0% au considerat acest document util (0 voturi)
15 vizualizări13 pagini

Vol-4 12 Robiul

Documentul analizează evoluția și impactul literaturii și artei în perioada 1908-1974, subliniind contribuțiile semnificative ale autorilor și contextul cultural al vremii. Se discută despre diversele teme și stiluri literare, precum și despre influențele externe asupra creativității artistice. De asemenea, se evidențiază importanța acestor lucrări în formarea identității culturale și sociale a societății respective.

Încărcat de

MD Nisan
Drepturi de autor
© All Rights Reserved
Respectăm cu strictețe drepturile privind conținutul. Dacă suspectați că acesta este conținutul dumneavoastră, reclamați-l aici.
Formate disponibile
Descărcați ca PDF, TXT sau citiți online pe Scribd
0% au considerat acest document util (0 voturi)
15 vizualizări13 pagini

Vol-4 12 Robiul

Documentul analizează evoluția și impactul literaturii și artei în perioada 1908-1974, subliniind contribuțiile semnificative ale autorilor și contextul cultural al vremii. Se discută despre diversele teme și stiluri literare, precum și despre influențele externe asupra creativității artistice. De asemenea, se evidențiază importanța acestor lucrări în formarea identității culturale și sociale a societății respective.

Încărcat de

MD Nisan
Drepturi de autor
© All Rights Reserved
Respectăm cu strictețe drepturile privind conținutul. Dacă suspectați că acesta este conținutul dumneavoastră, reclamați-l aici.
Formate disponibile
Descărcați ca PDF, TXT sau citiți online pe Scribd

ISSN 2227-1635

evOjv mvwnwZ¨Kx 4_© msL¨v, dvêyb 1422


eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg
†gvt iweDj Bmjvg*

mvims‡ÿc: iex›`ªbv‡_i ci evsjv mvwn‡Z¨ me‡P‡q cÖwZfvai Kwe wn‡m‡e †h


bvgwU D”PvwiZ nq, wZwb n‡jb eyׇ`e emy (1908-1974)| XvKv †evW© †_‡K
g¨vwUªK cixÿv w`‡q wZwb cÂg n‡qwQ‡jb| Zuvi Bs‡iwR LvZvi cixÿK LvZvi
cv‡k wjwLZ gšÍe¨ K‡iwQ‡jb: `The boy is either mad or a genious’
cixÿ‡Ki GB gšÍe¨wU wQj h_v_©| eyׇ`e emy ïay wRwbqvmB bb, wZwb wQ‡jb
fv‡m©UvBj wRwbqvm| wZwb mvwn‡Z¨i me kvLvq mgvb mv_©KZvi cwiPq w`‡jI
iex›`ªbv‡_i g‡Zv Zuvi cÖavb cwiPq wZwb Kwe| mgKvjxb NUbvewj, e¨w³K
msKU I ˆRewbK msNvZ‡K eyׇ`e emy Zuvi mvwnZ¨ iPbvi Ab¨Zg welq wn‡m‡e
wbe©vPb K‡i‡Qb| Zuvi m„Rbkxj cÖwZfv wesk kZvãxi Z…Zxq `kK †_‡K mßg
`kK ch©šÍ cÖZ¨ÿ K‡i‡Q AvaywbK RwUj gvby‡li MwZkxj Rxeb‡PZbv I mf¨Zvi
µgweKvk| Avi G mf¨Zvi avivevwnK µgweKvk mvwaZ n‡q‡Q e¨w³i m‡½
e¨w³i, e¨w³i m‡½ †Mvôxi Ges wfbœ wfbœ †Mvôxi g‡a¨ mvgÄm¨ cÖwZôvi gva¨‡g|
mf¨Zv †hLv‡b mvgÄm¨ ¯’vc‡b e¨_©, wkíKjvi gva¨‡gB †mLv‡b mvgćm¨i myi
aŸwbZ n‡Z cv‡i| eyׇ`e emyi g‡Z, ÔwkíKjvi gva¨‡g Avgiv Abyfe Kwi
RM‡Zi m‡½ mgvbyK¤úb Ges ÿwY‡Ki m‡½ kvk¦‡Zi wgjb¯úk©|Õ mf¨Zvi
weKv‡ki mv‡_ mv‡_ hLb gvby‡li †PZbvq wew”QbœZvi Ø›Ø cÖKU n‡q I‡V, ZLb
eyׇ`e emyi Kvwe¨K †cÖg, cÖK…wZ, Kvj‡PZbv, mgvR msjMœZv, wbtm½Zv,
g„Zz¨fvebv BZ¨vw` wewPÎ welq Zuvi Kve¨‡K mg„× K‡i‡Q hv AvaywbK hš¿wbf©i mf¨
mgv‡R AvRI cÖvmw½K| m½Z Kvi‡YB Dchy©³ welqwU Avgvi Av‡jvPbvi welq
wn‡m‡e we‡ewPZ n‡q‡Q|
GK
GKRb RvZ wkíx ej‡Z hv †evSvq Zvi mg¯Í ¸YvewjB eyׇ`e emyi g‡a¨ wQj|
m„wó‡cÖiYvi ¯^iƒc mÜvb Ges Gi Drm inm¨ D`NvUb wbtm‡›`‡n GKwU eo P¨v‡jÄ|
eyׇ`e emy GB P¨v‡jćK Zvui Rxe‡bi Ab¨Zg m½x g‡b K‡i wbišÍi K‡i †M‡Qb
mvwn‡Z¨i mvabv| KweZv‡K wZwb g‡b K‡i‡Qb Zuvi c_ Pjvi mv_x, †eu‡P _vKvi
Abycg †cÖiYv, `yt‡L we‡bv`‡bi Abvwej Drm| KweZvi welq m¤^‡Ü wZwb wQ‡jb m`v
mZK©| bvixfvebv, †cÖg‡PZbv, g„Zz¨wPšÍv, cÖK…wZ wPšÍv, wew”QbœZv‡eva cÖf„wZ eyׇ`e
emyi KweZvi cÖavb welq| KweZvi welq wbe©vP‡bi †ÿ‡Î wZwb KL‡bv nvZ
evwo‡q‡Qb cvðvZ¨ mvwn‡Z¨i w`‡K, Avevi KL‡bv †`kxq aªæc`x mvwn‡Z¨i w`‡KÑ
wKš‘ fvlvi ˆ`b¨ Zuvi †Kv‡bvw`bB wQj bv| G Kvi‡Y Zuvi Kv‡e¨ AbyKi‡Yi Kvwjgv
†jcb KL‡bvB nq wb eis Zv wQj ¯^KxqZvq fv¯^i| GB ¯^KxqZv ev e¨w³¯^vZš¿¨ I
eyw×wejvm AvaywbK evsjv Kve¨mvwn‡Z¨i gg©K_v| AvaywbK evsjv Kve¨mvwn‡Z¨i
cÖm½wU Avm‡jB †h bvgwUi K_v ¯^Ztù~Zf © v‡e P‡j Av‡m, wZwb n‡jb gvB‡Kj
* mnKvix Aa¨vcK, evsjv wefvM, ivRkvnx K‡jR, ivRkvnx
evOjv mvwnwZ¨Kx 153

gaym~`b `Ë| evsjv Kv‡e¨ gaym~`‡bi me‡P‡q eo Ae`vb we‡`ªvn I MwZ‡eM|


gvB‡K‡ji GB mnRvZ we‡`ªvn m¤ú‡K© cÖL¨vZ mvwnwZ¨K I mgv‡jvPK ûgvqyb Kwei
Gi wb‡gœv³ g~j¨vqbwU DׄZ KiwQ: ÒgvB‡K‡ji Kv‡e¨i GB m‡ZR we‡`ªvn I
MwZ‡e‡Mi mvgvwRK KviY mn‡RB †evSv hvq| B‡qv‡iv‡ci ms¯ú‡k© †mw`b wn›`y
ga¨weˇkªYxi m¤cÖmvi‡Yi hyM, Ges †m m¤cÖmvi‡Yi MwZ mgvR-mËv‡K Av”Qbœ K‡i
†d‡jwQj| B‡qv‡iv‡ci Av`‡k©i cÖLiZvq ZvB †mw`b wn›`ygvbmI wenŸj Ges †mB
cÖ_g cwiP‡qi we¯§q I Djøv‡mi g‡a¨B gvB‡K‡ji Kve¨avivi Rb¥|Ó1 gvB‡Kj
gaym~`‡bi gvbm-BwZnvm we‡kølY Ki‡j †`Lv hv‡e Zvi AšÍiv‡j i‡q‡Q wn›`y evOvwji
my`xN©Kv‡ji mgvR-mËvi avivevwnK BwZnvm| Awbevh© BwZnv‡mi GB avivevwnKZv
cÖfv‡e evsjv Kve¨ wbqZB e`wj‡q‡Q Zvi ¯^iƒc I ˆewkó¨| AvaywbK evsjv Kv‡e¨i
kix‡i GB cwieZ©‡bi cÖ_g exRwU †ivwcZ n‡qwQj gvB‡Kj gaym~`‡bi nv‡ZB|
mgv‡jvP‡Ki fvlvq ejv hvq, ÒZvB †Kej gvÎ Kve¨ixwZ‡ZB wecøex bb, Kv‡e¨i
welqe¯‘ Ges `„wóf½x‡ZI wZwb mgvbB wecøex| m‡bU, bvU¨f½x I AwgÎvÿi Q›` G
bZzb iPbvixwZi ewniveiY, wKš‘ PwiÎ wPÎY I Av`k© wech©q Zvi gg©K_v|Ó2 evOvwj
Pwi‡Îi msMVb I BD‡ivcxq cÖfv‡ei cvi¯úwiK Dc‡hvwMZvi g‡a¨B Dwbk kZ‡Ki
m¤¢vebvi AKvj Aemv‡bi exR jywK‡q wQj& evOvwji e¨w³¯^vZ‡š¿¨ G‡m wgjj
BD‡ivcxq eyw×wejvm Ges Zvi d‡j e¨w³‡PZbvi †h m~² I DMÖ cwiYwZ Zvi Aw¯ÍZ¡
LwÐZ n‡qwQj wewfbœ ˆeix I cÖwZK~j cwi‡e‡ki Kvi‡Y| BD‡iv‡ci AvMg‡b mgv‡R
A_©‰bwZK KvVv‡gvi †h iƒcvšÍi, †mB cwiewZ©Z cwiw¯’wZ‡Z µgea©gvb e¨w³¯^vZ‡š¿¨i
msNv‡Z wPivPwiZ mgvRe¨e¯’v b‡o D‡VwQj| evOvwji †mB ¯^vZš¿¨‡eva iƒcvšÍ‡ii
Awbevh© cwiYwZ‡Z KZK¸‡jv Abyf~wZi mgwó‡Z cwiYZ nq| evOjvi mv¤cÖwZK
Kv‡e¨ Zvi cÖwZwµqv Ab¯^xKvh© Ges †m cÖfve GZ cªej †h Zv‡K wecøe bv e‡j Dcvq
†bB| GB Kvi‡Y AvaywbK evsjv Kv‡e¨ gvB‡Kj gaym~`‡bi cÖfve Aek¨¤¢vex| wZwi‡ki
bZzb KweZvi Abb¨ Kwee¨w³Z¡ wn‡m‡e †h bvgwU me©v‡MÖ D”PvwiZ n‡Z eva¨ wZwb
eyׇ`e emy Qvov Avi †KD bb| evsjv mvwn‡Z¨ iex‡›`ªvËi AvaywbK KweZv
Av‡›`vj‡bi Ab¨Zg cy‡ivav G Kwe †ckvMZ cÖ‡qvR‡b Ny‡i †ewo‡q‡Qb †`k-we‡`k|
wek¦‡Rvov wek¦mvwn‡Z¨i MwZ cÖK…wZ m¤ú‡K© Zuvi wQj mg¨K aviYv| eyׇ`e emyi gbb
I ˆPZ‡b¨i wewkóZv we‡køl‡Yi †ÿ‡Î DcwiD³ cÖwZ‡ek I cwiwPwZ m¤ú‡K© m‡PZb
†_‡KB mvg‡b G¸‡Z n‡e| eyׇ`e emy m¤ú‡K© wb‡gœv³ gšÍe¨wU LyeB cÖvmw½K g‡b
Kwi:
mgKvjxb Kwe mgv‡jvPKMY g~jZ we‡`wk mvwn‡Z¨i cvV I mgv‡jvPbvq
Drmvnx n‡jI Zuvi ü`q Ry‡o wQj ¯^‡`k I ms¯‹…wZ| ZvB mgKv‡j cwiYZ
I bZzb Kwe‡`i Kve¨cvV I mgv‡jvPbvg~jK wbeÜ iPbvi gva¨‡g †`kxq
mvwn‡Z¨ MwZ-cÖK…wZ †evSvi †Póv K‡i‡Qb wZwb|3
Avi GB †`kxq mgvRev¯ÍeZvB Zuvi KweZvi cÖvY| cÖK…wZ Avengvb evsjvi GK
Acwinvh© Dcv`vb| IqvW©mIqv_© cÖK…wZi Kwe wn‡m‡e Awfav †c‡q‡Qb| Gme cwiP‡q
154 eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg

eyׇ`‡ei mnR eywׇZ mskq jv‡M| wZwb cÖkœ iv‡Lb ÔcÖK…wZi Kwe †Kvb Kwe bb?Õ
cÖK…wZi jxjv‰ewPΨ KL‡bv KL‡bv mvov †Zv‡j bv Ggb gb mvavi‡Yi g‡a¨I weij|
cÖK…wZi gv‡S RxešÍ I me©e¨vcx GK mËvi mÜvb †c‡qwQ‡jb IqvW©mIqv_©| ZvB
Zuv‡K cÖK…wZi Kwe ejv LyeB cÖvmw½K| wKš‘ G cÖm‡½ eyׇ`e emyi AwfgZ, cÖK…wZi
DcjwäMZ ZxeªZv †kwji Kv‡e¨B †ewk gvÎvq cwiù~U| G wel‡q eyׇ`e emyi gšÍe¨:
Z‡e GKiKg we‡ePbvq, me KweB cÖK…wZi Kwe n‡jI mevB‡KB I-AvL¨v †`Iqv
hvq bv| KviY mK‡ji c‡ÿB GKgvÎ wKsev cÖavb welq bq| A‡bK Kwei c‡ÿB
cÖK…wZ gvbeRxe‡bi bvbv AwfÁZvi cUf~wgKvgvÎ; A‡b‡Ki c‡ÿ Bw›`ª‡qi
wejvm| Avevi Kv‡iv Kv‡iv c‡ÿ gvbeg‡bi Ae¯’vi cÖwZiƒcgvÎ|4
KweZv A‡b‡KB wjL‡Z cv‡ib, wKš‘ KZRb cÖK…Z Kwe n‡Z †c‡i‡Qb? G msL¨v nv‡Z
†Mvbv K‡qKRb gvÎ| Rxebvb‡›`i fvlvq hv ejv †h‡Z cv‡iÔmK‡jB Kwe bq-
†KD †KD Kwe|Õ eyׇ`e emy Zvui ÔRxebvb›` `vk: a~mi cvÐywjwcÕ cªe‡Ü e‡jb:
cÖK…wZ‡K wbweofv‡e Abyfe bv K‡ib Ggb †Kv‡bv Kwe †bB; wKš‘ mgMÖ Rxeb‡K
cÖK…wZi wfZi w`‡qB MÖnY I cÖKvk K‡ib Ggb Kwei msL¨v Aí| ZvivB
we‡klfv‡e cÖK…wZi Kwe|5
cÖK…wZi Kwe wbmM© ev cÖK…wZ‡K Rxe‡bi Acwinvh© A½ e‡j we‡ewPZ K‡ib| A‡bK
mgq cÖK…wZ Kwei Rxe‡bi mv‡_ GKxf~Z n‡q hvq| Kwegvbm Avi cÖK…wZ ZLb wg‡j
wg‡k GKvKvi n‡q hvq| KweZvq cÖvK…wZK ev ˆbmwM©K Dcv`vb gvbmkw³i ms¯ú‡k©
Avmvi ci Zvi ¯^Ztù~Z© mÂvj‡b Av‡eMmœvZ n‡q †mLv‡b bv›`wbK AwfcÖvq
ms‡hvwRZ nq| Kwe evB‡ii wRwbm‡K AvZ¥‡PZbv Øviv ˆkwíK kãivwk Øviv cÖKvk
K‡i Zv‡Z cÖvY mÂvi K‡ib| cÖK…wZ‡K Avkªq K‡i Kwe A‡bK Mfxi fve‡K Lye
mn‡RB mvejxj fv‡e AvZ¥‡PZbvi iO †jcb K‡i cÖKvk K‡i _v‡Kb| Ave`yj gvbœvb
ˆmq‡`i KweZvq †kvK-Zvc`» c„w_exi †fZi †_‡K Zuvi wbmM©‡PZbv c„w_exi
ev¯ÍeZvq wbgw¾Z n‡q cÖKvwkZ n‡q‡Q| Rxe‡bi wewPÎ welq‡K wZwb KweZvi gva¨g
wn‡m‡e †e‡Q wb‡q‡Qb| Kwei fvlvq:
†R¨vrmœv f~‡Zi g‡Zv `uvwo‡q Av‡Q `iRvq
Pvwiw`‡K h‡Zv¸wj `‡ivRv Av‡Q mg‡q bxwjgvi cvZv‡ji
R¡‡j‡Q Mv‡Qi mKj meyR gkvj, evm GKwU bÿÎ, cywjk
GKwU bÿÎ , †`vKvb GKwU bÿÎ, Avi mg‡¯Íi Dci
eid co‡Q| (A‡kvK Kvbb)6
AvaywbK KweZv AvR‡K Ggb GK RvqMvq G‡m †cuЇQ‡Q †hLvb †_‡K Avi AZx‡Z
wd‡i hvIqv m¤¢e bq †Kv‡bv µ‡gB| AvaywbKZv‡K Avgiv hZB `y‡e©va¨ Avi
cÖ‡nwjKvgq e‡j AwfwnZ K‡i _vwKbv †Kb, G RvZxq KweZvi Dcgvi †fZ‡i GK
ai‡bi cÖvY Av‡Q hv iex›`ªKv‡e¨ Abycw¯’Z| we‡klZ, KweZvi Dcgv‡PZbvq cvIqv
hvq Abb¨ GK Av¯^v`| f~‡Zi g‡Zv †R¨vrmœv `uvwo‡q _v‡K `iRvq, Mv‡Ri meyR gkvj
R¡‡j D‡V‡Q; evm, cywjk, †`vKvb †hb GK GKwU bÿÎ | G KweKíbv GKRb
evOjv mvwnwZ¨Kx 155
AvaywbK Kwei gbb †_‡KB DrmvwiZ| eyׇ`e emyi KweZvq D`vi MÖvgxY wbm‡M©i
iƒcwPÎ †hgb Zuvi g‡bvfve‡K enb K‡i, bvMwiK wbmM©I Zuvi g‡bvfv‡ei evnK|
†Q‡j‡ejvi cÖ_g †hŠeb Zuvi cÖK…wZi Ac~e© fvÐvi c~e©e‡½ KvU‡jI Zuvi Aewkó
`xN©Rxeb †K‡U‡Q KjKvZvi bMi Rxe‡b| eyׇ`e emyi Kv‡e¨ ZvB Dfq evsjvi
cÖfve my¯úó| wZwb †h mg‡qi Kwe, †m mg‡q GK`j ZiæY Kwe iex›`ª ejq †_‡K
evsjv Kve¨‡K D×v‡ii cÖvYcY †Póvq wjß wQ‡jb| eyׇ`e wQ‡jb Zuv‡`i AMÖYx
m`m¨| G cÖm‡½ wb‡gœv³ gšÍe¨wU DׄZ KiwQ:
w·kvËi Kweh‡kvcÖv_©xiv cÖ_g †hŠe‡bB ey‡SwQ‡jb †h, iex›`ªejq †_‡K ¯^vZš¿¨
AR©b Ki‡Z n‡j ïay welqe¯‘ I cÖKi‡Y AwfbeZ¡ LuyR‡j Pj‡e bv, Kv‡e¨i cUf~wg
cwi‡cÖwÿ‡Zi AwfbeZ¡I cÖ‡qvRb| iex‡›`ªvËi AvaywbK Kweiv Kv‡e¨i
cwi‡cÖwÿZf~wgi cwieZ©b Ki‡jb|7
cÖK…wZ KweZvi Acwinvh© Dcv`vb| Kwei Pvicvk cÖK…wZ‡ewóZ, Zv MÖvgxY ev
bMicÖK…wZ, hvB †nvK bv †Kb|
iv¯Ívq Mvwoi kã, Zvi c‡i Pvey‡Ki wkl,
gyn~‡Z©i bxieZvÑ Avevi †m PvKvi NN©i,
†Nvovi Ly‡ii LU&LU&|
Zvi‡P‡q ¯úó Zvi c`aŸwb Kv‡Vi wmuwo‡Z,
Av‡iv ¯úóÑ Av‡iv ¯úó Ñ `ªæZ kã, `ªæZ c`‡ÿc;
DrmyK nv‡Zi †VjvÑ Ly‡j †M‡Q eÜ †fRv‡bv `yqvi|
cÖ_‡g dz‡ji MÜÑevqy Zv‡i Kwi‡Q †jnb,
Avevi Pz‡ji MÜ-evZvm wK GL‡bv ewn‡Q?
GKwU †mvbvwj myZv Gjv‡q c‡o‡Q †gvi Kuv‡a,
Qov‡q wM‡q‡Q gy‡LÑ †Pv‡LÑ †Vuv‡U ivkxK…Z †mvbv;
Zvici KÉ wNwi Kz›`ïå `yBwU nv‡Zi
†Kvgj DËvc,
`kwU cixi g‡Zv `kwU AvOyj †gvi ey‡K|8
Kwe PgrKvifv‡e gvbe A‡½i †mŠ›`‡h©i mv‡_ cÖK…wZi †mŠ›`h© Zz‡j a‡i‡Qb| Avi
cÖK…wZi GB †mŠ›`h© kû‡i Rxe‡bi mv‡_ wg‡k GKvKvi n‡q †M‡Q| Kwei cÖvK…wZK
Rxe‡bi DòZv bvMwiK DòZvq weK…Z bv n‡q wfbœZi †mŠ›`‡h© i~cvšÍwiZ n‡q‡Q
PgrKvi Dcgvfv‡l¨| cÖK…wZi Db¥y³ cÖvšÍ‡i dz‡ji GK iKg †mŠ›`h©, Avevi bvMwiK
cwi‡e‡k dz‡ji U‡e ZviI GK cÖKvi †mŠ›`h© i‡q‡Q| eyׇ`e emy Zuvi Kv‡e¨
cÖK…wZ‡K bvMwiK Rxe‡bi hš¿YvKvZiZvi gv‡SI Abb¨ Rxeb`vqx K‡i Zz‡j a‡i‡Qb
Zuvi Ac~e© KwemÿgZvq| wZwb Avi `kRb Kwe †_‡K Avjv`v-wPivqZ c‡_ wZwb
nuv‡Ub bv| mgv‡jvP‡Ki gšÍ‡e¨ Zvi cÖgvY †g‡j:
AvaywbK evsjv KweZvq ï×xK…Z †kvwYZ I D¾xweZ cÖvYgqZv mÂv‡i ZiæY
Kwe‡`i cÖ_vweev`x kãvbymÜvb eiveiB †h GKUv PgKcÖ` f~wgKv wb‡q‡Q Zvi
wb`k©b eyׇ`e emyi KweZv‡ZI Av‡Q| ...Zuvi wKQy wKQy AåvšÍ kã mwZ¨B Kwe‡K
w`‡q‡Q †gŠwjK KÉ, KweZvi kix‡i evwR‡q‡Q bZzb NÈvaŸwb| 9
156 eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg

AvaywbK evsjv Kv‡e¨ eyׇ`e emyi †h Avuavi Av‡jvi AwaK Kve¨Lvwb e¨wZµgx
ms‡hvRb| GB Kv‡e¨ Kwe cÖK…wZ‡K Zz‡j a‡i‡Qb Amxg D”PZvq| G Kv‡e¨i g~j
welq GLv‡b Zz‡j aiwQ: cÖK…wZ nj AdzišÍ, Am¤ú~Y© m¤¢vebvcyÄ, Avi wkíÑ A‡gvN,
K…wÎg, Ae¨_© iƒcKvi; hv Qwo‡q wQwU‡q me©Î c‡o _v‡K, Zv‡KB cwigvwR©Z I
iƒcvšÍwiZ K‡i wkí Ges GB w`K †_‡K wkí ïay cÖK…wZ †_‡K ¯^Zš¿ bq, ¸YMZfv‡e
DrK…óI e‡U| Kwe hLb e‡jb:
cÖvšÍ‡i wKQyB †bB; Rvbvjvq c`©v †U‡b †`|
Iiv †Kej †Zv‡K †fvjv‡Z Pvq Nvm, gvwU, cyKzi, AvKvk;
†d‡j †` cyZzj, dzj, †cvlv cvwL, †kŠwLb K¨vKUvm;
Wy‡e hv wbiwfgvb, GKZvj, wek¦¯Í wb‡e©‡`|10
GKB Kve¨MÖ‡š’i ÔFZzi DˇiÕ KweZvq eyׇ`e e‡jb:
Avgvi ü`q AvR wPišÍb †ng‡šÍ wejxb;
Kzqvkv, Puv‡`i †cÖZ, iwk¥-R¡jv cwð‡gi ¯§„wZ
me wg‡k AÜKv‡i fÕ†i †`q Av‡jvi cywjb|11
AvaywbK KweZvi cÖK…wZ ga¨hyMxq wb®cÖvY cÖK…wZ bq, eis Zv cÖvYgq I mPj cÖK…wZ|
AvaywbK Kwe cÖK…wZ‡Z Av‡ivc K‡ib cÖvYgq, mRxe, PÂj mËv| eyׇ`emn w·kvËi
Ab¨vb¨ KweivI cÖK…wZ‡K mRxe-PÂj K‡iB A¼b K‡i‡Qb| mgv‡jvP‡Ki fvlvq:
eyׇ`e emyi KweZvq D`vi-we¯Í…Z wbm‡M©i †kvfv †hgb dz‡U‡Q, †Zgwb bvMwiK
cÖwZ‡ek Av‡eóbxq †mLv‡b Dcw¯’Z| Zuvi gvbm-cÖK…wZ Av`¨šÍ AvKvk‡K Aej¤^b
K‡i‡Q| AvKvk, bÿÎcyÄ-Av‡jv-AÜKvi-Puv`-cvwL-GBme †ivgvw›UK Dcv`vb
cÖ_g ch©v‡q‡i iPbvq Zuvi Awfwb‡ek AwaKvi K‡i‡Q| eyׇ`e emy wb‡R bvMwiK
cÖK…wZi iƒcvqY Ki‡jI ¯^w¯Í Abyfe K‡ib Db¥y³ cÖvK…wZK cÖwZ‡e‡kÑ AevwiZ
AvKvk, †R¨vrmœv I ebf~wg‡Z| bM‡iI wZwb A‡š^lY K‡ib bvMwiK e¯‘‡mªv‡Zi
g‡a¨ cÖvK…wZK †mŠ›`h©|12
PgrKvi fvlvweb¨v‡m Kwe cÖK…wZ‡K Zz‡j a‡i‡Qb| AmvaviY `ÿZvq Kwe cÖK…wZi
avivfvl¨ iPbv K‡i‡Qb| cÖK…wZi cÖej cÖwZ‡ewkZvi Zvc, GgbwK, ¯^í
ms‡e`bkxjivI mvaviYfv‡e Abyfe K‡ib; Kwei ¯úk©KvZiZv mvavi‡Yi †P‡q A‡bK
†ewk| ewnR©vMwZK cÖK…wZ mvaviYfv‡e wb‡ðZb I wbR©xe Zvi Dcw¯’wZ‡Z †Kv‡bv
we‡kl evYx ev A‡_©i m„wó nq bv| AvaywbK Kwe GB mvaviY cÖK…wZ‡Z Av‡ivc K‡ib
we‡kl ¸Y ev Ae¯’v| Gi d‡jB cÖK…wZ wewfbœ Kwei wfbœ wfbœ gvÎv jvf K‡i _v‡K|
Kwei G wfbœ gvwÎK eY©bvi GK bgybv Zz‡j aivi cÖqvm cve DBwjqvg gwim Gi
KweZv Abymi‡Y iwPZ Ôga¨-iv‡ÎÕ KweZvwUi g‡a¨:
fvwe‡qv Avgvi K_v GKevi Zvivfiv AvKv‡k Z‡j,
Kwn‡qv Avgvi bvg GKevi wbkx‡_i evZv‡mi Kv‡b;
bqb Zzwjqv Ze Pvwn‡qv GKwUevi AvKv‡ki cv‡b,
GKevi gyL Zz‡j WvwK‡qv Avgvi bvg evZv‡mi Kv‡b|
evOjv mvwnwZ¨Kx 157
AvKv‡k Zvivi wfo, AvKv‡k iƒcvi †iLv euvKv Puv` R¡‡j;
iRbx Mfxi nq; evZv‡m gw`i MÜ; Puv` c‡o XÕ†j
Puv‡`i iƒcvwj †iLv jvj nÔ†q jvj n‡q XÔ†j c‡o cwð‡gi †Kv‡j| 13
eyׇ`e emyi cÖK…wZ welqK KweZvi Av‡jvPbvq †cÖ‡gi cÖm½wU Awbevh©fv‡eB G‡m
hvq| KviY wZwb †cÖg Avi cÖK…wZ †PZbvi gv‡S †Kv‡bv cv_©K¨ iv‡Lb wb| DcwiD³
cOw³gvjvq Kwei cÖK…wZ‡cÖ‡gi Awek¦vm¨ cwiPq cvIqv hvq| cÖK…wZ‡K wZwb KL‡bv
†`‡L‡Qb Zuvi †mŠ›`h©wcÖqv wn‡m‡e A_ev Avevi †`‡L‡Qb ev¯Í‡ei `viæY KlvNv‡Z
RR©wiZ n‡Z| Ô¯^vMZwe`vqÕ Kv‡e¨i bvg KweZvq Kwei cÖK…wZi cÖwZ AK…wÎg cwiPq
dz‡U D‡V‡Q:
†Kvb `~i mܨvqeviv›`v †e‡q Avjvw`b R¡vjvq cÖ`xc|
Gcv‡i eªæKwjb, Avi Icv‡i gvbnvUvb, ¯‹vBjvBb,
gwa¨Lv‡b e›`i, AY©e‡cvZ, †mZyi wPÎj fw½,
DÇxb Avkvi g‡Zv BZ¯ÍZ †nwjKÞvi|
AvwQ †nv‡U‡ji N‡i, GZw`‡b Af¨¯Í, wbR¯^cÖvq;
FZz MÖx®§, ZiæY my›`i Ryb, Rvbvjvq mgy`ªmgxi
Ryb, wKš‘ Avmbœ Avlvp|14
AvaywbK wkífvebvi Ab¨Zg wewkó Kwe eyׇ`e emy| KweZvi wPÎKí wbg©v‡Y wZwb
wb‡Ri Abyfe‡K GKUz †ewk cÖvavb¨ w`‡q _v‡Kb, wKš‘ Zv‡Z wPÎK‡íi igYxqZv bó
nq bv| cÖK…wZ eyׇ`‡ei KweZvq e¨vcKfv‡e G‡m‡Q| eyׇ`e emy mvwn‡Z¨
AvaywbKZvi iƒc`ªóv GKRb wkíx n‡qB Zuvi KweZvq evsjv‡`‡ki gvbyl, gvby‡li †cÖg
I cÖK…wZ‡K Kwe‡Z¡i wPivqZ f~e‡b ¯’vb w`‡q‡Qb| Zuvi cÖK…wZwelqK KweZv cÖK…wZi
†mŠ›`‡h©i mvejxjZv‡K aviY K‡iB fv‡ei Mv¤¢x‡h© cÖMvp Ges wkíe¨Äbvq cÖmbœ I
wmœ»| eyׇ`e kxZ, MÖx®§, emšÍ, I el©vi FZz‰ewP‡Î¨i `c©‡Y AvZ¥fvebvi cÖwZdjb
jÿ¨ K‡i KweZvq Zv‡K cÖKvk K‡i e‡jb:
kxZ, MÖx®§, emšÍ, el©vi w`b, Avwg GZw`‡b
†Zvgv‡`i weivU Lvg‡Lqvj Rq K‡i, ü`qmܨvq
wb‡qwQ my‡hvMgy³, nZfvM¨k~b¨Zv‡i wP‡b
Avwg, g„Z, wbwðZ, fwel¨gq, cÖ‡kœi AZxZ|
cD‡l- dvêy‡b-Muv_v Kvbœv-nvwm-†`vjv‡bv Ab¨vq
Avgv‡i †eu‡a bv Avi|15
FZzwP·Y eyׇ`e emy ¯^vfvweK cwi‡e‡ki Avkªq wb‡q‡Qb| we‡klZ el©vi mRj
cÖK…wZi k¨vgjZvq aiYx †hb meyRvf iƒ‡ci eb¨vq cwic~Y© nq| el©YgyLi FZzi Giƒc
Rj`M¤¢xi kãZi‡½i cÖfv‡e cÖK…wZi †h cwieZ©b Zv‡Z cÖvwYKzj beavivi ¯ú‡k©
DjøwmZ nq, evqygЇj Av`ª©Zv Av‡m Ges kxZj evqycÖev‡n gvwUi c„w_exi a~mi iæ²Zv
AcmvwiZ nq| mgv‡jvP‡Ki wb‡gœv³ gšÍe¨wU eyׇ`e emyi cÖK…wZ‡PZbv wel‡q LyeB
cÖvmw½K:
158 eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg

eyׇ`e emy evsjv‡`‡ki cÖK…wZi wPÎiƒcgq Dc¯’vcbv‡KB †ewk ¸iæZ¡ w`‡q‡Qb|


Z‡e FZzB †h, cÖK…wZi weKv‡ki GKgvÎ Drm, GK_vwU wZwb we¯§„Z nb wb| †mB
m~‡Î K_vwU ejv Am½Z bq †h evsjv‡`‡ki cÖK…wZi cÖv‡Yi ¯ú›`b Av‡b G‡`‡ki
loFZz; Ges cÖK…wZi Dcw¯’wZ‡K cÖvYgq K‡i †Zv‡j loFZz|16
`yB
†cÖg eyׇ`e emyi Kv‡e¨i Ab¨Zg ¸iæZ¡c~Y© GKwU cÖm½| A‡bK mgv‡jvPK Zuvi
†cÖ‡gi Kv‡e¨ †`nev`x †PZbvi cÖfve jÿ K‡i‡Qb| we‡klZ eyׇ`e emy Zuvi Kv‡e¨
†`nev`x Bw›`ªq‡PZbv iƒcvq‡Yi †ÿ‡Î wW. GBP j‡i‡Ýi Kv‡Q †cÖiYv †c‡q‡Qb|
†cÖ‡gi KweZvq iex›`ªejq †_‡K ¯^vZš¿¨-cÖZ¨vkx e‡jB wZwb cvðvZ¨ mvwn‡Z¨ wPwÎZ
Bw›`ªq‡PZbvi Avkªq wb‡q‡Qb| gvbwmK I kvixwiK ¯úk©KvZiZvi cÖvej¨ j‡i݇K
†hŠb Av‡e‡Mi w`‡K ZvwoZ K‡i‡Q| wKš‘ eyׇ`e emyi gvbwmK I kvixwiK
ïwPZv‡ev‡ai m‡½, gvwR©Z iæwP I ms¯‹viv‡e‡Mi m‡½ j‡i‡Ýi PvwiwÎK mv`„k¨
mvgvb¨B| j‡i‡Ýi gvbmcÖeYZv Dejwäi Rb¨ Zuvi ÔManifestoÕ KweZvi wKQy cO&w³
DׄZ KiwQ:
But then came another hunger
very deep, and revening;
the very body’s body crying out
with a hunger more frightening, more profound
than stomach or throat or even the mind;
redder than death, more clamorous,
the hunger for the woman. Alas,
it is so deep a Moloch, ruthless and strong,
its like the the unutterable name of the dread Lord
not to be spoken aloud.
Yet there it is, the hunger which comes upon us,
which we must learn to satisfy with pure, real satisfaction;
or perish, there is no alternative.17
[Manifesto, D. H. Lawrence]

ÔManifestoÕ KweZvq wW. GBP. j‡iÝ ÿzav‡K e‡j‡Qb: ÔHunger is the best
satanÕ-G KweZvq j‡iÝ Lv`¨, cvbxq Ges gvbwmK ÿzavi AwZwi³ Ab¨Zi GK
ÿzavi eY©bv w`‡q‡Qb, we‡klZ Av‡iv me©MÖvmx, Av‡iv Mfxi ÿzav nj bvix I bvix‡`‡ni
Rb¨ ÿzav| j‡i‡Ýi KweZvq †hŠbÿzavi cÖejZi Dcw¯’wZ I D”PwKZ kixix †cÖ‡gi
†NvlYv mvwnZ¨-HwZ‡n¨ jvwjZ gvwR©Z myiæwPm¤úbœ, cwikxwjZ eyׇ`e emyi cyi‡bv
g~j¨‡eva‡K wech©¯Í K‡i‡Q| Kve¨v`‡k©i mÜv‡b eyׇ`e emy ïay we‡`kx mvwnZ¨-
HwZ‡n¨i w`‡K avweZ n‡q‡Qb, GK_v g‡b Kivi KviY †bB| gvZ…fvlvi mvwnZ¨-
HwZn¨ Ges mgKv‡ji mvwnZ¨I wQj Zuvi AwaMZ| iex›`ª cÖfve Gov‡bvi cÖ‡Póvq
ZiæY eq‡mB wZwb m‡Z¨›`ªbv_ `Ë, KvRx bRiæj Bmjvg, †Mvwe›` P›`ª `vm, hZx›`ªbv_
†mb¸ß Ges †gvwnZjvj gRyg`v‡ii KweZvq Kve¨v`‡k©i mÜvb K‡ib| eyׇ`e emy
evOjv mvwnwZ¨Kx 159

†cÖ‡gi g~j‡cÖiYv †hŠbwjáv‡K m‡MŠi‡e ¯^xK…wZ w`‡q‡Qb, KweZvq cÖwZôv K‡i‡Qb


†`nev`x m‡¤¢vM-msivM| wKš‘ cwiYv‡g wZwb †`nvZxZ †cÖg‡KB cÖvavb¨ w`‡q‡Qb|
eyׇ`e emyi †cÖg‡PZbv m¤ú‡K© Ag‡j›`y emyi wb‡gœv³ gšÍe¨wU D‡jøL‡hvM¨:
†cÖ‡gi AveiY gvbweK| cÖe„wËi †h Awe‡”Q`¨ KvivMv‡i wbg©g weavZv e›`x K‡i‡Qb
gvbyl‡K, wbQK †hŠbwímvi †m KvivMvi †_‡K myKzgvi Av‡eM Abyf‡ei wbiew”Qbœ
cÖqvm‡KB ewj †cÖg bvgK mf¨ wPËe„wË| Ab¨b¨ Av‡iv KZKMywj Avw`g cÖe„wËi
m‡½ gvwR©Z Z`byiƒc wPËe„w˸wji †h m¤úK©, †cÖg I Zvi g~j †hŠb‡ev‡a †m
m¤úK©B we`¨gvb| g~j‡K fy‡j hvIqv †ZgbB Aev¯Íe †hgb g~‡jB mxgve× n‡q
_vKv| wkKo Qvov †Mvjvc †dv‡U bv, wKš‘ †Mvjvc wkKoI bq| †cÖ‡g †hŠb‡PZbvi
cig iƒcvšÍi| hw` G iƒcvšÍ‡ii K…wZZ¡ w`B gvbyl‡K, Zvn‡j eyׇ`e emyi Abymi‡Y
webv wØavq eje, mªóvi †P‡q m„ó-i gvnvZ¥¨B AwaK|18

Ag‡j›`y emy Ôe›`xi e›`bvÕ, ÔkvcåóÕ, ÔKvj‡mªvZÕ, I ÔAwgZvi †cÖgÕ GB PviwU


KweZvi g~j¨vqb Ki‡Z wM‡q e‡j‡Qb:
Dc‡iv³ KweZv PviwUi cybive„Ë kã¸wj †_‡K eyS‡Z cvwi KwewPË GLb
cÖe„wËciek, Zxeªfv‡e †`n‡PZb, Avevi †mBm‡½ †`‡nvËxY© ïf I †mŠ›`‡h©i
AvKv•ÿvq e¨vKzj Avi m‡e©vcwi †`ngMœ cÖe„wˇZ I we‡`nx †mŠ›`h©¯ú„nvq AbyËiYxq
we‡iva jÿ Kivi d‡j Zuvi Abyf~wZ gg©vwšÍK †`vUvbvq weÿzä| †h cwigv‡Y †`n-
†PZbv we‡`nx †PZbv‡K wK¬ó K‡i‡Q †m cwigv‡Y †`n-†PZbv Zuvi c‡ÿ Kzkxª I
†K¬kKi|19
eyׇ`e emyi Ôe›`xi e›`bvÕ Kv‡e¨ Zuvi Kwegvb‡mi ¯^vfvweK ˆewkó¨ aiv c‡o|
eyׇ`e ivM-iw³g †hŠe‡bi Kwe| bibvixi †hŠbmËvi Abycg e¨Äbv cÖKvwkZ n‡q‡Q
GB Kv‡e¨| weavZv cÖ`Ë †hŠb evmbv‡K Av”Qbœ K‡i †i‡L Kwe †Kv‡bv wKQy m„wó Ki‡Z
AvMÖnx bb:
evmbvi e‡ÿvgv‡S †Ku‡` g‡i ÿzwaZ †hŠeb,
`y`©g †e`bv Zvi ùzU‡bi AvMÖ‡n Aaxi|
i‡³i Avi³ jv‡R jÿel© Dcevmx k„½vi Kvgbv
igYx-igY-i‡Y civRq wfÿv gv‡M wbwZ;
Zv‡`i †gUv‡Z nq eÂbvi `y`©g we‡ÿvf|20
eyׇ`e emy †cÖg‡K †gvnbxq I Dc‡fvM¨ K‡i Zz‡j‡Qb Zuvi Kv‡e¨| †cÖgnxb Rxeb
†Kv‡bv Rxeb bq| †cÖgewÂZ gvbyl eo nZfvM¨| †cÖg‡K Rxe‡b GKvšÍ K‡i cvIqvi
Rb¨ gvby‡li AbšÍ cÖ‡Póv| myZivs GB †cÖg‡K Ae`g‡bi †Póv g~jZ AvZ¥Ae`gb|
Avi AvZ¥`g‡bi g‡a¨ iæwPkxjZvi †Kv‡bv Qvc †bB, eis †cÖ‡gi ˆkwíK weKvkB
BwZevPK g‡bve„wËi jÿY| Kv‡RB eyׇ`e Zuvi Kv‡e¨ †cÖ‡gi †h eûgvwÎK mwbœ‡ek
NUv‡jb Zv‡Z evû‡j¨i †Kv‡bv wPý †bB| mgv‡jvPK Zuvi GB ˆewk‡ó¨i g~j¨vqb
K‡i‡Qb Gfv‡e:
eyׇ`e emy w·kvËi AvaywbK KweZvi cÖavb cyiæl, whwb †cÖ‡gi KweZvq evmbvi
Aj¾ I wb®‹zÉ cÖKvk NUv‡jb| weavZvm„ó gvby‡li Avw`g cÖe„wË I †hŠbKvgbvi
160 eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg

cÖej AvKv•ÿv Zuvi KweZvq Aejxjvq iƒcvwqZ| Gi m‡½ Kvgbv †_‡K †cÖ‡g
DËi‡Yi †NvlYvI †kvbv †M‡jv ZuviB KweZvq|21

K¼veZx Kv‡e¨i Ô†g‡qivÕ KweZvq cÖK…wZ‡K †`L‡Z cvB RjR¨všÍ GK bvixiƒ‡c †h


bvix †nu‡U hvq cyiæ‡li Mv †Nu‡l, †d‡j hvq Mv‡qi myevm| cÖK…wZi evZv‡m bvixi
kix‡ii MÜ fv‡m| cyiæ‡li gb DZjv K‡i †`evi gZB †m NÖvY| G NÖv‡Yi Rb¨
AvKv•ÿv cÖwZwU cyiæ‡li| Kwe eyׇ`e emyi fvlvq cÖm½wU †hb dz‡U D‡V‡Q ev¯Íe g~wZ©
wb‡q:
Mv †Nu‡l †g‡qiv P‡j, †d‡j hvq Mv‡qi myevm,
evZv‡m myevm fv‡lÑMv‡qi evZvm|
AuvPj nvIqvq b‡o, AuvP‡j †X‡j‡Q Iiv GKUz AvZi
nvIqv ZvB fyi fyi K‡i,
R¡‡j‡Q bZzb Puv`, wSjwgj KÕ†i I‡V cvrjv Kvco,
nvIqvq nVvr hvq mÕ†i|
Mv †Nu‡l †g‡qiv P‡j, K_v Kq †XD‡qi fvlvq,
†Quvq wK bv †Quvq †gvi Qvqv!
†h nvIqv Quy‡q‡Q Zviv, †mB nvIqv S‡i †gvi Mvq,
weQvq myiwfÑ Nb gvqv|22
†cÖ‡gi KweZvq eyׇ`e emy weï× Abyf~wZi icKvi n‡jI Zuvi KweZvq Av‡eóbx-
†PZbvi cÖfve my¯úó| †cÖ‡gi KweZvi m‡½ Rxebvb›` `vk BwZnvm-†eva I weòz †`
ivR‰bwZK †PZbvi cÖKvk NwU‡q‡Qb| eyׇ`‡ei †cÖ‡gi KweZvq G `y‡qi †Kv‡bvwUB
†bB, Zey weï× Abyf~wZi iƒcKvi n‡Z wM‡q eyׇ`e Zuvi †cÖ‡gi KweZv‡K wbiej¤^
K‡i Zz‡jb wb| cvÎ-cvÎx‡K wZwb ev¯ÍeZvi cv_‡i wbg©vY K‡i‡Qb| Zuvi cvÎ-
cvÎxivI ev¯ÍevbyM, ZvB c„w_ex-cwi‡cÖwÿZ fy‡j hvq wb| K¼veZx Kv‡e¨ Kwe Rxe‡bi
GK ev¯ÍeZv‡K my›`ifv‡e wPwÎZ K‡i‡Qb| GB Kv‡e¨i cÖ_g KweZvi g‡a¨ †cÖwgKvi
Rb¨ A‡cÿvKvZi †cÖwg‡Ki D‡Øj ü`q¯ú›`b Abyf~Z nq, GK bvMwiK cwi‡cÖwÿ‡Zi
mvÿvr †g‡j| A‡bK Zz”Q welq n‡q I‡V Afvebxq g~j¨evb:
iv¯Ívq Mvwoi kã, Zvi c‡i Pvey‡Ki wkm,
gyn~‡Z©i bxieZv- Avevi †m PvKvi NN©i,
†Nvovi Ly‡ii LULU|
Zvi †P‡q ¯úó Zvi c`aŸwb Kv‡Vi wmuwo‡Z,
Av‡iv ¯úó-Av‡iv ¯úó-`ªæZ kã, `ªæZ c`‡ÿc;
DrmyK nv‡Zi †Vjv-Ly‡j †M‡Q †fRv‡bv `yqvi|
cÖ_‡g dz‡ji MÜ-evqy Zv‡i Kwi‡Q †jnb,
Avevi Pz‡ji MÜ-evZvm wK GL‡bv ewn‡Q?23

†cÖg wQj eyׇ`e emyi AvRxeb Aviva¨| ZvB evB‡ii c„w_ex I Áv‡bi †e`bv‡K wZwb
fyj‡Z †P‡q‡Qb †cÖgNb Avwj½b I m‡¤¢v‡M wbgw¾Z n‡q| AmvaviY †Kv‡bv bvix bq,
evOjv mvwnwZ¨Kx 161
†h †Kv‡bv mvaviY bvixB Kwei cÖ‡qvR‡bi m½x n‡Z cv‡ib| mvaviY bvixB Zuvi
Kvg¨| Ô†`ªŠc`xi kvwoÕ Kv‡e¨ Kwei †cÖge¨Äbv GK wfbœ gvÎv jvf K‡i‡Q| ÔKv‡jv
PzjÕ KweZvq Kwei †cÖgvKv•ÿv PgrKvi evYxweb¨v‡m g~Z© n‡q‡Q:
AvRI †Zv g‡b nq †gN †hb bq, Kvi Pzj,
Kvi Pzj, Kv‡jv Pzj, G‡jv Pzj,
K¼veZxi Kv‡jv Pzj!
K¼veZx Zvi Kv‡jv Pzj Ly‡j w`‡jv mܨvi †mvbvjx eviv›`vq,
¯^‡M©i gvqvex eviv›`vq,
jvj m~h©v‡¯Íi Rvbvjvq;
jvM‡jv Av‡jv Pz‡j, RvM‡jv D”Q¡vm ¯^”Q mey‡Ri,
we‡jvj njy‡`i Av¸‡b †eMwbi wekªvg,
Dò ev`vwgi ü`‡q a~m‡ii kvwšÍ,
i‡Oi A½‡b Avuvavi mܨvi kvwšÍ|24

eyׇ`e emyi KweZvq Pz‡ji e¨vcK I Mfxi e¨envi N‡U‡Q| Pzj, †PvL, †VuvUGBme
Bw›`ªq-cÖZ¨ÿ Dcv`vb m¤ú‡K© cvðvZ¨ mvwn‡Z¨i †P‡q fviZxq mvwnZ¨ †ewk
g‡bv‡hvMx| †cÖgcÖm½‡K cªvYešÍ K‡i Zzj‡Z bvixA‡½i eY©bv mvwn‡Z¨ LyeB cÖvmw½K
e¨vcvi| G cÖm‡½ wb‡gœv³ eY©bvwU ¯§Z©e¨:
cvðvZ¨ mvwn‡Z¨ Bw›`ªqNbZ¡ I ˆ`wnK iƒc m¤ú‡K© †PZbvi gvÎv fviZxq mvwn‡Z¨i
Zzjbvq †ewk| cÖvP¨gvb‡m †`n‡K AwZµg Kivi cÖeYZv mycÖvPxb Kvj †_‡KB
cÖPwjZ| Z‡e ÔPzjÕ I Ô†PvLÕ m¤ú‡K© m‡PZbZv fviZxq‡`i gvbm-ˆewkó¨| Pzj-
PP©vi eY©bv ms¯‹…Z I evsjv mvwn‡Z¨i bvbv †ÿ‡Î Av‡Q| RxebvPi‡YI fviZxqiv
†Kk I †Kk-PP©vi bvbv DcKiY wb‡q cÖvPxbKvj †_‡KB †f‡e G‡m‡Q| 25
bvixi cÖwZ b‡ii AvKl©Y cÖvK…wZK Ges mnRvZ| gvby‡li A‡bK cÖm½ Av‡Q hv‡K
hyw³ w`‡q, weÁv‡bi we‡kølY w`‡q wePvi Ki‡j P‡j bv| wewPÎ cÖfveK hy³ n‡q bi-
bvixi AvKl©Y Dc‡fvM¨ n‡q I‡V| ev¯Íe I Kíbvi eY©bvq b‡ii wbKU bvix wKsev
bvixi Kv‡Q cyyiæl n‡q I‡V cig Aviva¨ I cÖZ¨vwkZ| Ô†cÖ‡gi KweZvÕ bvgK KweZvq
†mB cÖm½wU Kwe Zz‡j a‡i‡Qb:
G‡mv ïf j‡Mœi Db¥xj mgxiY,
K‡iv †mB AweKj g‡š¿i wewKiY,
hvi AbyK¤úvq †e`bvi Awfmvi,
n‡q I‡V wgj‡bi K‡Éi gwYnvi;
†m_v ˆeÁvwb‡Ki e„_v AYyexÿY|
wKQy Zvi ˆRe, wKQy Zvi ˆ`e|26

†`ªŠc`xi kvwo Kv‡e¨i Ab¨Zg †kªô †cÖ‡gi KweZv Ô¯^qseivÕ| GKw`b kªve‡Yi
avivR‡ji gZB Aweij †b‡g G‡mwQj myL-¯^cœ wgj‡bi ivZ| ¯ú‡k©i we`y¨r †n‡b
kixix msivM wb‡q †cÖwgKv †m iv‡Z n‡qwQj ¯^qseiv| wbe©vwPZ kãvewj‡Z, msnZ
162 eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg

cÖKvkKjvq, gvÎve„Ë Q‡›`i mvsMxwZK aŸwb-KvVv‡gvq Ô¯^qseivÕ KweZvq †mB


†cÖg¯§„wZ gyLi n‡q Av‡Q| AvR Avevi c„w_ex‡Z †b‡g‡Q kªveYaviv| †mB kªveYavivq
wein‡e`bv AvKvkRy‡o e¨vß n‡q I‡V:
ey‡Ki c‡i †gvn¨gvb
ee©‡ii Zij Zvb
¯§iYnxb †`kvšÍ‡i
hw` ev †`q Qvov
†mB Avgvi, †mB †Zvgvi,
AÁZvi cÖwZÁvi
e¨_©Zvq nVvr cvq
AvKvkgq mvov
AvR Avevi hw` kªveY-aviv|27
bvix‡`‡ni Aciƒc †mŠ›`h© Kwe‡K we‡gvwnZ K‡i †d‡j| Zuvi eû †cÖ‡gi KweZv
bvix‡`‡ni Awb›`¨ †mŠ›`h©‡K Aej¤^b K‡i| bvixi we‡kl A½‡K Avkªq K‡i Kwei
†cÖg‡PZbv Wvbv †g‡j‡Q| Z‡e, Zuvi ivZ fÕ†i e„wó Dcb¨vmwU AkøxjZvi `v‡q
Awfhy³| G cÖm‡½ eyׇ`e emyi e³e¨wU cÖwYavb‡hvM¨ †jLK Kxfv‡e bibvixi
kvixwiK wgj‡bi eY©bv w`‡”Qb Zvi Ici †Kv‡bv MÖ‡š’i cweÎZv ev AkøxjZv wbf©i
K‡i| GB e³‡e¨i cwi‡cÖwÿ‡Z ÔivZ fÕ†i e„wóÕi cÖ_g ¯ÍeKwUi Ici `„wó †djv hvq|
eyׇ`e Kvwnbxi bvwqKv mšÍvbeZx gvjZx, †h Pvi NÈv Av‡M cicyiæ‡li m‡½ wgwjZ
n‡q‡Q, Zvi eY©bvwU Zz‡j aiwQ:
n‡q †M‡Q IUv n‡q †M‡Q GLb Avi wKQy ejvi †bB| Avwg, gvjZx,
gy‡Lvcva¨vq, GKR‡bi ¯¿x Avi GKR‡bi gv, Avwg IUv K‡iwQ| K‡iwQ RqšÍi
m‡½, RqšÍ Avgv‡K †P‡q‡Q, AvwgI Zv‡K| bqbvsï nq‡Zv fve‡Q Av‡MB
K‡iwQjyg| wKš‘ bv- AvRB cÖ_g| AvR iv‡Z Pvi NÈv Av‡M| GB weQvbvq|28
eyׇ`e emyi wcÖq Kwe‡`i GKRb kvj© †ev`‡jqi | †hŠbZvi D¾¡j wbweo weeiY
w`‡q KweZvq wZwb Zxeª Av‡e`b m„wó Ki‡Z †P‡q‡Qb| eyׇ`e emyI †ev`‡jqi Gi
Kv‡Q Aby‡cÖiYv wb‡q bvix‡`‡ni we‡kl A‡½i wPÎ Gu‡K‡Qb Abycg evYxweb¨v‡m| Z‡e
Zuvi mvwn‡Z¨ Avw`i‡mi †h eY©bv Av‡Q Zv Akøxj bq, †h bRxi Dc¯’vcb Kiv n‡q‡Q
Zv †kvfb I ¯^vfvweK| wg_K‡íi m‡½ AvaywbK ˆPZ‡b¨i ms‡hvM mvwaZ n‡q‡Q
Ôgi‡P-cov †c‡i‡Ki MvbÕ Kv‡e¨i bvg KweZvq| G KweZvi g~j cÖm½ nj †cÖg Ges
GB †cÖg‡K wewfbœ gvÎvq Kwe iƒ‡c cÖKvk K‡i‡Qb| wek¦wRr †Nvl m¤úvw`Z, AvaywbK
mf¨Zvq e¨w³i Ae¯’vb I Ae`vb G KweZvq Fl¨k„‡½i iƒc‡K cÖwZdwjZ| eZ©gv‡b
†c‡i‡K cwiYZ Fl¨k„½ Avwk¦‡bi mKv‡j c‡_ †eiæ‡bv Kwe‡K ïwb‡q‡Q Zvi cye©R‡b¥i
Awe¯§iYxq †cÖgKvwnbx| hyM hyMvšÍie¨vcx ¯^M©cÖZ¨vkx Fl¨k„½ ¯§iY Ki‡Q Zvi
Acvcwe× bvix¯úk©nxb Rxe‡b bvix Ges my›`‡ii Avwef©ve:
evû‡Z wn‡jøvj Zz‡j GwM‡q G‡jv, R‡ji †mªv‡Z †R¨vrmœvi g‡Zv PÂj,
cjø‡ei duv‡K duv‡K †hgb †iŠ`ªKYv, †Zgwb Zvi K¼‡bi iwk¥
evOjv mvwnwZ¨Kx 163
k‡•Li g‡Zv MÖxev, `ywU Kvb †hb D¾¡j KgÐjy,
ey‡Ki `ywU gvsmwcÐ ˆb‡e‡`¨i g‡Zv we`» I eZ©yj,
ki‡Zi e„wói g‡Zv ¯^”Q I Av`ª© Zvi `„wó,
Zvi Avb‡b ˆPÎc~wY©gvi AvKv‡ki Avb›`,
g‡š¿v”Pvi‡Yi Q›` Zvi Rvby‡Z I R•Nvq
Ggwb K‡i GwM‡q G‡jv, Zvi wbtk¦vm ¯úk© Ki‡jv Avgv‡K|29
[gi‡P cov †c‡i‡K Mvb, gi‡P cov †c‡i‡K Mvb ]
eyׇ`e emyi Kve¨ evsjv mvwn‡Z¨i Awb›`¨ ms‡hvRb| Zuvi Kve¨¯ú„nv mvaviY cvV‡Ki
Øviv D×vi Kiv m¤¢e bq| Z‡e, Avgvi G cÖ‡Póv eyׇ`e emy‡K Avwe®‹v‡ii cÖv_wgK
†mvcvb e‡j g‡b Kwi| bvixi †cÖg I cÖK…wZ Kwei Kv‡Q †hgb ÿYKv‡ji, †Zgb
kvk¦Z| GB bvix‡K Kwe Zuvi †cÖg m¤ú‡`i Rb¨ KweZvq Abycg kãfv‡l¨ iƒcvwqZ
K‡i‡Qb| †cÖg I cÖK…wZi gv‡S AvšÍtm¤úK© Mfxi I Awe‡”Q`¨| ZvB eyׇ`e emy Zuvi
Kv‡e¨ G `ywU cÖm½‡K PgrKvi fvlvweb¨v‡m evYxg~wZ© `vb K‡i‡Qb| GB kw³gvb Kwe
evsjv mvwn‡Z¨ wU‡K _vK‡eb A‡bK w`b ch©šÍ|

Z_¨m~wP:

1. ûgvqyb Kwei, evOjvi Kve¨, †kvfv cÖKvk, XvKv, cÖ_g cÖKvk †deªæqvwi 2010, c„. 37
2. ûgvqyb Kwei, cÖv¸³, c„. 37
3. wek¦wRr †Nvl I wmivR mv‡jwKb m¤úvw`Z, eyׇ`e emy Rb¥kZevwl©K ¯§iY, Avey `v‡qb, eyׇ`e
emyi mvwnZ¨ZË¡, cÖ_g cÖKvk Rvbyqvwi, 2011, eY©vqb 69 c¨vix`vm †ivW, evsjv evRvi XvKv-1100, c„.65
4. wek¦wRr †Nvl I wmivR mv‡jKxb m¤úvw`Z, eyׇ`e emy Rb¥kZevwl©K ¯§iY, eyׇ`e emyi mvwnZ¨ZË¡
(Avey `v‡qb), eY©bvqb, 69 c¨vix`vm †ivW, evsjv evRvi-XvKv, cÖ_g cÖKvk Rvbyqvwi 2011, c„.77
5. wek¦wRr †Nvl I wmivR mv‡jKxb m¤úvw`Z, eyׇ`e emy Rb¥kZevwl©K ¯§iY, cÖv¸³, c„. 77
6. W. gvmy`yj nK, evsjv‡`‡ki KweZvi b›`bZË¡, Ave`yj gvbœvb ˆmq`, civev¯Íe KweZv, PvwiÎ KweZv,
XvKv, AvM÷, 1982, c„. 56
7. gvneye mvw`K, eyׇ`e emyi KweZv: welq I cÖKiY, cÖ_g cÖKvk: ˆPÎ 1397/ gvP© 1991, evsjv
GKv‡Wwg, XvKv, c„. 93
8. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 8, Kvj, K¼veZx, cÖ_g cÖKvk: 14 GwcÖj 1981, MÖš’vjq cÖvB‡fU wjwg‡UW|
KjKvZv-700073, c„. 5
9. Rx‡e›`ª wmsnivq, AvaywbK KweZvi gvbwPÎ, †`ÕR cvewjwks, KwjKvZv 700073, cÖ_g cÖKvk: GwcÖj
1986, c„. 171
10. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 9, AvUPwjø‡ki kx‡Zi Rb¨: 2, †h Avuvavi Av‡jvi AwaK, cÖ_g cÖKvk: 2
fv`ª, 1391, MÖš’vjq cÖvB‡fU wjwg‡UW| KjKvZv-700073, c„. 122
11. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 9, FZzi Dˇi, †h Avuvavi Av‡jvi AwaK, cÖv¸³, c„. 119
12. gvneye mvw`K, eyׇ`e emyi KweZv: welq I cÖKiY, cÖv¸³, c„. 94
13. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 8, Ôga¨-iv‡ÎÕ, K¼veZx, cÖv¸³, c„. 42
14. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 9, ¯^vMZwe`vq, cÖv¸³, c„. 40
164 eyׇ`e emyi Kv‡e¨ cÖK…wZ I †cÖg

15. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 9, FZzi Dˇi, †h Avuavi Av‡jvi AwaK, cÖv¸³, c„. 119
16. AvRnvi Bmjvg, evsjv mvwn‡Z¨i BwZnvm, AvaywbK hyM, Abb¨v, 38/2 evsjv evRvi XvKv| cÖ_g
cÖKvk; A‡±vei, 1969, c„. 762
17. The Collected poems of D. H. Lawrence, Martine secker, London, Single Volume,
Edition 1932, p. 334.
18. Ag‡j›`y emy, mvwnZ¨wPšÍv, ms¯‹…Z cy¯ÍK fvÐvi, KjKvZv, cÖ_g ms¯‹iY, 1379 e½vã, c„. 189
19. mvwnZ¨wPšÍv, cÖv¸³, c„. 72
20. b‡ik ¸n m¤úvw`Z, eyׇ`e emyi †kªô KweZv, Ôe›`xi e›`bvÕ, Ôkx‡Zi cÖv_©bv: em‡šÍi DËiÕ †`ÕR
cvewjwks, KjKvZv 700073, †deªæqvwi 1953
21. gvneye mvw`K, eyׇ`e emyi KweZv: welq I cÖKiY, cÖv¸³, c„. 27
22. eyׇ`e emy, eyׇ`e emyi iPbvmsMÖn 8, K¼veZx, MÖš’vjq cÖvB‡fU wjwg‡UW, KjKvZv-700073,
cÖ_g cÖKvk GwcÖj, 1981, c„. 18
23. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 8, Kvj, K¼veZx, cÖv¸³, c„. 5
24. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 8, Kv‡jv Pzj, †`ªŠc`xi kvwo, cÖv¸³, c„. 96
25. gvneye mvw`K, cÖv¸³, c„.53
26. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 8, Ô†cÖ‡gi KweZvÕ †`ªŠc`xi kvwo, cÖv¸³, c„. 96
27. eyׇ`e emy, iPbvmsMÖn 8, Ô¯^qseivÕ †`ªŠc`xi kvwo, cÖv¸³, c„. 108
28. wek¦wRr †Nvl m¤úvw`Z, eyׇ`e emy, †kªô Dcb¨vm, AvRKvj, XvKv, 2001, c„. 571
29. ivB‡bi gvwiqv wij‡Ki KweZv, Abyev`, f~wgKv, eyׇ`e emy

S-ar putea să vă placă și