co£w hn´v ]pdØv t]mIm-\m-hp-∂n-√. Npcp-°n-]-d-™m¬ A`n-a-\yp-hn-s\-t∏mse
A¥-co-£-am-Ip∂ ]fl-hyqlw t`Zn®v AI-Øp-I-S∂ kutcm¿÷-Øn\v ]pd-tذv
IS-°m-\m-hmsX Ipg-ßp-∂p. ^ew `uam-¥-co-£-Øns‚ XWp-°¬ XS-b-s∏-Sp-Ibpw
NqSv Db-cp-Ibpw BWv. Cß-s\-bmWv lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃ `ua-Xm-]-\-Øn\v Imc-
W-am-Ip-∂-Xv. F∂p-h®v lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃ hn√≥am-scm-∂p-a-√. `qan Pohn-hm-k-
tbm-Ky-am-bXv A¥-co-£-Øn¬ Ah D≠m-b-Xp-sIm-≠m-Wv. kqcy-\n¬ \n∂pw `qan-
bn-te°pw N{µ-\n-te-°p-ap≈ icm-icn A-Iew GXm≠v XpeyamW-t√m. F∂n´pw
`qan-bnse Xm]-\ne GI-tZiw ]Xn-\mep Un{Knbpw (14oC) N{µ-\n-teXv ]qPy-Øn\pw
A≥]-Xp-Un{Kn Xmsgbpw (-50oC) BWv. Nt{µm-]-cn-X-e-Ønse icm-icn ]I¬NqSv
107oC BWv. icm-icn cm{Xn-Xm-]-\n-e-bm-hs´ -150oC Dw. CXn¬ \n∂pw hn`n-∂-
ambn `qan-bn¬ Xmc-X-tay\ ‘ka-io-tXm-jvW-amb’ Imem-h-ÿ-bp-≠m-hm≥ ImcWw
`uam-¥-co-£hpw AXnse lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fp-am-Wv. Ah-bpsS A`m-h-Øn¬
`qan-bnepw ITn-\-amb Xm]-hy-Xn-bm-\-ß-fp-≠m-hp-Ibpw X∂n-anØw Poh≥ Xs∂
Akm-≤y-am-hp-Ibpw sNbvtX-s\. F∂m¬ kao-]-Im-e-Øv, AXm-bXv Ign™
\q‰≥]Xp h¿j-߃°p-≈n¬, A¥-co-£-Øn¬ Ch-bpsS tXmXv Db-cm≥ XpSßn.
icm-icn ]d-™m¬ hc≠ (dry air) A¥-co-£-hm-bp-hns‚ 78.1% ss\{S-P\pw (Ni-
trogen - N2), 20.9% HmIvkn-P\pw (Oxygen - O2), 0.93% B¿KWpw (Argon - Ar) BWv.
Ch-b-{Xbpw IqSn 99.93 iX-am-\-am-bn. _m°n F√mw IqSn 0.1% Ønepw Xmsg-bm-
Wv. CXn-\p-≈n-emWv lcn-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS BsI-Øp-I. C{X sNdnb Af-hn-\p-
≈n¬ D≠mb hyXn-bm-\-ß-fmWv C∂v \sΩ BImw-£m-`-cn-X-cm-°pw hn[Øn-ep≈
Imem-hÿm am‰-Øn\v Imc-W-am-b-Xv.
t\csØ ]d-™-Xp-t]mse {][m\ lcn-X-Krl hmX-I-߃ Im¿_¨Utbm-
Ivssk-Upw, aotY-\pw, ss\{Skv HmIvssk-Up-am-Wv. {][m\w F∂p ]d-bp-∂Xv Ch-
bpsS Xm]-\-Øn-\p≈ Ignhpw (GWP - Global Warming Potential), A¥-co-£-Ønse
Ct∏m-gsØ tXmXpw IW-°n-se-Sp-Øn-´m-Wv. lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ßfpsS Xm]-\-tijn
45
Imem-hÿm hyXn-bm\w
(GWP) IW-°m-°p-∂Xv Ahsb Im¿_¨Utbm-Ivssk-Up-ambn Xmc-X-ay-s∏-Sp-Øn-
bn-´m-Wv. AXm-bXv Im¿_¨Utbm-Ivssk-Uns‚ Xm]-\-tijn H∂v (1) Bbn IW-
°m-°n-bn-´p-≠v. CXn\v Cu hmX-I-Øns‚ A¥-co-£-Ønse Pohn-X-Imew (Atmo-
spheric residence time) IqSn IW-°n-se-Sp-°p-∂p-≠v. AX-\p-k-cn®v aotY-\ns‚ Xm]-
\-tijn Ccp-]-sØm∂pw (21) ss\{Skv HmIvssk-Un-t‚Xv Ccp-∂q-‰n-∏Øpw (210)
Bbn IW-°m-°p-∂p.
Im¿_¨Utbm-IvsskUv (CO2 )
CO2 , Im¿_¨ AS-ßnb hkvXp-°-fpsS Zl\ (combustion) ØneqsS D≠m-
hp-∂p. s]t{Sm-fn-bw, I¬°-cn, {]Ir-Xn-hm-X-Iw, hndIv F∂p th≠ H´p-an° F√m
C‘-\-ßfpw (B-Wh C‘-\-hpw, ssl{U-P\pw Hgn-®v) Im¿_¨ Utbm-IvsskUv
D¬∏m-Zn-∏n-°p-∂p. CXv km[m-cW Dujvam-hnepw a¿±-Ønepw Hcp hmX-Ia
- m-Wv. Db¿∂
a¿±-Øn¬ XWp-∏n-®m¬ {Zh-am-bpw, Jc-ambpw am‰m-sa-¶nepw Pe-Øn¬ \∂mbn
ebn-°p-sa-∂-Xn-\m¬ kap-{Z-P-e-Øn¬ CXns‚ hen-sbmcp tiJ-c-ap-≠v. AXn-\m¬
kap-{Z-P-e-Øns‚ NqSv Db¿∂m¬ AXn¬ ebn-®n-cn-°p∂ Im¿_¨ Utbm-IvsskUv
h≥tXm-Xn¬ A¥-co-£-Øn-te°v ]pd-¥-≈-s∏-Sp-sa∂ `bhpw imkv{X-⁄¿°p-
≠v. kky-Pm-e-߃ CXns\ Pe-Øn-s‚bpw, kqcy-{]-Im-i-Øn-s‚bpw (photosynthe-
sis) klm-b-tØmsS Blm-c-am°n am‰p-∂p. Aßs\ A¥-co-£-Ønse Im¿_¨
Utbm-Ivssk-Uns‚ G‰hpw apJy D]-t`m-‡mhv kky-Pm-e-߃, {]tXy-In®pw h\-
ta-J-e-I-fm-Wv. A¥-co-£-Ønse Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns\ am‰n-h-bv°p-∂-Xn\v
(carbon sequestration) imkv{X-⁄¿ ]d-bp∂ apJy D]m-[nbpw h\-h¬°-c-W-amWv.
aotY≥
ssPhhkvXp-°-fpsS Nob¬ BWv aotY-\ns‚ {][m\ t{kmX- v. HmIvkn-
Ps‚ A`m-h-Øn¬ {]h¿Øn-°p∂ _mIvSo-cn-b-Iƒ (Anarobic bacteria) BWv Cu
hmX-I-Øns‚ apJy DXv]m-Z-I¿. Zl\ kz`mh-ap≈ (combustible) Cu hmXIw Hcp
\√ C‘-\-hp-am-Wv. _tbm-Kym-knse apJy-L-SIw (D-t±iw 65%) Bb Cu hmXIw
{Zho-I-cn-°pI Ffp-∏-a-√. IS-en-\-Sn-bn¬ aotY≥ sslt{U‰v (Methane hydrate) ]c-ep-
I-fmbn aotY-\ns‚ h≥ \nt£]w D≠v. kap-{Z-P-e-Øn¬ Aen-™p-tN¿∂ \ne-
bnepw aotY≥ tiJcw kap-{Z-Øn-ep-≠v. Pem-i-b-߃ {]tXy-In®pw ip≤-P-em-i-b-
߃ aotY-\ns‚ D¬]m-Z-\-Øn¬ hen-sbmcp ]¶p-h-ln-°p-∂p.
Im¿jn-I-hr-Øn-bmWv ss\{Skv HmIvssk-Uns‚ apJy t{kmX- v. ]mIy-P-\-I-
a-S-ßnb cmk-hf {]tbm-K-tØm-sS-bp≈ Xo{h-Ir-jn, Cu hmX-I-Øns‚ D¬∏m-Z-\-
Øn\p Imc-W-am-Ip-∂p. C‘\ D]-tbm-K-amWv as‰mcp {][m\ LS-Iw.
Ch-bpsS tXmXn¬ {it≤-b-amb am‰-ap-≠m-hm≥ XpS-ßn-bXv hymh-km-bnI
hnπ-h-Øns‚ XpS-°-tØm-sS-bm-Wv. Bbn-cØn Fgp-∂q‰n A≥]-Xn¬ 0.7 ppm (Z-i-
e-£-Øn-sem-cwiw ˛ Parts per million) Bbn-cp∂p aotY-\ns‚ A¥-co-£-Ønse
tXmXv. F∂m¬ Bbn-cØn sXm≈m-bn-cØn sXmÆq-s‰´v Bb-t∏mtg°p-aXv 1.75
46
Imem-hÿm hyXn-bm\w
ppm Bbn Db¿∂p. CtX Ime-b-f-hn¬ ss\{Skv HmIvssk-Uns‚ tXmXv 0.27 ppm
¬ \n∂pw 0.314 ppm Bbn Db¿∂p. Im¿_¨U-tbm-Ivssk-Um-hs´ 280 ppm ¬
\n∂pw 377 ppm Bbn Db¿∂p.
tIc-f-Ønse Ahÿ
lcn-XK - r-lh
- m-XI
- ß
- f
- psS ]pd-¥≈
- ¬ Imem-hÿ
- b
- n-ep-≠m-°p∂ am‰-߃ Xt±-
io-b-ambn (Local) IW-°m-°m≥ Ign-bn-√. Ch A¥-co-£-Øn¬ hfsc thKw hym]n-
°p-sa∂XpsIm≠v Ch-bp-≠m-°p∂ Imem-hÿm am‰-߃ BtKm-fm-Sn-ÿm-\-Øn¬
hni-I-e\w sNtø-≠n-bn-cn-°p-∂p. AXn-\m-emWv CØcw hmX-I-ß-fpsS ]pd-¥-
≈¬ \nb-{¥n-°p-∂-Xn\v tIymt´m t{]mt´m-t°mƒ XpS-ßnb A¥m-cmjv{S DS-º-Sn-
Iƒ \ne-hn¬ h∂-Xpw.
lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃ aqe-ap-≠m-Ip∂ Imem-h-ÿm-am‰w {]mtZ-in-I-ambn IW-
°m-°m-\m-hn-s√-¶nepw Ch-bpsS D¬∏m-Z-\hpw ]pd-¥-≈epw kw_-‘n® {]mtZ-
inI IW-s°-Sp-∏p-Iƒ Bh-iy-am-Wv. Xncp-h-\-¥-]p-csØ sk‚¿ t^m¿ F¿Øv
kb≥kv ÃUo-kn¬ (Centre for Earth Science Studies - CESS) Cu lcnXKrl-hm-X-I-
ß-sf-∏‰n ]T-\-߃ \S-°p-∂p-≠v. kao-]-Im-eØv Cu lcn-XKrl-hm-X-I-ß-fpsS
{]mtZ-inI D¬∏m-Z-\-Øn-ep-≠mb G‰-°p-d-®n-ep-Iƒ IuXp-I-I-chpw IqSn-bm-Wv.
ap≥ ]d-™-Xp-t]mse Im¿_¨ ssU HmIvssk-Uns‚ apJy-t{km-X v C‘-
\-ß-fpsS {]tXy-In-®pw, s]t{Sm-fnbw C‘-\-ß-fpsS D]-tbm-K-am-Wv. Ch-bpsS hymh-
km-bnI D]-tbm-K-tØ-°mƒ KXm-KX cwKsØ D]-tbm-K-Øn-emWv kao-]-Im-eØv
h≥ h¿≤-\hv D≠m-bn-cn-°p-∂X - v. \ΩpsS tdmUp-Iƒ Xnßn-\n-d™v Cg™p \oßp∂
hml-\-\nc ]pd-¥-≈p-∂Xv Zi-e-£-°-W-°n\v S¨ Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Um-
Wv. CXn\v apJy-Im-cWw kzImcy hml-\-ß-fpsS FÆ-Øn-ep-≠m-bn-´p≈ h¿≤-\-
bm-Wv. A\p-_-‘-ambn tN¿Øn-´p≈ {Km^p-I-fn¬ \n∂pw Cu h¿≤-\hv {]I-S-am-
W-t√m. hyh-km-b-im-e-Iƒ ]pd-¥-≈p-∂-Xns‚ \men-c-´n-tbm-f-amWv hml-\-ß-fn¬
\n∂p≈ Im¿_¨ Utbm-IvsskUv F∂p am{X-a-√, h¿jw-tXmdpw Ch c≠n-ep-ap-
≠m-hp∂ h¿≤-\-bpsS tXmXpw hyXy-kvX-am-Wv. hml-\-ß-fn¬ \n∂p≈ Im¿_¨
Utbm-IvsskUv AXn-thKw IqSn-s°m-≠n-cn-°p-∂p. Cu ÿnXn khn-tij {i≤
A¿ln-°p-∂-Xm-Wv. hml-\-ß-fpsS FÆ-Øn-ep-≠m-hp∂ A\n-b-{¥n-X-amb h¿≤-
\-hv, s]mXp KXm-KX kwhn-[m-\-Øns‚ icn-bmb hnI-k-\-Øn-eqsS XS-bm-hp-∂-
Xm-Wv. CXp-aqew Cu taJ-e-bn¬ \n∂p≈ Im¿_¨ Utbm-IvsskUv Ipd-bv°m-
sa∂p am{X-a-√, A{Xbpw IqSn C‘-\-߃ \ap°v hymh-km-bnI D¬∏m-Z\ taJ-e-
I-fn¬ D]-tbm-Kn-°m≥ Ign-bp-Ibpw sNøpw.
tIc-f-Øn¬ {][m\ taJ-e-I-fn¬ \n∂pw ]pd-¥-≈-s∏-Sp∂ aotY-\ns‚ Ahÿ
Iptd-°qSn ck-I-c-am-Wv. aotY-\ns‚ {][m-\-t{km-X- p-Iƒ Pem-i-b-ß-fpw, s\¬Ir-
jn-bpw, I∂p-Imen hf¿Ø-epw, C‘\ D]-t`m-Khpw BWv. CXn¬ ]e-Xnepw kao-
]-Im-eØv Ipdhv h∂n-´p-s≠-∂Xv Hcp Xc-Øn¬ Bizm-k-Øn\p hI Xcp-∂p-s≠-
¶nepw Ah-bpsS Imc-W-߃ A`n-am-\-I-c-a-√. DZm-l-c-W-Øn\v s\¬Ir-jn-bn¬
47
Imem-hÿm hyXn-bm\w
h∂n-´p≈ h≥Ip-d-hv, s\¬Ir-jn-bn¬ \n∂pw D¬∏m-Zn-∏n-°-s∏-Sp∂ aotY-\ns‚ Af-
hn¬ h≥Ip-dhv hcp-Øn-bn-cn-°p-∂p. ]t£ AXv \ΩpsS apJy-`-£-W-amb Acn°v
a‰v kwÿm-\-ßsf B{i-bn-t°≠ Ah-ÿbpw kwPm-X-am-°n. CXp Xs∂-bmWv
I∂p-Imen hf¿Ø-en¬ \n∂pw D¬∏m-Zn-∏n-°-s∏-Sp∂ aotY-\n-s‚bpw ÿnXn. Cu
taJ-e-bnepw h≥ Ipd-hmWv kao-]-Im-eØv D≠m-bn-cn-°p-∂-Xv. CXn\v \ΩpsS I∂p-
Imen ]cn-]m-e-\-Øn-ep-≠mb ta≥a-tb-°mƒ, I∂p-Im-en-I-fpsS FÆ-Øn-ep-≠mb
Ipd-hmWv apJy-Im-c-Ww. A\p-_-‘-ambn tN¿Øn-´p≈ {Km^p-Iƒ Cu hyXn-bm-
\sØ hy‡-am-°p-∂p.
aot-Y\ns‚ as‰mcp {][m-\-t{km-X v Pem-i-b-ß-fm-Wv. Ch-bn¬ ip≤-P-em-i-
b-߃ Xoc-tZ-iØ- p≈ D∏p-ckw Ie¿∂ Imb-ep-It- f-°mƒ Db¿∂ Af-hn¬ aotY≥
]pd-¥-≈p-∂-h-bm-Wv. Pem-i-b-ß-fn¬ \n∂p≈ aotY≥ D¬∏m-Z-\-sØ-∏‰n sk n¬
(CESS) \S∂ ]T-\-߃ kqNn-∏n-°p-∂Xv kao-]-Im-e-Ømbn \ΩpsS Xoc-tZi Imb-
ep-I-fn¬ \n∂p≈ aotY≥ \n¿K-a-\-Øn¬ Ipd-hp-≠m-bn-cn-°p∂p F∂m-Wv. CXn-
s\mcp Imc-W-ambn a\- n-em-°p-∂Xv Imb-ep-I-fn¬ \S-∂n-cp∂ sXm≠-gp-°¬ apX-
emb {]{In-b-I-fn¬ h∂ Ipd-hm-Wv.
aotY≥ D¬∏m-Z-\-Øns‚ a‰p t{kmX- p-I-fmb s]t{Sm-fnbw C‘-\-ß-fpsS
D]-t`m-K-hpw, Jc-am-en\y \nt£-]-hpw h¿≤n-®p-sIm-≠n-cn-°p-∂Xv ap≥ ]d™ Ipd-
hp-Iƒ°v Hcp ]cn-[n-hsc aß-te¬∏n-°p-∂p-ap-≠v.
48
Imem-hÿm hyXn-bm\w
49
Imem-hÿm hyXn-bm\w
50
Imem-hÿm hyXn-bm\w
51
Imem-hÿm hyXn-bm\w
°pw. AW-s°-´p-I-fn¬ kw`-cn-®n-cn-°p∂ Pe-Øns‚ hnXm\w Ipd-bp-∂-Xp-sIm-≠v,
Pe-tk-N-\w, sshZypXn DXv]m-Z-\w, Km¿ln-Ihpw, hymh-km-bn-I-hp-amb Bh-iy-
߃°pth-≠n-bp≈ Pe-hn-X-cWw F∂n-hsb Imcy-ambn _m[n-°pw. apI-fn¬ ]d-
™-co-Xn-bn-ep≈ am‰-߃ A¥-co£ Xm]-\n-e-bn¬ kw`-hn-°p-I-bm-sW-¶n¬
aÆnse Cu¿∏w Ipd-bp-I, Pew Dugv∂n-d-ßp-∂Xv Ipd-bp-I, `qK¿` Pe-\n-c∏v Ipd-
bpI XpSßn ]e ]mcn-ÿn-XnI {]iv\-ßfpw D≠m-Ipw. CØcw {]iv\-߃ hc≠
{]tZ-i-ßsfbmbn-cn°pw IqSp-X¬ _m[n-°pI.
H∂n¬ IqSp-X¬ h¿j-ß-fn-te°v hym]n°p∂ hcƒ® IqSp-X¬ i‡-am-hp-I-
bpw, Ct∏mƒ Xs∂ {]iv\-߃ t\cn-Sp∂ Pe-t{km-X- p-Iƒ IqSp-X¬ cq£-amb
{]iv\-ß-ƒ t\cn-Sp-Ibpw sNøpw. hcƒ®-tbm-S-\p-_-‘n®v D≠m-Ip∂ i‡-amb
th\¬°me-ßfnse {]iv\-߃ G‰hpw IpSp-X¬ A\p-`-h-s∏-SpI DjvW-ta-J-e-bn-
ep≈ `qJ-fi-ß-fnse Dƒ{]-tZ-i-ß-fn-em-Wv. henb ag-bpsS G‰-°p-d-®n¬sIm≠pw
{]h-Nn-°-s∏-´n-´p≈ Db-cp∂ kap-{Z-Pe \nc∏paqehpw G‰hpw IqSp-X¬ kln-°p-
hm≥ t]mIp-∂Xv sNdnb Zzo]p-I-fpw, Xoc-tZi taJ-e-bp-am-bn-cn-°pw. Cßs\ amdn-
s°m-≠n-cn-°p∂ Pe-]-cn-ÿn-Xn-bn¬, Nne h¿§-Øn¬s∏´ Pohn-Iƒ (species)
h¿≤n°p-I-bpw a‰p Nneh \in®p t]mIp-Ibpw sNøp-w. Pe-Øns‚ KpW-\n-e-hm-c-
tØbpw Imem-hÿm hyXn-bm\w Imcy-ambn _m[n-°pw. IS¬t∏m-®-Iƒ IqSp-X-
emIpw. CXp-aq-ew IqSp-X¬ aÆv \Zo-ap-J-ß-fn¬ h∂-Sn-bm\pw km≤y-X-bp-≠v.
Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm-\-hpambn _‘-s∏´ Nne {]iv\-߃ Xmsg sImSp-°p∂p.
l Pe-hn`hØn-epw, Pe-t{kmX- p-Ifnepw Imem-hÿm hyXn-bm-\-߃ D≠m-
°m-hp∂ am‰-ß-sf-°p-dn®v C\nbpw ]e A\n-›n-X-Xz-߃ \n¬°p-∂p-≠v.
l IqsS°qsSbp≠m-°p∂ AXn-Xo-{h-amb {]Ir-Xym-ep≈ kw`-h-hn-Im-k-߃
{]h-Nn-°-s∏-´n-´p-≠v.
l Pe-kw-_-‘-amb tcmK-߃ D≠m-Ip-∂-Xn-epw, ]S-cp-∂-Xn-epw, AXp-t]mse
Xs∂ Bhm-k-hy-h-ÿ-I-fpsS Btcm-Ky-Ønepw Imcy-amb am‰w kw`-hn-
°mw.
l Imem- h ÿm hyXn- b m- \ - h p- a mbn s]mcp- Ø - s ∏- S pI F∂Xv AXy- [ nIw
{]tbmktadnb Hcp Imcy-am-Wv.
XpS-sc-Xp-S-sc-bp-≠m-Ip∂ i‡n-tb-dn-b, sh≈-s∏m-°w, hf-cƒ®, Pe-N-{I-Øn-
\p-≠m-Ip∂ am‰w XpS-ßnb {]Xn-`m-k-ß-tfm-sSm∏w P\-s∏-cp-∏w, \K-c-h-Xv°-c-Ww,
`qhn-\n-tbm-K-Øn-ep≈ am‰-߃, Bhm-k-hy-h-ÿ-I-fpsS \io-I-cWw F∂n-h-bmWv
Pe-]-cn-]m-e-\p-ambn _‘-s∏´p {]h¿Øn-°p-∂-h¿ t\cn-tS≠n hcp∂ sh√p-hn-fn-
Iƒ. `qan-bnse _mjv]o-I-c-W-Øns‚ tXmXpw, ag-bpsS tXmXpw {Iam-\p-K-X-a-√.
AXp-sIm≠p Xs∂ Imem-h-ÿ-bn-ep-≠m-Ip∂ am‰w sIm≠v \ap°v e`y-amb D]-cn-
X-e-Øn-te-bpw, `qK¿`-Øn-tebpw ip≤-P-e-t{im-X- p-I-fn¬ D≠m-Im-hp∂ am‰-߃
{]h-N-\m-Xo-X-am-Wv. hnhn[ {]iv\-ß-fp-ambn _‘-s∏´p InS-°p∂ A\n-›n-X-Xz-
ßsf a\- n-em-°pI F∂-XmWv Pe-]-cn-]m-e-\-hp-ambn _‘-s∏´p {]h¿Øn-°p-∂-
h¿ BZy-ambn sNtø≠ Imcyw.
52
Imem-hÿm hyXn-bm\w
\nco-£-W-߃
BtKm-f-X-e-Øn¬ Imem-hÿm hyXn-bm-\-sØ-°p-dn®v ]Tn-°p∂ kwL-S-\-
bmb Inter Governmental Panel on Climate Change s‚ (IPCC) dnt∏m¿´v {]Imcw Imem-
h-ÿ-bn-ep-≠m-Ip∂ sNdn-b-am‰w t]mepw IqsS IqsS-bp-≠m-Ip∂ {]IrXn {]Xn-`m-
k-ß-fn¬ Xmc-X-tay\ henb am‰w hcp-Øm-≥ t]m∂-h-bm-Wv.
CubSpØ Ime-Ømbn Xm]-\n-e-bnepw AXp-t]mse a‰p≈ {]Xn-`m-k-ß-fnepw
D≠mb am‰-߃ Xmsg sImSp-°p∂p:
l Ign™ \q‰m-≠p-Im-esØ G‰hpw NqSp≈ 9 h¿j-߃ D≠m-bXv Cub-
SpØ 14 h¿j-ß-fn-em-Wv.
l B¿IvSnIv taJ-e-bnse icm-icn Xm]-\ne 1968 apX¬ t\m°n-bm¬ 5oC
hsc Db¿∂n-´p-≠v.
l Hcp taJ-e-bn¬ \n∂pw, as‰mcp taJ-e-bn-te°v Nen-°p∂ A¥-co£ Xm]-
X-cwKw h¿≤n-®n-cn-°p-∂p; CXp-ambn _‘-s∏´ At\Iw ac-W-ß-fpw ÿnco-
I-cn-°s∏´n´p-≠v; AXp-t]mse IoS-ß-fpsS B{I-a-W-hpw, tcmK-ß-fpw, Irjn-
\-jvShpw CXp-ambn _‘-s∏´v temI-Øns‚ ]e-`m-K-ß-fnepw D≠m-Ip-∂p-
≠v.
l CØcw -Xm-]-X-cw-K-߃ kmº-ØnI \jvS-hpw, Poh-\-jvShpw D≠m-°p-∂p.
l e`y-amb IW-°p-I-fpsS ASn-ÿm-\-Øn¬ 1994 BWv G‰hpw NqSp IqSnb
h¿jw. 200 h¿j-Øn-\n-Sbv°v G‰hpw IqSnb hm¿jnI Xm]-am\w hnb-∂-
bn¬ A\p`hs∏´p. 1950 \v tijw G‰hpw NqSp-Iq-Snb Pqsse tlw_¿Kn¬
D≠m-bn. Cw•-≠n¬ 336 h¿j-Øn-\n-Sbv°v G‰hpw NqSp-Iq-Snb \hw-_¿
amkw I≠p.
l ktl¬ ag-°m-e-Øv, B{^n-°-bpsS `qcn-`m-Kw {]tZ-iØpw km[m-cW ag-
bp-tS-Xn-t\-°mƒ 120%,tØmfw IqSp-X¬ ag e`n-°p-I-bp≠mbn.
l H∂mw temI-a-lm-bp-≤-Øn-\p-tijw G‰hpw Xo{h-amb hcƒ® 1994 ¬
Bkvt{X-en-b-bn-ep-≠m-bn.
l 1948\p tijw 1996-˛¬ G‰hpw Cu¿∏-am¿∂ h¿j-amWv Im\-U-bn¬ D≠m-
bXv.
l hS-°p-In-g-°≥ Ata-cn-°-bn¬ AXn-i-‡-amb th\¬ ag D≠m-bn; hS-°p-
In-g-°≥ taJ-e-bn¬ 102 h¿j-Øn-\n-Sbv°v AXn-i-‡-amb ag e`n-°p-I-bpw
sNbvXp.
l ssN\-bn¬ 50 h¿j-Øn-\n-Sbv°v D≠mb alm {]f-b-Øn¬ 1000 tØmfw
t]¿ acn-°p-I-bpw, 20 Zi-e£w P\-߃°v ]cn-°p-Iƒ ]‰p-I-bpw, h≥ kmº-
ØnI \jvSw t\cn-Sp-Ibpw sNbvXp.
53
Imem-hÿm hyXn-bm\w
l temI-am-I-am\w 44 {]f-b-Øn¬ 1996 ¬ \jvS-s∏-´Xv 6850 Poh-\p-I-fm-Wv.
l Cw•-≠n-epw, shbn¬knepw 1766\p tijw D≠mb G‰hpw hc≠ h¿jw
1996 embn-cp-∂p.
l El-nino Southern Oscillation F∂ IS¬ Xm]-X-cwKw 1990 apX¬ 1995 hsc
\o≠p-\n¬°p-I-bpw, as‰m∂v 1997˛¬ {]Xy-£-s∏-Sp-Ibpw sNbvXp.
IPCC bpsS \nK-a-\-{]-Im-cw, sXfn-hp-Iƒ ImWn-°p-∂Xv BtKmf Imem-h-ÿ-
bn¬ a\p-jys‚ \n¿Æm-b-I-amb kzm[o-\-hp-ap-≠m-bn-´p≠v F∂m-Wv.
Ct∏m-gsØ {]h-W-X-Iƒ Npcp-°-Øn¬:
l Db¿∂ Xm]-\ne
l i‡-amb ag
l ssZ¿Ly-ta-dnb hc-≠-Im-em-h-ÿ-
l Xp-S-scXpSsc-bp-≠m-Ip∂ Npg-en-°m-‰v.
\nK-a-\-߃
`mhn-bnse Imcy-߃ {]h-Nn-°p-tºmƒ Nne A\n-›n-X-Xz-߃ t\cn-Sp-∂p-≠v.
Ah-bn¬ {][m-\-s∏-´h Xmsg sImSp-°p-∂p.
l 21-˛mw \q‰m-≠nse hnhn[ Zi-I-ß-fn¬ D≠m-Im\n-Sbp≈ lcn-X-Kr-l-hm-X-
I-ß-fpsS _ln¿K-a-\-Øns‚ tXmXv e`y-a-√.
l `mhnbnse kmaq-ln-I-˛-km-º-ØnI, \b-]-c-am-b, am‰-ß-sf-°p-dn®p≈ Adn-
hp-Iƒ ]cn-an-X-am-Wv.
l h¿j-ß-fn¬ \n∂pw h¿j-ß-fn-te°v t]mIp-tºmƒ Imem-h-ÿ-bn-ep-≠m-
Ip∂ am‰-߃ {]h-N-\m-Xo-X-am-Wv.
F∂m¬ Imem-hÿm tamU-ep-I-fn¬ (General Climate Models (GCM)) D≈
hnizm-kyX h¿≤n-®n-´p≠.v IqSmsX {]Xym-Lm-X-ßsf Hcp ]cn-[n-hsc hni-Zo-I-cn-
°m\pw Ahbv°v Ign-bp-∂p≠v. CØcw Imem-hÿm tamU-ep-I-fn¬ agsb kqNn-
∏n-°p-∂ hnhcw ]cn-an-Xa
- m-Wv. I\-Øa
- g e`n-°p∂ Ime-bf - hpw hfsc Ipd-hm-Ws√m.
]e-t∏mgpw Cu tamU-ep-Iƒ°v {]mtZ-in-I-amb hnh-c-߃ \¬Ip-hm≥ km[n-°p-
∂n√. {]mtZ-in-I-amb hnh-c-߃ hnI-kn-∏n-s®-Sp-°m≥ DX-Ip∂ tamU-ep-Iƒ Ãm‰n-
Ãn-Ivkns‚ klm-b-tØmsS cq]-s∏-Sp-Øm-a-s{X. AtXm-sSm∏w Xs∂ IrXy-X-bp≈
{]mtZ-inI Imem-hÿm tamU-ep-Iƒ D≠m-Ip-∂X - n-\mbn Dynamic Downscaling klm-
bn-°pw.
hnhn[ hi-߃ hne-bn-cpØn IPCC A\n-›n-X-Xz-ßsf FSp-Øp-Im-Wn-°p-≠v.
IPCC bpsS dnt∏m¿´v {]Imcw, C∂v ImW-s∏-Sp-∂-Xpw, `mhn-bn¬ D≠m-Im≥ km[y-
X-bp-≈-Xp-amb Db¿∂ IqSnb NqSpw, IqSnb NqSp≈ Zn\-ßfpw \ΩpsS Pe-k-º-
54
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Øn¬ FSp-Øp-]-d-b-Ø-°-Xmb am‰-߃ D≠m-°pw. DØ-cm¿≤-tKm-f-Ønse ]e-`m-
K-ßfpw t\cn-Sm≥ t]mIp-∂X - mb AXn-i‡
- a
- mb h¿j-]m-Xw, IqsS-Iq-sS-bp≈ sh≈-
s∏m-°-Øn-\v hgn-sX-fn-°pw. th\¬°m-eØv `qJ-WvU-ß-fn-se Dƒ{]-tZ-i-ß-fn¬
hcƒ® IqSpw. DjvW-ta-Jem {]tZ-i-ß-fnse Npg-en-°m-‰n-t\m-S-\p-_-‘n-®p-≠m-Ip∂
i‡-am-bXpw, Db¿∂ tXmXn-ep-≈-Xp-amb h¿j-]mXw C¥y-bn¬ sh≈-s∏m-°-
Øn\pw a‰pw Imc-W-am-Ipw. ]T-\-߃ {]Imcw C¥y-bn¬ D]-cn-Xe Xm]-\ne IqSm≥
km[y-X-bp-≠v. Nne {]tZ-i-ß-fn¬ ag IqSp-∂-Xp-aqew {]fbw A\p-`-h-s∏-Spw. ag-
bn¬ hcp∂ h¿≤\-sIm-≠p≈ D]-tbmKw Aßns\ \jvS-am-Ipw.
{Ko≥em‚ v, A‚m¿´nIv F∂nh Ign-™m¬ temI-Ønse aq∂m-asØ lna-
]mXw lnam-e-b-Ønem-Wv. Ch GI-tZiw 12 iX-Z-i-e£w L\-ao-‰¿ ip≤-Pew
tiJ-cn-®p-sh-®n-´p-≠v. F∂m¬ Ch-sb√mw C∂v hfsc thK-Øn¬ Dcp-In-sIm-≠n-cn-
°p-Ib- m-Wv. lnam-eb- Ø
- n-te-bpw, Imc-t°mdw taJ-eb
- n-epsas√mw a™p-ae
- I
- ƒ hfsc
thKw Dcp-In-s°m-≠n-cn-°p-I-bm-sW∂v ]T-\-߃ Nq≠n-°m-Wn-°p-∂Xv. AXm-bXv
h¿j-Øn¬ icm-icn 18 ao - 20 ao hsc ]n≥amdn sIm≠n-cn-°p-I-bm-Wv. ]e ]T-\-
ßfpw lnam-e-b-Ønse Pe-k-º-Øns‚ IW-°p-Iq´nbn´p≠v. CXv GI-tZiw 500
L\-In-tem-ao-‰-dm-Wv.
2007-˛ se IPCC dnt∏m¿´v {]Imcw temI-Ønse F√m taJ-e-I-fnepw Pe-k-º-
Øn-epw, ip≤-Pe Bhm-k-hy-h-ÿ-I-fn-epw, Imem-hÿm hyXn-bm\w aqew hn]-co-
X-^-e-ß-fmWv D≠m°p-∂-Xv. \oscm-gp-°p-Ip-dbpw F∂v {]h-Nn-®n-´p≈ ÿe-ß-
fn¬ AXp-ambn _‘-s∏´v Pe-hn-`-h taLe hgn e`n-°p∂ tkh-\-߃ Ipd-bpw.
\oscm-gp°p IqSp-∂Xp aqew Nne `mK-ß-fn¬ D≠m-Ip∂ KpW-I-c-amb ^e-߃
a‰p Nne `mK-ß-fn¬ hn]-coXcoXn-bn-ep≈ ^e-߃ Df-hm-°pw. Aan-X-amb ag,
\oscm-gp-°n-ep-≠m-°p∂ hyXn-bm\w aqew Pe-tk-N-\-Øn-ep-≠m-Ip∂ {]Xn-k-‘n,
Pe-Øns‚ KpW-\n-e-hm-c-Øn-ep-≠m-Ip∂ {]iv\-߃ AXpt]mse Xs∂ sh≈-
s∏m°w F∂nhbn¬ Iem-in-°pw.
Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm\w aqew tIc-f-Ønse Pe hn`-h-ß-fn¬
D≠m-Im≥ km[y-X-bp≈ {]iv\-߃
600 Intemao‰tdmfw \of-hpw, icm-icn 50 Intemao‰-tdmfw hoXn-bpap≈ tIcf
kwÿm\w ]Sn-™mdp `mK-sam-gn®v _m°n F√m ÿe-ß-fnepw Ic-bm¬ Np‰-s∏´p
InS-°p-∂p. ]Sn-™mdp`m-KØ- mbn e£-Zzo]v hym]n®p InS-°p-∂p. tIc-fØ - n¬ G‰hpw
Ipd-™Xv 15 Intem-ao-‰¿ \of-Øn-epw, G‰hpw IqSp-X¬ 250 Intem ao‰dnt\m-S-SpØ
\of-Øn-epap≈ 44 \Zn-Iƒ Hgp-Ip-∂p. Cu \Zn-I-sf√mw a¨kq-Wns\ B{i-bn®v
\ne-\n¬°p-∂-Xpw, sNdp-Xpw, IpØ-s\-sbm-gp-Ip-∂-Xp-am-Wv. CXn¬ ]Sn-™mdv `mK-
t- Øms´m-gp-Ip∂ \Zn-If
- n¬ 20 Intem-ao-‰t- dmfw D≈n-te°v IS-en¬ \n∂pw D∏psh≈w
IS-°p-∂-Xmbn ImW-s∏-Sp-∂p.
Imem-hÿm hyXn-bm-\-hp-ambn _‘-s∏´ tIc-f-Ønse Pe-hn-`-h-ß-fn¬ D≠m-
Im≥ km[y-X-bp≈ {]iv\-ß-fmWv Xmsg sImSp-°p-∂-Xv:
55
Imem-hÿm hyXn-bm\w
kap{Z Pe-\n-c∏v Db-cp-∂-Xp-aqew Xoc-tZi XÆo¿XS Bhm-k-hy-h-ÿ-I-fmb
thº-\mSv ˛ tImf,v AjvS-ap-Sn XpS-ßnb dmwkm¿ {]tZ-i-ß-fn¬ hfsc Kuc-h-ap≈
{]XymLm-X-߃ D≠m-Ipw.
l Xmgv∂ {]tZ-i-ß-fn¬ \Zn-I-fn¬ Hmcpsh≈w X≈n-I-bdpw; CØcw Xmgv∂
{]tZ-i-ß-fn-emWv ]´-W-ß-fn-te-°p≈ Pe-hn-X-cW kwhn-[m-\-߃ {][m-
\-ambpw ÿm]n-®n-´p-≈-Xv.
l Xoc-tZ-i-ß-fn¬, kap-{Z-P-e-\n-c∏v Db-cp-∂-Xp-aq-e-ap≈ IS-seSp-∏pw, IqsS-Iq-
sS-bp-≠m-Ip∂ Npg-en-°m-‰p-Ifpw {]h-Nn-°s∏-´n´p-≠v.
l Db¿∂ P\-km-{µ-X-bpw, sI´n-S-k-ap-®-b-ßfpw D≈ `mK-߃ sh≈-s∏m-°-
Øn¬ \na-·-am-Im≥ km≤y-X-bp-≠v.
l ÿnc-X-bn-√mØ a¨kq-Wns‚ hchpw, ag-bn¬ ÿe˛ImenI hyXn-bm-\-
ßfpw aqew Pe-Øns‚ e`y-X-bn¬ Ipdhp ht∂°mw.
l Imem-h-ÿ-bn-ep-≠m-Ip∂ hyXymkw D]-cn-X-e, `qK¿` Pe hn`-h-ß-fpsS
e`y-X-bn¬ Ipdhp hcp-Øm≥ ]cym-]vX-am-Wv.
l C∂sØ Pe-kw-`-c-Wn-Iƒ°v Ah-bpsS e£y-ß-fmb Pe-tk-N-\w, Pe-hn-
X-c-Ww, sshZypX DXv]m-Z\w F∂nh \S-∏m-°p-∂-Xn¬ Imcy-£-a-a-√m-sX-
bm-Ipw.
l PesØ B{i-bn-®p≈ Sqdn-k-tØ-bpw, hnt\mZ ]cn-]m-Sn-I-tfbpw _m[n-
°pw.
l Bhmk hyh-ÿ-I-fn-ep-≠m-Ip∂ A\mtcm-Ky-Icamb am‰-߃ Pohn-X-\n-e-
hm-csØ _m[n-°pw.
l Imem-hÿm hyXn-bm\w aqe-ap-≠m-Ip∂ {]iv\-ß-tf-bpw, AXp-Iq-SmsX P\-
s∏-cp-∏w, \K-ch
- X
- v°c
- W
- w, `qhn-\ntbm-KØ
- n-ep≈ am‰-߃ XpS-ßn-bh
- t- bbpw
t\cn-Sm≥ IqSp-X¬ Pe-Øns‚ Bh-iy-I-X-bp-≠m-Ipw.
l \Zn-Iƒ, XSm-I-߃, XÆo¿Ø-S-߃ XpS-ßn-b-h-bpsS _mly-L-S-\-bnepw,
\Zo-ap-J-ß-fn¬ ASn-bp∂ aÆns‚ Af-hnepw am‰-߃ kw`-hn-°mw.
l Pe-Kp-W-\n-e-hmc {]iv\-ß-fpw, ]cn-ÿnXn timj-Whpw h¿≤n-°pw.
l Pe-kw-_-‘-amb ]I¿®-hym-[n-Iƒ IqSm-\p≈ km[y-X-bp-≠v.
57
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Im_Øv ]n., jƒkv B¿.-C., sl¬aØv Fw.-C, hmcm´v sP.-F, 2002. Imem-
hÿm hyXn-bm-\hpw, Aÿnc Imem-h-ÿbpw aqew D≠m-Im-hp∂ B]Øv,
Pe-hn-`-h-ta-Je t\cn-Sp-∂-Xn-s\-°p-dn-®p≈ ]T-\-dn-t∏m¿´v.
amƒ B¿.-sI, A`n-tjIv Kp]vX, c≥Pn-Øvkn-Mv, B¿. knMv, F¬.-Fk
- v. cmtØm¿
2006, C¥ybnse Pe hn`-h-ß-sf-°p-dn-®pw, Imem-hÿm hyXn-bm-\-sØ-°p-
dn®pw Id‚ v kb≥kn¬ (hmeyw 90, \º¿ 12, Pq¨ 2006) {]kn-≤o-I-cn®
teJ\w.
58
Imem-hÿm hyXn-bm\w
59
Imem-hÿm hyXn-bm\w
S- b p≈ \mi- \ - j vS- ß - f n¬
\n∂pw h\- ß sf Fßs\
kwc- £ n- ° m- s a∂pw ChnsS
{]Xn-]m-Zn-°p-∂p-≠v. BtKmf
Imem-hÿm hyXn-bm\w tIc-
f-Ønse h\-ßsf GsXms°
coXn- b n¬ _m[n- ° p- s a∂v
\ap°p t\m°mw. Imem-hÿm
hyXn-bm\w `qan-bpsS hnhn[
taJ-e-Isf hfsc hyXy-ÿ-
amb coXn- b n- e m- b n- c n°pw
_m[n-°pI F∂p≈ Imcyw
Cu {]Xn- ` m- k sØ hfsc
k¶o¿W-am-°p-∂p. AXn-s\-°p-dn®v Nne- A\n-›n-Xm-h-ÿ-Iƒ \ne-\n¬°p-∂-Xn-
\m¬ k¶¬]-ßsf (scenarios) B[m-c-am-°n-bmWv {]h-N-\-߃ \S-Øp-∂-Xv. DZm-
l-c-WØn\v, A2 k¶¬]sØ B[m-c-am-°n-bm¬ C¥y-bn¬ 4.20C hsc Xm]-\ne
Cu \q‰m-≠ns‚ A¥y-tØmsS Db-cm≥ km[y-X-bp-≠v. AtX-k-a-bw, B2 k¶¬]-
Øn¬ CXv 2.90C hsc am{X-am-Wv. B2 k¶¬]-a-\p-k-cn®v ]›naL´-Øn-¬ 2.40 C
hsc am{XamWv Xm]-\ne Db-cm-\p≈ km[y-X. CtX k¶¬]-Øn¬ ag-bpsS Afhv
C∂-tØ-°mƒ 376 an.-ao. F√m h\-ta-J-e-I-fnepw IqSm-\mWv km[y-X. C¥y-bnse
h\-ta-J-e-I-fpsS Hcp XmcXay ]T\w \S-Øn-bm¬ ]›n-a-L-´-Ønse Xm]-\n-e-bn-
emWv G‰hpw Ipd™ hyXymkw D≠m-Im-\p≈ km[y-X. AXn-\m¬ tIc-f-Ønse
h\-߃°v Imcy-amb \mi-\-jvS-߃ D≠m-Im≥ CS-bn-s√∂v \ap°p tXm∂n-tb-
°mw. F∂m¬ bYm¿∞Øn¬ Cu Xm]-hy-Xn-bm\w \ΩpsS h\-ß-fpsS LS-\-sb-
bpw, D¬∏m-Z-\-sØbpw AXn-\p-≈nse ssPh-ssh-hn-[y-sØbpw kmc-ambn _m[n-
°m-\n-S-bp-≠v. DZm-l-c-W-am-bn, hf-sc-b-[nIw ssPh sshhn-[y-ap≈ tIc-f-Ønse
Ce-s]m-gnbpw ImSp-I-fn¬ 35 iX-am-\-tØmfw Cu \q‰m-≠ns‚ A¥y-tØmsS \nXy-
l-cnXh\-ß-fm-Ip-sa-∂mWv {]h-N-\w. CXv ag-bpsS Afhpw Xm]-\n-ebpw Db-cp-∂-
Xp-sIm-≠m-Wv. imkv{X-RvP-∑m-cpsS \nK-a-\-Øn¬ G‰hpw Ipd™ hyXymkw hcm≥
t]mIp∂ C¥y-bnse h\߃ ]›n-a-L-´-Ønse \nXy-l-cnX h\-ßfpw Xoc-{]-tZ-
i-ß-fnse I≠¬°m-Sp-I-fp-am-Wv.
Ct∏mƒ Xs∂ \ΩpsS h\-߃ Imen-ta-®n¬, hnd-Ip-ti-J-c-Ww, Nhdv tiJ-
cWw apX-em-b-h-bn¬ \n∂pw \miw t\cn-´p-sIm-≠n-cn-°pI-bm-Wv. Imem-hÿm hyXn-
bm-\-Øns‚ ]¶p-IqSn CXn-t\m-sSm∏w hcp-tºmƒ h\--\-io-I-cWw ]Xn-∑-Sßv h¿≤n-
°m-\mWv km[y-X.
Imem-hÿm hyXn-bm\w aqew kw`-hn-°m≥ km[y-X-bp≈ as‰mcpImcyw h\-
ß-fpsS D¬∏m-Z-\-£-a-X-bmWv (Net Primary Prductivity - NPP).tI-cfØnse h\-ß-
fpsS D¬∏m-Z-\-£-aX H∂c aSßv h¿≤n-°p-sa-∂p tI´m¬ AXn-ibw tXm∂mw.
60
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns‚ A¥-co-£-Ønse km{µX IqSp-∂Xp sIm≠m-WnXp
kw`-hn-°p-∂-Xv. Ce-I-fnse {]Imi kwt«-jWw hgn-bmbn IqSp-X¬ Im¿_¨
Utbm-IvsskUv Cu Ah-k-c-Øn¬ Ce-I-fn¬ {]th-in-°p-Ibpw AXv Jc-]-Zm¿∞-
ß-fmbn amdp-Ibpw sNøp-∂p. F∂m¬ F√m C\w sNSn-Ifpw Cu coXn-bn¬ IqSp-
X¬ D¬∏m-Z\w \S-Ø-W-sa-∂n-√. Ign-™-Im-e-ß-fnse Kth-j-W-߃ ]cn-tim-[n-
®m¬ \ap°p ImWm≥ Ign-bp-∂Xv Nne sNSn-I-fn¬ {]Imi kwt«-jWw A¥-
co£ Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns‚ Afhv IqSp-tºmƒ, Ipd-bp-∂-Xmbn ImW-s∏-
Sp-∂p. tIc-fØnse hr£bn\-߃ GXp coXn-bn¬ C°mcyw sNøp∂p F∂-Xn-
s\-∏‰n \ap°v IqSp-X¬ Adn-hn-√.
]e h\-{]-tZ-i-ßfpw C∂sØ Bhm-k-hy-h-ÿ-bn¬ \n∂pw amdn as‰mcp
Bhm-k-hy-h-ÿ-bn-tebv°v t]mIm-\p≈ km[y-X-bmWv F√m ]T-\-ß-fnepw ImWp-
∂-Xv. CXp-sIm≠v {]tXy-In®v henb {]iv\-ß-sfm-∂p-an-s√∂p tXm∂p-sa-¶n-epw,
]e-Po-h-Pm-e-ßfpw Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm-\-tØmSv ]e hn[-Øn¬ {]-Xn-I-cn-°p-∂-
Xn-\m¬ Hcp ]s£ CXns‚ BLmXw \mw {]Xo-£n-°p-∂-Xn-t\-°mƒ hfsc IqSp-
X¬ B-bn-cn-°pw. DZm-l-c-W-am-bn, F√m C\w ac-ßfpw {]Imi kwt«-jWw hgn
IqSp-X¬ hf¿® IqSp-X¬ Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns‚ km∂n-[y-Øn¬ {]m]n-°-
W-sa-∂n√ F∂v ]e ]T\ßfpw sXfn-bn-°p-∂p-≠v. Nne hr£-ß-fn¬ CXv Ipd-bp-
I-bm-sW∂v ]T-\-߃ hy‡-am-°p-∂p. Aßs\ t\m°n-bm¬ Nne C\w hr£-
߃ ]q¿Æ-ambpw A{]-Xy-£-am-tb-°mw. At∏mƒ Ahsb B{i-bn-°p∂ a‰p
Poh-Pm-e-߃ Fßs\ {]Xn-I-cn°pw F∂-Xn-s\-°p-dn®v A[nIw ]T-\-߃ \S-
∂n-´n-√. Bhm-k-hy-h-ÿ-bn-ep≈ ]c-kv]c _‘-߃ A{Xbpw k¶o¿Æ-am-Wv.
Cu kml-N-cy-Øn¬ Imem-hÿm hyXnbm\w aqew D-S-se-Sp-°p∂ ]pXnb
]cn-ÿn-Xn-bp-am-bp≈ A\p-cq-]o-I-c-Ww (adaptation) hfsc {]m[m-\y-a¿ln-°p-∂p.
tIc-f-Øn¬ CXn\p th≠n \mw {i≤n-t°≠ Nne Imcy-߃ Xmsg sImSp-°p-∂p.
1. h\-kw-_-‘-amb \b-cq-]o-I-c-W-Øn¬ Imem-hÿm hyXn-bm-\-Øn\v Hcp
{][m\ ÿm\w sImSp-°p-I.
2. h\w Xp≠p-I-fmbn apdn-°m≥ A\p-h-Zn-°m-Xn-cn-°pI.
3. kwc-£nX h\-߃, tZio-tbm-Zym-\-߃ F∂n-h-bpsS hnkvXrXn Iq´m≥
{ian-°p-I.
4. tXm´-ta-J-e-bn¬ GI-bn-\-tXm-´-߃°p]Icw ]e-P-\p- p-I-fn-ep≈ hr£-
߃ hf¿Øp-I.
5. Im´qXo ]q¿Æ-ambn XS-bp-I.
6. IqSp-X¬ BLmXw D≠m-Im≥ km[y-X-bp≈ Poh-Pm-e-߃°v th≠-co-Xn-
bn-ep≈ kwc-£Ww Dd-∏m-°p-I.
A\p-cq-]oIcWw am{X-a√
- , Imem-hÿm hyXn-bm-\sØ eLq-Ic
- n-°m-\p≈ am¿§-
߃°pw \mw ap≥Xq°w sImSp-°-Ww. h\-߃ Im¿_-Wns‚ hen-sbmcp Ie-h-d-
61
Imem-hÿm hyXn-bm\w
bm-sW∂v BZyw ]d-™-t√m. h\-ß-fn¬ _‘n-°-s∏-´n-cn-°p∂ Cu Im¿_¨
A¥-co-£-Øn-te°v Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Umbn t]mIm-sX, AXns\ Ahn-sS-
Øs∂ kq£n-°p∂ {]{Inb-bv°mWv Im¿_¨ koIz-kvt{S-j≥ F∂p ]d-bp-∂-Xv.
IqSp-X¬ h\-߃ h®p]n-Sn-∏n-°p-∂-Xphgn Im¿_-Wns‚ Afhv Cu coXn-bn¬ IqSp-
Ibpw A¥-co-£-Ønse Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns‚ Afhv Ipd-bp-Ibpw sNøpw.
{]Imi kwt«-jWw hgn hr£-߃ A¥-co-£-Ønse hmX-I-amb Im¿_¨
Utbm-Ivssk-Uns\ Ah-bn¬ Xs∂ Jc-cq-]-Øn-ep≈ Im¿_-Wmbn kq£n-°p-
∂p. C∂sØ Imem-hÿmhyXn-bm-\-Øns‚ kml-N-cy-Øn¬, Hcp ]s£ CXm-bn-
cn°mw h\-߃ \ap°p \¬Ip∂ G‰hpw henb tkh-\w.
Imem-hÿm hyXn-bm-\sØ eLq-I-cn-°m≥ h\-\-io-I-cWw ]msS \n¿Ø-em-
°p-Ibpw IqSp-X¬ h\-߃ h®p ]nSn-∏n-°p-Ibpw sNtø-≠Xv \Ωp-sSbpw `mhn-X-e-
ap-d-bp-sSbpw \ne-\n¬∏n\v AXym-h-iy-am-Wv. hnI-kz-c-˛-A-hn-I-knX cmPy-߃°v
Cu Bh-iy-Øn-\mbn bp.-F≥. t\Xr-Øz-Øn¬ D≠m-°nb Hcp IcmdmWv tIymt´m
t{]mt´m-t°mƒ. CXns‚ ASn-ÿm-\-Øn¬ D≠m-°nb ‘¢o≥ Uh-e-]vsa‚ v sa°m-
\nkw’ (CDM) F∂ ]≤Xn hgn-bm-bn, hnI-kn-X-cm-Py-߃ A¥-co-£-Øn-tebv°p
X≈p∂ lcn-X-Krl hmX-I-߃°p kam-\-amb A{Xbpw Im¿_¨ hnI-kz-c-˛-A-
hn-Ik- nX cmPy-ßf- n¬ h\-ßf
- m-tbm, Du¿÷-hn-Ik
- \
- Ø
- ns‚ `mK-amtbm am‰n hbv°p-
∂p. CXn-\p≈ sNehv hnI-knX cmPy-߃ hln-°-Ww. C∂v Cu ]≤Xn \S-∏n-em-
°m≥ At\Iw IS-º-Iƒ IS-°-W-sa-¶nepw 2012-˛\p tijw Hcp ]s£ Cu ]≤-Xn-
bpsS \S-Øn∏v IqSp-X¬ efn-X-am-tb-°mw. `mhn-bn¬ \mw h\-ß-fmbpw tXm´-ß-
fmbpw kq£n-°p∂ Im¿_-Wn\v hyh-km-b-h¬°-cWw \S-Øp∂ cmPy-߃ ]Ww
\¬t°-≠-Xmbn ht∂-°mw. AXn-\m¬ \mw h®p-]n-Sn-∏n-°p∂ Hmtcm hr£hpw
A¥-co-£Ø - nse Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns‚ Afhv Ipd-bv°p-sa-∂d - n-bp-I. hr£-
߃ hf¿Øp-∂-h¿ BtKmf Imem-hÿm hyXn-bm-\sØ eLq-I-cn-°p-∂p. a\p-
jy-Ip-e-Øn\pw \¬Ip∂ henb tkh-\-am-Ip-∂p.
62
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Imem-hÿm hyXnbm-\hpw
Im¿jnI taJ-ebpw
tUm. Fw. kp{_-“Wy Aø¿
s{]m^-k¿, aÆpw Im¿jnI ck-X-{¥-hn-`mKw
tIcf Im¿jnI k¿∆-I-em-ime, sh≈-mbWn
63
Imem-hÿm hyXn-bm\w
ti-jnbpw {]IrXym ImWp∂ kIe Poh-Pm-e-ßfpw (kq-£vam-Wp-Iƒ Dƒs∏-sS)
amdp∂p.
BtKmf Imem-hÿ LS-I-ß-fn-se-am-‰-ß-tf-°mƒ {]mtZ-inI am‰-ß-fmWv
Irjnsb kzm[o-\n-°p-∂-Xv. AXp-sIm≠v am‰-߃ Xn´-s∏-Sp-tØ-≠Xpw hne-bn-cp-
tØ-≠Xpw {]tZ-in-I-ambn Xs∂-bm-h-Ww.
BtKm-f-X-e-Ønse Imem-hÿm hyXn-bm\w BtKmf `£y hym]m-c-sØbpw
`£y-kw-c-£-W-sØbpw kmc-ambn _m[n-°p-sa∂-Xp-sIm≠v X≈n-°-f-bm-\m-hn-√.
‘kb≥kv’ F∂ amkn-I-bn¬ {]kn-≤o-I-cn-°-s∏´ ]T-\-^-e-߃ Nq≠n-°m-
Wn-°p-∂Xv 2030 BIp-tºm-tg°v Z£n-Wm-{^n-°b
- nse {][m\ hnf-bmb tNmf-Øns‚
Dev]m-Z\w 30% I≠v Ipdbp-sa-∂m-Wv. IqSmsX C¥y-bpƒs∏´ Z£n-tW-jy-bn¬
{]tZ-inI `£y D¬]-∂-ß-fmb Acn, sNdp-[m-\y-߃, tNmfw F∂n-h-bn¬ ‘10%
I≠p Ipd-hp-≠m-Ip-sa-∂mWv’ kqN\
sF.-]n.-kn.-kn.-bpsS (IPCC Intergovernmental Pauel of Climate Change (1995)) 2007
se BtKmf Imem-hÿm hyXn-bm\ hne-bn-cp-ج 3˛mw dnt∏m¿´n¬ Zcn{Z cmPy-
ß-fmWv IqSp-X¬ \jvSw G¬t°≠n hcnI F∂p kqNn-∏n-°p-∂p. DjvW-ta-Jem
˛ ka-io-tXm-jvW-ta-Je {]tZ-i-ß-fn¬ Pe-tk-N\ Pe-Zu¿e-`yhpw ]pXnb IoS-˛-
tcmK B{I-a-Whpw ImcWw hnfhv Ipd-bpw. AXn-Po-hn-bv°mhp∂ Xm]-\n-e-bpsS
ASp-sØØn \n¬°p∂ hnf-I-fn¬ sNdnb hyXn-bm-\w-t]mepw hnfhv IpØs\
Ipd-bm≥ hgn-bm-Ipw. 21˛ \q‰m-≠n¬ samØw `t£ym¬]m-Z\w 30% I≠p Ipd-bp-sa-
∂mWv IW-°m-°-s∏-Sp-∂-Xv. Nne `q{]-tZ-i-ß-fn¬ a’y-k-ºØnt\bpw hyh-km-
btØbpw {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°pw.
lcn-X-Krl hmX-I-ß-fm¬ hnf-I-fn¬ D≠m-Ip∂ am‰-߃ Hmtcm {]tZ-iØpw
sht∆-sd-bm-bn-cn-°pw. ]mIn-ÿm-\nse s]mXp Dev]m-Z\w 50% I≠p Ipd-bp-tºmƒ
bqtdm-∏nse tNmf-ap-ev]m-Z\w 25% I≠v h¿≤n-°m≥ km≤y-X-bp-≠v.
hnf-hnse A\p-Iqe am‰-߃ A[n-I-cn® {]`m-Ie\w sIm≠p≈ hnf h¿≤-
\hpw Imcy-£-a-amb Pe-tk-N\ D]-tbm-Khpw sIm≠m-Wv. hnf-bpsS hf¿®-°mew
Ipd-bp-∂-Xpw, Pe-Zu¿e-`yhpw timjn® sh¿W-sse-tk-j≥ {]Xn-`m-kw F∂nh
sIm-≠p-amWv hnfhp Ipd-bp-∂-Xv.
Zo¿L-Imem ASn-ÿm-\-Øn¬ Imem-hÿm hyXn-bm\w Im¿jnI taJ-esb
]e-co-Xn-bn¬ _m[n°pw:
l Xq°Ønepw KpW-Øn-ep-ap≈ Dev]m-Z-\-£-aX Ipdhpw am‰hpw
l Pe-tk-N\w, If-\m-in-\n, IoS-\m-in-\n, hfw F∂n-hbpsS hyXn-bm-\-Øm¬
hcp∂ Irjn-co-Xn-I-fnse am‰w
l aÆnse A[n-Ic- n® \o¿∆m¿®-bm-ep≈ ss\{S-P≥ \jvSw, asÆm-en-∏v, ssPh-
sshhn≤y \jvSw F∂n-h-bm-ep≈ ]mcn-ÿn-XnI am‰-߃
64
Imem-hÿm hyXn-bm\w
l Irjn-`q-an-bpsS Xs∂ \jvShpw em`-hpw, `qhn-\ntbmK am‰n-a-dn-°¬, B¿{Z
Pe-e`yX Bhmk hyh-ÿ-bnse am‰w Irjn-ÿ-e-an-√m-bva°v Imc-W-am-
Ipw.
l ]e-X-c-Øn-ep≈ Poh-Pm-e-ß-fnse ]cn-Wm-a-]-c-ambn Xzcn-X-K-Xn-bn-ep≈
am‰-߃, a\p-jy-cmin, `£y AXym-h-iyØns‚ ASn-ÿm-\-Øn¬ {]Xn-
tcm-[-ti-jn-bp≈ IqSp-X¬ s\√n\ßfn-te-°p≈ ]c°w ]m®n¬.
IqSp-X¬ IqSp-X¬ bmYm¿∞y-߃ C\nbpw ]T-\-hn-t[-b-am°n a\- n-em-
t°≠nbn-cn-°p-∂p. ]e-am-‰-ß-sfbpw kw_-‘n-®p-≈ imkv{Xo-b- hnh-c-߃, Xn´-
s∏-Sp-Ø-ep-Iƒ, hne-bn-cpØ-ep-Iƒ, am¿§ßƒ {]tZ-inI Xe-Øn¬ C∂v Xptemw
Ipd-hm-Wv. AXp-t]m-se-Xs∂ BtKm-f-X-e-Øn¬, kmt¶-Xn-I-hn-Zy-bpsS ^e-ambn
B-tKm-f-`£y Dev]m-Z\tijn-bnse am‰-߃, bYm¿∞ BtKmf `£y Bh-iy-
ßfpw ÿnXn, ]cn-ÿn-Xn-°-\p-k-cn®v a\p-jy\pw a‰p Poh-Pm-e-߃°p-ap≈ \ne-
\n¬]ns‚ bYm¿∞ hne-bn-cp-ج F∂n-h-bn¬ ap≥hn-[n-bv°p≈ km[yX sXfn-
bn-°m-\m-bn-´n-√, ]q¿Æ-ambpw \mfn-Xp-h-sc.
Imem-h-ÿ-bnse {]h-N-\m-Xo-X-amb hym]I Zpc-¥-ß-fm-bn-cn°pw Im¿jn-I-
ta-Je t\cn-tS≠n hcp-I. Imem-h-ÿ-bnse kmh-[m-\-amb NphSp am‰-߃ AXn-
Po-hn-°m≥ Im¿jnItaJ-eb - nse hnhn[ ssPh kaq-lØ - n\v kabw e`n-°p-sa∂mWv
imkv{X-⁄¿ {]Xo-£n-°p-∂X - v. C∂sØ kml-Nc - y-ßf- n¬Øs∂ tami-amb aÆpw
Imem-hÿm am‰-ßfpw t\cn-´p-sIm-≠n-cn-°p∂ cmPy-ß-ƒ°p, i‡-amb Imem-hÿ
am‰-ß-fpw Zpc-¥-ßfpw AXn-Po-hn-°m-\m-hn-√.
1996 ˛ 2003 Imem-L-´-ß-fn¬ BtKmf `t£ym-ev]m-Z\w 1800 aney≥ S¨ Bbn-
cp-∂p. 2000, 2001, 2002, 2003 F∂n-ß-s\-bp≈ h¿j-ß-fn-embn XpS¿®-bmbn Dev]m-
Z\w Ipd-bp-I-bm-Wv.
1970 \p tijw ]Øn¬ H≥]Xv h¿j-ß-fnepw XpS¿∂pw BtKm-f-Xm]w h¿≤n-
°p-I-bm-Wv.
BtKmf `t£ym-ev]m-Z\ Ipdhv Zmcn-{Zy-\n¿Ωm¿P\ {]hr-Ø-\-ßsf XInSw
adn-°psa-∂p-sh-∂mWv `bw, {]tXy-In®v C¥y-sb-t∏m-ep≈ hnI-kn-°m≥ sshº¬
sIm≈p∂ cmPy-ß-fn¬.
Imem-hÿ hyXn-bm-\w-sIm-≠p-≠m-Ip∂ Im¿jn-I-ta-Je Zpc-¥-߃ AXn-Po-
hn-°m≥ Xøm-sd-Sp-∏p-Iƒ, aps∂m-cp-°-߃ Dƒs∏´ Im¿jnI \bw Xs∂ s]mfn-
s®-gp-X-Ww.
Imem-hÿ {]h-N-\hpw Im¿jnItaJ-e-bnep≠mhp∂ am‰-߃ ap≥Iq´n Imcy-
£-a-ambn C∂pw {]h-Nn-°m-\m-Ip-∂n-√. {]h-N-\-߃ ]mfp-∂p. tKmX-ºv, tNmfw,
s\√v, tkmbm-_o≥ F∂n-h-bn¬ ]e imkv{X amXr-I-Ifpw Imem-hÿ am‰w {]h-
Nn-°m≥ {ian-®n-´p-s≠-¶nepw Ah-sb√mw ]e-t∏mgpw A°m-Z-ao-b-X-e-Øn¬ am{Xw
HXp-ßp-∂Xmbn-Im-Wp-∂p-≠v.
65
Imem-hÿm hyXn-bm\w
BtKmf Xm]\w hnf-bpsS hf¿® L´-ß-sf-am‰n adn-°p-∂p. {lkz-Ime hnf-I-
fn¬ DZm-l-c-W-Øn\v tNmf-Øn¬ Db¿∂ Xm]-\ne 1˛4 BgvN-I-tfmfw XpS¿∂m¬
hf¿®m Ime-b-fhv Npcp-ßn, Ffp∏w aq°msX Xs∂ aqs∏-Øp-∂p, hnf-bnse Xs∂
apf-bv°p-∂p.
A¥-co-£-Ønse Db¿∂ CO2 \ne hnf-I-fpsS hf¿®sb kmc-ambn _m[n-
°p-∂p. Ct∏mƒ A¥-co-£-Øns‚ CO2 Afhv GI-tZiw 380 ppmhpw O2 BsW-
¶n¬ 2,10,000 ppm hcpw. hnf-IfpsS CO2 hni∏v bYm¿∞-Øn¬ IqSp-X-em-Wv.
A[n-I-amb am‰w IqSp-X¬ C3 kky-amb tKmX-ºn-emWv C4 kky-amb tNmf-sØ-
°mƒ IqSp-X-embn A\p-`-h-s∏-Sp-∂-Xv. ImcWw C3 kky-߃°v CO2 Ipdhv AXn-
Po-hn-bv°m-\p≈ tijn Ipd-hm-Wv. Xm]-\nebpw A¥-co£ B¿{Z-Xbpw \nb-{¥nX
tXmXn-ep≈t∏mƒ CO2 tXmXv Cc-´n-bm-bm¬ hnfhv 36 iX-am\w I≠p h¿≤n-°pw.
hnfhp¬]-∂-ß-fpsS KpW-\n-e-hm-c-tØbpw CXv _m[n-°pw. a‰p Nne-]-T-\-߃
kqNn-∏n-°p-∂Xv C3 kky-ß-fn¬ A[n-I-cn® ImbnI hf¿®-bp-≠m-Ip∂Xp ImcWw
[m\y- D¬]mZ\w Ipd-bp-sa-∂mWv.
A[n-I-cn® CO2 tXmXv C3 C\Øn-ep≈ If-Iƒ h¿≤n-°m-\n-S-bm-°pw.
Acn thIp-tºmƒ IqSp-X¬ DXn¿∂-h-bm-bn- amdpw. t]mjI {][m-\-amb Ccp-
ºn-s‚bpw \mI-Øns‚bpw Afhv Ipd-bpw. Xm]-\n-ebpw CO2 tXmXpw h¿≤n-°p-I-
bm-sW-¶n¬ t{]m´o\pw Ipdbpw, ss\{S-P≥ Afhpw Ipd-bpw.
ta®n¬]p-d-ß-fnse kky-ß-fnse t{]m´o≥ Ipdhv sNΩ-cn-bm-Sp-I-fpsS ]m¬
D¬]m-Z-\-tijn Ipd-bv°p-∂-Xmbn ]T-\-߃ kqNn-∏n-°p-∂p. ]m¬ D¬]m-Z-\sØ
\nb-{¥n-°p∂ Bam-ib kq£vam-Wp-°-fpsS hf¿®, ss\{S-P≥ Ipd-hp-sIm≠v Ipd-
bp-∂XmWnXn\p Imc-Ww.
Imem-hÿm hyXn-bm\w IqSp-X¬ Irjn-ÿew e`y-am°pw
Db¿∂ {]tZ-i-ß-fnse a™v, BtKm-f-Xm-]-\-Øm¬ DcpIn IqSp-X¬ Irjn-
ÿew e`y-am-°pw. `qhn\n-tbm-K-Øse am‰w, hcƒ® t\cn-tS-≠n-h-cnI F∂nh a‰p
Nne {]Xn-Iq-e-am-‰-ß-fm-Wv.
kap-{Z-\n-c∏v Dbcpw
2100 BIp-tºm-tg°pw kap{Z \nc∏v 1 ao‰-tdmfw Db-cp-sa-∂mWv IW-°m-°-
s∏´ncn-°p-∂-Xv. CXv Xoc-{]-tZ-iØpw Xmgv∂ {]tZ-iØpw D≈ Irjn-`qan \jvS-
Øn\p Imc-W-am-Ipw. {]tXy-In®v C¥y-bpƒs∏´ Z£n-W-]q¿t∆jy≥ cmPy-ß-fn¬.
asÆm-en∏v, then-tb‰w, Xoc-{]-tZi sh≈s∏m°w `qK¿`-P-e-Øn¬ D∏p-sh≈w
Ib-dpI F∂o am‰-ß-fm¬ Xoc-{]-tZ-isØ Irjn \mi-Øn\pw hgnsXfn°pw.
asÆm-en∏pw aÆns‚ ^e-`q-bnjvTXm Ipdhpw
BtKm-f-Xm]\w ^e-`q-bn-jvS-amb Irjn-{]-tZ-i-ß-fpsS \mi-Øn\p hgn-sX-fn-
°pw. aÆns‚ hf-°qdv Xosc Ipd-bpw, F∂m¬ CO2 tXmXv h¿≤-\hv aÆnse
66
Imem-hÿm hyXn-bm\w
\n›nX C:N A\p-]mX {]Xn-`mkw ImcWw IqSp-X¬ s\t{S‰v t]mjIw aÆn-ep-
≠mIp-hm≥ klm-b-I-am-hpw. hnf-hv h¿≤n-°pw. Aßs\ ss\{SP≥ hf-ß-fpsS D]-
tbmKw anX-s∏-Sp-Øm≥ km[n-°pw.
h¿≤n-® ag IqSp-X¬ asÆm-en-∏p-≠m-°pw. i‡-amb ag Cs√-¶n¬ Pe-tk-N-
\-Øn\v ag klm-b-I-am-Ipw.
BtKm-f-Xm-]\w h¿≤n-°p-tºmƒ ssPhmwiw aÆn¬ hf-scthKw Ipd-bpw.
CXn\m-ep≈ aÆnse t]mj-I-aq-ey-ß-fpsS h¿≤n® A]-£bw aÆns‚ hf-°q-
dns\ IqSp-X¬ {]Xn-k-‘n-bn-em-°pw. A¥-co-£-Ønse CO2 tXmXv h¿≤n-°p-tºmƒ
aÆnse ssPhmwiw h¿≤n-°m-\p-X-Ipw.
BtKm-f-Im-em-hÿm hyXn-bm\w IoS-ß-fn¬, tcmKm-Wp-°-fn¬, If-
I-fn¬ hcp-Øp∂ am‰-߃
_lp-`q-cn-]£w If-Ifpw C3 kky-ß-fm-b-Xp-sIm≠v If-I-fpsS ieyw A[n-I-
cn®v hnf \in-°pw. Xm]-h¿≤\ Nne-t∏mƒ If-\m-in-\nIfpsS Imcy-£-aX A\p-Iq-
e-ambn h¿≤n-∏n-t®-°mw.
BtKm-f-Xm-]\w Nne {]tZ-i-ß-fnse ag IqSm≥ Imc-W-am-Ip-∂p, A¥-co£
B¿{ZX h¿≤n-°pw, ag-°mew/\\-hp-Imew \ofpw. Db¿∂ Xm]-\n-ebpw Cu
ÿnXnbpw XpS¿∂m¬ hnf-Isf IqSp-X¬ Ipanƒtcm-K-߃ _m[n-°pw. AXp-t]mse
Xs∂ IoS-ß-fpsSbpw a‰pw FÆw {Iam-Xo-X-ambv s]cp-Im≥ Imc-W-am-Ipw.
a™p-cp-Iepw a™p-ta-Je C√m-Xm-Iepw
th\¬Im-eØv a™p-cpIn In´p∂ sh≈w B{i-bn®p Pohn-°p∂ a™p-{]-tZ-
i-ß-fn¬, BtKm-f-Xm-]\w XpS¿∂m¬ a™p-ta-Je Xs∂ DcpIn C√m-Xm-Im≥
Imc-W-am-Ipw. Pe-Zu¿e`yhpw Pe-tk-N\ sNehp IqSpw hnfhpw Ipd-bpw.
C¥y-bn¬ am{Xw a™p-cpIn KwK-bn¬ FØp∂ sh≈-sØ B{i-bn®v 500 Zi-
e-£Øn¬ IqSp-X¬ Bfp-Iƒ Pohn-°p-∂p-≠v.
\ΩpsS lnam-e-b≥ a™p-a-e-Iƒt]mepw 2035 BIp-tºm-tg°pw C√m-Xm-Ip-sa-
∂mWv kqN-\. Np‰p-ap≈ Bhm-k-hy-hÿ Xs∂ XInSw adn-bpw.
Hmtkm¨ timjWw
A¥co£-Ønse A[n-I-cn® CO2 D≠m-°p∂ Hmtkm¨ timjWw ImcWw
ssPh-k-º-Øns‚ \mi-Øn\v hgn sXfn-bn-°p∂, Aƒ{Sm sshbn-e‰v civan h¿≤-
\-hn\v Imc-W-am-Ipw. CXv Im¿jn-I-ta-J-esb kmc-ambn _m[n-°pw. CXv hnf-I-
fnse ]c-s°-bp≈ ayqt´-j≥ Dƒ∏-sS-bp≈ ]cn-Wma am‰-߃°p Imc-W-am-Ipw.
hnf-I-fpsS ]cm-KW kz`m-h-Øn¬ Xs∂ am‰w hcmw. F∂m¬ \mfn-Xp-h-sc-bp≈
]T-\-߃ lcn-X-Kr-l-hm-X-I-߃ Hmtkm¨ timjWØn\p Imc-W-am-Ipsa∂p
]q¿Æ-ambn ÿnco-I-cn®n-´n-√.
67
Imem-hÿm hyXn-bm\w
BtKm-f-Xm-]\w
BtKm-f-Xm-]-\ne 1995-˛2006 hsc-bp≈ Ign™ 11 h¿jw Dƒs∏sS Ign™ Hcp
\q‰m-≠n-\p-≈n¬ 0.7oC h¿≤n-®n-cn-°p-∂p.
Ign™ 11 h¿jsØ (1995-˛2006) Xm]-\ne AXn¬ G‰hpw A[n-I-cn-®-Xp-am-Wv.
ioX-Im-esØ Xm]-\ne h¿≤n®Xn\m¬ a™p-cp-I¬ XpScp∂p. th\¬Im-esØ
Xm]-\ne h¿≤n-®p. Aßs\ Akm-[m-c-W-ambn Xm]-\n-ebpw kqcy-{]-Imi e`y-
Xbpw h¿≤n-®p.
BtKm-f-Xm-]-\ne 10C I≠v h¿≤n-®m¬ F¥p kw`-hn-°pw
l DjvW-ta-J-e-bn¬ [m\y Dev]m-Z\ Ipdhpw, at’ym-ev]m-Z\hpw Ipd-bpw, ka-io-
tXm-jvWtaJe-bn¬ Irjnbpw hnf-bp-ev]m-Z-\hpw h¿≤n-bv°pw.
l ioX-Imew Npcp-ßp-Ibpw Cu¿∏-ta-dn-b-Xp-am-Ipw.
l hcƒ® A[n-I-cn® th\¬°mew \ofpw.
l [m\y D¬]m-Z\w IpØs\ Ipd-bpw.
l B¿{Z- X - t b- d nb taJ- e - b nse A¥- c o£ B¿{ZX t\ctØXnt\- ° mƒ
h¿≤n-°pw. DW°v ap≥]sذmƒ A[n-I-cn-°pw.
l AXy-[nIw a™p-cp-I-en\p hgn-shbv°pw
Imem-hÿm am‰w Irjnsb Fßs\ _m[n°pw
1. aÆnse am‰-߃
aÆns‚ Dev]m-Z-\-ti-jn-tbbpw Im¿jnI `qhn-\n-tbm-K-sØbpw aÆnse Pe-e-`yX
kmc-ambn _m[n-°pw.
DW-°-aÆv IqSp-X¬ DWßn A[n-I-cn® Pe-Zu¿e-`y-ap-≠m°pw
\\-hp≈ aÆn¬ IqSp-X¬ sh≈-tadn sh≈-s°-´v sh≈-s∏m-°-ap-≠mIpw
A[n-I-cn®v DW°pw B¿{Z-Xbpw Imew amdn XpS-cpw.
\\hp IqSp-X¬ D≈ taJ-e-bn¬ Nne-t∏mƒ ag-Ip-d™v sh≈-s∏m-°hpw asÆm-
en∏pw Ipd-bpw.
2. hnf-I-fn¬
`qhn-\n-tbm-K-Øn¬ kmc-amb am‰w D≠mIpw/]pXnb hnf-bn-\-߃ AXym-h-iy-ambn
hcpw. ]e hnf-I-fpsSbpw Irjn ]cn-an-X-s∏-Spw.
s]mSp-∂s\ D≠m-Ip∂/Aÿm-\Øpw AIm-e-Ønepw D≠m-Ip∂ Imem-hÿ
am‰ßƒ:˛
l th\¬°m-e-ß-fnse A[n-I-cn® ag
68
Imem-hÿm hyXn-bm\w
l ag-°m-esØ Xosc Ipd™ ag
l th\¬°m-esØ Xm]-\n-e-bnse Ipdhv, i‡-amb ag, sh≈-s∏m°w
l ag-°m-e-sØ-bpw, ioX-Im-esØ Xm]-\n-e-bn-sebpw h¿≤\-hv.
l Pe-tk-N\ Bhiyw IqSpw
l sh≈-s∏m-°-\n-hm-cWw A\n-hmcyamIpw
Imem-hÿ
- m- hy-Xn-bm\Øns‚ \nc-¥c tZmj-^e߃ tXm´-hn-fI
- ƒ Dƒs∏´ Zo¿L-
Ime hnf-I-sf-bm-Wv IqSp-X¬ XpS¿∂pw _m[n°p-∂-Xv.
l Dev]m-Z-\hpw KpW-\n-e-hm-chpw Ipd-bpw.
l {lkz-Ime ]®-°-dn-Isf Imem-hÿbnse Xm]-hy-Xn-bm\w kmc-ambn _m[n-
°pw, Dev]m-Z\w Ipd-bpw.
l _o≥kv, D≈n, tNmfw F∂n-hbv°v A[n-I-cn® Xm]-\ne \√ hnfhp Xt∂-
bv°pw.
l Pe-Zu¿e-`y-Xbpw/AIm-esØ agbpw ^e h¿§-ßf
- p-sSbpw ]®-°d
- n-bpsS Dev]m-
Z-\hpw KpW-\n-e-hm-chpw Ipd-bv°pw.
3. ]pevta-Sp-Ifpw I∂p-Imen hf¿Øepw
l Db¿∂ Xm]-\n-e, A[n-I-cn® ioX-Im-ew, ]I¬/cm{Xn Xm]w hyXn-bm\w Ipd-
hp≈ {]tZ-i-ß-fnse am‰w, ]p¬ta-Sp-I-ƒ XI-cm\pw I∂p-Imen hf¿Ø¬ coXn-
Ifn¬ Xs∂ kmc-ambn am‰w hcm\pw Imc-Wa - m-Ipw. Irjn km≤y-Xbpw kºØpw
Ipd-bpw.
l ]∂n, tImgn-h-f¿Ø¬ F∂n-h-bn¬ A[n-I-cn® Xm]-\n-e-bn-ep≈ BLmXw,
Dev]m-Z\w Xosc Ipd-bm≥ Imc-W-am-Ipw.
l tcmKm-Wp-°-fpsS h¿≤n® hf¿®m tXmXp ImcWw I∂p-Im-en-I-fnse tcmK
hym]\w h-fsc thKw h¿≤n-°pw. \nb-{¥-Wm-Xo-X-amImw. tcmKw ]I¿Øp∂
tcmKm-Wp-hm-ln-I-fmb IoS-߃ IqSp-X¬ i‡n-bm¿÷n-°pw.
l Cu taJe-bnse Dev]-∂-ß-fpsS KpW-\n-e-hm-csØbpw kw`-c-W-{i-a-ß-sfbpw
kmc-ambn _m[n-°pw.
4. If-Iƒ, IoS-߃, tcmK-߃
l If-Iƒ, \nb-{¥-W-am¿§-ßsf AXn-Po-hn-°m-\p≈ Icp-Øm¿Pn®v \jvSw h¿≤n-
∏n-°pw.
l Npcp-ßnb Bbp-kp≈ If-Iƒ, hnØp hgn-bn-√msX hym]n-°p∂ If-Iƒ F∂nh
hf-sc-thKw hf¿∂v h¿≤n® \miw hnX-bv°pw.
l If-I-fnse AXnthK-X-bn-ep≈ ]cn-Wma am‰w DW°v A[n-I-cn®, hc≠ kml-
69
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Ncyap≈ h¿j-ß-fn¬ cmk-\n-b-{¥W am¿§-ßsf AXn-Po-hn-°p-∂Xv km[m-
cW ImgvN-bmbn amdpw.
l {]tZ-in-I-ambn ]pXnb ]pXnb IoS-߃, C\-߃ cq]-s∏-Spw.
hcp∂ 2050 hsc-bp≈ Imem-hÿm am‰w sIm≠v Im¿jn-I-ta-J-e-bn¬ D≠m-tb-
°m-hp∂ am‰-߃
CO2 \ne-hn-ep≈ 360 ppm ¬ \n∂v 450 - 600 ppm I≠v h¿≤n°pw. hkvXp-\n-jvS-
ambn ]d-™m¬ s]mXpsh hnf-I-fpsS Dev]m-Z\w h¿≤n® {]`m-I-e\ {]{In-b-hgn
IqSpw, XZzmc Pe D]-tbmKw Ipd-bpw.
kap{Z \nc∏v Dbcpw
kap-{Z-\n-c∏v 10-˛15 sk.-ao. hsc Nne-`m-K-ß-fn¬ (Z-£nWm¿≤ tKmf-Øn¬) Dbcpw
DØ-ctKmf-Øn¬ Xmgpw. Cu am‰-߃°p≈ km≤yX hfsc IqSp-X-em-Wv.
X¬^e-ambn ˛ Nne `qta-J-e-Iƒ sh≈-Øn-\-Sn-bn-emIpw. As√-¶n¬ a-sÆm-en∏pw
sh≈-s∏m-°hpw aqew \jvS-s∏-Spw.
l Ic-{]-tZ-itØbv°p≈ D∏p-Pe then-tb‰w `qK¿` PeØn¬ D∏p-sh-≈-tadn
Irjn-`qan \jvS-am-°pw.
Xm]-\ne h¿≤-\hv
Xm]-\n-e-IqSpw: 1-20C h¿≤\ D≠m-Ipw. ioX-Imew th\¬ Ime-sØ-°mƒ NqtS-
dpw. DjvW-°m-‰ns‚ km≤yX h¿≤n-°pw. th\¬°m-eØv A[n-I-cn® ag-bp≠mIpw.
l Irjn-°mew thK-Øn-em-Ipw As√-¶n¬ Npcpßpw, ap≥Iq´n Xs∂ ]cy-h-km-\n-
°pw. BtKm-f-X-e-Øn¬ DØcm¿≤ tKmf-Ønse Db¿∂ {]tZ-i-ß-fn-te°v
Irjn km≤y-Xbpw `qhn\n-tbm-Khpw IqSpw. Db¿∂ Xm]-\ne/Pe Zu¿e`yw/
_mjv]o-I-c-Ww sIm≠v Nne-{]-tZ-i-ß-fn¬ hnfhp Ipd-bpw.
ag
l ag-b-fhv 10 iX-am-\-tØmfw Gdnbpw Ipd-™p-an-cn°pw. Cu am‰-߃-°p≈
km≤yX ]q¿Æ-ambn kzoI-cn-°-s∏-´n-√. hcƒ®, aÆnse ]Wn Zpcn-X-am-°pw,
sh≈-s∏m°hpw Irjn-\m-ihpw, Pe-tk-N\ Pe-Zu¿e`yhpw Irjn-\m-ihpw D≠m-
Ipw.
sImSp-¶m‰v
l Im‰ns‚ thKX h¿≤n-°pw. DØ-cm¿≤ tKmf-Øn¬ IqSp-X¬ A[n-I-cn®, AIm-
e-Ønse ag D≠m-hmw. X¬^-e-ambn asÆm-en-∏v, \o¿hm¿®-°p-d-hv, sh≈-s°´v
F∂n-h-bm¬ hnf-\m-i-ap-≠m-Imw.
Xm]-\n-e, ag, Im‰v, _mjv]o-I-c-Ww, kqcy-{]-Imiw F∂n-h-bn¬ {]h-N-\m-Xo-X-amb
am‰-߃ D≠m-Imw. Im¿jnI {]IrXn Zpc-¥-km≤yX IqSp-XemIpw. I\¬°m-‰v,
70
Imem-hÿm hyXn-bm\w
AXn-ssi-Xyw, a™p-d-b¬, hcƒ®, sh≈-s∏m-°w F∂nh hnf-tb-bpw Im¿jnI
{]h¿Ø-\-ß-sfbpw kmc-ambn _m[n-°pw.
2007 se sF.-]n.-kn.-kn. 4˛mw dnt∏m¿´v A\p-k-cn®v BtKmf Xm]-\ne 1.80C-4.00C
I≠v 2100 BIp-tºm-tg°pw h¿≤n-°pw (l-cn-X-Kr-l-hm-XIw ]pd-¥-≈p-∂-X-\p-k-cn-
®v). kap{Z \nc∏v 0.18-˛0.59 ao‰¿ I≠v Db-cpw.
C¥y-bnsebpw tIc-f-Øn-tebpw Imem-hÿm hyXn-bm\w
BtKm-f-Xm-]-\ne Ign™ Hcp \q‰m-≠n¬ 0.74oC I≠v h¿≤n-®p, C¥y-bn-tebpw
tIc-f-Øn-tebpw ÿnXn CXn¬ \n∂v hyXy-ÿ-a-√. (Nn{Xw 1)
Warmest 12 years:
1998,2005,2003,2002,2004,2006,
2001,1997,1995,1999,1990,2000
A[n-Ic - n® i‡-amb ag
(> 10 [Link])
71
Imem-hÿm hyXn-bm\w
4. BtKmf icm-icn kap-{Z-\n-c∏v 1.8 mm {]Xn-h¿jw I≠v h¿≤n-°p-∂p. 1961 ˛
2003 hsc-bp≈ IW°pIƒ CXv ÿnco-I-cn-°p-∂p.
`mhnbnse Imem-hÿ NptS-dn-b-Xm-bn-cn-°pw. 2100 ¬ Xm]-\ne 1.8 to 4oC As√-
¶n¬ AXn-¬ IqSp-Xepw BImw. (Nn{Xw 3) C¥y-bn¬ CXv kn‘p-˛-KwKm \Z-X-S-ß-
fm-hpw.
72
Imem-hÿm hyXn-bm\w
]´nI 1. C¥y Dƒs∏sS Z£n-tW-¥y≥ cmPy-ß-fnse Ime-hÿm hyXn-bm\w
Ah-ew_w: sF.-]n.-kn.-kn. 2007
Xm]-\ne oC ag %
Ime-b-fhv BZy c≠mw BZy c≠mw
hnf-Imew hnf-Imew hnf-Imew hnf-Imew
2010-2039 1.17 0.54 -3 5
2040-2069 3.16 1.71 0 13
2070-2099 5.44 3.13 -16 26
73
Imem-hÿm hyXn-bm\w
30
USA and Canada
25
tons of CO2 eq/capita
Japan, Australia
20 and New zealand
15 Europe
Middle East
Latin America
10
East Asia Africa South Asia
5
0
Region
Agriculture
28%
Wastes Industrial
2% processes
8%
74
Imem-hÿm hyXn-bm\w
C¥y-≥ Im¿jn-I -ta-Jebn¬ \n∂pw CO2 (Nn{Xw 8)
Em ission from
soils
12%
Enteric
ferm entation
59%
40 EPA
Methane emission, Tg/year
30
IPCC
20
10
MITRA MOEF IARI IARI
0
1990 1995 1998 2004 2004 2006
Year
Nn{Xw 9
75
Imem-hÿm hyXn-bm\w
GP≥kn-Iƒ tXmXv
EPA (1990) 38 Tg/yr
IPCC (1995) 20 Tg/yr
IARI (2004) 3 Tg/yr
IARI (2006) 2 Tg/yr
C¥y-bnepw tIc-f-Ønepw hcm-hp∂ am‰-߃ (Nn{Xw 10)
76
Imem-hÿm hyXn-bm\w
hnf-bp-ev]m-Z\w DjvWta-Jem {]tZ-i-ß-fnepw ka-in-tXmjvW taJ-e-bnepw Ipdbpw
F∂m¬ Db¿∂ `q{]-tZ-i-ß-fn¬ h¿≤n-°p-hm≥ km≤y-X-bp-≠v.
C¥y-bn¬ / tIc-f-Øn¬ Db¿∂ Xm]-\ne hnf-I-fpsS, hf-Øns‚ Bhiyw A[n-
I-cn°pw (t\-csØ \ne-\n-∂n-cp∂ Dev]m-Z\w t\Sm≥ t]mepw hf-߃ IqSp-X¬
th≠n hcpw)
kap-{Z/ \Zn-P-e- Db¿∂ Xm-]-\ne a’y-{]-P-\-\sØbpw Ah-bpsS k©m-csØbpw
Dev]m-Z-\-sØbpw -{]Xn-Iqeambn _m[n-°pw.
2030 BIp-tºmƒ ]hn-g-]p-‰p-Iƒ A{]-Xy-£-am-Im≥ XpS-ßpw.
I∂p-Imen hf¿Ø¬ taJ-ebn¬ Pew, sXmgp-Øv, Du¿÷w F∂n-h-bpsS Bhiyw
h¿≤n-°pw. ]m¬ Dev]m-Z\w Ipd-bpw.
AXn-ssi-Xy-Øm¬ D≠m-Ip∂, D≈n Irjn \miw Ipdbpw Dcp-f-In-gßv, ]b-dv, ISpIv
F∂n-hbv°v A\p-Iq-e-amIpw. a’y hf¿Ø-en¬ ]pXnb sh≈-s°´p {]tZ-i-߃
e`n-bv°m≥ km≤y-X-bp-≠v.
Imem-hÿm hyXn-bm-\sØ Fßs\ AXn-Po-hn-°mw ?
1. Imem-hÿ A\p-tbmPy Im¿jnI Kth-jWw i‡-am-°-Ww.
]pXnb C\-߃, Irjn/`qhn-\n-tbm-K -co-Xn-Iƒ/hn`h kwc-£W kmt¶-XnI
hnZy-Iƒ, IoS Pm{KX am¿K-߃ Is≠-ØWw.
2. \b-ß-fnse am‰w
l hn`-h-kw-c-£W / Dev]m-Z\ t{]m’m-l\w (hnf/sh≈w/ Du¿÷w) \¬I-
Ww.
l hn`-h-D]-tbmKw/Imcy-£-aX sa®-s∏-Sp-ØWw
l hn`-h-ß-fpsS bYm¿∞ hne ]cn-ÿnXn \ne-\n-ev]n-\m-[m-c-ambn IW-°m°n
kwc-£n-°-Ww.
l am‰-ßsf AXn-Po-hn-°m≥ kmº-Øn-I-k-lm-bw \¬IWw.
l ]cn-]m-e-\-Øn\v th≠ kwhn-[m-\-߃°v IqSp-X¬ kmº-ØnI \o°n-bn-
cn∏v Icp-X-Ww.
l Irjn°p IqSp-X¬ C≥jp-d≥kv kwc-£-Ww \n¿_-‘-am-°Ww.
l F√m- {]tZ-i-ß-fnepw, ka-b-_-‘nX Imem-hÿ ap∂-dn-bn-∏p-Iƒ°v Imcy-
£-a-amb kwhn-[m\w/ {]h¿Ø\w thWw. XpS¿ tamWn-´-dnwKv / hne-bn-cp-
ج \n¿_-‘-ambpw D≠m-h-Ww.
l Im¿jnI A\p-_-‘-ta-J-e-bn¬ P\-߃°v IqSpX¬ kwc-£nX Poh-t\m-
]m[n am¿K-߃ Is≠Øn \¬I-Ww.
77
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Fßs\ lcnX Krl hmX-I-ß-fpsS ]pd-¥-≈¬ Ipdbv°mw?
1. s\¬]m-S-ß-fnse Pe-Øn-s‚bpw hf-Øns‚bpw Imcy-£-a-amb ]cn-]m-e-\w hgn
ss\{S-P≥ hmX-I-\jvSw Ipd-bv°m\p≈ am¿K-߃ hgn, Bh-iy-Øn\v am{Xw
hf-{]-tbmKw hgn.
2. aÆnse ssPhmwiw Iq´pI ˛ ssPh hf {]tbmKw hgn
3. CS-bn-f°v Bh-iy-Øn\v aXn, Ipd-bv°pI.
4. hnf Ah-in-jvS-ß-ƒ Imcy-£-a-ambn D]-tbm-Kn-°-Ww, ]p\xNw-{I-aWw sNø-Ww.
5. Imcy-£-a-amb Du¿÷ hn\n-tbmKw Im¿jnI taJ-e-bn¬ ˛ ]pXnb b{¥-kw-hn-
[m-\-߃/ a‰p Du¿÷ kwc£W am¿K-߃ F∂nh hgn
BI-bm¬
l Imem-hÿm hyXn-bm\w Hcp bmYm¿∞y-amWv F∂v a\- n-em-°-Ww.
l C¥y-bn-tebpw tIc-f-Øn-sebpw Irjn-ta-Je A[n-I-cn®v {]h-N-\m-Xo-X-amb
Imem-hÿ / hcƒ® / Pe-tk-N\ Zu¿e`yw F∂nh ImcWw \jvS-߃
t\cn-tS-≠n-h-cpsat∂m¿°Ww.
l \b-߃ / aps∂m-cp-°-߃ / AXn-Po-h-\kw-hn-[m-\-߃/ am¿K-߃ hgn
\mi-\-jvS-߃ Hcp ]cn[n hsc Ipd-bv°m-\m-hpw. AXn\v bp≤-ImemSnÿm-
\-Øn-ep≈ Kth-jW - hpw, \b-]c - n-]m-Sn-Iƒ \S-∏m-°epw thWw. CXn\p th≠n
hcp∂ sNehv {]h-Nn-°m-\m-hn-√. F¥m-bmepw IqSp-X-em-bn-cn-°pw. H∂pw
sNømsX Ccn-°p∂ A\-ßm-∏m-d-\bw IqSp-X¬ \mi-\-jvS-ß-fn-te°pw Zpc-
¥-ß-fn-te-bv°v hgn-sX-fn-°pw.
AXn\v cmjv{Sobt`Z-at\y C—-i-‡n-tbmsS Ip‰-a‰ Xøm-sd-Sp-∏p-Iƒ cq]n-I-cn®v \S-
∏m-°pI Xs∂ thWw.
C¥y-bn¬ Xs∂ \S∂ (2004, 2007) Imem-hÿm hyXn-bm\ ktΩ-f-\-߃ hne-
bn-cp-Øp-∂Xv Cßs\-bmWv:˛
1. Kth-jWw, \b-cq-]o-I-c-Ww, kmº-Øn-I-k-lmbw F∂n-h-bn¬ kl-I-cWw IqSp-
X¬ im‡n-I-co-°Ww ˛ tZio-b- X-e-Ønepw A¥¿ tZiob Xe-Ønepw
2. ÿm]\kwhn-[m-\-߃ sa®-s∏-Sp-ØWw bp≤-Im-em-Sn-ÿm\Øn¬
3. `qhn-\n-tbmK/ hn`hhn\n-tbmK \b-߃ sa®-s∏-SpØn \S-∏m-°-Ww.
4. Imem-h-ÿ-map-∂-dnbn∏v kwhn-[m-\-߃ hym]n-∏n°-Ww. Imcy-£-a-am-°-Ww.
5. Imem-h-ÿ-hy-Xn-bm\sذp-dn-®p≈ km£-cXm {]Nm-cWw F√m-X-e-ß-fnepw
hym]n-∏n-°-Ww.
78
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Imem-hÿm am‰hpw
Xoc-tZ-i-˛-k-ap{Z ssPh-ssh-hn-[yhpw
tUm. F. _nPpIpam¿
AIzm-´nIv _tbm-fPn & ^nj-dokv hn`m-Kw,
tIcf k¿∆-I-em-im-e, Xncp-h-\-¥-]pcw ˛ 695581
79
Imem-hÿm hyXn-bm\w
81
Imem-hÿm hyXn-bm\w
{[ph-{]-tZ-i-ß-fn¬ Xt±-iob kaq-l-߃ \ne-\n-ev]n-\p-th-≠n- t]mcm-Sp-∂p.
\mep-e£w Xt±-io-b-k-aq-l-߃ Dƒs∏sS 4 Zi-e£w a\p-jy-cpsS Bhm-k-`q-an-
bmWv B¿´nIv taJe. Irjn°v henb km[y-X-bn-√msX Cu taJ-e-bn¬ \mbm´v,
a’y-_-‘-\w, DØ-c-{[p-h-{]-tZ-i-I-e-am≥ (reindeer) hf¿Ø¬ XpS-ßnb sXmgn-ep-
I-fmWv P\-ß-fpsS {][m\ Poh-k-‘m-cW am¿§-߃. XWp-Øp-d™ \Zn-I-fnepw
lna-°-´-I-fnepw IqSn am\p-Isf ta®p-\-S-∂n-cp∂ Xt±-i-hm-kn-Iƒ°v a™p-cp-I¬
Poh-k‘m-cW am¿§w Xs∂ C√m-Xm-°n-bn-cn-°p-∂p. ÿnc-Xp-jm-c-`qan hym]-I-
ambn Dcp-Ip-∂Xv sI´n-S-߃°pw, Pe-hn-X-cW Ipg-ep-Iƒ°pw tdmUp-Iƒ°pw a‰v
B¥- c n- I - k w- h n- [ m- \ - ß ƒ°pw
Imcy-amb \mi-߃ D≠m°-p-
∂p. Imem-h-ÿm-am‰w ImcWw
P\-߃°v ioX-Ime tdmUp-I-fn-
eqsS hf-sc-Ip-d-®p-Imew am{Xta
bm{X-sN-øm-\m-hp-∂p-≈p. NqtS-dn-
b, {]h- N - \ - k m- [ yX C√mØ
a™p-Imew Nne {]tZ-i-ß-fn¬
Im´p-Xobv°pw Imc-W-am-hp-∂p.
{[qh-{]-tZ-i-ß-fn¬ am{X-a√ `mcXw t]mep≈ aq∂mw temI cmPy-ß-fnepw
kap-{Z-P-e-\n-c-∏nse h¿[\ P\-ß-fpsS \ne-\n-ev]ns\ _m[n-°m-\n-S-bp-≈-Xmbn
]T-\-߃ kqNn-∏n-°p-∂p. Ph-l¿em¬ s\lvdp k¿∆-I-em-ime 1993-˛¬ \S-Ønb
]T-\-a-\p-k-cn®v kpc£m kwhn-[m-\-ß-fpsS A`m-h-Øn¬ `mc-Øns‚ Xoc-{]-tZ-
isØ kap-{Z-P-e-\n-c∏v Hcp ao‰¿ Db¿∂m¬ AXv 5,763 [Link].-ao. Xoc-{]-tZ-i-sØbpw
7.1 Zi-e£w P\-ß-sfbpw _m[n-°pw. Xoc-{]-tZ-isØ Irjn-tb-bpw, hnt\m-Z-k-
©m-c-tØ-bpw, FÆ ]cy-th-j-W-sØbpw CXv {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°p-sa-¶nepw
Ic-`mKw C√m-Xm-Ip-∂-Xn-eq-sS-bmWv G‰-hp-a-[nIw kmº-Øn-I-\jvSw cmPy-Øn\v
D≠m-Im≥ t]mIp-∂-Xv. Hmtcm {]tZ-i-Øp-≠m-Ip∂ \jvSw IW-°m-°p-∂Xv tIhew
`uXn-I-amb am‰-߃ am{Xw IW-°n-se-Sp-Ø-√, adn®v {]kvXp-X-{]-tZ-isØ kmº-
Øn-I-{]-h¿Ø-\-߃ IqSn Dƒs°m-≈n-®m-Wv. Aßs\ t\m°p-tºmƒ kap-{Z-P-e-
\n-c∏v Hcp ao‰¿ Db-cp-tºmƒ `mc-X-Øn¬ G‰-hp-a-[nIw kmº-Øn-I-\jvSw D≠m-Im-
\n-S-bp≈ Pn√ apwss_ (G-Xm≠v 2,287 _ney¨ cq]) BsW∂v sSdn (TERI) bpsS
dnt∏m¿´n¬ ]d-bp-∂p. tIc-fØ - n¬ sIm®n \K-cØ
- n-\mhpw kap-{Z-Pe
- \
- n-c∏
- nse h¿[\
G‰-hp-a-[nIw `oj-Wn-bm-hp-∂-Xv.
Xoc-tZi Bhmk hyh-ÿ-Iƒ
BtKm-f-X-e-Øn¬ 2080 BIp-tºm-tg°pw 20 iX-am\w Xoc-tZi XÆo¿X-S-
߃ (coastal wetlands) kap-{Z-\n-c∏v Db-cp-∂Xp sIm≠p am{Xw \jvS-am-hp-sa-∂mWv
\nK-a-\w. am{X-hp-a√ kap-{Z-\n-c-∏n-t\-°mƒ XmWv ÿnXn-sN-øp∂ ip≤-Pe XÆo¿X-
S-ßfpw, NXp-∏p-Ifpw, Hmcp-Pe Bhm-k-hy-h-ÿ-I-fm¬ ]p\-ÿm-]n-°-s∏-t´-°mw.
kap-{Z-P-e-\n-c-∏nse h¿[\ am{X-a-√, Db¿∂-tXm-Xn-ep≈ agbpw sImSp-¶m‰pw CXn-
82
Imem-hÿm hyXn-bm\w
\p-Im-c-W-°m-cm-hmw. A\n-X-c-km-[m-c-W-amb ssPh-ssh-hn-[yw, {]tXy-In®v \o¿]-
£n-I-fpsS sshhn-[yw, {]I-S-am-hp∂ Bhm-k-hy-h-ÿ-bmWv XÆo¿X-S-߃. XÆo¿
XS-ß-fn¬ hcp∂ am‰w ssPh-ssh-hn-[ysØ am{X-a√ ip≤-Pe e`y-X-tbbpw XI-
cm-dn-em-°p-∂p.
Xoc-{]-tZ-isØ as‰mcp kp{]-[m\ Bhm-k-hy-h-ÿ-bmWv I≠¬°m-Sp-Iƒ.
I≠¬Im-Sp-Ifpw NXp-∏p-I-fpw IS-ense ]p¬ta-Sp-I-fp-a-S-ßp∂ Xoc-{]-tZ-iØv kap-
{Z-P-e-\n-c-∏nse h¿[\ D≠m-°p∂ {]iv\-߃ IS-em-{I-aWØn\pw Ic-kr-jvSn-°-
s∏-Sp∂ {]Xn-`m-k-Øn\p-k-cn®v {]mtZ-in-I-ambn hyXym-k-s∏-´n-cn-°pw. Dbcp∂ IS-
en-\-\p-k-cn®v Ic-bn-te°v \oßm≥ Ign-bmsX hcp∂ I≠¬sN-Sn-Iƒ s]s´∂v
\in®p t]mhmw. F∂m¬ Dud¬ (sedimentation) ]{Inb IqSp-Xepw, A]-c-Z-\w
(erosion) Ipd™pw Ccn-°p∂ Xmgv∂ Zzo]p-I-fnse I≠¬Im-Sp-Iƒ°v ]nSn®p
\n¬Im≥ km[n-°pw. `mc-X-Ønse ]e-`mKßfnepw kap-{Z-P-e-\n-c-∏nse h¿[\
I≠-ep-I-fpsS \mi-Øn¬ Xs∂-bmWv FØp-∂-sX∂v ]T-\-߃ kqNn-∏n-°p-∂p.
kap-{Z-\n-c∏v Hcp ao‰¿ h¿[n-®m¬ Xs∂ temIsØ G‰hpw henb I≠¬°m-Smb
kpµ¿_≥kv sh≈-Øn-\-Sn-bn-em-hp-a-t{X. CXv _wKmƒ ISp-h-I-fpsS am{X-a√ Cu
{]tZ-isØ ssPh kº-∂Xsb B{i-bn®p Pohn-°p∂ a\p-jy-scbpw Gsd _m[n-
°pw.
ag-°mSpItfm-sSm∏w Xs∂ ssPh-k-ºØv Gsd-bp≈ Xoc-k-ap-{Z-
ß-fnse Bhm-k-hy-h-ÿ-bmWv ]hn-g-∏p-‰p-Iƒ
an°-hmdpw DjvW-ta-J-em-{]-tZ-i-ß-fnse kap-{Z-ß-fn¬ am{Xw ImW-s∏-Sp∂
]hn-g∏- p-‰p-If
- psS \ne-\n-ev]ns\ kzm[o-\n-°p∂ {][m\ LS-Iß - ƒ sXfn™ Pehpw,
Xm]-\n-e-bp-am-Wv. kap-t{Zm-]-cn-X-e-Ønse Xm]-\ne Hmtcm EXp-°-fn-ep-ap≈ ]c-am-
h[n Af-hn-s\-°mƒ Hcp Un{Kn h¿≤n-®m¬ Xs∂ ]hn-g-∏p-‰p-I-fpsS \ne-\nev]v
A]-IS- Ø- n-em-hpw. Xm]-\ne aq∂p Un{Kn-bnepw A[n-Ia- mbn Ipd-®p-Imew \ne \n∂m¬
AXv ]hng Pohn-I-fpsS ac-W-Øn¬ Iem-in-°p-a-t{X. Xm]-\ne Db-cp-tºmƒ ]hn-g-
Po-hn-I-fpsS ico-c-Øn¬ kl-Po-hn-bmbn h¿Øn°p∂ ‘kqkm-¥s√’ (Zooxanthel-
lae) F∂ B¬K-Iƒ \in®p t]mhp-Ibpw AXv ]hn-g-∏p-‰p-I-fpsS ªo®n-ßn\v (Coral
bleaching) Imc-W-am-hp-Ibpw sNøpw. Cu {]Xn-`mkw am∂m¿ Dƒ°-S¬, B≥U-
am≥,. e£-Zzo]v IS-ep-Iƒ F∂o-hn-S-ß-fn¬ hym]-I-am-hp-∂-Xmbn ]T\ dnt∏m¿´p-
Iƒ kqNn-∏n-°p∂p. {]kvXpX {]tZ-i-ß-fn¬ Db¿∂ Xm]-\n-e-bp≈ Znh-k-߃
h¿[n-°p-∂-X-\p-k-cn®v ]hn-g-∏p-‰p-I-fpsS ªo®n-ßns‚ tXmXpw Db-cp-∂-Xmbn tcJ-
s∏-Sp-Øn-bn-´p-≠v. CXn-\p-]p-dta A¥-co-£-Øn¬ Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Uns‚
Afhv h¿[n-°p-∂-X-\p-k-cn®v IS-enepw AXns‚ Afhv Db-cp-∂p. CXv kap-{Z-P-e-
Øn¬ h≥tXm-Xn¬ Im¿t_m-WnIv Aæw cq]-s∏-Sm\pw AXp-hgn ]hn-g-Po-hn-Iƒ
NpÆmºv D]-tbm-Kn-®p-≠m-°p∂ ]pd-t¥m-Sp-Iƒ Zp¿_-e-am-hm\pw Ah cq]-s∏-Sp-∂-
Xns‚ thK-X-Ip-d-bm\pw CS-bm-hp-∂p. IqSmsX iwJp-Iƒ, I°-Iƒ, Ubm-‰-ap-Iƒ
(diatoms) XpSßn kap{Z Pohn-I-fp-sSbpw ]pd-t¥mSv cq]-s∏-Sp-∂-Xns\ kap-{Z-P-e-
Ønse Cu cmk-am‰w {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°mw. samØ-Øn¬ Db¿∂ Xm]-\n-
83
Imem-hÿm hyXn-bm\w
ebpw Im¿_¨U- t bm- I v s sk-
Uns‚ km∂n-[yhpw ]hn-g-∏p-‰p-I-
fnse ssPh-hn-[ysØ kmc-ambn
Ipd-bv°p-Ibpw, ]cm-Z-ß-fp-sSbpw,
tcmK-ßf - p-sSbpw Afhv h¿≤n-∏n-°p-
Ibpw sNøpw. hmWnPy {]m[m-\y-
ap≈ kap-{Z-a’ - y-ßf - p-sSbpw, sNΩo-
\p-I-fp-sSbpw \s√mcp iX-am\w
{]P- \ - \ - Ø n- \ mbn I≠¬Im- S p- I -
sfbpw ]hn-g∏ - p-‰p-Is
- f-bp-amWv B{i-
bn-°p-∂-Xv. Ch-bpsS \miw kap{Z
Bhm-k-hy-h-ÿsb am{X-a√ a’y-
_-‘\w \SØn Poh-k‘ - m-cWw \S-Øp∂ Zi-e£
- °
- W
- °
- n\v a\p-jy-tcbpw _m[n-
°p-sa-∂Xv Ahn-X¿°-amb hkvXp-X-bm-Wv.
Xoc-k-ap-{Z-ß-fn¬ hf-sc-b-[nIw D¬∏m-Z-\-£-a-X-bp≈ as‰mcp Bhm-k-hy-h-
ÿ-bmWv IS¬]p-√p-Iƒ Dƒs∏-Sp∂ kap-{Z-`mKw. Db¿∂ \nc-°n-ep≈ Dud-epw,
Pe-Xm-]\n-e-bnse h¿[-\-hpw, Pe-
\n-c-∏p-Iq-Sp-tºmƒ Bgw IqSp-∂Xpw
IS¬]p-√p-I-fpsS D¬∏m-Z-\-£-a-X-
sbbpw, ^nkn-tbm-f-Pob {]h¿Ø-
\-ß-sfbpw kmc-ambn _m[n-°pw.
IS¬]p-√p-Isf B{i-bn®p Pohn-
°p∂ a’y-ß-sfbpw hwi-\m-i-
Øns‚ h°n¬ \n¬°p∂ IS¬
]ip-hn-s\bpw (dugong ) Cu am‰-
߃ {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°pw.
H∏w, ÿnc-X-bp≈ Xoc-k-ap-{Z-߃
]e Zzo]p-hm-kn-Iƒ°pw {]Zm\w sNøp∂ kmº-ØnI kpÿn-c-Xbpw A]-I-S-Øn-
em-hp-∂p.
kap-{Z-ß-fnse {]iv\-߃
Ccp-]-sØm∂mw \q‰m-≠n¬ kap-t{Zm-]-cn-Xe Xm]-\n-e, Im‰ns‚ thK-X, t]mj-
I-ß-fpsS e`y-X, kqcy-{]-Imiw F∂n-h-bnse am‰-߃ kky-π-h-I-ß-fpsS (phy-
toplankton) hnX-c-Whpw kap-{Z-ß-fpsS D¬∏m-Z-\-£-aXbpw am‰n-a-dn-°pw. A¥-co-
£-Ønse Im¿_¨U-tbm-Ivssk-Uns‚ h¿[\ kap-{Z-P-e-Ønse pH aqeyw Ipd-
bv°p-Ibpw AXns\ IqSp-X¬ Aæ-X-bn-te-s°-Øn-°p-Ibpw sNøpw. IS-ense kvXc-
hn-\ymkw (Stratification) IS-ens‚ ASn-Ø-´n¬ \n∂v {][m\ t]mj-I-߃ D]-cn-X-
e-Øn-se-Øn-°p-∂Xv XS-™m¬ kap-t{Zm-]-cn-X-e-Ønse t]mj-I-e-`yX Ipd™p
hcpw. Cu Ah-ÿ-bn¬ ssPh {]{In-b-Iƒ hgn Im¿_¨ ssIam‰w sNø-s∏-Sp-
84
Imem-hÿm hyXn-bm\w
∂Xpw IS-ens‚ D¬∏m-Z-\-£-a-Xbpw Ipd™p hcpw. F∂m¬ {]Im-i-Øns‚
km∂n[yw IqSp-X-ep≈ CØcw {]tZ-i-ß-fn¬ D¬∏m-Z-\-£-aX Gdn-bn-cn-°pw.
temIØv ]e-{]-tZ-i-ß-fnepw amc-I-amb hnjmw-i-ap≈ B¬K-I-fpsS ªqap-Iƒ
(blooms) Ct∏mƒ ASn-°Sn {]Xy-£-s∏-Sp-∂p. tIc-f-Øn¬ IS¬°d F∂ t]cn¬
CXv Ip{]-kn-≤-am-bn-´p-≠v. BtKm-f-Xm-]\w kap-{Z-ssP-h-ssh-hn-[ysØ Imcy-ambn
_m[n-°p-sa∂p am{X-a-√, \ne-hn¬ hwi-\mi `oj-Wn-bn-emb \nc-h[n Pohn-I-fpsS
`mhn IqSp-X¬ Ccp-f-S-™-Xm-°p-Ibpw sNøpw. Hcp ]t£ BtKm-f-Xm-]-\-Øns‚
`ojWn G‰-hp-a-[nIw G‰p-hm-ßp-∂Xv lna-°-cSn (polar bear) Ifm-hmw. Ch Cc
]nSn-°p-∂-Xn\pw bm{X-sN-øp-∂-Xn\psams° IS-ense lnam-h-c-W-sØ-bmWv B{i-
bn-°p-∂-Xv. K¿`n-Wn-I-fmb s]¨I-c-Sn-Iƒ I´n-Iq-Snb lnam-h-cWw D≈ {]tZ-i-ß-
fn-emWv Xß-fpsS a™p-Ime ‘hkXn ’ (den) D≠m-°p-∂Xpw, Ip™p-ßsf {]k-
hn®p hf¿Øp-∂-Xpw. 5 apX¬ 7 amkw hsc Ign™v hk-¥-Im-eØv Ip™p-ß-fp-
ambn ]pd-Øp-h-cp∂ s]¨I-c-Sn-I-fp-sSbpw, Ip™p-ß-fp-sSbpw \ne-\nev]v C°m-
eØv IS-en¬ I\-Øn-ep≈ lnam-h-c-WsØ B{i-bn®p \n¬°p-∂p. Dcp-In-Øo-
cp∂ lna-]m-fn-Iƒ ÿncw ImgvN-bmb B¿´nIv taJ-e-bn¬ ]pXp-bmbn P\n-°p∂
lna-°-c-Sn-I-fpsS, FÆ-Ønepw Xq°-Ønepw KWy-amb Ipdhv imkv{X-⁄¿ Is≠-
Øn-bn-cn-°p-∂p. Cu \q‰m-≠ns‚ Ah-km-\-tØmsS th\¬Im-eØv {[phtaJ-e-I-
fn¬ lnam-h-cWw _m°n-bp-≠m-hn-s√∂v Imem-h-ÿm-am‰w ]T-\-hn-t[-b-am-°p∂
Nne tamU-ep-Iƒ hy‡-am-°p-∂p. kap{Z Bhm-khy-h-ÿ-bpsS `£y-irw-J-e-bn¬
G‰hpw apI-fn¬ \n¬°p∂ lna-°-c-Sn-I-fpsS \miw \nc-h[n ]mcn-ÿn-XnI {]iv\-
߃°v hgn-sX-fn-°p-sa∂v \n w-ibw ]d-bmw.
BtKmfXe-Øn¬ a’y-k-º-Øns‚ XI¿®bv°p ImcWw Aan-X-amb a’y-
_-‘-\-am-sW-¶nepw, Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm-\-߃ ]e-a-’y-Pm-Xn-I-fp-sSbpw P\-kw-
Jy-Im-cy-ambn timjn-∏n-®n-´p≠v. sh≈-Øn¬ t]mj-I-aq-ey-Øn¬ hcp∂ am‰-߃
πh-I-ß-fpsS hf¿®-tbbpw, AXp-hgn a’y-ß-fpsS \ne-\n-ev]n-t\bpw kzm[o-\n-
°p-∂p. kap-{Z-Øns‚ Dev]m-Z-\-£-a-X-bn¬ h∂ am‰w ]e-bn-S-ßfnepw a’y-_-‘-
\-Øns‚ Xs∂ XI¿®bv°v Imc-Wa - m-bn-´p-≠v. ]e-a’
- y-ßfpw Xm]-\n-eb
- nse sNdnb
hyXn-bm-\-ß-fn¬ am{Xw Pohn-°m≥ A\p-Iq-e\w t\Sn-b-h-b-t{X. Pe-Xm-]-\n-ebn¬
hcp∂ h¿[\ Pe-Øn¬ {]mW-hm-bp-hns‚ Afhv Ipd-bv°pw. Xm]-\ne IqSn-b-P-e-
Øn¬ a’y-߃ thKw hf-cp-sa-¶nepw Ah-bpsS hep∏w sNdp-Xm-bn-cn-°p-Ibpw
{]Xyp¬∏m-Z-\-£-aX Ipd-bp-Ibpw sNøpw. Xm]-\ne Db-cp-∂-tXmsS Ch Bg-°-S-
en-te°v \oßm-\p≈ km[y-X-bp-ap-≠v. NqSp≈ sh≈-Øn¬ tcmK-P-\-I-∑mcpw, ]cm-
Z-ßfpw IqSp-X¬ k{In-b-am-hp-∂p. {]Xn-tcm-[-hy-hÿ £oWn-°p-tºmƒ a’y-߃
tcmK-߃°v s]s´∂v ASna-s∏-Sp-Ibpw sNøpw.
`mc-X-Øn¬ tI{µ kap{Za’y Kth-jW tI{µw (CMFRI) \S-Ønb Nne ]T-\-
߃ CØ-cp-W-Øn¬ {it≤-b-am-Wv. cmPy-Øn¬ G‰hpw km[m-c-W-bmbn ImW-
s∏-Sp∂ aØn (Oil Sardine) sX°p-]-Sn-™m-d≥ XocØp \n∂pw IqSp-X-embn hS°p
]Sn-™m-d≥ Xoc-tذpw hS-°p-In-g-°≥ Xoc-tذpw \oßm≥ XpS-ßn-bn-cn-°p-
∂p-h-t{X. IqSmsX Abe (Indian mackeral) Xoc-{]-tZ-iØp \n∂p XWp-∏p≈ Bg-
85
Imem-hÿm hyXn-bm\w
k-ap-{Z-ß-fn-te°v \oßp-tºmƒ t{Smf-dpIfn¬ Ah ]nSn-°-s∏-Sp-∂Xv IqSp-X-embn
hcp-∂p. Nne-a-’y-߃ Ah-bpsS {]P-\-\-Imew XWp∏p IqSnb amk-ß-fn-te°v
am‰p-∂-Xmbpw {i≤-bn¬ s]´n-´p-≠v. BtKm-f-Xm-]-\w, F¬-˛-\n-t\m, em˛-\n\ XpS-
ßnb {]Xn-`m-k-߃ a’y-e-`y-X-bn¬ Imcy-amb hyXn-bm-\-߃ hcp-Øp∂p-≠v.
\ne-hn¬ ]e {][m\ a’y-Pm-Xn-Ifpw Aan-X-Nq-j-W-Øn\p hnt[-b-am-sW∂ kXyw
IqSn IW-°n-se-Sp-°p-tºmƒ Imem-hÿm am‰-߃ {]iv\w IqSp-X¬ k¶o¿Æ-am-
°m-\mWv km[y-X, 2015 HmSp IqSn BtKmfXe-Øn¬ {]Xn-io¿j a’y-e-`y-X-bn¬
GXm≠v 15 iX-am\w Ipd-hp-≠m-Ip-a-t{X.
kap-{Z-ssP-h-ssh-hn-[ysØ s]mXp-hmbn A]-{K-Yn-®m¬ Imem-h-ÿm-am‰w kap-
{Z-ssP-h-ssh-hn-[y-Øns‚ _mlp-ey-Ønepw, hnX-c-W-{I-a-Ønepw A\p-Iq-ehpw {]Xn-
Iq-e-hp-amb am‰-߃ hcp-Øp-∂Xv ImWm-\m-hpw. kap-t{Zm-]-cn-Xe Xm]-\n-e-b-\p-k-
cn-®v, Db¿∂ A£mw-i-ß-fn¬ {]tXy-In-®pw, ssPh-hn-[y-Øn¬ am‰w hcmw. Nqc
(tuna) t]mse tZim-S\w \S-Øp∂ a’y-ß-tfbpw Imem-hÿm hyXn-bm-\-߬
_m[n-t®-°mw. henb IS¬ kkvX-\n-Iƒ Dƒs∏-sS-bp≈ Pohn-I-fp-sSbpw ]£n-I-
fp-sSbpw, `£y-irw-J-e-tbbpw Imem-hÿm am‰w _m[n-°p-∂p. IS-em-a-I-fpsS enwK-
\n¿Wbw A¥-co-£-Xm-]-\n-esb B{i-bn-®m-Wv. IStemcØp \nt£-]n-°-s∏-Sp∂
ap´-Iƒ hncn-bp-tºmƒ Xm]-\ne 28 Un{Kn-bn¬ IqSp-X-em-sW-¶n¬ s]¨ Ba-Iƒ
am{X-amhpw ]pd-Øp-h-cp-∂-Xv. Xm]-\n-e-bnse h¿[\ XpS¿∂m¬ Ct∏mƒØs∂
hwi-\m-i-`o-j-Wn-bn¬ Bbn-cn-°p∂ IS-em-a-Isf AXv F{]-Imcw _m[n-°p-sa-∂Xv
\nivN-b-an√. tIcf XocØv Ct∏mƒ ASn-°Sn Iq´-tØmsS {]Xy-£-s∏-Sp∂ he-I-
Sn-b≥ (Lagocephalus inermis) F∂ a’y-hpw, saUqk (medusa) Ifpw IS-ense
ssPh, cmk, `uXnI ]cn-ÿn-Xn-I-fn¬ h∂n-cn-°p∂ am‰hpw XΩn¬ _‘-apt≠m
F∂v hni-Z-ambn ]Tn-t°-≠n-bn-cn-°p-∂p.
Xoc-tZ-i, kap{Z Bhm-khyh-ÿ-Ifpw, Imem-h-ÿ-bp-ambn ]e-X-c-Øn¬ _‘-
s∏-´n-cn-°p-∂p. a\p-jy-P\
- k
- w-Jy-bn¬ ]Ip-Xn-bn-e[
- n-Ihpw kap-{Z-tØmSp tN¿∂ {]tZ-
i-ß-fn¬ A[n-h-kn-°p-Ibpw sNøp-∂p. ]pXnb \q‰m-≠n¬ a\p-jy≥ `£-W-Øn-
\pw, Huj-[-Øn\pw a‰v Dev]-∂-߃°p-ambn kap-{ZsØ hf-sc-tbsd B{i-bn-°p-
Ibpw sNøp-∂p. a\p-jys‚ CS-s]-S-ep-I-fm¬ Ct∏mƒ Xs∂ `oj-Wn-bn-em-bn-cn-
°p∂ Xoc-tZ-i, kap{Z Bhm-k-hy-h-ÿ-Iƒ°v Imem-h-ÿm-am-‰hpw BtKm-f-Xm-]-
\hpw k¶o¿Æ-amb \nc-h[n ]pXnb {]iv\-߃ krjvSn-°p-∂p. aq∂mw temI-cm-
Py-ß-fnse Xoc-{]-tZ-i-ß-fn-emWv kap-{Z-P-e-\n-c-∏ns‚ h¿[\ G‰-hp-a-[nIw {]iv\-
߃ krjvSn-°p-∂-Xv. H∏w, Cu {]tZ-i-ß-fnse P\-ß-fpsS Poh-k-‘m-c-W-am¿§-
ßfpw kº-Zvhy-h-ÿbpw Imem-h-ÿ-tbmSv Gsd _‘-s∏-´n-cn-°p∂ Irjn, a’y-
_-‘-\w, arK-]-cn-]m-e\w XpS-ßn-b-hsb B[m-c-am-°n-bm-Wv. AXn-\m¬ Xs∂ Imem-
hÿm hrXn-bm-\-߃ XS-bm-\p≈ A¥m-cmjv{S {ia-߃s°m∏w {]mtZ-in-I-am-
bp≈ {]h¿Ø\-߃°pw IqSp-X¬ Du¿÷-kz-eX ssIh-tc-≠-Xp-≠v.
`mc-Øn¬ FÆ Cd-°p-aX - n, hmbp-ae
- n-\o-Ic
- W
- w F∂nh KWy-ambn Ipd-bv°m\pw
Du¿÷ D]-t`m-K-Øn¬ IqSp-X¬ Imcy-£-aX ssIh-cn-°m\pw F√m ]≤-Xn-I-fnepw
86
Imem-hÿm hyXn-bm\w
kpÿn-c-hn-I-k\w {]tbm-K-X-e-Øn¬ FØn-°m\pw Hcp Iq´w \b-ßfpw I¿Ω-]-
≤-Xn-Ifpw Bkq-{XWw sNtø-≠X - p-≠v. H∏w amdp∂ Imem-hÿ
- b
- v°\
- p-kc
- n®v s]mcp-
Ø-s∏-Sm≥ (adaptation) hy‡n-I-sfbpw kaq-l-sØbpw {]m]vX-cm-°p-Ibpw thWw.
H∏w Imem-hÿm am‰-Øns‚ Xo{hX Ipd-bv°m-\p≈ t_m[-]q¿∆-am-bp≈ {]h¿Ø-
\-߃ (mitigatory) \S-∏n-em-°p-Ibpw thWw. `mc-Xw, ssN\, {_ko¬ XpS-ßnb
cmPy-ß-fnse kº-Zvhy-hÿ temIØv G‰hpw thK-Øn¬ hf¿∂p sIm≠n-cn-°p-
∂-h-bm-Wv. AXp-sIm≠p Xs∂ aq∂mw temI-cm-Py-ß-fn¬ \n∂p≈ lcnX Krl-
hm-X-I-ß-fpsS D¬k¿÷\w kao-]-`m-hn-bn¬ hyh-km-b-h¬IrX cmPy-ß-fp-tSXn-
t\-°mƒ h¿[n-°m≥ km[y-X-bp-≠v. AXp-sIm≠p Xs∂ kpÿn-c-hn-I-k-\-Øns‚
am¿§-߃ \mw Bcm-bp-I-bpw DS-\Sn \S-∏n-em-°p-Ibpw thWw. H∏w Imem-hÿ
am‰-hp-ambn _‘-s∏´ {]iv\-߃ IqSp-X¬ hy‡hpw hyXn-cn-‡hp-ambn a\-kn-em-
°m≥ Kth-j-W-]-≤-Xn-Ifpw \S-∏n-em-°-Ww. Xo¿®-bmbpw CØcw {]h¿Ø-\-ß-
fn-sem-s° Xoc-{]-tZ-i-߃°pw, kap-{Z-߃°pw {]tXy-I-]-cn-KW\ Bh-iy-am-Wv.
ImcWw Imem-h-ÿbpw, `qan-bpsS `mhnbpw kap-{Z-ßsf B[m-cam-°n-bmWv \ne-
\n-ev°p-∂Xv.
87
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Jc-am-en-\y-]-cn-]m-e-\hpw
Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw
tUm: B¿ AP-bvIp-am¿ h¿Ω
FIvkn-Iyp-´ohv Ub-d-IvS¿, ipNn-Xz-an-j≥
]´nI ˛ 1
tIc-f-Ønse amen\y DXv]m-Z\w (S¨/Zn\w)
2001 2006
{]Xn-io¿j Zn\w-{]Xn {]Xn-io¿j- Zn\w{]Xn
taJe amen\y DXv]m-Zn-∏n- am-en\y DXv]m-Zn-∏n-
DXv]m-Z\w °p∂ DXv]m-Z\w °p∂
{Kmw/hy‡n amen\yw {Kmw/hy‡n amen\yw
/Zn\w (S¨/Zn\w) /Zn\w (S¨/Zn\w)
89
Imem-hÿm hyXn-bm\w
A¥co-£-Xm-]-\n-e-D-b¿Øp-∂-Xn\v ImcWamIp-∂p. Db-cp∂ A¥-co-£-Xm-]-\n-e,
{Iaw-sX-‰n-b-a-g, temI-Øns‚ hnhn-[-`m-K-ß-fn¬ hoin-b-Sn-°p∂ sImSp-¶m‰v Ch
Imem-hÿm am‰-Øns‚ kqN-\-Iƒ \¬Ip-∂p. Ign™ Hcp \q‰m-≠n¬ `utam-]-cn-
X-e-Ønse icm-icn Xm]-\ne GI-tZiw 0.74oC Db¿∂p F∂pw, 21˛mw \q‰m-≠n¬
BtKm-f-Xm-]-\ne 1.4 - 5.8oChsc h¿≤\ tcJ-s∏-Sp-Øp-sa∂pamWv imkv{X-]-T-\-
߃ shfn-s∏-Sp-Øp-∂-Xv. CXns‚ ^e-ambn D≠m-Ip-sa∂v {]h-Nn-°-s∏-´n-´p≈ a™p-
cp-Iepw, kap{ZPe-hn-Xm\ h¿≤-\bpw h≥]m-cn-ÿn-XnI BLmXw D≠m-°m≥ ]cym-
]vX-am-Wv.
lcn-X-Kr-l-hm-X-I-ß-fpsS, Im¿_¨ Utbm-Ivssk-Un\p kam-\-ambn DZz-a\w
]cn-tim-[n-®m¬ 80.5 iX-am\w Im¿_¨ Utbm-IvsskUpw, 17.5 iX-am\w aotY-
\pw, 2 iX-am-\-Øn¬ Xmsg ss\{Skv HmIvssk-Up-am-sW-∂mWv GI-tZi IW-°v.
Im¿_¨ Utbm-IvsskUv DZz-a-\-Øns‚ {][m\ t{kmX v C‘-\-߃ IØn-°p-
∂-Xm-sW-¶nepw amen-\y-߃ IØn-°p-∂Xpw, C≥kn-\-td-‰¿ {]h¿Øn-∏n-°p-∂Xpw
ImWm-Xn-cn-°m-\m-hn-√. Im¿jn-I-aÆpw, s\¬]m-S-ßfpw, sXm≠-gp-°epw aotY≥
DZz-a-\-Øn\v Imc-W-am-Ip∂p F¶nepw Cu hmX-I-Øns‚ 75 iX-am-\hpw Agp-Ip∂
amen\yw Imc-W-ap-≠m-Ip∂p F∂mWv IW-°v. Hcp S¨ ap\n-kn-∏¬ ssPh-am-en\yw
56 Intem {Kmw aotY≥ hmXIw DZz-an-°pw. cmk-hf D]-tbmKw aqew Im¿jnI
aÆn¬ \n∂v \n¿§-an-°p∂ ss\{Skv HmIvsskUv Af-hn¬ Ipd-hm-sW-¶nepw
ssPhIrjn coXn-bn-epsS Hgn-hm-°m-hp-∂X
- m-Wv. aotY-s‚bpw, ss\{Skv HmIv sskUn-
t‚bpw BtKmfXm]-\-tijn Im¿_¨ UtbmIvsskUns\ At]-£n®v bYm-{Iaw
21 aSßpw 311 aSßpw IqSp-X-em-sW-∂Xv icn-bmb amen-\y-]-cn-]m-e-\-Øns‚ {]k‡n
h¿≤n-∏n-°p-∂p.
A\p-tbm-P\ kao-]\w
BtKm-f-Xm-]\ h¿≤-\bpw Imem-hÿm hyXn-bm-\-{]-Xn-`m-khpw C∂v imkv{X-
k-aqlw s]mXpsh AwKo-I-cn-°p-∂p. CXp kw_-‘n® {]h-N-\-߃°\p-kr-X-amb
am‰-߃ {]Xy-£-Øn¬ A\p-`-h-s∏-Sm\pw XpS-ßn-bn-cn-°p-∂p. Bb-Xn-\m¬ Cu
{]Xn-`m-k-tØmSv A\p-tbm-P\w sNbvXv aptºm´p t]mIp-∂-Xn-\p≈ kao-]\w kzoI-
cn-t°-≠-Xp-≠v. BtKmfXm]-\hpw, Imem-h-ÿm-am-‰hpw aqe-ap-≠m-Ip∂ `uXn-I-˛-
ssPh ]cn-Wn-X-^-e-ßfpw Ipdbv-°p-∂-Xn-\p≈ I¿Ω ]cn-]m-Sn-Iƒ \ΩpsS hnI-
k\ ]cn-t{]-jy-Øn¬ ÿm\w ]nSn®p hcp-∂p-≠v. AtXm-sSm∏w BtKm-f-Xm-]\w
Ipd-bv°p-∂-Xn-\p≈ {ia-sa∂ \ne-bn¬ lcnX Krl-hm-X-I-ß-fpsS DZz-a\w Ipd-°p-
∂-Xn-\p≈ \S-]-Sn-Ifpw ASn-b-¥n-c-ambn \S-∏n-em-t°-≠-Xm-Wv. A\p-tbm-Py-amb
Jc-am-en-\y-]-cn-]m-e\ coXn-Iƒ hym]-I-ambn \S-∏n-em-°pI F∂Xv CØ-cp-W-Øn¬
AXy-¥m-t]-£n-X-am-Wv.
tIc-fsØ kw_-‘n-®n-S-tØmfw amen-\y-]-cn-]m-e-\-hp-ambn _‘-s∏´ {]iv\-
߃ ]cn-l-cn-°p-∂-Xn\v \nc-h[n A\p-Iqe LS-I-ß-fp-≠v. CXn-sem∂v Nne-ta-J-e-
Iƒ tI{µo-I-cn-®p≈ {]h¿Ø-\-Øn-eqsS amen-\y-]-cn-]m-e-\-£-aX h¿≤n-∏n-°m-sa-
90
Imem-hÿm hyXn-bm\w
∂-Xm-Wv. tIc-f-Ønse {][m-\ -am-en\y t{kmX- p-I-fpsS Nn{Xw ]´n-I˛ 2 ˛¬
ImWp-I. Km¿lnI taJ-e, tlm´¬, I√ym-W-a-WvU-]-߃, ÿm]-\-߃, N¥-Iƒ
Ch tI{µo-I-cn-®p≈ hntI-{µo-IrX amen-\y-kw-kvI-cW kwhn-[m-\-߃ hym]-I-
ambn {]N-cn-∏n-®m¬ s]mXp kwhn-[m-\-Øn-\p-ta-ep≈ kΩ¿±w eLq-I-cn-°p-∂-Xn\pw
Ah-bpsS Imcy-£-aX h¿≤n-∏n-°p-∂-Xn-\p-am-Ipw.
]´nI ˛ 2
\K-c-ß-fnse {][m-\-am-en-\y-t{km-X- p-Ifpw
amen-\y-D-Xv]m-Z-\-Øns‚ icm-icn Afhpw
amen\yt{kmX- p-Iƒ amen\y DXv]m-Z-\-Øns‚
icm-icn Afhv (%)
1. Km¿lnIw 49
2. hym]m-c-ÿm-]-\-߃ 10
3. tlm´¬, I√ym-W-a-fi-e-߃ 12
4. N¥-Iƒ 6
5. kvIqƒ, s]mXpÿm]-\-߃ 5
6. Biq-]-{Xn-Iƒ 2
7. tdmUv XqØvIq-´p-∂h 9
8. \n¿Ωm-W-ta-Je 6
9. Adhvime-Iƒ 1
91
Imem-hÿm hyXn-bm\w
]´nI ˛ 3
\K-c-am-en\yLS\ (%)
amen-\y-L-S-I-߃ Afhv (%)
1. ssPh-h-kvXp-°ƒ 71 ˛ 82
2. t]∏¿ 4˛8
3. πmÃnIv 3˛6
4. sa‰¬, •mkv, tXm¬, d∫¿ 4˛5
5. Nmcw, aÆv XpS-ßn-bh 5 ˛ 12
6. A]-IS Km¿ln-I-am-en\yw 0.2 ˛ 0.9
92
Imem-hÿm hyXn-bm\w
93
Imem-hÿm hyXn-bm\w
tºmƒ AhnsS {]tXy-I-Xcw D]-cn-Xew cq]-s∏-Sp-∂p. CXmWv aÆnse Im¿_¨
kw`-c-W-Øns‚ ]c-º-c-bn¬ {]Y-a-ÿm-\Øv \n¬°p∂ LS-Iw. kky-ß-fpsS
XpS¿®-bm-bp≈ hf¿®, kkym-h-in-jvS-ß-fpsS hnL-S\w XpSßn hnhn[ {]{Inb
aqew aÆns‚ ssPhmwiw Hcp kpÿn-c-amb Ah-ÿ-bn¬ FØn-t®-cp-∂p. aÆnse
ssPhmw-i-Øn-emWv Im¿_¨ D≈Xv F∂-Xp-sIm≠v ssPhmw-i-Øns‚ tXmX-\p-
k-cn®v Im¿_-Wns‚ Afhv hyXym-k-s∏-´n-cn-°p-∂p.
Hcp Bhmk hyh-ÿ-bnse Im¿_¨ kw`-cWw aÆv, ssPh km{µX F∂n-
h-bnse Im¿_-Wns‚ Af-hns\ B{i-bn-®m-Wn-cn-°p-∂X
- v. BsI-bp≈ Im¿_-Wns‚
Afhv Hmtcm Bhm-k-hy-h-ÿ-bnepw hyXy-kvX-am-Wv. Cu Afhv k¥p-en--Xm-h-ÿ-
bn-em-bm¬ am{Xta B Bhm-k-hy-h-ÿ°p \ne-\n-ev∏p-≈q.
BtKm-f-X-e-Øn¬ Im¿_¨ ]cn-hrØn-bn¬ aÆn\v hf-sc-tbsd {]m[m-\y-ap-
≠v. `qhn-\n-tbm-K-Øn-ep≈ am‰-߃ Bhm-k-hy-h-ÿsb {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°pI
am{X-a√ AXnse Im¿_-Wns‚ Af-hn-s\bpw Ahÿm hnti-j-sØbpw _m[n-
°p-∂p. Irjn `qhn-\n-tbm-K-Ønse am‰-߃ aqew GI-tZiw 20 apX¬ 50% hsc
aÆnse Im¿_-Wns‚ Afhp Ipd-bp-∂p. Cu Im¿_¨ kw`-cWw aÆn-te°v
tN¿°p∂ ASn-Ø-´n-sebpw apIƒ`mKsØbpw ssPh-km-{µ-X, Cu¿∏w, Dujvam-hv,
aÆn-te°v tNcp∂ hnf-I-fpsS Ah-in-jvS-Øns‚ inYn-eo-I-c-Whpw, aÆv Dgp-Xp-a-dn-
°p-tºmƒ D≠m-hp∂ De-®n-epw, aÆns‚ kw{K-l-Øn-ep≈ Ipd-hpw, asÆm-en-∏n-
s\bpw B{i-bn-®n-cn-°p-∂p.
Irjn-bn-S-ß-fnse h\-h-XvI-cWw aptJ\ aÆnse Im¿_-Wns‚ Afhv IqSp-
hm≥ km[n-°p-sa∂v ]T-\-߃ sXfn-bn-®n-´p-≠v. ASpØ ImeØv A¥-co-£-Øn¬
Db¿∂p-h-cp∂ t^mkn¬ C‘-\-߃ IØn-°p-tºm-gp-≠m-hp∂ Im¿_¨ ssU
HmIvssk-Uns\ BKn-cWw sNøm-\p≈ aÆns‚ Ign-hns\ Ipdn-®p≈ ]T-\-߃°v
hf-sc-b-[nIw {]m[m-\y-ta-dn-bn-cp-∂p. CXv Imem-hÿm hyXn-bm\ ]T-\-ßsf hf-
sc-b-[nIw klm-bn-°p-∂p.
aÆnse Im¿_¨ tiJcw temI-Øn¬ BsI-bp≈ 4.1 _ney¨ slIvS¿
h\-ß-fm-Wv. F∂m¬ Cu h\-߃ Hmtcm h¿jhpw 9.4 aney¨ slIvS¿ F∂
tXmXn¬ \in-®p-sIm-≠n-cn-°p-Ib
- m-Wv. Cßs\ kw`-hn-°p-∂Xp aqew Hmtcm h¿jhpw
1.6 - 1.7 Pg Im¿_¨ A¥-co-£-Øn-te°v tNcp-∂p.
h\-ßfpw AXnse aÆpw tN¿∂p-≠m-Ip∂ Im¿_-Wns‚ Afhv 1240 Pg BWv.
CXn¬ Xs∂ 37% A£mwi tcJ-bpsS Xmsgbpw 14% a[y `mKØpw 49% Db¿∂
{]tZ-i-Øp-amWv D≈-Xv. `qX-e-Øn-ep≈ sNSn-I-fnse Im¿_-Wns‚ km{µX G‰hpw
IqSp-X-ep-≈Xv DjvW taJem {]tZ-i-ß-fnse h\-ß-fn-em-Wv. CXv Hcp slIvS-dn¬
GI-tZiw 120-194 Mg BWv.
ta¬°m-Wn® Im¿_-Wns‚ aq∂n¬ c≠v `mKw aÆn¬ BWv D≈-Xv. aÆn-
tebpw, sNSn-I-fn-tebpw Im¿_-Wns‚ Afhv 0.9-1.2 F∂ tXmXn-em-Wv.
94
Imem-hÿm hyXn-bm\w
h\-ß-fnse aÆn-ep≈ Im¿_-Wns‚ Afhv 0-50% F∂ tXmXn-em-Wv. F∂m¬
`qcn-`mKw aÆnepw Cu Afhv 0.3- 15.5% hsc-bm-Wv. DjvW-ta-Jem {]tZ-i-ß-
fnse h\-߃ \mam-h-in-jvS-am-hp-∂Xv aqew 1.6 apX¬ 1.7 Pg Im¿_¨ A¥-co-£-
Øn¬ Hmtcm h¿jhpw tNcp-∂p.
aÆnse Im¿_-Wns‚ Af-hn-s\bpw km{µ-X-tbbpw B{i-bn-°p∂ LS-Iß-
fn¬ Imem-hÿ Hcp {][m\ ]¶p hln-°p-∂p. CXn¬ Xs∂, ag-bpsS Af-hv,
aÆn¬ \n∂pw \jvS-s∏-Sp∂ Cu¿∏w, Ch XΩn-ep≈ A\p-]mXw F∂n-h-bmWv
{][m\ LS-I-߃. CXv IqSmsX `qan-bpsS sNcn-hv, Pe-\n¿§-a-\w, aÆns‚ kz`m-
hhpw LS-\-bpw, khn-ti-j-X-Ifpw Im¿_-Wns‚ Afhv \n›-bn-°p-∂p.
h\-ßf - nse aÆn-ep≈ Im¿_-Wns‚ Afhv {]Ir-Xn-ZØ
- hpw, am\p-jnI {]h¿Ø-
\-ß-sfbpw B{i-bn-®n-cn-°p-∂p. Im´p-Xo, hcƒ®, IoS-߃, tcmK-߃ F∂n-h-
bmWv {][m-\-ambpw {]Ir-Xn-Z-Ø-amb LS-I-߃. am\p-jnI {]h¿Ø-\-߃ {][m-
\-ambpw h\-\-io-I-c-Whpw AXp-aqew D≠m-hp∂ {]Xym-Lm-X-ßfpamWv. acw apdn®v
\o°-s∏-Sp-∂Xv aqew GI-tZiw 50 iX-am-\-tØmfw aÆnse Im¿_-Wns‚ Afhv
BZysØ 20 h¿jw sIm≠v Ipd-bp-∂p. AXn\p tijw Im¿_-Wns‚ Afhv IqSp-
∂p-s≠-¶nepw BZy-Ime Af-hns‚ ASp-sØm∂pw FØp-∂X - mbn ImWp-∂n-√. {i≤m-
]q¿∆w acw apdn®v \o°p-I-bm-sW-¶n¬ {]Ir-Xn-Z-Ø-amb {]h¿Ø-\-ßsf hfsc
Ipd®v am{Xta _m[n-°p-I-bp-≈q. X≥\n-anØw aÆnse Im¿_-Wns‚ kw`-cW
tijnsb hfsc-°p-d®v am{Xta CXv _m[n-°p-I-bp-≈q.
h\-ta-J-e-bn¬ D≠m-hp∂ Im´pXo BWv aÆnse Im¿_-Wns‚ Af-hns\
hfsc Ime-tذv _m[n-°p-∂-Xv. Im´pXo aqew aÆnse Dujvamhv IqSp-Ibpw
sh≈-Øns‚ Afhv Ipd-bp-Ibpw sNøp-∂p. hf{]tbmKw aqew aÆns‚ ^e-`q-bn-
jvTX h¿≤n-°p-∂p. CXp-aqew Dev]m-Z-\-£-aX IqSp-Ibpw aÆn-te°v tNcp∂ hr£-
`m-K-ß-fpsS Afhv IqSp-Ibpw Im¿_-Wns‚ kw`-cWw h¿[n-°p-Ibpw sNøp-∂p.
h\-h-Xv°-cWw aqew aÆnse Im¿_-Wns‚ Afhv h¿[n-°p-∂p. CXv IqSmsX
Irjn-bn-S-ßfpw Xcniv `qan-Ifpw sNSn-Iƒ h®p ]nSn-∏n-°p-∂Xp aqew B {]tZ-i-ß-
fnse aÆnse Im¿_-Wns‚ Afhv IqSp-∂p. h\-h-Xv°-cWw aqew aÆnse Im¿_-
Wns‚ Afhv Hmtcm h¿jhpw slIvS-dn¬ 0.8 Mg IqSp-∂-Xmbn ImWp-∂p.
A¥-co-£-Ønse Im¿_¨ ssU HmIvssk-Uns‚ Afhv 0.4% F∂ tXmXn¬
IqSn-s°m-≠n-cn-°p-I-bm-Wv. CXv 21-˛mw \q‰m-≠n¬ Cc-´n-bm-Ip-sa-∂mWv IW-°m-°n-
bn-cn-°p-∂-Xv. Cß-s\-bp≈ h¿[-\hv Zqc-hym-]-I-am-bn-´p≈ `hn-jy-Øp-°ƒ D≠m-
°p-sa∂v ]T-\-߃ sXfn-bn-°p-∂p. CXp aqew Imem-hÿm hyXn-bm\w kw`-hn-°p-
Ibpw ]cn-ÿn-Xn-bpsS k¥p-en-Xm-hÿ \jvS-am-hp-Ibpw Dev]m-Z-\-£-a-X, aÆnse
kq£va-Po-hn-I-fpsS Afhv F∂nh Ipd-bpIbpw sNøp-∂p. Imem-hÿm hyXn-bm\w
aÆns‚ LS-\-sbbpw {]h¿Ø-\-ß-sfbpw _m[n-°p-∂p. CXv aÆns‚ Im¿_¨
kw`-c-W-ti-jnsb _m[n-°p-∂p.
95
Imem-hÿm hyXn-bm\w
aÆnse Im¿_-Wns‚ Afhv apIƒØ-´n-ep≈ 15cm¬ hym]r-X-am-bn-cn-°p∂
XesØ B{i-bn-®m-Wv. hnI-knX hyh-kmb cmPy-ß-fn¬ Im¿_¨ kw`-cWw
2010 HmsS Hmtcm h¿jhpw 101Tgbpw 2040 HmSp IqSn 505Tg Dw BIp-sa-∂mWv
IW-°m-°n-bn-cn-°p-∂-Xv. CXv h\-ta-J-e-bn¬ 69Tgbpw 200Tgbpw BsW-∂mWv
IW-°m-°n-bn-cn-°p-∂-Xv.
Im¿jn-tIm-ev]-∂-ß-fpsS KpW-\n-e-hm-chpw, Dev]m-Z-\-£-a-Xbpw, Dev]m-Z-\hpw
h¿[n-∏n-°p-hm≥ th≠n ]e kmt¶-XnI hnZybpw hnI-kn-∏n®v sIm≠n-cn-°p∂ Cu
Ime-L-´-Øn¬ IqSp-X-embn Im¿_¨ kw`-c-W-tijn h¿≤n-∏n-t°-≠Xv hfsc
Bh-iy-am-Wv. IqSmsX A¥-co-£-Ønse Im¿_¨ ssU HmIvssk-Uns‚ Af-
hns\ Ipd-bv°p-∂p. aÆnse Im¿_-Wns‚ kw`-c-Ww, h\-]-cn-]m-e-\w, Im´pXo
\nb-{¥-Ww, h\-h-XvI-c-Ww, cmk-hf {]tbmKw XpSßn ]e LS-I-ß-tfbpw aÆnse
Im¿_¨ kw`-cWw B{i-bn-®n-cn-°p-∂p. h\-\-io-I-cWw aÆnse Im¿_¨ kw`-
c-W-ti-jnsb Ipd-bv°p-∂p.
96
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Imemhÿbpw Btcm-Kyhpw ˛
Nne ka-Im-enI Nn¥-Iƒ
tUm. kn.-B¿. tkma≥
Ub-dI
- Sv ¿
sl¬Øv BIvj≥ t^m¿ ]o--∏nƒ, Xncp-h-\-¥-]pcw
97
Imem-hÿm hyXn-bm\w
ap≥]p≈ \q‰m-≠p-I-fn-ep-≈-Xn-t\-°m-tfsd i‡-amb Npg-en-°m-‰p-I-fpsS A{]-Xo-
£n-X-amb B{I-aWw, AIm-e-Øp≈ h¿j-]mXw, F¥n\v, temIw Z¿in-®Xn¬
G‰hpw i‡-amb kp\m-an, Cßs\ Zpc-¥-ß-fpsS Hcp XpS¿°-Y-bmWv \ap°v
C∂v ]d-bm-\p-≈-Xv.
]mcn-ÿn-XnI hyXn-bm-\-߃s°√mw Xs∂ a\p-jys‚ Btcm-Ky-hp-ambn _‘-
ap-≠v. Cu `qap-J-Øp≈ as‰√m Poh-Pm-e-ßfpw a\p-jy-\p-am-bp≈ k¥p-en-X-amb
_‘-Øn¬ De-®n¬ X´ptºmƒ a\p-jys‚ \ne-\n¬]n-\p-Xs∂ `ojWn Db-cp-∂p.
Gh-sbms°bmWv Imem-h-ÿ, ]cn-ÿnXn F∂n-h-bn-ep-≠m-Ip∂ am‰-߃ \Ωn¬
ASn-t®¬∏n-°p∂ Btcm-Ky-{]-iv\-߃ F∂p t\m°mw. G‰hpw Npcp-°n-∏-d-™m¬
Pew, aÆv, hmbp F∂n-h-bn-ep-≠m-Ip∂ am‰-߃ a\p-jys‚ Btcm-KysØ Imcy-
ambn kv]¿in-°p-∂p. Ch-sb-∏‰n Npcp°n {]Xn-]m-Zn-°p-I-bmWv Cu teJ-\-Øn¬
tIc-f-Øns‚ {]tXyI A\p-`-h-߃ kzm`m-hn-I-ambpw ]cm-a¿i hnj-b-am-Ipw.
Pew
A{]-Xo-£n-Xa- mb ag i‡-ambn XmWvUh - a- m-Sp-tºmƒ a\p-jys‚ Btcm-KysØ
AXv {]Xy-£-ambpw ]tcm-£-ambpw kzm[o-\n-°p-∂p. I\Ø ag XpS¿®-bmbn s]øp-
tºmƒ A¥-co£ Dujvam-hn¬ D≠m-Ip∂ A{]-Xo-£n-X-amb Ipdhv Ip´n-I-fn¬
{]tXy-In®pw izmk-tIm-i-tcm-K-߃°v Imc-W-am-Ip∂p F∂Xv A\p-`-h-߃ sXfn-
bn-°p-∂p. I\Ø sh≈-∏m-®n-en¬ sXcp-hp-I-fpsS hi-Øp≈ HmS-Iƒ Ihn-s™m-
gpIn ]e-t∏mgpw ip≤-P-e-t{km-X- p-Iƒ aen-\-am-Ip-∂p. ]mN-Im-h-iy-Øn-\pw, Zml-
i-a-\-Øn\pw \ap°v Ahiyw th≠ Pew tcmKm-Wp-°ƒsIm≠pw aÆn¬ Ie¿∂n-
cn-°p∂ IoS-\m-in-\n-IƒsIm≠pw a‰pw aeo-ak
- a- m-Ip-tºmƒ hb-dn-f°-tcm-Kß
- ƒ {Iam-
Xo-X-ambn h¿≤n-°p-∂p. tIc-f-Øn¬ Ct∏mgpw Adp-]-Xp-i-X-am-\-Øn-tesd IpSpw-_-
߃ InW-dp-I-sf-bmWv Km¿ln-Im-h-iy-ß-ƒ°p th≠n D]-tbm-Kn-°p-∂-Xv. km[m-c-
W-°m-cpsS ho´p-ap-‰-Øp≈ InW-dp-I-fn¬ Hcp \√ ]¶pw Np‰p-a-Xn¬ sI´n kwc-£n-
°m-Ø-h-bmWv F∂-dn-bp-tºmƒ tIc-f-Ønse an° Pe-t{imX pIfpw Cu sImssf
(e-coli) t]mep≈ tcmKm-Wp-°ƒ sIm≠v aeo-a-k-am-b-XmWv F∂ ]{X dnt∏m¿´p-I-
fn¬ A¤p-X-s∏-tS-≠. Ign™ ]Øp ap∏Xp h¿j-ß-fmbn Pe-P-\y-tcm-K-ß-fn¬
Imcy-amb Ipdhv A\p-`-h-s∏-´n-´p-≠v F∂ Imcyw hnkva-cn-®p-sIm-≠√ CXv Fgp-Xp-
∂-Xv. F¶n¬Ø-s∂bpw A{]-Xo-£n-X-amb ag ]pXnb Zpc-¥-߃°v Imc-W-amIpw
F∂v Nq≠n-°m-´pI am{X-amWv ChnsS sNøp-∂-Xv.
£Wn-°msX hcp∂ sImSpw-ag `£y-kp-c-£n-X-XzsØ Fßs\ _m[n°pw
F∂-Xns‚ ZrjvSm¥w tXSn ae-bmfn as‰ßpw t]mtI≠ Imcy-an-√. C°-gn™
amkw tIcfw Z¿in® th\¬ ag Xs∂ DZm-l-cWw. Ip´-\m-´nepw ]me-°m-´p-sa√mw
hnf-sh-Sp-∏n\p ImØp-\n∂ ap‰nb s\¬°-Xn-sc√mw \nc-¥-c-amb h¿j-]m-X-Øns‚
^e-ambn {]tbm-P-\-iq-\y-am-bXpw s\√-cn-bpsS hne-bn¬ AXp-≠m-°nb {]Xym-
Lm-X-ßfpw ad°m≥ ka-b-am-bn-´n-√-t√m. tIcfw ]t≠ `t£ym¬]m-Z-\-Øn¬ ]nd-
98
Imem-hÿm hyXn-bm\w
tIm-´m-Wv. B Hcp kml-N-cy-Øn¬ A{]-Xo-£n-X-amb ag D≈ I™n-bn¬ ]m‰
hoWp F∂ {]Xo-Xn-bmWv ae-bm-fn-bn¬ P\n-∏n-®-Xv.
\ne-bv°mØ h¿j-]mXw AXn-`o-a-amb coXn-bn-ep≈ asÆm-en-∏n\pw `qan-bpsS
^e-`q-bn-jvSX Imcy-ambn Ipd-bv°p-hm\pw Imc-W-am-Ip-∂p. `t£ym¬∏m-Z-\-Øn¬
Ipdhv hcnI CXns‚ Hcp {]Xym-Lm-X-amWv. Dcpƒs]m-´epw X∑q-e-ap-≠m-Ip∂ \mi-
\-jvS-ßfpw Poh-lm-\nbpw Btcm-Ky-{]-iv\-ßfpw tIc-fo-b¿°v A]-cn-Nn-X-a√.
AIm-e-Øn¬ sNdnb tXmXn-se-¶nepw ag s]øp-tºmƒ tIcfw t]mse-bp≈
kwÿm-\-ß-fn¬ Ah a‰v BtcmKy {]iv\-߃ krjvSn-°p-∂p. Ign™ GXm\pw
h¿j-ß-fmbn tIcfw t\cn-Sp∂ G‰hpw henb `ojWn sImXpIpP\y sshd-¬tcm-
K-ß-fpsS IS-∂m-{IaWamWv Nn°p≥Kp-\n-bbpw sU¶n-∏-\nbpw, Fen-∏-\nbpw a‰pw
tIc-fo-b-cpsS ssZ\w-Zn\ kw`m-j-W-Øns‚ ]Zm-h-en-bn¬ ÿm\w ]nSn-®n-cn-°p-
∂p. CuUnkv sImXp-ImWv C∂p tIc-fo-b¿t°-‰hpw kp]-cn-Nn-X-amb sImXpIv.
]≠p \mw `b-s∏-´n-cp∂ At\m-^n-en-kn-s\-bpw, Iyqse-Ivkn-s\bpw F√mw IS-Øn-
sh-´n-s°m≠v CuUnkv sImXpIv tIc-fo-b-cpsS k¥-X-k-l-Nm-cn-bmbn amdn-bn-cn-
°p-∂p. CS-bv°nsS s]øp∂ ag CuUn-kn\p s]‰p-s]-cp-Im≥ X°-h-Æ-ap≈ e£-
°-W-°n\p Pe-t{km-X- p-Iƒ e`y-am-°p-∂p. Hmtcm ]Øp-Zn-h-khpw ]pXp-X-e-apd
F∂ coXn-bn¬ ]Xn-\m-bn-c-°-W-°n\p sImXp-Ip-Iƒ ap´ hncn™v A¥-co-£-Øn-
te°v ]d∂v t]mIp-∂p. ^etam? ag-°m-e-Øns‚ hc-thmsS \hm-K-X-cmb Nn°p≥Ip-
\n-bbpw sU¶n-∏-\nbpw a‰p ]e tcmK-ßfpw \sΩ th´-bm-Sp-∂p.
]pXp-sh-≈-∏m-®n-en¬ \ΩpsS tXmSp-I-fnepw ]e \Zn-I-fn-ep-ap≈ Hmcp-sh-≈-
Øn\p ]Icw ip≤-P-ew-sIm≠v \nd-bp-∂p. Fen-∏-\n°p Imc-W-amb se]vt‰m-kvss]-
d-bpsS hwi-h¿≤-\-hn\v G‰hpw ]‰nb kml-N-cy-am-Wn-Xv. ag-°m-e-am-hp-tºm-tg°pw
Fen-∏\n h¿≤n-°p-∂-Xns‚ Imc-Whpw as‰m-∂-√.
A{]-Xo-£n-X-amb hcƒ® BtcmKy {]Xym-Lm-X-ß-fp≠m°p-∂p F∂-Xn\p
kwi-b-an-√. Pe-tk-N-\-Øns‚ klm-b-am-h-iy-ap-≈ Irjn-bn-S-ß-fn¬ `t£ym¬]m-
Z\w Imcy-ambn Ipd-bm≥ CXv Imc-W-am-Ip-∂p. a\p-jy-\p≈ `£Ww Ipd-bp∂p
F∂-Xn-\p-]-cn- I-∂p-Im-en-Iƒ°p≈ ]p√p-t]mepw In´m≥ _p≤n-ap-´p≈ kml-N-cy-
Øn¬ [m\y-`-£-W-߃ Ipd-bp-∂-tXm-sSm∏w Xs∂ ]mep¬]m-Z-\hpw Ipd-bp-∂p.
B[p-\nI Pohn-X-ssien tcmK-ßsf sNdp-°m-\m-h-iy-amb ]®n-e-°-dn-I-fp-tSbpw,
ae-°-dn-I-fp-tSbpw, ]g-ß-fp-tSbpw D¬]m-Z\w Imcy-ambn Ipd-bp-∂p. ^ew t]mj-W-
\n-e-hm-c-Øn-ep-≠m-Ip-∂ XI¿®-bm-Wv. CXv G‰hpw Imcy-ambn _m[n-°p-∂Xv kaq-
l-Ønse A\y-h¬°-cn-°-s∏-´n-cn°p∂ hn`m-K-ß-sf-bmWv F∂v {]tXyIw ]d-tb-
≠-Xn-√-t√m.
sNdp-Xm-sb-¶nepw {ItaW BtKm-f-Xm-]-\ne h¿≤n-®p-h-cp∂p F∂v \ap-°-dn-
bmw. AØcw h¿≤-\hv IS¬sh-≈-Øns‚ hnXm\w h¿≤n-°p-hm\pw IS¬Øo-c-
Øp≈ D]-cn-Xe `qK¿`-Pew Hmcp-sh-≈-am°n am‰p∂Xn\pw Imc-W-am-Ip-∂p. ip≤-
P-e-Øn\v InW-dp-Isf B{i-bn®p h∂n-cp∂ e£-°-W-°n\v D]-t`m-‡m-°ƒ°v
99
Imem-hÿm hyXn-bm\w
temdn-bn¬ sIm≠p-h∂p hnX-cWw sNøp∂ PesØ B{i-bn-t°-≠n-h-cp-∂p. Ipfn-
°m\pw IpSn-°m\pw Bh-iy-Øn\p sh≈w In´m-Xn-cn-°p∂ kml-N-cy-Øn¬ hb-
dn-f°w t]mse-bp-≈ Pe-P\y tcmK-ßfpw _mly-ip-Nn-Xz-hp-ambn _‘-s∏´
XzIvtcmK-ßfpw h¿≤n-°p-∂p. BtKm-f-X-e-Øn¬ {[ph-ln-a-°-´-Iƒ DcpIn IS-ense
Pe-hn-Xm\w h¿≤n-°p-tºmƒ ta¬ kqNn-∏n® Zpc-¥ß
- ƒ hfsc Xo{ham-Ip∂p IS¬∏p-
‰p-Iƒ°v AXn-`o-a-amb hwi-\miw hcp-∂Xp apX¬ a‰p]e IS¬Po-hn-I-fp-sSbpw
\ne-\n¬∏v Xs∂ Aÿn-c-am-Ip-∂p. IS¬sh-≈-Øns‚ AæX h¿≤n®v ]e Pohn-
Iƒ°pw hwi-\m-i-`o-jWn Xs∂ D≠m-Ip-∂p. {]mtZ-in-I-ambn tIcfw t]msebp≈
kwÿm-\-߃ t\cn-Sp∂ `oj-Wn-b√ CXv.
tIc-f-Øns‚ {]tXyI kml-N-cy-Øn¬ \mw t\cn-Sp∂ ]mcn-ÿn-XnI {]iv\-
߃ {][m-\-ambpw D¤-hn-®Xv C\n-bp≈ {]h¿Øn-Iƒ sIm≠m-Wv.
i) Aan-X-amb h\-\-io-I-cWw
Ccp-]Xmw \q‰m-≠ns‚ Bcw-`-Øn¬ 41% sImSpw h\-ap-≠m-bn-cp∂ tIc-f-Øn¬
Ccp-]-Øn-sbm∂mw \q‰m-≠m-b-t∏m-tg°pw h\-hnkvXrXn 20%Øn¬ FØn-
\n¬°p∂p. D≈ h\-{]-tZ-i-ß-fn¬ Hcp \√ iX-am\w FtÃ-‰p-I-fmWv. h\-\-
io-I-c-W-Øn-s‚ ^e-amWv Hmtcm h¿jhpw tIcfw A\p-`-hn-°p∂ sh≈-s∏m-
°hpw asÆm-en∏pw At∏m-g-t∏mƒ s]m´n-∏p-d-s∏-Sp∂ Dcpƒs]m-´-ep-sa√mw,
Ign™ \q‰m-≠ns‚ Bcw-`-Øn¬ h¿j-Ønse F√m Znh-k-ß-fnepw Pe-k-ar-
≤-amb ]Xn-\m-bn-c-°-W-°n\v Acp-hn-Iƒ, ag-°m-eØv am{Xw sh≈-ap≈ t{imX-
p-I-fmbn Npcpßn. {]Ir-Xn-ZØ h\-ß-fpsS \io-I-c-W-Øns‚ ^e-ambn
s]øp∂ ag-sb√mw 48 aWn-°q-dn-\p-≈n¬ Ad-_n-°-S-en¬ sN∂phogp-∂ kml-
N-cy-amWv C∂v tIc-f-Øn¬. AXns‚ ^e-ambn `qK¿`-P-e-Øns‚ hnXm\w
KWy-ambn Ipd-™p. th\-em-Ip-tºm-tg°pw ]Xn-\m-bn-c-°-W-°n\v InW-dp-Iƒ
hc≠p t]mIp-∂p. ssZ\w Zn\m-h-iy-߃°v P\-߃ _p≤n-ap-´p-∂p.
ii) \Zn-I-fnse aW¬hm-c¬
ta¬ kqNn-∏n® Zpc-¥-߃°v B°w \¬Ip∂ {]h-W-X-bmWv \nb-{¥-W-an-
√mØ aW¬hm-c¬. tIc-f-Øn¬ sI´n-S-\n¿ΩmWw A`q-X-]q¿h-ambn hf¿∂p-
sIm-≠n-cn-°p∂ Ime-am-Wn-Xv. CXp-ambn _‘-s∏´v A[n-Im-cn-Iƒ Adn™pw
Adn-bm-sXbpw ]Xn-\m-bn-c-°-W-°n\v S¨ aW-emWv \ΩpsS \Zn-I-fn¬\n∂v
Hmtcm Znh-khpw Du‰n-sb-Sp-°p-∂-Xv. XXv^-e-ambn `qK¿`-Pew Imcy-ambn Ipd-
bp-Ibpw hen-sbmcp ag h∂m¬ \Zn-I-fpsS KXn-Xs∂ amdn-sbm-gp-Ip∂ kml-
Ncyw D≠m-IpIbpw sNøp-∂p.
iii) hrØn-sI´ ]cn-kcw
hy‡n ipNn-Xz-Øn¬ AXo-h-X-Xv]-c-\mb ae-bmfn ]cn-k-c-a-en-\o-I-c-W-Øn¬
temIØv H∂mw ÿm\w t\Sm≥ A¿l-X-bp-≈-h-cmWv F∂p ]d-™m¬ AXn-
i-tbm-‡n-bm-hn-√. Zp¿K‘w han-°p∂ amen-\y-°q-ºmcw \nd™ \nc-Øp-Iƒ,
100
Imem-hÿm hyXn-bm\w
{]h¿Ø-\-£-a-a-√mØ hgn-tbm-c-ß-fnse HmS-Iƒ, Ip≠pw, Ipgnbpw sIm≠v
kar-≤-amb \nc-Øp-Iƒ, ImSv ]nSn®p InS-°p∂ shfn-{º-tZiw ˛ Cßs\
t]mIp∂p ssZh-Øns‚ {]nb-\m-´nse \nXy Zriy-߃. CXns‚sb√mw ^e-
ambn Btcm-KysØ {]Xn-Iq-e-ambn _m[n-°p∂ _mly-]-cn-ÿn-Xn-bmWv
Ct∏mƒ tIc-f-Øn¬. hnZym-`ymkw sIm≠pw, ta[m-i-‡n-sIm≠pw temIsa-
ºmSpw {]i-kvX-\mb ae-bm-fn°v sshIn-bm-sW-¶n-epw, hnth-I-ap-Zn-®m¬ Imcy-
߃ t\¿h-gn°v Xncn-®p-hn-Sm≥ km[n°pw F∂ Imcy-Ønepw kwi-b-an-√.
101
Imem-hÿm hyXn-bm\w
103
Imem-hÿm hyXn-bm\w
A·n ]¿∆-X-߃, D¬°-I-fpsS ]X-\w XpS-ßn-b-hbpw `qan-bn¬ Imem-hÿm
hyXn-bm-\Øn\v Imc-W-am-bn-´p-≠v. Znt\m-k-dp-Iƒ AS-°-ap≈ Nne kky P¥p
Poh-Pm-eß
- ƒ \mam-ht- i-ja
- m-Ip-∂X
- n\v CØcw hyXn-bm-\ß
- ƒ Imc-Wh
- pam-bn-´p≠v.
Imem-hÿm Ncn{Xw
4600 Zi-e£w h¿jw apX¬ 542 Zi-e£w hsc-bp≈ {]oIymw-{ºn-b≥ (Pre
cambrian) bpK-Øn¬ Imem-h-ÿ-sb-°p-dn®v Imcy-amb ]T\ dnt∏m¿´p-Iƒ e`y-a-√.
CXn\p ImcWw Cu bpK-Øn¬ P¥p Pme-I-ß-tfm, Imb-¥-cnI ine-Itfm e`y-a-
√m-Ø-Xm-Wv. F∂m¬ Cu Ime-b-f-hn¬ Nne lna-kw-l-Xn-Iƒ D≠m-b-Xmbn A\p-
am-\n-°-s∏-Sp-∂p.
{]oIymw-{ºn-b≥ bpKØns‚ XpS¿®-bmb ]mentbmtkmbnIv (Paleozoic) bpK-
Øn¬ (590 ˛ 240 Zi-e£w h¿jw hsc) c≠v lna-kw-l-Xn-Iƒ D≠m-b-Xmbpw
[mcmfw ssPh-ssh-hn[yw D≠m-b-Xmbpw ImWp-∂p. Ic-bn¬ kky-k-ºØv hym]n-
®-Xns‚ ^e-ambn Imem-hÿm hyXn-bm-\-Øn\v B°w Iq´n-b-Xmbpw ]T-\-ßfn¬
\n∂v A\p-am-\n-°mw. ]men-tbm-tkm-bnIv bpK-Øn-emWv C¥y-bnse 98% Iev°-
cnbpw D≠m-Ip-∂-Xn-\p≈ \nt£]w D≠m-b-Xv F∂p-≈Xp Xs∂ [mcmfw kky-k-
ºØv `qan-bn¬ Cu Ime-b-f-hn¬ D≠m-b-Xns‚ sXfn-hm-Wv.
antkm-tkm-bnIv bpK-Øn¬ (Mesozoic Era - 240 - 65 Zi-e£w hsc) Znt\m-k-
dp-Iƒ AS-°-ap≈ Poh-Pm-e-߃ [mcm-f-ambn D≠m-bn-cp-∂p. antkm-tkm-bnIv bpK-
Øns‚ BZy-Im-e-L-´-Øn¬ AXm-bXv ss{Sbm-knIv (Triassic) ]nco-Un¬ hc≠
DjvW-Im-em-h-ÿ-bmWv D≠m-bn-cp-∂Xv F¶n¬ ]n∂oSv Imem-h-ÿ-bn¬ Imcy-amb
hyXn-bm-\-߃ D≠m-b-Xmbn ]T-\-߃ hy‡-am-°p-∂p. ss{Sbm-knIv ]nco-Un¬
kap-{Z-Ønse Pe-\n-c∏v Xmc-X-tay\ hfsc Ipd-hm-bn-cp-∂p. F∂m¬ Ppdm-knIv (Ju-
rassic) ]nco-Un¬ kap-{Z-Øn\Sn-bn-ep≈ A·n-]¿∆-X-ß-fn¬ \n∂p≈ emhm-{]-hmlw
aqew kap-{Z-Ønse Pe-\n-c∏v Db-cp-Ibpw AXp-hgn ISpØ {]f-b-Øn-te°v hgn-sh-
®-Xmbn `ua-imkv{X ]T-\ß - ƒ hy‡-am-°p-∂p. C°m-eØv acp-`q-an-bnepw a‰p Xmgv∂
{]tZ-i-ß-fnepw {]f-b-sØ-Xp-S¿∂v Imem-h-ÿ-bn¬ k¥p-en-Xm-hÿ D≠m-b-Xmbpw
ImWmw. s{It´jykv (Cretaceous) ]nco-Uns‚ Ah-km\ Ime-L-´-ß-fn¬ Im¿_¨
ssU HmIvssk-Uns‚ tXmXv {Iam-[o-X-ambn h¿≤n-®-Xns‚ ^e-ambn Xm]-\ne
Db¿∂-Xmbn Nne ]T\ dnt∏m¿´p-Iƒ hy‡-am-°p-∂p. Cu Ime-b-f-hnse ]T-\-cn-
t∏m¿´pIƒ ]eXpw hyXy-ÿ-amb coXn-bn-emWv Imem-h-ÿ-sb-°p-dn®v {]Xn-_m-[n-
°p-∂-Xv. F∂m¬ henb D¬°-I-fpsS ]X\w Imem-hÿm hyXn-bm-\-Øn\v hgn
Xpd-°p-Ibpw Znt\m-k-dp-I-f-S°w A\-h[n Poh-Pm-e-ß-fpsS \mi-Øn\p hgn
h®Xmbpw ImWmw. Cu Dev°m-{]-hmlw A¥-co-£-Øn¬ kqcys\ ad-bv°p-∂-X-c-
Øn¬ s]mSn-]-S-e-߃ Db¿Øp-Ibpw [mcmfw Im¿_¨ AS-ßn-bn-´p≈ ]md-Iƒ
Dcp-Ip-Ibpw AXp-hgn Im¿_¨ssUHmIvsskUv ]pd-¥-≈-s∏-´-Xmbpw dnt∏m¿´p-I-
fn¬ ImWmw. F∂m¬ knt\m-tkm-bnIv (Cenozoic) bpK-Øn¬ (65 Zi-e£w apX¬
CXp-h-sc) [mcmfw lnakwl-Xn-If-- pw DjvW-Im-em-ÿbpw D≠m-b-Xmbn \ap°p
ImWmw. Cu bpK-Øn-emWv `qan-bpsS C∂sØ cq]m-¥cw D≠m-bn-´p-≈-Xv. `qan-
104
Imem-hÿm hyXn-bm\w
bn¬ kkvX-\-Po-hn-I-fpsS Ime-L-´-am-bmWv knt\m-tkm-bnIv bpKw Adn-b-s∏-Sp-
∂Xv.
knt\m-tkm-bnIv bpK-Ønse BZy-`m-K-amb ]mentbmPo≥ (Paleogene) ImeØv
antXmjvW Imem-h-ÿ-bmWv IqSp-X-embn A\p-`-h-s∏-´n-´p-≈-Xv. F∂m¬ CXns‚
XpS¿®-bmb \ntbm-Po≥ Ime-L-´-Øn¬ IqSp-X¬ ssiXy-Im-em-h-ÿ-bmWv D≠m-
bn-cp-∂-Xv. CXns‚ XpS¿®-bmbn lna-kw-lXn (Ice Age) cq]-s∏-Sp-I-bp-≠m-bn. CØ-
c-Øn-ep≈ Ah-km-\sØ lna-kw-lXn D≠m-bXv GXm≠v ]Xn-s\m-∂m-bncw h¿j-
߃°v ap≥]m-Wv.
Hcp lnakw-l-Xn-bp-sSbpw DjvW-Im-em-h-ÿ-bp-sSbpw Imem-h[n 100000 h¿j-
ambn IW-°m-°n-bn-´p-≠v. knt\m-tkm-bnIv bpK-Øn¬ Ah-km-\-ambn 10700 h¿j-
߃°v ap≥]mWv lna-kw-lXn D≠m-b-Xv. AXm-bXv, Ct∏mƒ DjvW-Im-em-h-ÿ-
bpsS Ime-am-bmWv IW-°m-°-s∏-Sp-∂-Xv. XpS¿∂p hcp∂ 50,000 h¿jhpw DjvW-
Im-em-hÿ BIpsa∂v ]T-\-߃ hy‡-am-°p-∂p.
19-˛mw \q‰m-≠n¬ Bcw-`n® hyhm-k-mbh-Xv°-c-Whpw t^mkn¬ C‘-\-߃
AYhm sslt{Um Im¿_-Wp-I-fmb I¬°-cn, {]Ir-Xn-hm-X-Iw, s]t{Sm-fnbw XpS-
ßn-b-h-bpsS Pze\w, h\-\io-I-cWw F∂nh Aan-X-ambn Im¿_¨ Dƒs∏-sS-
bp≈ lcn-X Krlhm-X-I-ß-fpsS ]pd-¥-≈-en\v hgn h®p. IPCC ˛ bpsS Imem-h-ÿ-
sb-°p-dn-®p≈ 1900-˛s
- ebpw 1992-˛s
- ebpw imkv{X dnt∏m¿´p-Iƒ kqNn-∏n-°p-∂Xv Ct∏m-
gp≈ Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw {]mNo\ Imem-hÿm hyXn-bm-\hpw Xmc-X-ay-s∏-
Sp-Øn-bm¬ a\p-jys‚ CS-s]-S¬ aqe-ap-≠mb am‰hpw, \mw Ct∏mƒ Pohn-°p-∂Xv
c≠v lna-kw-l-Xn-Iƒ°n-S-bn-ep≈ Ime-L-´-Øn-em-b-Xn-\mepw (Interglacial Period)
Bb-Xn-\mepw BtKmf Xm]-Øn-ep-≠mb h¿≤-\hv as‰mcp lna-kw-lXn C√m-Xm-
°p-∂-tXm-sSm∏w kap{Z \nc-∏n¬ Imcy-amb h¿≤-\hpw D≠mIpw F∂mWv. CXv
Xmgv∂ {]tZ-i-ß-fn¬ Pohn-bv°p∂ P\-߃°pw Poh-Pm-e-߃°pw h≥ `oj-Wn-
bm-Wp-b¿Øp-∂-Xv.
Imem-hÿ hyXn-bm-\hpw `ua-im-kv{Xhpw
ine-Ifn¬ (]m-d-Ifn¬) {]mNo\ Imem-h-ÿ-bp-tS-bpw, hyXn-bm-\-ß-fp-tSbpw
AS-bm-f-߃ tcJ-s∏-Sp-Øn-bn-´p-≠v. Imbm-¥-cnI ine-I-fn-emWv Imem-h-ÿ-bp-ambn
_‘-s∏´ Hmtcm hyXn-bm-\hpw tcJ-s∏-Sp-Øn-bn-´p-≈-Xv.
4600 Zi-e£w h¿jw {]mb-amb `qan-bn¬ lna-]m-Xhpw DjvWhpw amdn amdn
h∂-Xns‚ tcJ hy‡-ambn Xs∂ ine-I-fn¬ tcJ-s∏-Sp-Øn-bn-´p-≠v. Ign™ c≠v
iX-h¿j-߃°n-S-bn¬ D≠mb am‰-߃ Imb-¥c ine-I-fn¬ \S-Ønb ]T-\-߃
dnt∏m¿´v sNbvXn-´p-≠v. Cu ]T-\-ß-fn¬ \n∂v a\-kn-em-Ip-∂Xv 21000 h¿j-߃°v
ap≥]v `qan-bn¬ G‰hpw henb lna-]m-X-߃ D≠m-bn F-∂mWv. Hmtcm lna-]m-X-
Øn\pw XpS¿®-bmbn A¥-co-£-Øn¬ Im¿_-Wns‚ Afhv h¿≤n-®-Xns‚ ^e-
ambn NqSv IqSp-Ibpw lna-]m-X-߃ C√m-Xm-Ip-Ibpw (Deglaciation) sNbvX-Xmbn
]T-\-߃ hy‡-am-°p-∂p.
105
Imem-hÿm hyXn-bm\w
F∂m¬ Hcp Ime-b-f-hn¬ am{Xw D≠m-tI≠ Im¿_-Wns‚ tXmXnse am‰w
a\p-jys‚ {]hrØnaqew hfsc s]s´∂v h¿≤n-®Xv h≥ hn]-Øn-te°v hnc¬
Nq≠p-∂p.
Hcp lna-]m-Xhpw XpS¿∂p-≠mb DjvWhpw `ua-{]-{In-b-bp-ambn _‘-s∏´p
InS-°p∂ {]Xn-`m-k-am-bn-cp-∂p-sh-¶nepw CXp-≠m-°n-bn-´p≈ am‰-߃ \mw a\-kn-
em-t°-≠-Xp-≠v. AXn-\mbn `qan-bpsS Ncn-{XsØ Ipdn®v ]Tn-°p-Ibpw Hmtcm Ime-
L-´Ø- n-ep-≠mb hn]-Øp-Iƒ a\-kn-em°n Ct∏mƒ a\p-jys‚ CS-s]-Se - p-Iƒ sIm≠p-
≠m-Ip∂ Imem-hÿ hyXn-bm-\-hp-ambn Xmc-X-ay-s∏-Sp-tØ-≠-Xm-Wv. {]mNo\Ime-
Øp-≠mb Imem-hÿ hyXn-bm-\-Øn¬ kap{Z \nc-∏n-ep-≠mb hyXn-bm-\w, Poh-Pm-
e-߃°p-≠mb \mi-\jvSw F∂nh ]T-\-hn-t[-b-am°n Imem-hÿ hyXn-bm\w
sIm≠p-≠m-Ip∂ B]-Øp-Isf Xncn-®-dn-b-Ww.
2008 ˛ `ua-{KlsØ ASp-Ø-dn-bm-\p≈ h¿jw
`qansb ASp-Ø-dn-bpI F∂ e£y-hp-ambn 2008 `ua-{K-l-Øns‚ h¿j-ambn
U.N P\-d¬ Akwªn {]Jym-]n-®n-cn-°p-I-bm-Wv. temI-sØ-ºmSpw D≠m-bn-s°m-
≠n-cn-°p∂ B]-Øp-Iƒ Ipd-bv°p-∂-Xn-\mbn {]tXy-In®v {]IrXn Zpc-¥-߃, a\p-
jys‚ {]h¿Øn aqe-ap-≠m-Ip∂ Zpc-¥-ß-sf-°p-dn®v a\- n-em°n Chsb t\cn-Sp-
∂-Xn-\p≈ Xøm-sd-Sp-∏p-Iƒ \S-ØpI F∂p-≈-XmWv `ua-h¿j-Øns‚ e£yw.
temIØv Imem-h-ÿ-bn¬ D≠m-bn-s°m-≠n-cn-°p∂ hyXn-bm-\-߃ a\p-jys‚
{]h¿Øn-tbm-sSm∏w AX-√mØ taJ-e-I-sf-°p-dn®v IqSp-X¬ Adn-bp-Ibpw Imem-
hÿm hyXn-bm-\-sØ-°p-dn-®p≈ bYm¿∞ ]T-\-߃°pw `ua-h¿jm-N-cWw Dt≤-
in-°p-∂p.
Imem-h-ÿm- hy-Xn-bm\w aqew D≠m-Im-hp∂ B]-Øp-Iƒ Xncn-®-dn-bm-\mbn
`ua-im-kv{XsØ IqSp-X-embn P\-ß-fn-te°v FØn-°p-∂-Xn\pw Cu hnjbw ]Tn-
°p-∂-Xn-\mbn IqSp-X¬ hnZym¿∞n-Isf BI¿jn-°p-∂Xpw `ua-h¿jw 2008
]≤XnIƒ hn`m-h\w sNøp-∂p. Imem-h-ÿ-bn¬ D≠m-bn-s°m-≠n-cn-°p∂ hyXn-
bm-\-hpw, AXp-sIm≠v `qan°v D≠m-tb-°m-hp∂ am‰hpw \mw a\- n-em-°p-hm≥
`ua-h¿j-Øn¬ \ap°v km[n-°-Ww. lna-kw-l-Xn, acp-h¬°-c-Ww, kap-{Z-\n-c-∏nse
hyXn-bm\w F∂n-h-sb-°p-dn®v IqSp-X¬ Adn-bp-∂-Xn\v `ua-h¿jw 2008 IqSp-X¬
Ah-kcw Hcp-°pw.
106
Imem-hÿm hyXn-bm\w
kutcm¿÷ km≤y-X-Iƒ
tUm. B¿.-hn.-Pn. tat\m≥
kqcy-\mWp Xmcw
hnim-e-amb A¿∞-Øn¬ Im‰pw agbpw sh≈-®m-´-ßfpw kky-k-ºØpw Ah-
bpsS Ah-in-jvS-ßfpw F√mw kutcm¿PsØ t\cn´v D]-tbm-K-s∏-Sp-Øp∂ kmt¶-
Xn-I-hn-Zy-I-sf-bmWv kutcm¿P kmt¶-XnI hnZyI-fmbn ChnsS hnh-£n-°p-∂-Xv.
Ah ASn-ÿm-\-]-c-ambn c≠p-X-c-ap-≠v. kqcys‚ NqSv D]-tbm-Kn-°p∂hbpw (tkm-
fm¿ sX¿a¬), kqcy-{]-Im-isØ t\cn´p sshZyp-Xn-bm°n am‰p-∂-hbpw (t^mt´m
thmƒ´-bn-Iv). CXp c≠pw IqSmsX kqcy-{]-Im-i-ap-]-tbm-Kn®v sh≈-Ønse ssl{U-
Ps\ th¿s]-Sp-Øn-sb-Sp-°p∂ aq∂m-a-sXmcp kmt¶-XnI hnZy-IqSn Ds≠-¶nepw
AXn-t∏mgpw ssiih Zi-bn-em-Wv. BZysØ c≠p coXn-Ifpw hf-sc-tbsd hnI-
knXambn-°-gn-™p.
`qa-fie - Ø
- n¬ ]Xn-°p∂ kutcm¿P-Øns‚ Afhv NXp-c{- i-ao-‰d - n\v 1.366 Intem
hm´v F∂ tXmXn-e-t{X. A¥-co-£-Øn-eqsS IS∂v `qX-e-Øn-se-Øp-tºmƒ ]e-
hn[ hmX-I-ß-fmepw _mjv]-ß-fmepw s]mSn-]-S-e-ß-fmepw BKn-cWw sNø-s∏´pw
Nn∂n-®n-X-dnbpw AXv NXp-c{i ao‰-dn\v Hcp Intem-hm-´mbn t\¿Øp-h-cpw. DjvW-ta-
Jem {]tZ-iØv \´p-®bv°p kqcy≥ Xebv°p apI-fn¬ hcp-tºmƒ CXmWv kutcm¿P-
Øns‚ i‡n. Hm¿°m≥ Ffp-∏w. NXp-c-{i-ao-‰-dn\v 1 Intem hm´v. NXp-c-{i-Intem
ao‰-dn\v Zi-e£w Intem-hm´v; Bbncw saKm-hm-´v. samØw `qan-bpsS hnkvXo¿Æw
t\m°p-tºmƒ CXv AXn-`o-a-amb Hcp t{kmX- m-Wv. C∂p am\-h-cmin samØw D]-
tbm-Kn-°p-∂-Xns‚ ]¥o-cm-bncw aSßp hcpw CXv. CXns‚ hfsc hfsc sNdnb
Hcp `mKw am{Xta \ap°p {]tbm-P-\-s∏-Sp-Øm-\m-Iq F∂p kΩ-Xn-®m¬t]mepw
\ΩpsS kI-eh - n[ Du¿Pm-hi
- y-ßfpw \nd-th-‰m≥ CXp aXn-bmIpw F∂v Cu IW°p
ImWn-°p-∂p.
AtX kabw Xs∂, Hcp NXp-c-{i-ao-‰-dn\v Hcp Intem-hm´v F∂Xv Xmc-X-tay\
Ipd™ Hcp Du¿P km{µ-Xsb Ipdn-°p∂p F∂Xpw kΩ-Xnt® Xocq. AXns‚
]Øp-i-X-am\w \ap°p sshZyp-Xn-bm°n am‰mw F∂p k¶¬]n-®m¬, Hcp Intem-
hm´p tijn-bn¬ sshZypXn DXv]m-Zn-∏n-°m≥ 10 N.-ao. ÿew th≠n hcpw. Hcp
saKm-hm-´n\v Hcp slIvS¿ ÿew. Bbncw saKm-hm-´p-ti-jn-bp≈ Hcp kq∏¿ sX¿a¬
tÃjs‚tbm AWp-i‡n \ne-b-Øn-s‚tbm Xpey-amb tijn°v Bbncw slIvS¿
AYhm 10 N.-In.-ao. ÿew th≠n hcpw. Xo¿®-bmbpw CsXmcp ]cn-anXn BWv.
F∂m¬ 780 sa.-hm. tijn-bp≈ CSp°n Pe-ssh-ZypXn \nebw 60 N.-[Link] h\w
sh≈-Øn¬ ap°n-bn-´p-s≠∂pw Hcp kq∏¿ sX¿a¬ I¬°cn \ne-bsØ {]h¿Øn-
∏n-°m-\m-h-iy-amb C‘\w J\\w sNøm\pw IS-Øm-\p-ambn At\Iw NXp-c{i
Intem-ao-‰¿ ÿew \in-∏n-°-s∏-Sp-∂p-sh∂pw IqSn ]d-™mte Cu Xmc-Xayw
]q¿Wam-hq. BWh C‘\w J\\w sNøm\pw BW-hm-h-in-jvS-߃ kwkvI-cn-
°m-\p-ambn th≠n-h-cp∂ ÿe-Øns‚ Afhpw sNdpX-√. kutcm¿Pw Bhm-ln-
s®-Sp-°m-\mbn ta¬°q-c-Ifpw, ]pd-tºm°pw, Xcn-ip-`q-anbpw, acp-∏-c-∏p-Ifpw, Pem-
ib D]-cn-X-ehpw hn\n-tbm-Kn°mw F∂ km≤y-Xbpw BI¿j-I-am-Wv.
108
Imem-hÿm hyXn-bm\w
]t£ kutcm¿P-Øns‚ as‰mcp ]cm-[o-\X Kpcp-Xcw Xs∂-bm-Wv. ]mXn-k-
abw (cm-{Xn) AXp e`y-a-s√∂p am{X-a-√, cmhn-sebpw sshIp-t∂-chpw AXns‚
km{µX Ipd-bp-Ibpw sNøpw. {]Xn-Iqe Imem-h-ÿ-bmWv as‰mcp {]iv\w. AXp-
sIm≠v Xncp-h-\-¥-]pcw t]mse `qa-≤y-tc-J-tbm-S-SpØp InS-°p∂ Hcp {]tZ-i-Øp-
t]mepw Hcp h¿j-Øn¬ In´p∂ samØw kutcm¿Pw NXp-c{i Intem-ao-‰-dn¬
GXm≠v 1800 Intem-hm´v aWn-°q¿ (6480 saKm Pqƒ) am{Xta hcq. AXns‚ ]Øp
iX-am\w £aX IW°p Iq´n-bm¬ Hcp NXp-c-{i-ao-‰-dn¬ \n∂v Hcp h¿jØn¬
samØw In´m-hp-∂Xv 180 kwh. Hcp icm-icn a[yh¿K ho´n¬ amkw 120 bqWn-‰n\p
sshZypXn (B-≠n¬ 1440 kwh) Bh-iy-ap-s≠∂p IW-°m-°n-bm¬ AXn-\mbn Hcp-
t°-≠Xv GXm≠v ]Øp NXp-c-{i-ao-‰¿ hnkvXrXn-bn-ep≈ kutcm¿P ]m\-ep-Iƒ
Bbn-cn-°pw. AXp-am{Xw t]mcm. ]I¬ DXv]m-Zn-∏n-°p∂ Cu sshZypXn tiJ-cn®p
h®v cm{Xn Bh-iy-Øn\p e`y-am-°m-\mbn _m‰-dnbpw C≥h¿´dpw a‰v A\p-km-cn-
Ifpw th≠n-h-cpw. CXns‚sbms° sNehpw kutcm¿P sshZyp-Xn-bpsS A°u-
≠n¬ Xs∂ tN¿°-W-a-t√m.
CXn-s‚-sb√mw ASn-ÿm\w tkmfm¿ t^mt´m thmƒ´-bnIv ]m\¬ F∂ D]-
I-cWw BWv. Hcp \q‰m≠v apºv B¬_¿´v sF≥ssÃ≥ hni-Zo-I-cn® t^mt´m-
thmƒ´-bnIv C^IvSv BWv CXn\v ASn-ÿm-\-amb {]Xn-`m-kw. AXns‚ kmt¶-Xn-
I-X-I-fn-tebv°p IS-°msX kutcm¿PsØ t\cn´p sshZyp-Xn-bm°n am‰p∂ am{¥n-
I-{]-Xn-`m-k-am-WXv F∂p ]d-bmw. sshZyp-Xn-bp-Xv]m-Z-\-Øn\v CXn-t\-°mƒ at\m-
l-c-amb Hcp hne \ap°v Btem-Nn-°m≥ t]mepw Ign-bn-√. Cu kmt¶-XnI hnZy
hymh-km-bn-Im-Sn-ÿm-\Ø
- n¬ hnI-kn-∏n-s®-Sp-Øn´pw GXm≠v Ac \q‰m-≠m-bn. ]t£
AXns‚ Db¿∂ sNe-hmWv XS- w. Bbn-c-Øn-sXm-≈m-bn-cØn Adp-]-Xp-I-fn¬
Hcp hm´v (Watt) tijn-bn¬ sshZypXn DXv]m-Zn-∏n-°m≥ th≠ PV (t^mt´m thmƒ´-
bn-Iv) sk√ns‚ hne GXm≠v 100 tUmf¿ Bbn-cp-∂p. _ln-cm--Im-ic - w-KØpw a‰pambn
AXns‚ D]-tbmKw Iq´n-bt- ∏mƒ DXv]m-Z\ - hpw h¿≤n-®p. AXns‚ ^e-ambn sNehpw
Ipd-™p. hm´n\v 20 tUmf-tdm-f-am-bn. F¨]-Xp-I-fn¬ ho≠pw kmt¶-XnI hnZy-
bnse apt∂-‰w-sIm≠v sNehp Ipd™v AXp 10 tUmf-dm-bn. ]ns∂ 5 tUmf-dm-bn.
Cu coXn-bn¬ sNehp Ipd™p h∂m¬ Xma-kn-bmsX AXv 1/Watt (hm-´n\v Hcp
tUmf¿) F∂ amPn°v \º-dn¬ FØp-sa∂pw AtXmsS km{º-Zm-bnI sshZyp-Xn-
bp-Xv]m-Z\ am¿K-ß-tfmSv InS-]n-Sn-°m-\m-hp-sa-∂p-am-bn-cp∂p s]mXp-hm-bp≈ {]Xo-
£. ]t£ ]e-Im-c-W-߃ sIm≠pw PV sk√ns‚ hne $3.50/Watt F∂ Xe-
Øn¬ X´n \n∂p-t]m-bn. Iptd-°me-ambn AXv Ahn-sS-Øs∂ \n¬°-bm-bn-cp-∂p.
kucssh-ZypXn F∂ hmKvZm\w ssIsbØm Zqc-Øn-epw.
F∂m¬ 2007 se Hcp ]t£ G‰hpw \√ hm¿Ø F∂p ]d-b-s´, Unkw-_-
dn¬ $1/Watt F∂ kz]v\ hnebv°v kuc-]m-\-ep-Iƒ hn]-Wn-bn-se-Øn. Ata-cn-°-
bnse \mt\m tkmfm¿ F∂ Iº-\n-bmWv Akm≤yw F∂p ]ecpw hn[n-sb-gp-Xn-
bn-cp-∂p, ]t£ kutcm¿P t{]an-Iƒ BImw-£-tbmsS D‰p t\m°n-s°m-≠n-cp∂
Cu IpXn-®p-Nm´w \S-Øn-bn-cn-°p-∂-Xv. a‰p ]e Kth-j-Icpw kuc-sk-√ns‚ Z£I
109
Imem-hÿm hyXn-bm\w
h¿≤n-∏n®v sNehp Ipd-bv°m≥ {ian-®p-sIm-≠n-cp-∂-t∏mƒ Ch¿ sNbvXXv AXns‚
DXv]m-Z\ kt¶-X-Øn¬ hnπ-h-I-c-amb Hcp ]co-£Ww \S-Øp-I-bm-Wv. hfsc I\w
Ipd™ teml-]m-fn-I-fn¬ A®-Sn-hn-Zy-bn-eqsS sk√p-Iƒ Bte-J\w sNøp-I-bm-
W-h¿. AXns‚ hni-Z-hn-h-c-߃ C\nbpw e`y-a-√. ]t£ I®-h-Sm-Sn-ÿm-\-Øn¬
hm´n\v Hcp tUmf¿ F∂ hnebv°v Ah¿ kuc ]m\-ep-Iƒ Ib‰n Ab®p XpS-ßn-
bn-cn-°p-∂p.
Cu hnebv ° v ]m\- e p- I ƒ e`y- a m- b m¬ \ne- h n- e p≈ Xm]- \ n- e - b - ß - f nse
sshZypXn hn¬°p∂ hnebv°p Xs∂ kuc sshZyp-Xnbpw hn¬°m≥ Ign-bpw.
Hmtcm hoSn-s‚bpw ]pc-∏p-dØp Xs∂ Hcp an\n ]h¿ πm‚ v. Hcp kuc-]-c-h-Xm\n
GXm≠v H∂c Intem-hm´p tijn-bn¬ sshZypXn DXv]m-Zn-∏n-°-Ww. AXn-\p≈
]m\-en\v 1500 tUmf¿ (60,000 cq]). AXp kq£n®p hbv°m-\p≈ _m‰-dnbpw
C≥h¿´dpw tN¿∂ UPS kwhn-[m-\-Øn\v GI-tZiw 40,000 cq]. Hcpe£w cq] apS-
°n-bm¬ Hcp CS-Øcw hoSn\v sshZyp-Xn-bpsS Imcy-Øn¬ kzbw kºq¿W-am-Imw.
thWsa-¶n¬, IqSp-X¬ tijn-bp≈ ]m\-ep-Iƒ ÿm]n-®v A[n-I-ap≈ sshZypXn
Ce-Iv{Sn-kn‰n t_m¿Uns‚ sse\n-tebv°p \¬Ip-I-bp-am-Imw. Aßs\ \mSns‚
\m\m-`m-KØp \n∂p-apev-]m-Zn-∏n®p \¬Ip∂ e£-°-W-°n\v DXv]m-Z-Isc kwtbm-
Pn-∏n-°p∂ Hcp {KnUn¬ tI{µo-Ir-X-amb Du¿P-kw-`-c-Wn-Iƒ Ds≠-¶n¬, Hmtcm
ho´nepw UPS ÿm]n-°p∂ sNehv Ipd-bv°m\pw Ign-bpw.
kuc-Xm-]-\n-e-b-߃
apI-fn¬ ]cm-a¿in-®-sX√mw tkmfm¿ t^mt´m thmƒ´-bnIv kmt¶-Xn-I-hn-Zy-
bpsS Imcy-am-Wv. kqcys‚ NqSv D]-tbm-Kn®v sh≈w NqSm-°m-\pw, CXns\ km{µo-
I-cn-∏n®v (concentrate) \ocmhn DXv]m-Zn-∏n-°m\pw, B \ocm-hn-bp-]-tbm-Kn®v b{¥w
Nen-∏n-°m\pw sshZyp-Xn-bp-≠m-°m\pw Ign-bpw F∂Xv Hcp \q‰m-≠n-te-sd-bmbn
Adn-bm-hp∂ Imcy-am-Wv. hf-sc-b-[nIw ]co-£W \ne-b-ßfpw ÿm]n-°-s∏-´n-´p-
≠v. FÆ IØn-°p∂ sshZyp-Xn ]h¿ πm‚p-I-tfmSp InS-]n-Sn-°p∂ hnebv°v
sshZypXn DXv]m-Zn-∏n®p hn¬°m≥ kuc-Xm] \ne-b-߃°pw {ItaW Ignbpw
F∂mWp {]Xo-£. F¶nepw hf-sc-b-[nIw b{¥-km-a-{Kn-Ifpw k¶o¿W kwhn-[m-
111
Imem-hÿm hyXn-bm\w
\-ßfpw D≈ Ch-bpsS sNehv \mS-Io-b-ambn Ipd-bm-\p≈ km[yX Ipdhm-Wv.
hnti-jn®pw ÿe Zu¿e-`y-ap≈ tIc-f-Øn¬ CØ-c-Øn-ep≈ h≥InS Xm]-\n-e-b-
Øns‚ km≤y-X-bpw AK-Wy-am-Wv. AXn-\m¬ B hgn-sb-∏‰n ChnsS hnkvX-cn-°p-
∂n-√. cmP-ÿm≥ acp-`qan XpS-ßnb A\p-Iqe kml-N-cy-ß-fn¬ CXpw ]cn-K-Wn-°-
s∏-Smw F∂p am{Xw kqNn-∏n-®p-sIm-≈-s´.
112
Imem-hÿm hyXn-bm\w
imizX hnIk\w
s{]m^. Fw.-sI. {]kmZv
62, Kncn-\-K¿, sIm®n ˛ 6820202
113
Imem-hÿm hyXn-bm\w
amXr-I-bmbn I≠p-sIm≠v sNøp∂ {]hr-Øn-Iƒ hn`h timj-W-Ønepw ]cn-kc
aen-\o-I-c-W-Ønepw sN-s∂-Øp-∂p. Aßs\ hnI-k\w F∂ {]{InbbpsS Xs∂
Hgn®p IqSm≥ ]‰mØ Hcp LS-I-am-bn-Øo¿∂p ]cn-kc Zqj-Ww. ]cn-k-c-Øp \n∂pw
]cn-t°¬°m-sXbpw hn`h-߃ hnI-k-\-Øn-\mbn FSp-Øp-]-tbm-Kn-°p-∂Xv {]Ir-
Xn-bpsS \mi-Øn-\n-S-h-cm-sXbpw thWw hnI-k\w km[n-°m≥ F∂ Nn¥-bp-≠m-
bn. hn`-h-ß-fpsS ]cn-an-Xnbpw Bh-iy-°m-cpsS s]cp-∏hpw IW-°n-se-Sp-t°-≠-Xp≠v
F∂ t_m[-hp-ap-≠m-bn. ]e-t∏m-gmbn ]te-SØpw N¿-®-Iƒ \S-∂p. hnI-k-\-Øns‚
k¶ev]w Xs∂ amd-W-sa∂p A`n-{]m-b-ap-≠m-bn. hnI-k-\-Øns‚ t\´-߃
F√m¿°pw Hcp-t]mse A\p-`-hn-°m≥ IgnbWw, \oXn-]q¿-∆-Ihpw Xpey-hp-am-bn.
t\´-߃ A\p-`-hn-°p-∂Xn¬ Xe-ap-d-Iƒ XΩn¬ A¥cw ]mSn√ F∂ hnNm-chpw
s]m¥n h∂p. Aßs\ hnI-k\ k¶¬∏-Øn\v ]pXn-sbmcp \n¿∆-N\w Bh-iy-am-
bn-Øo¿∂p. Aß--s\-bmWv imizX hnI-k\w (k-kvsÃ-bn-\-_nƒ sUh-e-]vsa‚ v)
F∂ {]tbmKw \ne-hn¬ h∂-Xv. kmº-ØnI hnI-k-\-am-bmepw kmaqly hnI-k-
\-am-bmepw hnI-k\w \ne-\n¬∏p-≈-Xm-I-Ww.
temI-Øns‚ ap∂n¬ Xe-th-Z\ -- -bp-≠m-°p∂ {]iv\-߃ CXn\v DtØ-P-I-am-
bn. Aim-kv{Xo-b-amb hn`h D]-tbmKw sIm≠v A¥-co£ aen-\o-I-c-W-ap-≠m-hp-
∂p. A\m-kq-{Xn-X-ambpw Aan-X-ambpw hn`-h-߃ NqjWw sNøp-∂Xpw sIm≠v
hn`h timj-W-ap-≠m-hp-∂p. ssPh-hn-`-h-߃ ]p\-cm-hn-jvIm-c-ti-jn-bn-√m-Ø-h-bm-
I-bm¬ FSp°pw tXmdpw Xo¿∂p sImt≠-bn-cn-°p-∂p. ssPh hn`-h-߃ ]p\-cm-hn-
jvIm-c-ti-jn-bp-≈-hs-- b-¶nepw Aan-X-Nq-jWw Ah-tbbpw C√m-Xm-°p-∂p. Zmcn{Zyw
h¿≤n®p sImt≠-bn-cn-°p-∂p. sFIy-cmjv{S kwL-S\ 1972-˛¬ tÃm°v-tlm-an¬ h®v
Hcp temI ktΩ-f\w \S-Øn. tÃm°vtlmw tIm¨^-d≥kv F∂v hnJym-X-amb
“bp F≥ tIm¨^-d≥kv Hm¨ lyqa≥ F≥h-tb¨sa‚ v”. henb Bthiapb¿Ønb
B tIm¨^-d≥kns\ dn®m¿Uv km‚ v {_qIv F∂ Nn¥-I≥ “[\n-Icpw Zcn-{Z-cp-
ambn _[n-c-∑m¿ \S-Ønb kwhmZw” F∂v ]cn-l-kn-s®-¶nepw B tIm¨^-d≥kv
a\pjy Nn¥m-a-fi-e-Øn¬ Ne-\-ß-fp-≠m-°n. aeo-a-k-amb temIw ip≤o-I-cn-°m≥
hyh-km-b-h¬IrX cmPy-ß-fnse k¿°m-cp-Iƒ Iq´mbn {ian-°-W-sa∂ t_m[-ap-
≠m-bn. aq∂mw temI-sa∂ sX°≥tN-cn-cm-Py-߃°p-≠mb t_m[w as‰m-∂m-bn-cp-
∂p. aen-\o-I-c-W-ap-≠m-bmepw hyh-km-b-߃ thWw. Ah-cpsS {]iv\w Zmcn-{Zy-am-
bn-cp-∂p. AXt√ tÃm°vtlmw tIm¨^-d≥kn¬ {]kw-Kn-°th Cµn-cm-Km‘n
Cßs\ ]d-™Xv : “ \mw t\cn-Sp∂ F√m aen-\o-I-c-W-Im-cn-I-fnepw h®v cq£-am-
bXv Zmcn-{Zy-am-Wv. \ap°v IqSp-X¬ hnI-k-\-amWv th≠-Xv ”. Cµn-cm-Km-‘nt°m
aq∂mw temI cmjv{S-߃t°m Hcp t\´hpw tÃm°vtlmw tIm¨^-d≥kn¬ \n∂pw
In´n-bn√ F∂ hna¿i-\-ap-≠v. (]s£ Cµn-cm-Km-‘n°v H-cp-]mSv Bthiw ]-I-cm≥
tIm¨^-d≥kn\p Ign-™p. C¥y-bn¬ aS-ßn-h∂v {]IrXn kwc-£W kwcw-`-
߃°v XpS-°-an-´p. Hcp ]s£ 1976˛¬ C¥ybn¬ aS-ßn-h∂v {]IrXn kwc£W
_‘n-bmb hIp-∏p-Iƒ FgpXn tN¿°m-\p≈ t{]cW CXp-X-s∂-bm-Imw.) hnI-k-
\-an-√mbva Zmcn-{Zy-ap-≠m-°p-∂X
- p-t]mse Xs∂ AanX hnI-k\ - hpw Zmcn-{Zy-ap-≠m°pw
F∂v hnI-k-\-hm-Zn-Iƒ a\- n-em-°m≥ XpS-ßn.
114
Imem-hÿm hyXn-bm\w
BZyambn imizX hnI-k\w F∂ {]tbmKw 1980-- ˛¬ IUCN, UNEP, WWF
F∂o kwL-߃ tN¿∂v 1980-˛¬ ]pd-Øn-d° - nb “thƒUv I¨k¿th-j≥ {Ãm‰Pn”
bnemWv D]-tbm-Kn-°-s∏-´-sX-¶nepw imiz-X-amb hnI-k\ k¶¬∏hpw sFIy-cmjv{S
kwL-S-\-bpsS kw`m-h-\-bm-sW∂p ]d-bmw. 1983-˛¬ Hcp {]tXyI ktΩ-f\w hnI-
k\w ]c-am-h[n KpW-t`m-‡m-°ƒ°v D]-Im-c-am-hm≥, hnI-k\w aen-\o-I-c-W-Im-cn-
bm-hm-Xn-cn-°m≥, Zmcn{Zyw XpS-®p-am-‰m≥ DX-Ip∂ ]cn-]m-Sn-Iƒ \n¿t±-in-°m≥ Hcp
I-Ωo-js\ \ntbm-Kn-®p. B IΩo-js‚ t]cv “thƒUv IΩo-j≥ Hm¨ F≥h-
tb¨sa‚ v B‚ v sUhe-]vsa‚ v” F∂m-bn-cp-∂p. IΩo-j≥ sNb¿t]-gvk-\mbn
{ioa-Xn. t{Km lm¿sew {_≠vem‚ns\ sXc-s™-Sp-Øp. ]Xn-s\´v AwK-cm-Py-ß-
fpsS {]Xn-\n-[n-Ifpw IΩoj≥ AwK-ßf - m-bn-cp-∂p. 1987-˛¬ IΩo-j≥ dnt∏m¿´v ka¿∏n-
®p. AXnse ip]m¿i-Iƒ AwKo-I-cn®v \S-∏m-°m-\p≈ Imcy-]-cn-]mSn Bkq-{XWw
sNøm-\mWv 1992-˛¬ dntbm D®-tImSn ktΩ--f\w \S-Øn-b-Xv. {_≠vem‚ v IΩo-j≥
dnt∏m¿´v (“A-h¿ tIma¨^yq-®¿ ”F∂ t]cn¬ {]kn-≤o-Ir-X-ambn) BWv Hu]-
Nm-cn-I-ambn imiz-X-hn-I-k\w \n¿t±-in-®Xpw \n¿∆-Nn-®-Xpw. “C∂sØ Xe-ap-d-
bpsS Bh-iy-߃ \nd-th-‰p∂Xnt\m-sSm∏w `mhn-Xeapd-Iƒ°v Ah-cpsS Bh-iy-
߃ km[n-s®-Sp-°m-\p≈ Ign-hp-Isf a-chn-∏n-°m-sX-bp≈ hnI-k-\-amWv imiz-X-
hn-I-k-\w”. F∂m-bn-cp∂p B \n¿h-N-\w. CXn¬ c≠v XXz-߃ ap∂n´p \n¬°p-
∂p-≠v. (H∂v) Bh-iy-߃ F∂ k¶¬∏w, {]tXy-In®v Cu tem-I-Ønse Zcn-{Z-
cpsS Bh-iy-߃. Ahbv°v ap≥K-W\ \¬IpI F∂-Xv. (c-≠v) sSIvt\m-f-Pnbpw
kmaq-ly-kw-L-S-\-Ifpw ]d-bp∂ C∂-tØbpw \mf-tØbpw Bh-iy-ßsf \nd-th-
‰m≥ {]Ir-Xn-°p≈ ]cn-an-Xn-Iƒ IW-°n-se-Sp-°-Ww.
Cßs\-sbm-c-t\z-j-Whpw ]T-\hpw F{X-tØmfw AXy-¥m-t]-£n-X-am-bn-cp∂p
F∂v IΩo-js‚ Bap-J-°p-dn-∏p-I-fn¬ ]d-™n-´p-≠v. CXm CXv t\m°pI: IΩo-j≥
\nb-an-°-s∏-´Xv 1983-˛¬ AXns‚ dnt∏m¿´v {]kn-≤-s∏--Sp-Øp-∂Xv 1987 G{]n-en¬,
900 Znh-k-߃°v tijw. Cu sXm≈m-bncw Znh-k-߃°p-≈n¬ D≠mb Nne
AXym-ln-X-߃ t\m°q:
l B{^n°bn¬ hcƒ® aq-e-ap-≠mb Zpcn-X-߃ 3.5 tImSn P\-ßsf _m[n-
®p. ]Øp e£w t]¿ acn-®p.
l t`m-∏m-ense hmX-I-tNm¿® 2000 t]sc sIm∂p; 200,000 t]¿°v tcmK-ap-
≠mbn.
l saIvknt°m \K-c-Øn-ep-≠mb hmX-I-tNm¿® 1000 t]sc sIm-∂p. Bbn-
-c-߃°v InS-∏mSw \jvS-s∏-´p.
l sN¿tWm-_n¬ Zpc-¥w bqtdm-∏n¬ AWp-hn-In-c-W-[qfn ]c-Øn.
l kzn‰vk¿em‚n¬ Hcp Xo ]nSp-Ø-Øn¬ Im¿jnI cmk-h-f-ßfpw ckhpw
a‰pw ssd≥ \Zn-bn-te-s°m-gp-In. tImSn-°-W-°n\v a’y-߃ NsØm-Sp-
ßn. P¿a-\n-bnepw s\X¿em‚nepw IpSn-sh-≈-£maw t\cn-´p.
l 6 tImSn a\p-jy¿, `qcn-`m-Khpw Ip´n-Iƒ ˛ Utb-dnb aqew acn-®p. aen-\-amb
Pew D]-tbm-Kn-®-Xp-sIm-≠v.
115
Imem-hÿm hyXn-bm\w
118
Imem-hÿm hyXn-bm\w
imizX hnI-k-\-Øn-\mbn hnZym-`ymkw {]tbm-P-\-s∏-Sp-Øm-\p≈ X{¥-Øn¬
aq∂v ap≥K-W-\-Iƒ \n¿t±-in-°-s∏-´n-´p-≠v.
H∂m--at- ØXv: A-Sn-ÿm\ hnZym-`ymkw sa®-s∏-Sp-Øp-I. Db¿∂ \nc-£c
- X
- bpw tPmen
sNøm-\p≈ ss\]p-Wy-°p-dhpw D≈ P\-Xbv°v hnI-k-\sØ kw_-‘n®v F¥p
Xmev]-cy-am-Wp-≠m-hpI? Cu cmPy-߃ Du¿÷-hpw \n¿ΩnX hkvXp-°-fpw A¥¿tZ-
iob am¿°-‰n¬ \n∂v Cd-°p-aXn sNøpw. CXn\v Imip tht≠? Imip-≠m-°m≥
{]IrXn hn`-h-߃ hn¬°pw. As√-¶n¬ IpSpw_w ]c-º-cm-K-X-ambn Irjn sNbvXp
hcp∂ ]mS-ß-fn¬ \mWy-hn-f-Iƒ Irjn sNøpw. CØcw A]-I-S-ß-fn¬ \n∂p
c£-s∏-Sm≥ hnZym-`ymkw kn≤n® sXmgn-emfn kaqlw th≠n hcpw.
ASn-ÿm\ hn-Zym-`ymkw Hcp cmPy-Øns‚ imizX hnI-k-\-Øns‚ e£yw
t\Sm≥ AXym-h-iy-L-S-I-am-Wv. hnZym-`ymkw Im¿jnI D¬∏m-Z\w h¿≤n-∏n-°pw,
kv{XoI-fpsS \ne Db¿Øpw, P\-s∏-cp∏w XS-bpw, ]cn-ÿnXn kwc-£Ww Dd-∏m-
°pw, s]mXpsh PohnX \ne-hmcw Db¿Øpw.
c≠m-a-tØXv: \ne-hn-ep≈ hnZym-`ymk k{º-Zm-bsØ \ho-I-cn-°p-I. hnZym-`ymk
\ne-hmcw Db¿∂Xp sIm≠p-am{Xw imizX hnI-k\w km[n®p sIm≈-W-sa-∂n-√.
DZm-l-c-W-Øn\v Ata-cn-°-bnse F¨]Xp iX-am-\-Øn-tesd P\-߃ t]mÃv-˛-
sk-°‚dn hnZy-`ymkw t\Sn-b-h-cm-Wv. F∂n´pw Ata-cn-°-bn¬ {]Xn-io¿j Du¿÷
D]tbm-Khpw amen-\y-\n¿am-Whpw G‰hpw IqSnb tXmXn-et√! temI-Øn¬ h®v
G‰hpw IqSp-X¬! AXp-sIm≠v IqSp-X¬ hnZym-`ymkw sIm≠v imizX hnI-k\w
t\Sn-s°m-≈-W-sa-∂n√ F∂-Xn\v sXfn-hm-Wn-Xv.
hnZym-`ym-ksØ \ho-I-cn-°pI F∂Xp sIm≠p-t±in°p-∂Xv imizX hnI-k\
{]m]vXn-°p-]-I-cn-°p∂ coXn-bn¬ am‰-߃ hcp-ØpI F∂-Xm-Wv. hnZym-`ymk Icn-
°p-e-Øn¬ Cu hnjbw Dƒs∏-Sp-Øn-bXp sIm≠m-bn-√. imiz-X-h¬°-c-W-Øn\p
th≠ {]mho-Wyw, AtX-∏-‰n-bp≈ ho£-Ww, AXns‚ aqeyw A-dn-bm-\p≈ Ignhv
F∂nh ]Tn-Xm-°-fn¬ D≠m-Im-\p-X-Ip∂ LS-I-߃ hnZym-`ym-k-Øn-epsS e`n°pw
hn[w \ho-I-cn-°p-I-bmWv th≠-Xv. imizX hnI-k-\-Øn-\m-bp≈ hnZym-`ymkw
sIm≠v ]cn-ÿn-Xn, kmº-Øn-Iw, kaqlw F∂n-hsb ka-\z-bn-∏n-°m-\p≈ Hcp
ImgvN-∏mSv krjvSn-°m≥ Ign-b-Ww. imiz-X-amb Po-hn-X-ssien kzoI-cn-°m\pw, P\m-
[n-]Xy kwhn-[m-\-ß-fn¬ ]¶m-fn-I-fm-hm\pw Fs∂∂pw \ne-\n¬∏p≈ Pohn-X-ap-d-
Iƒ kzmb-Ø-am-°m\pw hnZym-`ymkw sIm≠p km[n-°-Ww.
aq∂m-a-tØXv: s]mXp-[m-c-W, t_m[-h¬°-c-Ww, ]cn-io-e-\w.
temI-Øn\pw th≠Xv km£-cm-b, ]mcn-ÿn-XnI t_m[-ap≈ ]uc-∑m-sc-bm-
Wv. cmPy-Øns‚ imizX hnI-k\ kwcw-`-߃ \S-∏m-°m≥ klm-bn-°p∂ sXmgn-
em-fn-Iƒ thWw. I®-h-S-am-bmepw hmWn-Py-am-bm-epw, k¿∆-I-em-im-e-I-fm-bm-epw,
k¿°m-cp-I-fm-bmepw k∂≤ kw-L-S-\-I-fm-bm-epw, kmaqly kwL-S-\-I-fm-bmepw
Ah-bnse t\Xm-°-∑msc ]mcn-ÿnXn ]cn-]m-e-\-Øn¬ ]cn-io-en-∏n-°Ww; sXm-fn-
emfn h¿§sØ {]tXy-In-®pw.
119
Imem-hÿm hyXn-bm\w
kmº-ØnI hnZym-`ym-kw, ]cn-ÿnXn hn-Zym-`ym-kw, kmaqly hnZym-`ymk D]-
{Iaw (DZm: a\p-jym-h-Im-iw, h¿-§o-b-s°-Xn-cmb {]h¿Ø-\w, kam-[m-\w, enwK-hn-
th-N-\-Øn-s\-Xn-cmb {]h¿Ø-\w) F∂n-hsb ka-\z-bn-∏n®p sIm≠p≈ coXn ssI
sImt≈-≠Xv A`n-Im-ay-am-Wv. ]c-º-cm-KX coXn-I-fn¬ \n∂v apt∂m´p t]mIm≥
t\Xm-°-∑mcpw hy‡n-Ifpw imizX hnI-k-Øn-\m-bp≈ hnZym-`ym-ksØ _lp-
apJ in£W \S-]-Sn-bmbn ImW-Ww. H‰-bvs°mcp in£W coXn-t°m, Hcp kwLw
Bfp-Iƒt°m am{Xw \S-∏m-°m≥ ]‰p∂ H∂√ imizX hnI-k-\-Øn-\m-bp≈ hnZym-
`ymkw F∂ Xncn-®-dn-hp-≠m-h-Ww. C∂v \ne-hn-ep≈ hnZym-`ymk hnj-b-ß-fpsS
D≈-S-°-Øn¬ Xs∂ CXn-\p-X-Ip∂ LS-I-߃ D≠v. Ahsb Xncn-®-dn-b-Ww, D]-
tbm-K-s∏-Sp-Ø-Ww.
hnZym-`ym-ksØ Cu Hcm-h-iysØ IqSn ap∂n¬ I≠p-sIm≠v ]cn-jvI-cn-°m-
\p≈ {iaw tIc-f-Øn¬ \tS-≠n-bn-cn-°p-∂p. sFIy-cmjv{S kwL-S-\-bpsS s]mXp-
hm-bp-≈Xpw UNESCO ˛ hns‚ {]tXy-X-ambpw D≈ Blzm\w Cu sX°≥ tNcn
cmPy-Øns‚ sXt° A‰Øv F∂v sNhn-s°m-≈ptam Bthm ! hnZym-`ymk ]cn-
jvIm-c-߃ N¿® sNø-s∏-Sp∂ Cu thf-bn¬ CsXmcp Hm¿Ω-°p-dn-∏mbn hnZym-
`ymk hnN-£-W¿ Icp-Xptam Bthm !
120
Imem-hÿm hyXn-bm\w
BtKmfXm-]-h¿≤-\-hpw, C¥y-bpsS
Imem-hÿm hyXn-bm-\-ßfpw
tUm. ]n.-hn. tPmk^v
Fan-cn‰kv s{]m^-k¿
sIm®n≥ imkv{X kmt¶XnI k¿h-Ie
- m-ime
BtKmfXm]-h¿≤-\hv
BtKmf A¥-co-£X- m-]\- ne h¿≤n®p hcp-Ib
- m-Wv. C°-gn™ 100 h¿j°meØv
0.74 Un{Kn sk¬jykv BWv A¥-co£ Xm]-Øn¬ D≠m-b-I-b-‰w. kap{Z \nc∏v 17
sk‚n-ao-‰¿ Db¿∂p. lnam\n (Glacier) Iƒ timjn°p-hm≥ XpS-ßn, Nne-bn-S-ß-
fn¬ AXn-th-K-Øn¬ (Nn-{X-߃ 1,2,3) C¥y-bpsS A¥-co£ Xm]-\n-e-bnepw Db¿®-
bp-≠m-bn. CtX \q‰m≠v ImeØv C¥y-bnepw, tIc-f-Ønepw {][m-\-ambn c≠p-X-
c-Øn-ep≈ Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm-\-ß-fmWv kw`-hn-®-Xv. H∂mw-Xcw:˛ Imem-hÿm
LS-I-ß-fn¬ GXm\pw Zi-h¿jw \o≠p-\n¬°p∂ G‰-°p-d-®n-ep-Iƒ. c≠mw Xcw:-
Nn{Xw 3
122
Imem-hÿm hyXn-bm\w
s≠∂v CubnsS {]kn-≤o-I-cn® IPCC-4 dnt∏m¿´v hy‡-am-°n. lcnX hmX-I-߃
Hmtcm∂nt‚bpw ]¶v Nn{Xw ˛ 4 ImWn-°p-∂p. A¥-co-£-hpw, kap-{Z-hpw, Icbpw,
IS¬ln-a-°-´-Ifpw XΩn-ep≈ At\ym\y {]{Inb hgn-bm-Wv, lcn-X-hm-X-I-߃
A¥-co-£-Øn¬ IqSp-tºmƒ A¥-co£ Xm]-\ne h¿≤n-°p-∂-Xv. Imem-h-ÿbv°p
hyXn-bm-\-߃ D≠m-Ip-∂-Xpw. Cu {]{In-b-Iƒ Iºyq-´¿ tamU¬ D]-tbmKn®p
A¥-co-£-Ønse lcn-X-hm-X-I-ß-fpsS Awiw Hmtcm sIm√hpw Hcp sNdnb iX-
am\w h¿≤n-∏n®v AXn-th-K-X-bp≈ Iºyq-´¿ kwhn-[m-\-ß-fpsS (Super computers)
klm-b-tØmSpIqSn A\p-I-cn®v (Coupled global modelling)]e imkv{X-tI-{µ-ß-
fn¬ \S-Ønb Kth-j-W-߃ hgn-bm-Wv IPCC - 4{]Jym-]n® \nK-a-\-ß-fn¬ FØn-
t®¿∂-Xv. Imem-h-ÿm-hy-Xn-bm-\-Ønepw BtKmfXm-]-h¿≤-\-hnepw ]¶p tNcp∂
LS-I-߃ Nn{Xw ˛5 ¬ ImWmw.
Methane
23%
Nitrous
Carbon Oxide
Dioxide 7%
70%
Nn{Xw 4: BtKmfXm-] -h¿≤-\-hn¬ lcn-X-hm-X-I-߃°p ]¶v
18-Jun
13-Jun
8-Jun
3-Jun
Dates
29-May
24-May
19-May
14-May
9-May
4-May
1901 1911 1921 1931 1941 1951 1961 1971 1981 1991 2001
Years
125
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Peermade Taluka
900
Mean =416.7 cm
800
Trend : y = -1.1047x + 469.4
700
600
Annual Rainfall (cm )
500
400
300
200
100
0
1909 1919 1929 1939 1949 1959 1969 1979 1989 1999
Years
Anamudi - 2695m
Peermade - 1067m
Arabi
an Se
a
126
Imem-hÿm hyXn-bm\w
Nn{Xw 12
128
Imem-hÿm hyXn-bm\w
29.4
Trend line : y = 0.0226x + 27.741
29
28.6
SST ( °C )
28.2
27.8
27.4
27
1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
Nn{Xw 13
13
Mean U=9.45m/s
12 Trend line: y = -0.0312x + 10.309
11
U Wind (m/s)
10
5
1950 1955 1960 1965 1970 1975 1980 1985 1990 1995 2000
0
1950
1953
1956
1959
1962
1965
1968
1971
1974
1977
1980
1983
1986
1989
1992
1995
1998
2001
Nn{Xw 15: Ime-h¿j-Im-eØp _wKmƒ Dƒ°-S-en¬ D¬`hn-°p∂
a¨kq¨ Un{]-j-Wp-I-fpsS FÆ-w
14 Km asl zonal wind in m/s of July and August (1950 -1959)at top and (1990-1999)
at bottom (NCEP data) Weakening of the Tropical Easterly Jetstream is seen.
Nn{Xw 16
130
Imem-hÿm hyXn-bm\w
∂-Xv. NqSns‚ Hcp {][m-\-]¶v e`n-°p-∂Xv \ocmhn Ime-h¿j-ta-L-ß-fn¬ sh≈-
ambn amdp-tºmƒ ]pdw-X-≈-s∏-Sp∂ Kp]vX Dujvaw (latent heat) BWv. `qa≤y tcJ-
°-SpØv C¥ym-a-l-k-ap-{Z-D-]-cn-X-e-Xm-]-\ne Db-cp-tºmƒ B {]tZ-iØv ag h¿≤n-
°p-Ibpw Hcp NqSns‚ Dd-hnSw AhnsS krjvSn-°-s∏-Sp-Ibpw sNøp-∂p. CXp Ime-
h¿j-Xm-]-b-{¥-hp-ambn a’-cn-°p-∂-Xp-sIm-≠mWv ta¬]-d™ hyXn-bm-\-߃ kw`-
hn-®p-sIm-≠n-cn-°p-∂Xv F∂mWv A\p-am-\w.
131