Tratado de Ozain: Cânticos e Rituais
Tratado de Ozain: Cânticos e Rituais
Tratadodossúyeresde
Ozain
Tratado de Ozain de
Fundamento
TreatyofOzainsignatures
********** O **********
54
Oro de Osain para a Ocha
1.
OBA:KAMAYA, IYA.
CORO: IYA, IYA
OBA:KAMAYA, ENU
CORO:ENU ENU
OBA:KAMAYA BIBO
CORO: BIBO BIBO
OBA:OKE MASANKÍO.
CORO: ABBUKENKE, ABBUKENKE.
OBA:OKE TOPANLOWO.
CORO:ABBUKENKE, ABUKENKE.
OBA:UNYORO.
CORO: BARA YOLO UNKUERE.
OBA:UNYORO.
CORO: BARA YOLO UNKUERE.
OBA:ASOKERE KERE MEYÉ, ASOKERE KERE MEYÉ, ALAWANA KI LA BOCHÉ.
CORO: REPETE.
OBA:SOSASOKERE, ALAWANA SOKERE.
CORO:SOSASOKERE.
OBA: ALAROYE SOKERE.
CORO:SOSASOKERE.
54
OBA:ECHU OOO, ELEGUARA EEE, ECHU OOO, ELEGUARA EEE, ELEGUÁ ALA
MOFORIBALE ELEGUARA AGÓ.
CORO: REPETE.
OBA:ECHU BELEKÉ IBBANLAYÉ, ALAROYE IBBANLAYÉ.
CORO:REPITE
OBA:KIRIÑAAA, KIRIÑAAA, OO KIRIÑA, ELEGUÁ BANYOLÉ.
CORO: KIRIÑAAA, KIRIÑAAA, OO KIRIÑA.
1.
OBA:KURU KURU WEDE.
CORO:MARIBOSAIN MARIBORERE MARIBO.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
2.
OBA: BAMBI OKAN FOROYÓ FOROYÓ FOROYÓ FOROMOYENYE, BAMBI OKÁN
FOROYÓ FOROYÓ FOROMOYENYE.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
3.
OBA:KUKURU KUKURU.
CORO: TIWI TIWI A LA MOFIYÉ, TIWI TIWI.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
4.
OBA: MOYÚ EWÉ MOSARAO, MOYÚ EWÉ MOSARAO, EWÉ LOBINI, EWÉ
LOYAMÍ, MOYÚ EWÉ MOSERAO.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
5.
OBA:OSAIN DADADARA MADAO, OSAIN DADADARA MADA, OSAIN DIBO,
ADAMAWO, OSAIN DADADARA MADA.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
54
6.
OBA: OÑIKIÑIKI OTALOMIO, OÑIKIÑIKI OTALOMIO, OÑIKIÑIKI
OTALOMIO, OÑIKIÑIKI OTALOMIO, OÑIKIÑIKI AWAOKUMA, OÑIKIÑIKI
OTALOMIO.
CORO: REPITA.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
7.
OBA:BANSEI SEMI OSAIN LA URO MI, EWÉ WI AWAEROKO EWIWI
AWATINIBÚ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN
CORO:EWE AYE
8.
OBA: OSAIN WELE WENITO BLEO, OSAIN WELE WENITO BLE, OSAIN WELE
WENITO BLEO OSAIN WELE WENITO BLE, AKAKA OKUMA WELE, OSAIN
QUANDO O SOL NASCE.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
9.
OBA:EWE MASIBOROYU EWE MASIBORORO, EWE MASIBOROYU EWE
MASIBORORO, BAMBI OKE MASIBOROYU MASIBORORO.
CORO: REPETE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
10.
OBA: EWE IKOKO, IKOKO WALLE MEJI SOKUTA.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
54
11.
OBBA:TITIRIBAMBA, TITIRIBAMA, AWONA MEJO KIMEJO.
CORO:REPITE.
OBBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
12.
OBBA:SHERE WORO DEWAO, SHERE WORO EWÉ DUNDUN.
CORO:REPITE.
OBBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
13.
OBA: EWE OKUMA OKUMALAWA EWÉ OKUMA, OKUMA OKUMALAWAOOO.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
14.
OBA:ABEDUA BEDUA MAI, ABEDUA BEDUA MAI, BABA DIÑA OLUWO
OSAIN, ABEDUA BEDUA MAI YENYE.
CORO: REPETIR.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
15.
OBA: BABA FOMODE BABA FOMODE, OBADIÑA OLUWO OSAIN, BABA
FOMODE YENYE.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
16.
OBA:EWE ILÉ IYOMI, AWONA ILE IYOMI, OSHINSHIN ILE IYOMI, YEGUN
BEDURA YEWA LOAWA.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
54
17.
OBA:ATIMPOLÁ IFÁ DUROO, ATIMPOLÁ IFA DUROO, ATIMPOLÁ IFÁ
DUROO, ATIMPOLÁ IFA DUROO, IFA OWO, IFA OMA, ATIMPOLÁ IFA DUROO.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
18.
OBA: PEREGUN EWÉ ETUTU, PEREGUN EWÉ ETUTU, PEREGUN ALABOMIRE,
PREGUNTA A NOVA GERAÇÃO.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
19.
OBA:BOROTITI LAWA TAREPO, BOROTITI LAWA TAREPO, EPOLOPOWO
OPOPOLESE, BOROTITI LAWA TAREPO.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
20.
OBA:ALAFULEWA MAMAKEÑA ELERI ASHO KINKEÑA, ALAFULEWA
MAMAKEÑA ELERI ASHO KINKEÑA AWO.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
Este último súyere é para virar a água do cubo na caçarola, com isso se põe fim ao Osain.
imediatamente se temperam as caçarolas. Quando se joga a Água do Rio, o Obbá canta:
54
OBA: MATÉRIAS DO TEMPO BOLERÍ OSHORO, MATÉRIAS DO TEMPO
BOLERÍ OSHORO.
CORO:REPITE.
Depois de temperado, dá-se obbi a Osain e, logo em seguida, se é uma lavagem de elekes ou de Ocha.
se volta a começar pelo Ouro a Elegguá e continua-se com o Ouro completo de todos os Orichas
por sua ordem até finalizar pelo de cabeçalho:
Pode-se aumentar os súyeres para fazer Ozain, assim como se quiser lavar algo em especial,
para torná-lo muito mais completo, no sentido do aché que o Ouro dá a Ozain.
Para isso, podemos adicionar os súyeres seguintes, que normalmente são cantados em Ifá, e não são
comuns nas consagrações da Ocha. Também é comum que na regra de Ifá se cante a
Ozain, e depois lavem cantando aos guerreiros e depois a Orunmila simplesmente.
Para poder ilustrar isso, será expresso na próxima página, na qual se determinam os cantos usados.
na regra de Ifá, que por sua vez se misturam com os já expostos nas páginas anteriores.
54
4.- Oriate: Eshu bara go ago moyumba, eshu bara go ago moyumba omode
konikoshi
barago ago moyumba Elewa Eshu lona.
Coro: Responde igual.
1.- Oriate: Kuru kuru wede maribo ozain maribo rere maribo.
Coro: Repita o mesmo
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
2.- oba:bambi okan foroyó foroyó foroyó foromoyenye, bambi okán foroyó
foroyó foromoyenye.
coro:repete.
oba:ashe oni osain.
coro:ewe aye.
54
3.- Oriate: Kukuru kukuru tiki riki lawaniye.
Coro: Repete o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
4. - Oriate: Ewé ewew nireo ewe ozain welode ewe ile ile nireo.
não sei sobre não sei.
Coro: Repita o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
5.- Oriate: Moyi ewe mosarao moyi ewe mosarao ewe lobini ewe loyami moyi ewe
Mosarao.
Coro:Repite lo mismo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
6.- Oriate: Awe dadara madao awe dadara mada ozain kamawo Ozain samiwo awe
dadara Mada.
Coro: Repete o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
8.- Oriate: Benzei semi Ozain yomi ewi wi awaeroko ewiwi awasemini.
Coro:Repite lo mismo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
54
10.- Oriate: Ozain wele benito bleo Ozain wele wenito ble Akaka okuma wele
wenito Ble.
Coro:Repite lo mismo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
14.- Oriate: Sheke boro dewao sheke boro Ozain ewe dun dun.
Coro: Repete o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
16.- Oriate: Aberabera ma abera berama baba diña oluo Ozain abera aberam
yeyé.
Coro: Repita o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
17. -Oriate: Pai fomore pai fomore rei diña oluo ozain pai fomore yeyé.
54
Coro: Repete o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
18.- Oriate: Eu sou quem você ama, eu sou quem você ama, eu sou quem te faz feliz.
Coro: Repete a mesma coisa.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
19.- Oriate: Tanikini okami mi oka baba kini wolokun.
Coro: Repita o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
20.- Oriate: Atimpola ifa duro atimpola ifa duro ifa omo ifa awo ifa ile atimpola
ifa
Duro.
Coro: Repita o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
21.- Oriate:Peregun ewe etutu peregun ewe etutu peregun ewe okuma peregun
ewe Etutu.
Coro:Repite lo mismo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
23.-Oriate: Borokini bara tarepo boro kina bara tarepo opolopowo opopolese
Borokini bara tarepo.
Coro:Repite lo mismo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
24. - Oriate: Onile sai sai Onile sai sai babalosha onile sai sai.
Coro: Repita o mesmo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
54
Coro:Ewe aye.
25.- Oriate: Alafurewa mamakeña eleri asho kinkeño awo ala furewa mamakeña
Eleri asho kikeño awo.
Coro:Repite lo mismo.
Oriate: Ashe oni Ozain.
Coro: Ewe aye.
26.- Oriate:Ala umba coshire alaumba awo iki kosio kashelembo kalambo ala umbo
Você é lindo.
Este último canto é para virar a água do balde na panela, com isso se põe fim ao ozain de
ripiar as ervas, imediatamente se temperam as panelas. Quando se coloca a água benta ou em
seu defeito a água da tina do rio obba canta:
Depois de temperado, dá-se coco a ozain e, em seguida, se for uma lavagem de colares ou de
ocha se volta a começar pelo ouro a elewa e continua-se com o ouro completo de todos os santos
por sua ordem até finalizar pelo de cabeçalho.
El orden general de este oro es el mismo para el sodorisha, que es el siguiente : elewa, ogun,
ochozi, orichaoko, inle, ozain, azojano, oke, Dada, Agayu, Los bellis, Shango, Obatala, yewa
Obba, Oya, Oshun, sempre o de orula se deixa como antepenúltimo, o de cabeceira de penúltimo
para fechar com elewa. Posteriormente ao fazer o enxágue dos santos, ao colocar a aguardente
no caracol se canta:
Ao cantar no lavatório para obatala, retira-se o sabão, pois este santo não o leva.
***************************** O ******************************
54
Cantos de Ozain na Regra de Ifá
1.
OBA:SOTUTO TARA WEYEYE, SOTUTO TARA WEYEYE, BABA DOGUN, BABA
ONA, SOTUTO TARA WEYEYE.
CORO: REPETE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
2.
OBA:MONI OSHA ACHELEBO, MONI OSHA ACHELEBO, MORO MORO LOKUN
TONTORIFA, MONI OSHA ACHELEBO.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
3.
OBA: OMODE FOGOTA OBA SESEFA, OMODE FOGOTA OBA SESEFÁ, EBURE
BUYOKO KUKUTE KAYOSÁ, OMODE FOGOTE OBA SESEFÁ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
4.
OBA:ORO MINI OZAIN AWEDDI MARO, ORO MINI OZAIN AWEDDÍ MARO.
CORO:REPITE.
54
5.
OBA:ADACHÉ ADDAMACHÉ, AYE WESÍ UMBALOWUO, BIADDACHÉ
AGAMACHÉ AYÉ WESÍ UMBALOWO.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
6.
OBA: EWE NILA DIDEO, EWE NILA DIDDÉ, EWE FOKO OSHA OSAIN MALÉ,
EWE NILA DIDEO.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
7.
OBA:KUYE KUYE EWEFIN, MISI MISI EWE IFÁ.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
8.
OBA: IROKO AYEO, IROKO AYEO, SESE OKUO AWA CHICHÉ, IROKO AYEÓ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
9.
OBA: EWÉ IRAMBE LODO, EWE IRAMBE LODÓ, EWE IRAMBE ABERIKOKO
MAWA, EWE IRAMBE LODÓ.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
10.
OBA: IROKO DILOYÚ, IROKO DILOYÚ, KIKA KIKAMARI ODDO, IROKO
DILOYÚ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
54
11.
OBA: EWE IKOKO, EWE IKOKÓ, ADIFAFÚN ORÚNMILA, EWE IKOKÓ.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
12.
OBA: ACHÉ AWÓ, ORÍ AWO, OKU KAYO MARO OSAIN, ACHÉ AWÓ.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
13.
OBA: BABARUKUTÁ, BABARUKUTÁ, OYÓ NIREO ORUNMILA, BABARUKUTÁ.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
14.
OBA:EWE OYEYÉ, EWE OYEYÉ, EWE EWEREYEYE, EWE KA OBEKÁ, ORO INA
KOMAWÉ.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
15.
OBA:TANILAWA DIBBARÓ, TANILAWA DIBBARÓ, POPO RICHI KINIBBARO,
TANILAWA DIBBARÓ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORA: EWE AYE.
16.
OBA:NITA NITA, NITAWÓ, NITA NITA, NITAWÓ, KIMA KIMA KOMADDI
ODUN, NITA NITA, NITAWÓ.
CORO: REPETE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
54
CORO: EWE AYE.
17.
OBA:LEKE LEKEÓ, LEKE LEKEÓ, KIMBELORÍ OBBEBARÁ, AGGÓ EBBÓ
OBBEBARÁ.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
18.
OBA:OGUERE OGUERE ABIBBÓ, OGUERE OGUERE ABIBBÓ, ORUNMILA
OFETÁN, CHECHEMI CHE ABIBBÓ.
CORO: REPETE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
19.
OBA: EWEFÍ EWEFÁ, OMO ALAWO KIKATÉ, EWEFI EWEFÁ, OMO ALAWO
KIKATÉ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
20.
OBA: IROKO AYEO KUO, OKONOWA UN CHINCHÉ, IROKO AYEO TENTE
OKUO, OKONOWA UN CHINCHÉ.
CORO: REPITA.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
21.
OBA:BABAREMI IFABURÉ, BABAREMI IFABURE, ABURE CHORE KUKUTÉ,
BABAREMÍ IFABURÉ.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
22.
OBA: OZAIN ILÉ KONWAO, OZAIN ILÉ KONWAO, OZAIN ILÉ KONWAO,
OZAIN ILÉ KONWAO.
54
CORO: REPETE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
23.
OBA:EKUTE PARAMAÓ, OLOGBÓ KOWÁ ILE, EKUTE PARAMAÓ, OLOGBÓ
KOWÁ ILÉ.
CORO:REPITE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO:EWE AYE.
24.
OBA:IFA OUNKO ORULA, LAKA LAKA LABOSI, IFA OUNKO ORULA, LAKA
LAKA LABOSI AWÓ.
CORO: REPETE.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
25.
OBA: EWÉ TETÉ LAMISAYÉ.
CORO: EDDÚN ALAWA, EWÉ OKUMA, EDDÚN ALAWA
54
OBA: EWE DUNDÚN, LAMISAYÉ.
CORO:EDDÚN ALAWA, EWÉ OKUMA, EDDÚN ALAWA
26.
OBA:EWE ORISHA EWE WEÓ, EWE ORISHA OZAIN BOREO, EWE ORISHA
EWE WEÓ, EWE ORISHA OZAIN BOREO.
CORO: REPETIR.
OBA:ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
27.
OBA:ARIKÚ MANIWÁ ARIKÚ MANIWÁ, ONIKEBAKÚN ODDIDEO ARIKÚ
MANIWÁ.
CORO:REPITE.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
28.
54
CORO: OSUBBORIO KOMADDUBULE, DURUNGANGA LA BOSI, OSUBBORIO
KOMADDUBULE DURUNGANGA LABOSI AWÓ.
OBA: ASHE ONI OSAIN.
CORO: EWE AYE.
Até aqui expomos esses cantos de Ozain que podem ser utilizados junto com os demais, para
determinadas consagrações, como juramentos de Ozain de fundamento etc.
********************* O *********************
Ao terminar de fazer o Ozain, o Obbá junto com as aguadoras colocarão a lama do ikokó no
que se está ripiando la hierba, un plato o cazuela grande para ir sacando las hierbas en trocitos y
colocá-las aí. Uma vez que se retirou a maior parte do ewé, coloca-se a mão esquerda
dentro, ou na ponta dos dedinhos, para ir movendo-os sempre que o Obbá adicionar algo.
A primeira coisa que se coloca se for um Kari Ocha, é o omí ibbú, a água do rio e a bênção a todos.
Luego sazona la de Elegguá con ekú, eyá, awaddó, epó. Luego la de Obbatalá con orí, efún.
Prossegue começando a adicionar as ataré, desde Elegguá até o Anjo da Guarda.
Se le hecha miel a todas, pero la deYemayá, ha de echársele melao de caña. Para cerrar se le pone
a todas Iyefá ni Orunmila. Depois se dá coco, mas sem jogar na frente de cada panela, senão se
moyugba pelo ordem estabelecida de caçarolas, e se coloca a todos obi do que se vai picando, e se
tire o coco ao finalizar, ou seja, no Arcanjo da Guarda.
********************* O *********************
Cazuela de Elegguá.
54
Se pinta com osun pupuá e otí, pintando-lhe um 3, para diferenciá-lo, quando é uma Ocha. Quando
é um planta de Guerreiros, pinta-se um 3 com efún, e fecha-se a borda da panela com efún
também.
Sazón: Ekú, eyá, awaddó, omí laza, oñí, ataré meta, epó, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
********************* O *********************
Cazuela de Oggún.
Se pinta con colores iguales que la de Elegguá, pero con distintos dibujos, para distinguirlas.
Quando se recebe por um Itá, ou como Ocha de addimú, faz-se igual que em Elegguá, com
efún.
Sazón: Ekú, eyá, awaddó, omí laza, oñí, ataré meta, epó, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
********************* O *********************
Cazuela de Ochosi.
Se pinta com cores de osun oroldo, e otí. Este é o único Ocha que sendo macho se pinta de
oroldo, assim como Obbatalá, que é macho e se pinta de funfún. Quando é de receber em addimú
o aparte da Ocha procede igualmente como Elegguá e Oggún, mas se pinta um 7.
Sazón: Ekú, eyá, awaddó, omí laza, oñí, ataré meddi, epó, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
Frijol de carita tostado, anizado.
********************* O *********************
Cazuela de Obbatalá.
Se pinta com efún e otí. Este outro Oricha sendo macho não se pinta de pupuá, e sim de funfún. Quando
se recebe de addimú, sempre se faz como os anteriores e se pinta um 8, e pode ser de
addimú, Odduduwá, Ochanlá, Oggán, Ochakuribbó, e os poderes determinados de Ifá, que se
lavan com Omiero ( Osain ), do mesmo. Pinta-se um 8, e pode-se pintar algo pupuá.
Sazón: Omí laza, oñí, ataré mello, opolopo orí, opolopo efún, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
********************* O *********************
Cazuela de Oyá.
54
Pinta-se com os quatro osun cerimoniais, fazendo um arco-íris, e com otí. Para recebê-la de
addimú, antes se prepara bem o Eggún, e quando se pinta é com efún e se lhe pinta um 9. A borda
A cazuela se fecha com efún também.
Sazón: Omí laza, oñí, ataré mesan, epó, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
********************* O *********************
Cazuela de Ochún.
Se pinta com osun aperí e otí. Se pinta um número 5, e tratar-se-á de que o desenho seja de uma
forma pareja fazendo 5 formas iguais. Quando é para receber de addimú, é por algum Oricha da
corrente do mesmo, como Ayé, Obba.
Sazón: Omí laza, opolopo oñí, ataré marun, epó, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
********************* O *********************
Cazuela de Yemayá.
Se pinta com a cor osun oroldo e otí. Fazem-se 7 formas pares. Quando se recebe de addimú, é
igual que os outros, e é por Olokum, Aggó Iré. Pinta-se um 7.
Sazón: Omí laza, opolopo oñí, opolopo oñikán, ataré meddi, epó, iyefá de Orunmila, obbi omí
tuto. Cuando es Olokun se le añade bogbo omí.
********************* O *********************
Cazuela de Changó.
Se pinta com osun pupuá e otí. Faz-se igual aos demais, dando-lhe uma forma de castelo
quadrado. Pinta-se um 6.
Sazón: Omí laza, opolopo oñí, ataré mefa, opolopo epó, iyefá de Orunmila, obbi omí tuto.
Cazuela de Aggayú.
Se pinta de osun pupuá y otí. É da corrente de Oyá, por isso se pinta 9 formas e um 9.
Quando é de addimú, pinta-se um 9 com efún, e fecha-se a borda da panela com o mesmo.
Sazón: Omí laza, opolopo oñí, ataré mesan, opolopo epó, iyefá de Orunmila, obbi omí, e o omí
Ibú que se recolheu no mesmo, na cerimônia do coco do Ibú. As ferramentas são deixadas
dentro da caçarola do Omiero, até que termine a lavagem.
54
********************* O *********************
Notas de interés
Os outros Ochas seguem o mesmo processo, exceto alguns que são extraordinários, como
Asowano. Todas as caçarolas no Kariocha levam omí ibbú que é a primeira coisa que se coloca.
como sazón.
Antes de começar a ralar a erva para fazer o Omiero (Osain), coloca-se a ewereyeye, e o
pereggún, o que o último é colocado pelo Padrinho ou madrinha.
As quatro primeiras ervas que vão para o tapete são do Obbá e são as seguintes: prodigiosa,
verdolaga, hierba fina, bleo blanco. Nenhum Omiero pode prescindir delas, embora se faça
de 7 ewés, pois são as mais importantes dentro do que é o Aché do Omiero. Estas estão
reservadas ao padrinho ou madrinha também.
Para uma consagração de Sodoricha, são os seguintes que não podem faltar: bledo branco,
atiponlá, ewereyeye e o pereggún. Estas são exclusivas do padrinho ou da madrinha, que as lança
na panela, sendo as últimas antes de começar a despalhar.
Quando se vai dar coco às caçarolas, sempre se coloca dentro uns pedaços e se toca os
quatro pontos cardeais da mesma dizendo:
Siempre que se haga Osain para un Kariocha, han de haber como mínimo 21 hierbas, que
maioritariamente sejam da corrente do Anjo da Guarda do Iyawó. Também será cantado como
mínimo 21 súyeres de Osain. Cuando es para unos guerreros, se puede hacer igual, aunque con 7,
14, 21 ewés é suficiente e a mesma quantidade de súyeres. Para isso, pode-se cantar a Elegguá.
a Oggún e a Ochosi, se são uns guerreiros, encerrando com 7 ou 21 cantos a mais de Osain. Da mesma forma
forma, la cual é a mais acostumada, é de dar 21 súyeres de Osain e nada mais.
Antigamente, e ainda hoje, costuma-se ver como se canta Osain para fazer omiero, fazendo
sonar um chekeré, o maraca. Realmente é assim, pois chama o axé das ewés.
********************* O *********************
54
Instrumentos e ordem para o Ouro de
Igboddún.
( Lavatório de Ocha e chamada de Oddón )
Esses são colocados ao Obbá na frente do tapete quando ele se prepara para fazer o Ouro
del Igboddún, em um prato branco, no qual estão os instrumentos que são: 1 obbi inteiro, 1
maraca, 1 Aggó, e uma campainha. Com esses instrumentos chamará na ordem estabelecida de
hierarquia, aos Ochas correspondentes, deixando o Anjo da Guarda para o último, e sem
nomeá-lo na ordem. Ou seja, quando chegar ao Anjo da Guarda, ele o ignora e fará no
último lugar.
Ordem do Ouro do igboddún
Elegguá, Oggún, Ochosi, Inle, Asowano, Oricha Oko, Dadá, Oggué, Oke, Ozain, Aggayú, Ibejis
Chango, Obbatalá, Yewá, Obba, Oyá, Yemayá, Orula, Ochún. (Aqui se faz o Ouro para o Anjo)
da Guarda
Maraca.
Elegguá, Oggún, Ochosi, Inle,
Aggó.
Asowano,
Maraca.
Oricha Oko, Dadá, Oggué, Oke, Ozain, Aggayú, Bellis
Changó.
Aggó.
Obbatalá
Maraca.
Yewá, Obba, Oyá, Yemayá.
Aggó.
Orunmila.
Campaninha.
Ochún.
Anjo da Guarda ou Santo que está
lavando.
Instrumento adecuado a la deidad.
54
********************* O *********************
Antes de fazer um Osain para lavar Ocha ou guerreiros, ou mesmo para fazer ebbó misí, se
tem que preparar o morto como de costume. Se é um plante de guerreiros ou uma Ocha mais
ainda, pois é devida a sua execução. Então, coloca-se antes de tudo o morto, e
depois as panelas são colocadas de cabeça para baixo dentro do quarto do santo, onde se tem de antemão a
mesa preparada. Junto a esta, um latão com as ewés amarradas, com uma fita de cor de acordo
ao Oricha que vai ser feito, ou a cerimônia que vai ser feita.
Assim sucessivamente. Estes devem ser coletados no dia anterior antes das 18:00 h, e estes
duermen dentro del cuarto con una vela encendida delante y un vaso o jícara de agua, para que
colem o aché no Igboddún de Ocha.
Dia da cerimônia
Se dará antes de começar coco a Eggún, e depois disso vai para o quarto, e o Obbá estende
a esteira, sobre a qual serão colocidos os maços de ervas amarradas. Depois, em frente da
estera, as panelas serão colocadas na ordem de Elegguá, até a última que é o Anjo de
a Guarda. Se neste caso, que este é a orde, fose un Sodoricha, teñen que pintarse as
cazuelas com as cores rituais de cada Ocha, ou seja, cada cazuela leva sua cor. Esses se
pintam com as cores do osun lerí e otí. Isso é feito na noite em que se leva o Iyawó ao rio.
Por outro lado, se é um Ocha de addimú, como Olokum, ou qualquer outro, colocam-se 2 panelas, a
de Elegguá que sempre se põe, e a do Ocha de addimú. A essas não se pintam as cores
rituais, mas se faz um círculo ao redor da borda com efún e pinta-se o Oddún no
54
que reinam. Quando são uns guerreiros, faz-se uma única panela, da forma descrita
anteriormente.
Há casas que costumam fazer uma única panela e depois dividir o conteúdo em duas, mas
sinceramente, a opinião pessoal isto se faz para não adicionar um direito a mais, ou para não se incomodar.
Cada Ocha deve ter sua panela própria, pois pode ser que o Ocha de addimú que está sendo lavado,
a pessoa que faz uma única panela para compartilhar, não recebeu este Oricha, e isso
significa não poder lavar seu caracol. Pode fazer o omiero, mas não pode lavar esse caracol.
posteriormente, por isso recomenda-se que se levante a 2 iworos para que o façam.
Estera.
Cazuelas em ordem
de hierarquia.
Este é o pedido das caçarolas, começando a colocar as eiras da direita para a esquerda.
As ewés são colocadas em todas as panelas. Cada uma das Iyalochas ou babalochas que
estão dentro do quarto, recolhem 3 maços de ervas, das mãos do olocha mais novo em idade de
Ocha. Este se ajoelha desde o momento em que o Obbá começa a colocar as ewés na
estera, pelo lado contrário ao que se colocam as panelas.
Em seguida, cada um dos iworos que estão na cerimônia, começam a jogar um pouco do
ervas que lhe são entregues dentro de cada uma das panelas, sem voltar para trás. Ao terminar
de colocar nas panelas, sempre arranca um último pouquinho, ao qual beija e joga dentro do tapete.
Em seguida, entregue as ervas à pessoa que está entregando, da mesma forma que foram entregues.
entregaram. Se por algum motivo, isto é um Santo, e uma das pessoas não tem algum dos
Ochas que vão lavar, nessa panela não pode colocar erva, ou seja; se está fazendo um
Yemayá com Ouro para Oricha Oko, e um dos iworos é filho de Yemayá, mas não tem Orisha
Oko pode estar no Santo, mas na panela de Oricha Oko não pode colocar, nem água, nem erva.
Ao finalizar todos os olochas, começa a jogar a Oyugbona e fecha o Padrinho ou a Madrinha.
Este, segundo termina con os maços, os coloca dentro de uma cesta, fora do tapete. Depois ao
terminar, entre a Oyugbona e a madrinha pegam pelos lados a esteira, e jogam os restos das
hierbas en todas las cazuelas. Luego de esto, el padrino o la madrina, comienza a echar primero la
ewereyeye, y cierra con el pereggún. Terminado esto, se comenzarán a sentar los iworos, el Obbá
e as aguadoras.
É muito importante dizer que em Ochas de addimú não se coloca pereggún nem ewereyeye, embora esta
pode ir em alguns dos Ochas de addimú. O ewereyeye, por outro lado, pode ir em qualquer.
54
cazuela, pois substitui qualquer uma das ewés que possam faltar na consagração que está
realizando.
Obbá
Aguadoras.
Iworos.
Ao terminar o ozain, começam a ser retiradas as ervas maiores de tamanho, que ficam dentro das
cazuelas, as quais são colocadas em um prato de barro ao lado da cazuela, para proceder a temperar,
da forma indicada anteriormente. Depois de ter temperado, se coloca coco, e depois se colocam os
santos do Iyawó, com sua sopera, ferramentas etc, dentro de uma bacia que tem que estar
pegada à do omiero.
Agora, antes de começar, coloca-se a sopeira do Ocha ao lado da bacia, coloca-se omiero.
dentro e se tapa. Depois, pega-se um pouco da erva e coloca-se na mão esquerda, em cima
colocamos o caracol do santo que vai nascer, colocamos acima mais erva e depois o sabão
branco. As mãos se unem, que irão se esfregar de forma circular, de modo que o sabão e o
omiero vai caindo sobre as otás, e ferramentas do Ocha do Iyawó. A forma de começar,
é o seguinte:
O Obbá começa a cantar para Elegguá, e as aguadoras jogam um pouquinho de omiero sobre as
mãos dos iworos que estão sentados para lavar o caracol. Cada vez que se muda de canto ou
se canta a outro Oricha, se joga água. Ao chegar ao Oricha Obbatalá, se tira o sabão e se coloca
sobre a erva do prato, e também se dispensa das aguadoras, pois já o que se faz é que se
vazie o caracol dentro de uma jícara, e as restantes ewés vão sendo retiradas. Prossegue-se lavando
com a mão direita e sempre que se troca de canto, o omiero da jícara é esvaziado, sem que,
não cai nenhum caracol, e se pega omiero novo. Ao mesmo tempo, vão enxaguando as otases e
tudo o que está na Ocha e vai sendo colocado dentro de sua sopeira que estará ao lado de
a bacia com um pouco de oxigênio do começo. Isso é feito durante o Ouro da lavagem que
é o súyere de todos os Ocha. O último que se canta é ao Anjo da Guarda do Iyawó.
Depois de terminar o Ouro do Lavatório, faz-se Fotigüeó, que é lavar com omí tuto e otí o
caracol, para enjuagarlo do omiero. Isto começa ao terminar de cantar ao Anjo da Guarda,
que se esvazia essa jícara de omiero. Então se levantam para cantar o seguinte.
Se vão nomeando os Orichas que se lavaram, ao mesmo tempo que o Obbá coloca dentro da jícara que
sujeita o iworo que o lavou, omi tuto e otí. Lavem-se com os dedinhos e depois se joga o omí tuto e o
otí dentro da bacia da pia, sem que nenhum caracol caia. Depois disso, se
procederá a tirar o caracol, para saber a letra de lavatório que trouxe, e de novo se coloca dentro
da jarra ou sopeira do Ocha ao que corresponde.
Isto é na mesma ordem em que toda a cerimônia foi feita, ou seja, Elegguá, Oyá, etc.
54
Con esto concluye la ceremonia de lavatorio, que es el Oro de Igboddún, o el mismo que se canta
na chamada, para lavar o caracol.
Súyere
2. Súyere
Obbá: Oggundere arereó, ile bombo lokúa, oggundere arereó, ile bombo lokúa
Oggún wanile, Oke walonna, ile bombo lokúa Oké.
Coro:Repite.
Obbá: Awanileó, Oggún mariwó, awanileó Oggún mariwó, Oggún afomoddé, onile
abere, mariwó, Oggúnde pai.
Coro:Repite.
3. Súyere
54
Obbá: Yambeleke iloro oddé masa koloná.
Coro:Repite.
4. Súyere
5. Súyere
6. Súyere
54
Obbá:mawá mawá.
Coro: Sarayenye.
Obbá: Biara akomoddé yámala, biara Oricha eyá kumotá, biara Oricha de oñío.
Coro:Alaeió
Obbá: Comodidade do sonho.
Coro:Alaeió.
7. Súyere
8. Súyere
9. Súyere
10. Súyere
54
Coro: Oricha ewé miloddó.
Obbá:Korikoto miloddó.
Coro: Oricha ewé miloddó.
11. Súyere
Obbá: Haeee Ozain mariwó, Haeee Ozain mariwó, mariwo dea, Ozain mariwo
Coro: Oricha ewé miloddó.
Obbá: Korikoto miloddó.
Coro: Oricha ewé miloddó.
12. Súyere
Obbá: Omo Belli, omobe kalelé.
Coro: Que lindo.
Obbá: Belli Belli, omobe kalelé.
Coro: Keren keren ya.
Obbá: Belli, a coisa é bela, Belli, a coisa é bela, a coisa Belli, a beleza brilha.
Coro:Repite.
Obbá: São dois os jimaguas, são duas alas belas uré.
Coro:Repite.
13. Súyere
Obbá: Mana mana la weddé, Cholá kiniwaó, akará Cholá kiniwaó loyureo, amanankio.
Coro: Epó, Cholá kiniwaó, akará Cholá kiniwaó loyureo, amanankio
Obbá: Mobbatelé, Aggayú mobbatelé, mobbatelé icholá imobbatele, oní oddó,
omoní Changó, obbatele kokoró.
Coro:Repite.
Obbá: Aggayú Cholá ñio, Aggayú Cholá ñío, Baba sela, Iña sela yo.
Coro: Repita.
Obá: Aggayú Omoloricha, Aggayú omo lo incheré.
Coro: Oggué Oggué, Aggayú Omoloricha.
Obbá: Aggayú Omoloricha, Aggayú omo lo incheré.
Coro:Oggué Oggué, Aggayú Omoloricha.
14. Súyere
54
Obbá:Wemilere lube o maoyó, elekueo, mió, maoyó, Changó kowaye o, maoyó.
Coro:Repite.
Obbá:Elekueo, Changó aladosó, monijeremijé.
Coro: Repita.
Obbá: Obba ibbó si areo, Obba ibbó si areo, eru amalá ibbó era o, Obakosó Ilú
longe.
Coro:Repite.
15. Súyere
Obbá: Pai, pai, pai, kueuro, ochiminio vive na terra, de mim, Pai.
Coro:Repite.
Obbá: Aqui está Obba Obba se niyé, aqui está Obba Obba se niyé, Pai você koddara
Obba lá esse, Obba lá esse, Baba fumi layé.
Coro:Repite.
Obbá: Babá Fururú ereó, o kañeñe Elejibbó, eleyikán obbatibasawo, eyi borere
basi bao, eru aye eyawa Olorun.
Coro:Repite.
16. Súyere
17. Súyere
54
Coro: Aya osi, aya osi erekó, iyá Obba, lomobbá.
Obbá: Folha da mãe, folha da planta, folha da mãe, folha da planta, mãe folha da planta, a vida é boa
derimaguó.
Coro: Repita.
18. Súyere
Obbá:
Coro:
Obbá:
Coro:
Obbá:
Coro:
19. Súyere
Obbá: Obbá ruruwó, Iyá Omio, Iya meu, accompagne okuma aché io, denderé
Coro:
Obbá:
Coro:
Obbá:
Coro:
Obbá:
Coro:
Obbá:
Coro:
Obbá:
Coro:
********************* O *********************
Tratado de Ozain de
fundamento
54
Kobbelefún ni Ozain
Ozain é uma deidade que suplanta quase todas as deidades em força e mistério. Este é o Orichá.
por excelência da vida e da criação, uma vez que está representado pelos elementos necessários e
naturais, para a formação de vida. Tanto inteligente, como a vida animal e vegetal.
Realmente este Oricha não tem um padrão geral de como montá-lo, pois existem muitíssimas
formas de montar um Ozain de fundamento. Os Congos têm uma que trabalha com 7 Eggún, em
a terra Yoruba, não tem Eggún, mas na de Ifá tem. Enfim, são muitas as formas. O que sim é
Certo, é que eles têm complementos obrigatórios em sua confecção, e que em quase todas as terras
coincidem.
Ozain de fundamento
Pedido que se coloca no fundo do kobbelefún a Ozain.
54
Cabeça que você tem, é só sua, assim como Eu.................................................lhe
dou cabeça, sangue e coração, assim como nunca mais possa eu ver mal, nem nenhum dos meus familiares.
Que pelos cravos e cordas com que amarraram e cravaram a Jesucristo, com um venço os
problemas, com o outro destruo meus inimigos visíveis e invisíveis, e que com o terceiro, o Sr.,
Babá Ozain acabe com tudo que há de mal ao redor, para assim cravá-lo e amarrá-lo no fundo
do mar.
Em nome de Deus Todo-Poderoso, Pai Filho, Espírito Santo, três pessoas distintas e
una sola esencia verdadera, realidad innegable de la Palabra de Dios, es lo que
Yo.............................................................tengo como protección de fe y dogma de salvación, por
o que dou a Ozain para que ele o aplique em todas as minhas contrariedades e problemas e saia
sempre vitorioso.
Ozain, que pelas três quedas de Cristo, pelos açoitamentos que sofreu, pela dor de seu
mãe e pela cruz que o representa, te peço que me ajudes no que eu não posso. Escavúlleme
dos problemas para que esses nunca me encontrem, e que minha vida e a da minha família seja
certeira e próspera.
Ozain, assim como o pau perde o rumo, perde o que é mau e os meus inimigos visíveis e
invisíveis, assim como as 12 do dia não se juntam com as 12 da noite, que não se una a mim, a
doença, a fome, a pobreza, as cinzas, nem a destruição, nem qualquer tipo de problemas que
me atrasem.
Ozain, faça-me forte como a ákana, dominante sobre tudo como o dominador, vencedor
como o vencedor, poder sobre tudo e sobre todos os meus inimigos como ele vence batalhas, que não
encuentre obstáculos en mi vida ni caminos como la yaya, que esté fresco y seguro como la Ceiba,
e forte e saudável como o carvalho.
Ozain que quem quiser passar por cima de mim, não possa, assim como não pode unir-se o
céu e o mar, que quem me tenha feito algo de feitiçaria, bruxaria, ou magia de domínio, maldade
o amor, se virar um milhão de vezes contra mim e vier a mim pedir perdão, assim como se
Judas se arrependeu da traição a Cristo............
********************* O *********************
54
Nkisi Malongo, como Viriyumba Kongo Santa Teresa Sáca Mpeño, vai com Licença para brincar
Talankera Munanso.
Mbonda Tata Nganga Malongo Kuenda arriba Ntoto Bacheche, como manda Nzambi Mpungo.
Sala Malekum Zarabanda, Nfumbe Malongo Briyumba Nganga que nunca Leka, e se Leka Mundo
Acaba.
Musi munganga Nsambiendoki
Nfumbe Malongo Ndoki.
Nsasi Viriyumba Ntoto Ngando Batalla Acaró Nsasi.
Guirikó Nganga.
Mbonda Tata Nganga Munanso ( Santa Teresa Saca Mpeño )
Nfumbe cheche mas nunca Leka, mal rayo parta Kalunga Nganga, Kalunga Nganga cuenda bacheche,
se você não vem, eu já não acredito, simbra o Nkombo acima Nganga, que eu jurei Moana Nkisi por muito
masimene awé, até que Ntango alumbre e Ntoto se urie meu Nkombo.
********************* O *********************
54
Tratado de Ozain de Fundamento
Awerú ni Ozain o Tintiyero
Este es el radar de Ozain, es el que comunica a Ozain los mensajes de los demás. Es un güiro que,
geralmente é fechado após carregá-lo. Pode ou não ser coberto com contas de todas as cores e
em seguida, são colocadas as penas que podem ser em 4 pontos cardeais ou em forma de mecha na parte
superior.
Carga principal Awerú ni Ozain: moddún moddún Erí ni Eggún, 1 addán inteiro, lerí akukó, lerí
ayakuá, lascas de todos os paus do kobbelefún de Ozain, jujú e lerí de 21 olhos que falem em seu
maioria, assobiem ou cantem, agguema, obbi osun ero kolá, opolopo epó, 1 ekute inteiro, opolopo ewé ni
Ozain (nos frutais), atitã das mesmas que se colocaram no kobbelefún, ekú, eyá, awaddó, epó
estava. Isso se lava no omiero que foi feito para Ozain, dá-se um osaddié cantão e enterra-se o
osaddié, então é carregado e é feito um enterramento por um período de 21 dias, na ceiba, monte ou
cemitério. Perguntar.
Ao retirá-lo, dá-se ayakuá, akuaro e akukó, no mesmo lugar onde foi enterrado. Os animais são deixados
dentro do buraco e se pegam jujú dos que leva, exceto da ayakuá, que se leva para casa.
Sacá-lo e dar-lhe comida se chama e canta:
["Lechuza","siguapa","golondrina","sijú","sinsonte","cão","cernícalo","tiñosa","galo de rio","azulejo","garça"]
blanca, Juan chivo, paloma san juanera, sijú platanero, gallinuela e o loro ou cotorra.
54
Lerí de ayá, lerí de gavilán, lerí e eleses de ayakuá, lerí eleses de carpinteiro, de kereketé, de arriero,
de águia, de agguema, de ekute, de ekutawa, 1 zunzún inteiro, lerí akukó, de eyá tuto, de etú, 1
aranha peluda inteira, 7 escorpiões, opolopo bibijagua, teia de aranha, cascas de eñí addié, flor de
mondingo, folhas de inhame voador, eyebbale seca de malú, eyebbale seca de animais de Ocha
pluma con el ewé de ellos, 21 ewés fuertes de Ozain, 21 semillas de guacalote, 21 mates rojos, 21
mates cinzentos, 21 mates alaranjados, 21 ikines de Orunmila, mate seco, 21 sementes de ewereyeye, 101
atarés, 101 atarés ogguma, 101 atarés funfún, 101 atarés dundún, agboreo ekúm, afoché de tarros de
boi, raiz e flor de água, tripas de abóbora, kokán dos animais de pena que se deram, 21 raízes
distintas de árvores e matas, 21 de cada, inle de 21 posições distintas, de mar, rio, loma etc.
Afoché ni Eggún, 3 pássaros que cantam, 3 jubos, 1 guabina, 1 morcego do mar, lerí e eyebbale de
majá, da pessoa que o recebe, opolopo azogue, 1 espelho, lerí do animal do fundamento de cada
persona. Este eyebbale, se le da a toda la massa, e a lerí se deixa dentro.
As ewés de ozain não podem ser frutais, e estas são utilizadas consagrando-as primeiro dando eyebbale.
de ayakuá e akukó. Deixam-se secar e já estão prontas para poder carregar um fundamento. A akuaro se
le pone seca também, mas completa.
Entre as ewés, não podem faltar, a esporão de cavaleiro, o kurujey, o oriyé, e a ewé erán. As
sementes de ewereyeye são colocadas amassadas.
O mais importante é que não pode faltar em um ozain. Omó titún, raiz de amendoim, cérebro, kokán
etiahomó okuní.
***************************** O ******************************
54
3º.Luego, en el fondo de la cazuela, se pintan todos los Oddún de fundamento de Eggún, se colocan
9 pedaços de obbi tuto com ataré ogguma, epó, ekú, eyá, awaddó, oñí, 9 flores de malpacífico, 1
pena de papagaio e um colar de bandeiras, dentro do qual se encontra tudo isso. A tudo isso se lhe dá coco, e
é alimentado em Eggún, um animal de acordo com o sexo do guia da pessoa, chamando-o. A
eyelé pode ser dado, sempre, pois todos os Eggún o comem, e é um animal de fundamento de Eggún.
Incluso, deve-se jogar, com que se o pai ou a mãe estão mortos, dá-se a eles também.
4º. Em seguida, afastam-se em direção à borda da panela, de forma que fiquem dentro, os obbi tuto, e sobre
todo o resto, coloca-se um macacão ou tiroko de ayakuá, ao qual foram pintados de antemão, os
seguinte assinaturas:
Firma de Fundamento.
Firma do Dono do Monte.
Firma de controle de obbiní.
Firma de trabalho com a justiça.
Firma de trabalho no mar e no rio.
Firma de trabalho dos 4 cantos.
Firma de trabalho do cemitério.
5º. Em seguida, sobre este colete se coloca o papel com o pedido que é exposto no início do tratado,
em cima 1 odduará, 21 moedas distintas, 7 otás de rio que se perguntam se são Ozain, e uma mão de
21 ikines. Sobre isto se dá de comer o animal de fundamento da pessoa de novo, mas pondo
a comer no Ozain do padrinho, e a lerí fica dentro do que nasce.
6º. Agora coloca-se em cima um pedaço de útero de obbiní, os tinchomó okuní, opolopo moddún Erí, e
kokán okuní.
7º. Dá-se a ayakuá sobre isso junto com 3 pássaros canoros. Deixa-se dentro, as lerí e eleses.
8º. Coloca-se uma ayakuá keké viva dentro, e cobre-se com a massa do restante da carga, e coloca-se
sobre tudo isso, afoché ni Ogú, e iyefá do ebbó. O último que se coloca sobre esta massa são os
trozos de palos, lascas y afoché de los mismos. El afoché ogú, se ha de rezar antes. Siempre que se
le de de comer a algo algum animal ou em algum lugar, as lerdas se colocam dentro.
9º.Luego de colocar todo dentro de la cazuela, se le llama bien para que venga de verdad la prueba
de que está aí. Ao terminar, dá-se de comer 1 akukó grifo. Agora sela-se a caçarola e está pronta
para enterrá-la, no monte chamando a Ozain.
A caçarola de Ozain deve estar bem montada para que possa realizar trabalhos fortes e duros. A esta
não pode faltar o palo cocuyo, nem o palo ramón. Leva dentro do seu segredo também, 1 pito de
auxílio envolto em ewé caroddo (canudinho), e uma mola de uma pessoa masculina que esteja viva.
bolitas de vidro e 4 de barro, e não pode faltar em sua carga 1 crucifixo.
54
Tratado de montagem e carga de
um Kobbelefún de Ozain de la
Regra de Palo Congo
Ngurufinda AndudduYambaka Butanseké
Esta es la genuina prenda de palo Congo o Mayombe. Es la que trabaja con cualquier
fundamento, seja Ocha ou Ifá. Pode-se colocá-lo à altura dos Ozain de
fundamento de cualquiera de las ramas religiosas mencionadas anteriormente. Lleva
incluindo a consagração da pessoa que se jura dentro deste fundamento, ou seja
o que os Awó de Orunmila chamam jurar-se em Ozain, que é o mesmo que um
Rayamiento de Palo Congo.
54
NgurufindaYambaka Butanseké
Mbokola kuame enkulungundu dia Nzambi
Nzambi ia Tetembua,
Nzambi ia Muini ia Ngunda,
Nzambi ia Moyo ia Lufuanesuia Lufua
Nzambi ia Tia, ia Tembo, ia Ntoto, ia Maza,
Nzambi ia Mensu, ia Nzunu, ia Matu, ia Mboma, ia vova,
Nzambi bia Wonsono, bia Ntadi, bia Bifieteté,
cerveja Mbizi de Maza, cerveja nuni, cerveja Bulu.
Mono bokela Nkuyu a mavelu mbuta Nganga
Kala ie Nzambu kiakalanga kaká.
Moxinsi Nzambi ngolo ia esemudía nza nvangi ima iawonsono.
Nzambi di vangaembote omuntu Ngueye kala kiese ekuma
tuenaviongo ye ntima.
Lerí e eleses de: gavião, coruja, cão, akukó, Ayacuá, ayá, gunugún que não seja real,
["sijú","kereketé","carpinteiro","arriero","zunzún","águia","iguana","majá","ekute","ekutawa"]
eyá, etu, eyelé, akuaró, addán entero, mayimbe, esta si se pone no se pone pitirre
cotorra, loro, judeu, mayito, tojosa, sabanero, cernícalo, 3 ou 7 pássaros cantores.
Aranha peluda, escorpião, bibijagua, agboreo de ekún, ounko, de ekú, afoché de toda
classe de tarros, 1 sapo, 7 cavalinhos do diabo, 7 centopeias, vespas com sua casa
opolopo formigas bravas, marfim, dentes de animais ferozes ou de presa como l
jacaré, tigre, leão, pantera, gorila, etc. Vagalumes, grilos, teia de aranha com seu
aranha, 7 lerí de eyá tuto, lerí de animais livres (ábila).
54
na frente do kobbelefún, 12 da noite que vai na parte de trás do mesmo, ambos
com achó funfún (na frente), e com achó dundún (atrás). Manigua, monte, ilekán,
hospital, 7 caminhos solitários ou veredas, lixão, lama de esgoto, do pé de uma
Ceiba, de um jagüey, de uma palmeira, de um pinheiro, de cana brava, de centros
comerciais, da saída e entrada da cidade, de uma árvore morta, da Lua
quando estiver cheia, de uma lagoa, da praça, da igreja, de um tribunal, de
prisão, da linha do trem, da porta da casa de quem o recebe, de uma
padaria, da colina mais alta daquela terra.
Carga:1 espejo, opolopo azogue, ekú, eyá, awaddó, epó, obbi, osun, ero, cola, osun
nabburu, eyirozo, aira, obbi motiwao, obbi fin, obbi tuto, obbi eddún, aché de
Orunmila, casca de eñí addié e de eyelé retiradas, 1 eñí addié de Sexta-Feira Santa
firmado com a assinatura de defesa e pintado de 7 cores, flor de moñingo, inhame
volador, zurrón para que no se afloje por las obbiní, 21 sementes de mates vermelhos, 21
de mates grises, 21 ikines probados oddara, 21 clavos de errar, 21 mates
naranjados, 21 olhos de boi, 101 atarés, 101 atarés ogguma, 101 atarés funfún, 101
atarés dundún, 101 atarés chinas, 101 ají guaguao, 101 semillas de ewereyeye,
opolopo sacusacu, ewé mandrágora, ewé ortiguilla, afoché de 101 ikís fortes
incluindo os 21 de fundamento, raiz de flor d'água, de jagüey, de cedro, de cardo
santo, de ewé erán, de pino, de Ceiba, palma, de 21 matas ou árvores fortes, 9
ferramentas, 2 bolas de vidro uma maior que a outra, e se adiciona a cada uma a
firma do planeta (Terra e Lua) e depois são acrescentadas as que faltam para completar
os planetas que se lhe atribuem sua assinatura. 4 anzóis médios, 1 otá de ímã
medianita, 1 ou 7 otases que sejam Ngurunfinda Anduddu Yambaka Butanseké, merda
de cachorro, gato, cabra, coelho, vaca, 1 ou 7 matari nsasi que se cerimonializam primeiro
com as outras otases, antes de assentá-las dentro do kobbelefún, 1 canuto de cana
brava preparada com as águas correspondentes e as areias de rio, mar e mercúrio, 7
os 21 pedaços de jet, opolopo cupim, contas de todas as cores, afoché de
tarros de animais especialmente de malú e ounko, limallas de todos os metais em
bastante quantidade, ouro, prata e cobre não podem faltar separadamente, fula ligada
bem com todos os ingredientes, 21 sementes de azeitonas, cuyují ( pedra centelha )
7 vagens de pica-pica, coral, 7 tabacos entizados com 1 fita de cor dedicada às
7 Potências Africanas, estes são colocados no vault primeiro e se aproveita
dando uma missa aos Congos, 1 potinho com 7 óleos diferentes, carvão mineral e
vegetal ( se pregunta ), 21 monedas varias que estén en curso si se pueden
conseguir, 1 silbato que se entiza en ewé canutillo ( ewé karoddo ), 7 papelitos com
los 7 rezos de consagración, 1 peto de Ayacuá, el Eggún principal del que se tiene
que tener el gungún, y los 6 restantes que se deben de tener los nombres, tierras y
cerimônias realizadas no cemitério correspondente, e na qual participa
siempre el principal. Si el principal es Eggún filaní ( chino ) mejor. 1 cabecita de
54
madeira com um só olho, 1 só orelha, e 1 cabecinha de madeira pequenina, a que se
eles dão separado de comer com os Eggún ao pé da telha. O omó titún vai dentro
da caveira keké. Eyebbale da pessoa que o recebe.
Ewés para hacer el omiero con el que se lava todo: se pueden añadir mas o sustituir
algumas por outras de mais fundamento. A questão é que Ozain é tudo o vegetal,
e isso deve estar dentro do kobbelefún, e por sua vez é com o que se lava as peças.
Outras ewés que não podem faltar são as trepadeiras e cipós. Estes que não
podem faltar na carga são:
54
sempre esses paus são para usar em trabalhos e não em fundamentação, já que seu
a missão é afrouxar ou enfraquecer determinadas energias. Isso se aplica ao dia que
tenhamos que nos defender de alguém, e este bastão esteja presente, com o qual
provavelmente teríamos um problema, pois a obra certamente sairá mal. Por isso
qual nesta lista daremos os que mais ou menos se utilizam, exceto os que se
adicione a gosto de qualquer um.
1. Palo Ceiba. 2. Palo Cuaba. 3. Palo Ayúa o 7 Rayos. 4. Palo Tengue o salida
del Sol. 5. Palo Cocuyo ou cocuyera. 6. Palo Guaragua. 7. Palo Laurel. 8. Palo
Sarsa. 9 ["Palo Jocuma.","Palo Amansa guapo.","Palo Guamá.","Palo"]
["Guachinango","Palo Majagua","Palo Pino da terra","Palo Dagame","Palo"]
Moruro. 17. Palo Jagüey. 18. Palo Palma. 19. Palo Yagruma. 20. Palo Yaya. 21. Palo
Ateje. 22. Palo Abrecaminos. 23. Palo Huevo de gallo. 24. Palo Pata gallina. 25. Palo
["Caumao.","26. Palo Negro ou mata negro.","27. Palo Rasca barriga.","28. Palo Raspa"]
lengua. 29. Palo Pendejera. 30. Palo Diablo. 31. Palo Siguaraya. 32. Palo Ocujé. 33.
["Palo Café ou cafetero.","Palo Cenizo.","Palo Malambo.","Palo Paramí.","Palo"]
Ramón. 38. Palo Tocino. 39. Palo Viramundo. 40. Palo Rompe hueso o Aguedita 41.
Palo Quiebra hacha. 42. Palo Hueso. 43. Palo Malpacífico. 44. Palo Cochino. 45. Palo
Yamao. 46. Palo Canilla de Muerto. 47. Palo Sacu sacu. 48. Palo Vence batallas. 49.
["Palo Vencedor.","Palo Caimito.","Palo Dominador.","Palo Cambia voz.","Palo"]
Pierde rumbo. 54. Palo Varía. 55. Palo No me olvides. 56. Palo Jala jala. 57. Palo
Guayaba. 58. Palo Jobo. 60. Palo Volador. 61. Palo Espuela de caballero. 62. Palo
["Paraíso.","63. Palo Yo posso mais que você.","64. Palo Algarrobo.","65. Palo Fique firme.","66."]
Palo Jicotea. 67. Palo Matrimonio. 68. Palo Bronco. 69. Palo Aroma. 70 Palo Ciprés.
71. Palo Ákana. 72. Palo Hediondo. 73. Palo Berraco. 74. Palo Guaracabuya. 75. Palo
Jiki. 76. Palo Bomba. 77. Palo Doncella. 78. Palo Monte. 79. Palo Blanco. 80. Palo
Cachimba. 81. Palo Clavo. 82. Palo Caña brava. 83. Palo Jía brava. 84. Palo
["Guayacán.","Palo Caguairán.","Palo Guao.","Palo Cedro.","Palo Salvador."]
["Palo Bobo. 90.","Palo Amargo. 91.","Palo Moro. 92.","Palo Mulato. 93.","Palo Gambutera."]
94. Palo Tapa vista. 95. Palo Vititi Congo. 96. Palo Santo. 97. Palo Roble. 98. Palo
["Acácia.","Palo ébano carbonero.","Palo añil.","Palo framboyán."]
Desta forma, já temos as cargas principais de ewés, tanto frescas quanto de
fundamento, para poder ter dentro do kobbelefún, a natureza mágica de
Ozain. Dentro do kobbelefún é muito importante também que se encontrem gemas
como a ametista, jaspe, jade, quartzo, etc., dado que isso representa as forças
curativas da terra e as gravitações planetárias, energia com a qual Ozain
trabalha muito duro.
Da mesma forma, é importante que, tendo tudo já conseguido, sejam as ewés o
último e que isso seja recolhido na Lua Cheia, para que a energia seja total ou melhor em
54
Quarto Crescente, para que ao término das cerimônias de carga e consagração,
coincida com tirar da terra (desenterrar) Ozain na Lua Cheia.
***************************** O ******************************
De antemano se tem que recolher os Eggún. Para esta cerimônia, se tem que
preparar los 6 pañitos negros, a los que se le pone dentro la siguiente carga:
Carga dos macutos dos Eggún de Ozain: ekú, eyá, awaddó, obbi tuto, obbi,
osun, ero, cola, atitán da cabeça e dos pés da sepultura, o nome e sobrenome
em papel de estraza, epó, 7 moedas, otí, oñí, 9 atarés, 9 ewereyeye, sacu sacu e
erva de bruxa.
54
e o kokán é colocado dentro do tecido sobre toda a carga. Agora é amarrado com
fios de 7 cores moyugbando e chamando esse Eggún. A lerí representa o Eggún e
o kokán, é com a vontade com que ele vem, ou seja, vem conosco de
kokán (coração). Isso é colocado para que nunca se vá nem interceda sua palavra. Ao
terminar se coloca pela cabeceira da tumba e se lhe dá coco de novo para saber
se tudo está otán ou há que fazer-lhe missa. De dizer que não se lhe pergunta se se lhe
jogue água, otí etc, até que dê que sim.
Iyanzán Oyá Jekua Jey, obrigado pelo Eggún que de coração vem comigo e que você
me vendes para poder consagrar a Ozain. Aqui está seu owó.
A vela se apaga e se une ao punho. Tanto a vela quanto o punho serão colocados dentro de
um cartucho ou envelope com o nome da pessoa, para posteriormente fazer-lhe
cerimônias com seu próprio tabaco e sua própria vela.
Ao sair, deixa-se como pagamento a Oyá também na porta, 9 moedas e uma pucha de
flores dentro da capela, dedicada a ela. Este procedimento é feito em 6
cemitérios distintos até ter os 6 mochilas, e cada vez que se vai buscar a
um, levam os outros para nomeá-los, pois os que já temos, sempre puxam para
os que vamos a buscar. Isto é apanhado entre uma Sexta-feira que é dia da Lua o qual
é importante anotar em que hora e dia foi feita a busca, pois os planetas têm seus dias e seus
horas, e termina em coletar uma Quinta-feira. Isso vem fechar o ciclo da Lua
que es la que muere, y el Sol que es el que nace. Para explicarlo mejor, en un awán
se abre con el awaddó que es la muerte y se cierra con el obbi tuto que es la vida,
pois se fecha "vivo", da outra forma se fecha "morto". Da primeira forma
é positivo o ascendente e da segunda forma é negativo e descendente.
54
amanhã.Lua9 da manhã.Saturno10 da manhã.Júpiter11 da
amanhã.Marte12 da manhã.Sol1 da tarde.Vênus2 da [Link]úrio3 de
a tarde.Lua4 da tarde.Saturno5 da tarde.Júpiter6 da tarde.Marte7 de
a tarde.Sol8 da tarde.Vênus9 da [Link]úrio10 da noite.Lua11 da
noite.Saturno12 da noite.Júpiter
Há que jogar com este horário, se não for feito com base nestes parâmetros, não
não há problema, mas é preferível fazer tudo de acordo com as energias planetárias,
pois os planetas também são Ozain.
54
Este tratado se estenderia muito se continuássemos, por isso passaremos a
explicar o tratado deste segredo.
Se pinta em uma güira keké, a assinatura de 4 ventos, rodeada por um círculo e separada
por 4 cruzes. A güira representa o corpo de Ozain. O círculo grande representa
ao mundo, pois ninguém sabe onde e com que destino vai nascer. As cruzes,
representam os ventos, os guias da pessoa que são os 4 pontos cardeais que
orientam tudo na vida, pois tudo tem um acima e um abaixo, uma direita e uma
esquerda. A cruz principal representa a firmeza do mundo e do fundamento,
que a su vez es el mundo. Dentro de esto se procede a colocar la carga siguiente:
Ekú, eyá, awaddó, 16 atarés, obbi, osun, ero, cola, obbi motiwao, otí, oñí, epó, efún.
Carga da jícara: Lerí Omó titún, Obbi tuto, obbi, osun, ero, cola, obbi eddún,
obbi cola, obbifin, obbi motiwao, eyirozo, osun nabburu, orogbo, anún, bogbo aché
Orunmila, ekú, eyá, awaddó, 101 atarés, 21 atarés ogguma, ewé cocuyo, ikí cocuyo
cocuyos vivos ou mortos, ikí cinza, atitán de todos os lugares do mundo ou sites,
lerí de bogbo achichí, 1 sol keké, 1 luna keké, 7 metales planetarios, opolopo azogue,
epó, oñí, otí, zurrón as partes de trás dos caracóis com os quais será forrado o
jícara que são 9.
Então, na parte inferior das demais peças ou fundamentos, é feita a assinatura completa de
Ozain, e será dado um pichón de etú e de eyelé. Em seguida, procede-se a selar com
cimento, o qual levará em sua mistura iyefá bogbo aché e bogbo ewé, junto com
eyebbale dos animais que foram dados. Agora os caracóis estão carregados com obbi,
osun, ero, cola, obbi motiwao, todo em afoché mais 1 ataré, e com eles ( 9 ) se sela a
jícara. Justo no centro, coloca-se uma calaverita de madeira, que é carregada com 9
ewés de Eggún, 9 atarés, 9 ikís de Eggún, bogbo aché, ekú, eyá, awaddó, epó, efún
orí, 9 ewereyeyes. Esta vive dentro e Ozain, y es el secreto que se coloca encima de
a assinatura do tiroko do ayakuá.
54
Carga completa e a jícara: Lerí Omó titún, Obbi tuto, obbi, osun, ero, cola, obbi
["eddún","obbi cola","obbifin","obbi motiwao","eyirozo","osun nabburu","orogbo","anún","bogbo"]
aché Orunmila, ekú, eyá, awaddó, 101 atarés, 21 atarés ogguma, ewé cocuyo, ikí
cocuyo, cocuyos vivos ou mortos, ikí cenizo, atitán de todos os lugares do mundo ou
sitios, lerí de bogbo achichí, 1 sol keké, 1 luna keké, 7 metales planetarios, opolopo
azogue, epó, oñí, otí, zurrón as partes de trás dos caracóis com os quais se
forrará a jícara que são 9.
Carga dos caracóis: obbi, osun, ero, cola, obbi motiwao, tudo em afoché mais 1
ataré em cada um.
Ao colocar esta cuia sobre o tiroko da ayakuá, será dada uma mão de coco e se
chamará bem a bogbo Eggún Madde Nilé Yewá, pois este é o que busca e controla a
todos os Eggún do mundo. Depois será dado o animal do sexo o Eggún Amego do a
persona, ainda melhor se coincidir com o sexo do Anjo da Guarda. Terminou de
explicar, começamos a indicar passo a passo as cerimônias de montagem.
********************* O *********************
Depois que derem a permissão, faz-se ebbó do seu signo para entrar limpo, em caso de
não requerê-lo, faz-se ebbó antes das cerimônias e depois de terminá-las, inclusive
fazendo osoddé ao terminar, para saber se deve ser feito paraldo. Depois disso, se
tem que fazer um trono de ervas, no qual se colocam as da panela para
hacer el omiero, pues este Mpungo, se le hace un trono para colocar todo lo de él.
Agora, com isso pronto, prepara-se a mesa, com os temperos, e deve-se ter os
54
animais para as cerimônias de montagem. Depois disso, tudo dorme no quarto,
incluindo as ewés dentro de um latão, ao qual se coloca à frente um copo ou jícara com
água para que Ozain lhe dê seu axé.
Se deixa preparado um machuquillo, com cada uma das ewés, omí de todas as classes,
tudo aché y 9 atarés, afoché de lerí de ayakuá y akuaró. Isso é feito e colocado
dentro de uma jícara para colocar no dia seguinte dentro do kobbelefún, o que
representa a unidade dos elementos naturais neste Oricha. Em seguida, procede-se a
preparar o morto, com comidas de todas as que se saibam fazer ou possam, como o
ekrú, olelé, oguiddí, etc. Isso é porque é necessário alimentá-los novamente.
Eggún dentro da panela, no momento de fazer o pacto.
Candle.
Coloca as ervas sobre o tapete, e depois é regado com longo Nzambi, aguardente.
e faz-se esta oração a Ozain:
54
Bisambulu bia Mpungu Nzambi.
(plegaria, rezo o licencia a dios y a los antepasados )
Este rezo se faz com um chequeré e campainha ao mesmo tempo, fazendo-os tocar para
chamar essas divindades e abrir as cerimônias.
Ao terminar de rezar isto, procede a colocar um pouco de cada uma das ervas,
depois no fundo disso colocam os otases, e acrescentam 7 corritinhos de água para
pedir a vida sobre estas, as ervas e as otases. Não é preciso determinar, que
as otases se perguntaram anteriormente e se prepararam. Depois uma pessoa
que esteja presente e seja menor, será sentado para que ripie as ewés cantando Ozain
como é normal, com 21 cantos como mínimo. Isso é feito porque Ozain caminha em
todas as terras, e sua linguagem é entendida em todo o mundo. A pessoa que se
sente, deve ter asentada Ocha. Ao terminar de fazer o mesmo, tira-se as ewés
e são colocados em uma panela de barro, e procede-se a temperar o omiero com:
54
Sazón do omiero: ekú, eyá, awaddó, obbi tuto, iyefá, afoché de obbi, osun, ero,
cola, 9 atarés, oñí, omí laza, omí ibbú, omí Okúm, e procede-se a dar coco. Depois de
isto, apaga-se um carvão dentro e diz:
Ozain, melhor morrer afogado do que queimado, assim se apaga esta vela.
Salvem-nos da mesma com esta água sagrada. Para ibban Echu.
Agora se pega e se procede a dar uma eyelé, para sacramentá-lo, e para isso,
usamos este súyere:
Guia: Aché Ozain, aché bogbo ewé, aché bogbo Eggún oluwo Ozain,
Guia: Ewé ewé, lamisayeee.
Coro: Bogbo ewé malawa, lamisayé.
Guia: Ewé Ozain, ewé lamisayeee.
Coro: Eggún ewé malawa, lamisayé.
Guia: Ewé ewé Ozain lamisayeee.
Coro: Eggún ewé malawa, lamisayé.
Guia: Ewé ewé Olorun lamisayeee.
54
Bisambulu bia Munzila.
(rezo para dar vida aos elementos com os quais é composto, um Fundamento)
Firma nº 1.
Firma nº2.
Ao terminar de assinar isto, pega-se um tiroko ou peto de ayakuá, e sobre ele se assina.
a firma de Nzambi Wonsono, a qual explicamos anteriormente. Depois de seca a
parte de debajo da caçola, se unta com corojo ou pez rubia, e sobre isso colocamos
o tiroko assinado, na parte que representa o Eggún colocamos a jícara, que é um
secreto, na parte da fundação não colocamos senão o resto da carga e na
centro o gungún do Nfumbe que temos. Depois, ao redor, colocamos os macutos
com o resto dos 6 Eggún, e no centro as otases. Agora procedemos a chamar a
Eggún, sopremos otí, achá e fazemos esta oração:
54
Bisambulu bia Bakuluntu Banteté
( para chamar os mortos ou antepassados )
Agora damos uma eyelé como de costume a Eggún e deixamos a lerí sobre isso.
Ao terminar, como é normal, dá-se coco, e não se coloca muita água, senão otí. Isso
se deixa por espaço de várias horas para que esteja bem comido, e depois
começaremos a colocar o restante da carga.
Os anzóis são amarrados com ewé erán e colocados sobre as otases e o Eggún.
Em seguida, prossegue-se carregando tudo como nos foi orientado, pois isso não tem uma ordem.
fijo, o que deve estar em contato preferencial com as otases são as sementes e as
atarés, junto com o bogbo aché. O máximo se coloca ao redor de uma forma
homogênea. Deve-se deixar um pouco de carga das terras, para selar ao redor, e
as otases, pelo menos uma deve permanecer comunicada entre a carga e dentro do
kobbelefún. Por fora e os macutos se añade o resto e a carga, as lerí etc. Al
terminar de cargar todo se le hace una llamada con este rezo:
54
Em seguida, são dados 2 Ayacuá a toda a carga e 1 akukó grifo, deixando as lerí dentro.
principalmente as de ayakuá. Procurar-se-á dar bem eyebbale de ayakuá às
otases e os Eggún, e a ou as lerí são deixadas no centro junto com os Eggún. O
O resto da eyebbale é distribuído bem ao redor e sobre a carga. Agora é coberto.
todo com ewé ceiba, e se sela com cera para que a carga nunca se pudra, e se lhe
deixe uma abertura no centro para que o globo ocular chegue sempre às outras.
Para finalizar se cobre tudo com as ewés e lerís restantes, que são as do omiero e
os animais que foram usados no processo de consagração. Agora começa a
selar com o cimento a parte da abóbada de cima, e vai-se cantando para a Unganga.
Ao levá-la para o monte, ela se enrola em um tecido vermelho e ao chegar, se prepara um jorojoro
em que caiba de uma forma adequada o Kindembo, e que o revise bastante
altura, no que se quede a ras do chão ao tapá-lo. No fundo do buraco coloca-se
la firma que se hace con harina de maíz y al terminarla se le prenden 2 pembas, se
dá bastante aguardente, milho torrado, moedas e fumaça de tabaco chamando Ozain
e aos quatro ventos, para depois dar uma batida e informar o que será feito.
Isso é feito voltado para o nascente. Então nos ajoelhamos colocando as mãos e a
lerí sobre el kobbelefún o Kindembo Nkisi Ngurufinda, y se le dice:
BIKA WA TULA KOKO NTUALA BIAKU BIAWONSONO
YE BOKILA NGOLO ZA NZA, TUKA LENDO KIA NZULU, LENDO KIAWONSONO,
KIA NSI NTANGU YE KUNA NSI MAFUÁ, BAKUSIANISA YE VANA NGOLO,
NSAMBUELE BIO MUNA ZOLA KIA NFUMU A ZIMBASI,
BAKANGA NSILULU YA MVU KA MVU
MUNA MENGA MAME YE MA ZINKAKA ZAME MU NKUMBU (NGURUFINDA VENCE)
MUDO)
MVENGI DIO MPASI KUVILKANA KO MUKU NTANINA,
ESTA É UMA BOMBA DE ÁGUA QUE AJUDA A ENCHER O TANQUE.
MUNA VANA MPEVE YETO YA TOMA SUEKAMA MUNA LUMBU NSAMBUADI
EU EMPIMPÁ, BUNA BIKA WA SAMBULA KUA TATA MUINI
UVANANGA NTEMO WAWINGI,
EU MANSONO MENA MANISA YE NKINZI WAWENE
YI KOTA NSIDI NSILULU MUNA ZOLA KUETO.
54
MVUNDIDI MU DIAMBU NGUIZANI SADIDI SALU KIANDI
KANSI NDIATILU A LUBANTIKU A NZA WENA DIATA KAKA NATE MUNA TEZO
KIETO.
Agora se procede a retirar-se sem deixar de olhar o lugar, e isso encerra a cerimônia.
de consagração.
Estas cerimônias são um pouco complicadas, mas podem ser feitas. As mais
importante, é a de desenhetramento, nas quais é preciso chamar Ozain, o que
faça da seguinte forma:
Isto é feito da seguinte forma, pois esta é uma cerimônia bastante séria.
54
Jorojoro.
O
E
Jícaras.
A pessoa que o recebe deve se banhar com o omiero e o otí com que se lavou o
Ozain.
54
Quando se está fazendo o "awán", canta-se para Kowayende, e quando se está
dando de comer, são súyeres de Ozain o que se canta. Quando se lhe dá o ounko, se
também cantam súyeres, mas especialmente o seguinte:
Guia: Siga este caminho siga este caminho, não se renda, não desista, siga este caminho
wayeyé.
Coro:repite.
54
com licença Guarda Raya, licença kinto Piso Pumbansile, licença de to´Nfumbe,
to´Nkisi Ntango Ngonda que mbisa dentro Camafuiri, licença guardião Nganga
dundú Nganga, licença Ngurufinda Nganga cheche que nunca leka,
licença carretonero Pata llaga, licença saudando batalha
com licença tata Nkisi Malongo cheche que tão fuiri terra kongo
licença para tata Nkisi de lo ngao,
dice brama con brama, yerba mala sigue paso, viento malo muere o revienta,
licença Tronco Nganga Santa Teresa Sáca Mpeño
licença meu Tatandí juramento até que ntoto urie meu Nkombo
tanda kongo não são fachenda, Tata não são manteiga.
Abre kutu wirindinga, abre kutu to´Mpungo la Nganga, yo mismo cheche
Tata Nkisi Malongo, 7 Raios Tronco Ceiba Viramundo Saca Mpeño, está mboba
cheche risiako
Para cima de todo o Nfumbe do Kindembo, de kunanchila nchila nko, para que me
Livres dos meus inimigos invisíveis, me dá saúde, firmeza e tranquilidade.
***************************** O ******************************
Ngurufinda tem uma oração especial para trabalhar com os astros e Orunmila, que em
o caminho Congo é conhecido pelo nome de Kisimbá Mpungo.
54
También este fundamento tiene rezos de defensa el cual va dentro del fundamento
en una bolsita roja, que es para la defensa de los enemigos. Esta es la siguiente:
Esto se reza para defender y para tirar, para desprendimientos, guerra etc.
********************* O *********************
Ngurufinda leva dentro um reforço de ferramentas, que são as mesmas que vão em
seu colar de bandeira cruzada. Estas do colar são as seguintes:
********************* O *********************
Ngurufinda trabalha para o bem com os anjos e arcanjos, e para o mal com os
Ángeles do Inferno que são uma legião de espíritos com uma função cada um.
Todos eles respondem ao maior, por isso sempre que se trabalha com um deles,
se ha de poner la firma del mayor y luego la del que se responsabilizó. Esto es un
fundamento que se monta en uma caçarola de ferro e em cima vai uma güira que é a
que tem o maior segredo. A caçarola de ferro, é onde vivem os exércitos de
Kaddiempembe, ou seja, os Ndoki, e a güira é o fundamento de Kaddiempembe.
Seu segredo principal é a lerí de ologbo e de Eggún mokekeré obbiní e okuní. Todos
Os demônios, ou seja, os escravos de Kaddiempembe, têm sua assinatura.
54
4 anzuelos, 1 otá de rio dundún, 1 otá de miwe dundún, 1 lerí Eggún mokekeré, atitán
de ilé ikú, de ilé ibbú, de 6 osiká ni Eggún mokekeré, 1 otá de imán, raíz de ewé erán
sacusacu, 1 aranha peluda, 1 aguema, merda de cachorro e de gato, 21 ewereyeye, 21ikís
de fundamento, entre os que têm que estar o amansa guapo, guao, ayua,
guayacán, jocuma, akana, aroma, yaya, vence batallas, tocino e muda de voz, ewé
ortiguillas, erva bruxa, erva sapo, 7 vagens de ejesé que é a pica pica, 7
alacranes, 21 ají guaguao, 21 atarés de cada classe que se consiga, 1 majacito, 1
akeré (rana o sapo ), ekú, eyá, awaddó.
Depois leva 7 malaguiddí ou awonas que se lhes coloca a assinatura no peito, e se lhes coloca
uma roupa suja e rasgada. Estes se carregam com:
Ojuani Chobe, Ojuani melli, Otrupon ka, Oggundá melli, Ojuani Pokón, Otrupon melli
Irete Untelú, Irete Kután, Irete lazo, Oraggún, e no final volta a colocar Ojuani
Chobe e Ojuani melli.
Isto é feito no tabuleiro quadrado, pois é afoché nem ogú. Isto será rezado por um
babalawo, como é bem sabido. É necessário ter cuidado para que esse afoché não
caia no chão porque não conhece amigo.
As atenas também são pintadas por dentro, no fundo do mesmo caldeirão com otí e
efún o melhor com giz e carvão.
Isso depois de carregado se faz Ozain com 21 ewés fortes, se lava e se dá 1
akukó grifo dundún, à meia-noite, depois acendem uma pemba e se cobrem
com um achó dundún. Tudo deve ser feito numa sexta-feira.
Carga da güira:
1 lerí de ologbo dundún que haya muerto trágicamente, o que se le haya dado a
Ozain, 7 lerís de aguemas, 7 de ayakuá, 7 de eyelé, 7 de etú, lerí eleddé, 1
malaguiddí okuní e outro obbiní, opolopo azogue, etubbón, eyebbale de 7 animais
distintos, não pode faltar a de ologbo, eleddé e ounko, espinhos vegetais e garras
de animais, esporas, as garras de um ologbo as 4, afoché de 7 Eggún Burukú, 21
54
ikís fortes, 21 ewés fortes, atitán de ilé ikú, okún, miwé, 4 caminhos, 1 addán
entero, bibijagua, lerí owiwí, akukó, caballitos do diabo, aranha peluda.
Esta güira lleva la firma de kaddiempembe por fuera y por dentro la de los
principais gerais do seu mundo. Isso vive coberto por um achó dundún sobre a
cazuela que acima se descreve e os malaguiddí ao redor na frente. Não vão
diretos no piso, mas em um tabuleiro quadrado, que nos cantos têm 1
calaverita tallada. Solamente se usa para malo e para mandar Ndundu (fantasmas e
chicherikús). A güira se abre por cima e depois que se carrega faz-se 21
agujeritos na tampa e na güira e se cose com fio preto e branco de maneira que isto
comer por fora, nunca se vê o segredo. Somente come ao montá-lo e selá-lo.
le da ayakuá, eyelé, e ounko, dos que se le pone a barba, los tarros e os olhos
dentro.
********************* O *********************
Para quando se coloca o tabuleiro no chão e com o Mpaka de Ngurufinda se toca por
o nascente se o pólo é para bom, e pelo poente se é para mau.
Este es un tarro o Mensu similar al de la prenda, que lleva dentro todas las
orações e cânticos dados pela pessoa com seu vapor, ou seja, à medida que vai
cantando ou recitando-as, tem a boca colada à entrada do frasco, o qual se
aguenta com a mão esquerda segurando o pote e uma vela acesa, para que não se
vão de dentro as forças do Nzambu. Isso também é temperado para realizá-lo
primeiro com:
54
Sazón do tarro para consagrá-lo: lava-se com tudo o que se lava as peças do
Ngurufinda e passa pelo processo do Ngurufinda, quando estivermos montando-o, o
fazemos com este também. Então, leva dentro ;
Para primero atrapar el aché: se coloca en el fondo, gungún del Eggún, ekú, eyá,
awaddó, las elenu, obi osun ero kolá, obbi motiwao, otí, oñí, y se le da 1 eyelé, sobre
a firma de Nzambi ia Matu, e Nzambi ia Mbova. Então, depois disso, se
comece a colocar no tabuleiro afoché do Eggún com afoché de bogbo ewé sem
tirar as assinaturas. Agora pegamos com a mão esquerda o pote com tudo isso e uma
pemba acesa, de maneira que tudo tenhamos na mesma mão e começamos
cantando todas as orações, levando a entrada do pote à nossa boca, de maneira
que nosso vapor fique dentro. Ao terminar com isso colocamos saliva dentro.
nossa, mascando 7 atarés e cuspindo dentro.
Se termina de carregar com o que está acima e se adiciona, añarí okún, ibú, miwé, ou seja
de todas as que tem Ngurufinda, cavalinho do diabo, isso é selado com cera e
em cima se pega e se coloca um ayé que se carrega com ekú, eyá, obi osun ero kolá bogbo
aché e gungún ni Eggún do principal de Ngurufinda.
******************** O *********************
54
Os planetas são feitos de terra e minerais, mas tudo isso é barro aglomerado.
Para montar os segredos, fazem-se 7 bolinhas de barro de um tamanho de acordo com a
carga y firma de cada cual, los cuales se cargan, se pintan y se les grava su firma,
ou seja, a assinatura do espírito de cada um deles. Isso seria desta forma, por sua
ordem de hierarquia:
PlanetaEspírituÁngelColor EwéinciensoMetales
Saturno Aratrón Cassiel Negro Sempre Viva Azufre Chumbo Júpiter Betor Sachiel Azul Barb
a de JúpiterMadera de
aloeEstanhoMartePhalegSamaelVermelhoAcônitoEstoraqueFerroSolOchAnaelAmareloGir
asolAlmizcleOroVênusHagitRafaelVerdeCapilariaLouroCobreMercúrioOphielMicha
elMezcladosMercurialEnebroMercurioLunaPhulGabrielBlancoLunariaInciensoPlata
Estes são os complementos mais importantes dos planetas, ou seja, do que
devem ser levadas para dentro. As bolinhas, após secas, são pintadas da cor que é cada uma.
um deles, levando o signo planetário, e os selos ou assinaturas de cada um dos
espíritos que o dominam.
********************* O *********************
Ozain é um mundo, que trabalha para o bem ou para o mal, somente nós
sabemos a intenção. Este é o motivo pelo qual, quando se entrega à pessoa
este fundamento, se le agrega dentro el secreto de la misma, que es um macuto de
algodão que se compõe do seguinte:
********************* O *********************
Também Ozain de caminho congo pode ser recebido riscando a pessoa que vai a
receber.
********************* O *********************
A Ngurufinda se lhe monta uma peça, que faz de ozun, que nas terras arareis, é
o que determinam como Ozun de Ozain. Esta peça consiste em um pé, do qual saem 7
54
lanças para cima, tendo a do meio um pássaro atravessado pelo centro. Este
não leva carga nenhuma.
********************* O *********************
os paus que são utilizados em cerimônias de cargas ou que são usados para fazer
afoché, afaché que é outro tipo de pó, ou como mais comumente são denominados em
Bantú, Mpolo, são lavados primeiro com omiero do anterior, e depois são mergulhados em:
Otí, vinho seco, ekú, eyá, awaddó, epó, omí ibú, oñí, e se lhe dá akukó e ayakuá.
ponen a secar y viven recostados a Ngurufinda, para que les de su aché. En el
momento de pegar um ou vários para fazer pó, diz-se para que ele mesmo dê
achei a obra.
********************* O *********************
A Ozain se lhe prepara um garabato, com o qual se chama para falar com ele.
golpeando-o suavemente sobre o kobbelefún. Este é forrado com contas de todos
as cores e vive reclinado a Ele.
********************* O *********************
Ao Ozain é preparada sua própria tarefa, para agradá-lo e fazê-lo se mover, a qual se
prepara com:
1 garrafa de cristal de 2 litros de capacidade, e se lhe acrescenta; lerí de eyá nlá, lerí
akukó, cascas de amendoim com sua semente, gengibre em afoché, bogbo ataré funfún
dundún, china, ataré, bogbo ají puta la madre, 1 cabo de tabaco de Ozain, sacu sacu.
o que isso é feito afoché bruto e se mete dentro. Depois, adiciona-se um akeré
viva (rana), para que se muera nisso e se encha de otí forte. Este é o Malafo
Ngurufinda. É sua bebida para sempre e se quiser para o mal, ou seja, que a
mesma trabalhe para mau, se lhe joga alho. Para jurá-lo, se lhe dá de comer akukó a
Ngurufinda e se dá eyebbale à carga dentro e depois isso é colocado ao sol e
sereno durante 21 dias ou se enterra sob o mesmo tempo.
********************* O *********************
Outra bebida que neste caso é utilizada para alimentar Centella Malongo
Camposanto Buenas Noches, que é um fundamento de caminho de Oyá, se prepara
com o seguinte:
54
Maní com casca e sementes, sacu sacu, bogbo ataré, gengibre, canela, kimbanza
( ewé erán ), cravos da índia.
********************* O *********************
Sempre se coloca a Ngurufinda ou sempre se tem uma cabaça grande para dar de
comer determinadas coisas, como terras, trabalhos, inchaços etc., assim como várias
dentro e su cajón onde vive para fazer obras, as quais não se misturarão com outras
cerimônias.
********************* O *********************
A frente do caixão ou lugar onde vive Ngurufinda é coberta com tecido vermelho e mariwó.
Isso é feito porque esse segredo não pode ser visto por ninguém que não o tenha e muito
menos, as obbiní.
********************* O *********************
Ngurufinda fuma em cachimba e vive nas florestas densas, por isso lhe...
consagra um machete e coloca uma pipa com tabaco preparado.
********************* O *********************
********************* O *********************
para dominar a situação em sua aldeia ou cidade, monta-se uma lerí que vive com
Ozain, que se carrega da seguinte forma:
Dá o domínio total à pessoa, é carregado com 4 otás keké da cidade, 3 otás keké
del monte, pelos e ossos de animais felinos, 1 aranha peluda, 1 escorpião, 1 arara, oyú
de eyá tuto, inso de ologbo, dentes de ologbo, de ayá, inso de ayá, 1 ayakuá, 1
akuaró, lerí akukó, owiwí, de kana kaná (cernícalo), 1 zunzún inteiro, afoché de
tarros de agbaní, atitán do meio da linha, 1 ouriço, 3 ikines, 1 odduará, etá ni
majá, ero, obi kolá, osun, ekú, eyá, awaddó, epó, 3 ou 4 cravos de errar que se
pergunta quantos, se dá 1 ayakuá e 1 akukó. Antes se lava com omiero de
Ngurufinda.
54
Isso dá forma humana à cabeça e é feito um único olho no centro de
forma que se ilustra en el dibujo. El resto se forra con 101 caracoles cargados cada
um com afoché de bogbo ewé e 1 ataré em cada um.
********************* O *********************
Tabuleiro para trabalhar com Ngurufinda
Este se assemelha ao utilizado pelo babalawo, mas não tem nada a ver.
babalawo utiliza atenas, e na regra de Congo se usa assinatura. Para isso é necessário
espaço e ter o Ngurufinda montado completo, ou seja, as cerimônias completas
com seu ounko e demais. Para isso, precisaremos de um tabuleiro quadrado, que deve
ter uma caveirinha esculpida nos cantos, de forma que formam 4.
Este tem que ser resistente, pois sobre ele se preparam afochés mas também se
dão comida aos inché e guardieros, assim como determinadas cerimônias que se
fazem sobre o tabuleiro mesmo. Também temos pronta uma panela de barro,
que se irá preparando à medida que as cerimônias são realizadas, mas que já estará
firmada e com uma carga previamente constituída dentro dela. Isso é como
um Elegguá, que come de tudo, ou seja, direto, por isso comerá de tudo o que se
de na cerimônia.
Após isso, começa-se a preparar a assinatura no chão, a qual não se coloca com
cascarilla, senão com giz, (firma de consagrar tabuleiro). Sobre isso e coloca um achó
dundún, a quem se coloca uma segunda assinatura, a qual é de Ngurufinda.. e por último
coloca-se o Nkuyo na frente e a mesa em cima da assinatura e do pano, ao qual se pinta
54
um 4 ventos com suas 4 cruzes. Sobre o mesmo se coloca por último a Ngurufinda,
para depois dar uma mão de coco e prosseguir com a cerimônia.
Tabuleiro.
Ngurufinda.
Nkuyo Nkisi.
Ozun Ngurufinda.
Ao terminar o coco, faz-se com a ewé do omiero 1 bola com bogbo aché, ekú,
eyá, awaddó, obbi tuto. Otí, y oñí. isso é colocado à parte para depois fazer a
ceremonia del tablero. Se le pone 1 pemba por el frente, junto con el ozun que se
detalhe acima. Então começamos dando comida a Ngurufinda junto com o
tabuleiro que será o seguinte:
54
próprio, assim como ao redor do achó dundún, para refrescar esta cerimônia
fuerte. As lerí e os animais excepto e ounko, se colocam dentro do Nkuyo, ara
que faça parte do pacto e da carga do mesmo.
Termine isso e deixe assim a noite toda até a manhã seguinte para lavar tudo.
com otí e selar o Nkuyo. Este depois é lavado e alimentado com 3 penas diferentes,
como jiojio, osaddié e akukó.
As ewés são guardadas para cargas e são colocadas dentro de Ngurufinda, junto com as
elefante dos animais.
Com isso termina a cerimônia do tabuleiro para Ngurufinda, e para deixá-lo mais
fuerte o tratado, faz-se afoché de bogbo ewé e lerí dos animais, e por o
huequito do centro se carrega com isso e bogbo aché.
Nota: sempre que come algo, come o pote se estiver montado, que por lógica ou se
monta antes o en esta cerimônia, pois sem ele não se pode trabalhar na mesa. E
outro ponto importante, também é possível montar o pote e não o guarda-rolhas, pois o
Tarro faz de guardião, mas é melhor fazer os dois ou melhor dito, tê-lo os
dos.
54
***************************** O ******************************
Tratado dos Ozain de fundamento de
os Ochas
Os Orichas, cada um tem seu Ozain, este desceu à terra com eles, no momento
da criação. Isso se encontra refletido no Oddún Oché Yekún. Neste
tratado se darán los mas comunes, estos son Ozain que se montan en determinadas
tinajas, güiras, ayés, ou seja onde a divindade melhor trabalhe.
muda de voz, vence a batalha, para mim, vencedor, abre caminhos, puxa puxa, amalá crua
obi osun ero kolá, 4 anzuelos que se amarran no centro com raiz de ewé erán,
bibijaguas com sua terra, 3 moscas cantáridas, lenú de eyá keké e lerí do mesmo, lerí
de ekuté, de akukó, de jiojio meta que se dá à carga antes de selá-lo, de ounko,
de ekú, 21 moedas, tiroko de Ayacuá eleses e lerí da mesma, epó, otí, oñí, 3 ikines
de Orunmila, 7 ewereyeye, 3 mates vermelhos, 3 olhos de boi, 7 atarés ogguma, iyefá de
Orunmila, efún, azogue, coral, azabache, ámbar, e pergunta-se a Elegguá se fecha.
Si dice que no se le sigue preguntando hasta que cierre. La otá se busca en el niwé
como é sabido.
Procedimento
54
Machuquillo: obbi osun ero kolá, ecú eyá awaddó, obbi tuto, epó, efún otí, otí güigüí
addún, canela, ewés álamo, pega pollo, yamao, valeriana, mejorana, yedra, hierba
boa, botão de ouro, linho do mar e do rio, ashibbatá, flor de água, a gema de um
ovo, omí ibbú, omí okún, omí Olofi, oñí e as 7 pimentas da guiné.
Luego, se amarran los 4 anzuelos con la ewé erán que será lo que se coloca encima
do tiroko da Ayacuá que é a primeira coisa que se coloca com as assinaturas. Sobre os
anzuelos se coloca a pedra imã, depois o machuquillo e sobre isso se coloca a otá,
que fique bem assentada sobre o aché. Depois, continua-se colocando ao redor todos
os outros ingredientes mencionados que podem ser ligados com omiero e 1
gema de ovo. No final, é finalizado com um ileké de Elegguá que é lavado no omiero,
que há de ser de contas negras e brancas.
Ao terminar, colocam-se 7 bolas de aché ao redor que são feitas com: ekú, eyá, epó,
obi rayado, awaddó moído, aché de casca de ichú, ichú assado, amalá crua, oñí
otí, obi osun ero kolá, y 3 atarés dentro de cada una com 1 centavo por cada uma
también. Esto se le coloca alrededor del Ozain o alrededor de los Elegguá de
manera que queden el Ozain en el centro, los Elegguá si hay varios alrededor y luego
as bolas de aché ao redor de tudo. É feito em chilekún ilé. No dia seguinte se
colocam dentro de uma igbá e pergunta-se a Elegguá quantos dias deve ficar, e
depois monta sobre o Ozain. O caminho pergunta se erita merin de ilé a a
esquina da casa.
Este Ozain come sempre que come Elegguá, e se lhe sopra vinho seco e otí. Não se lhe
nunca jogue água. Coloca-se sobre ele um rabisco de jala jala entizado em
contas de Elegguá vermelho e negro, e branco e negro.
Ozain de Elegguá
Este é outro Ozain de Elegguá.
Carga:kokán de ekú, pezuñas de las patas de delante, lerí de ekú y de ayá en polvo,
afochés de patas de galo com seu lerí, 7 atarés, contas de diferentes cores, jujú de
etú, da cauda de akukó, erva fina, pata de galinha, bleo espinhoso, samambaia macho com
54
raiz, orí, achá, amalá crua, omí Olofi, 10 reais, pó de ouro, efún, 3 azabaches, 3
corales, ikí amansa guapo, cambia voz, vencedor, vence batalla, para mí, yamao,
estes se metem 1 dia antes em aguardente e omí laza, otí, epó, leva 3 frases que
se rezan por la persona que lo está montando antes y después de montarlo, estas
filho, San Luis Beltrán, San Alejo para os inimigos e Justo Juiz para o homem e
mulher. Estas são escritas e colocadas dentro. Antes, é dado 1 akukó a Elegguá, e se
dê de comer aos paus antes de colocá-los na carga. O akukó é arrancado com
a língua com os dentes e se tira o kokán, então se afiam os paus, o kokán
e o lenço com fios de cores, preto, vermelho, azul, amarelo, verde, branco e roxo.
Depois, os papéis com as frases são enrolados ao redor deles, e estes a sua
coloque em uma bolsinha de pele de ounko. Tudo é colocado dentro e selado.
Se dá de comer com Elegguá osaddié melli, e as lerí e kokán vão na carga. Este
Ozain pode viver dentro de 2 cuia ou em um saco de couro de ounko dentro da
cazuela de Elegguá.
********************* O *********************
Este tratado de Ozain está quase completo no que diz respeito aos fundamentos, mas
faltam as prendas dos Oddún, como Sángara Musángara do Oddún Eddibre, e
outras mais que serão dadas no próximo tratado de Ozain.
Espero que isso sirva para o bem e não para a fechoría, que como bem diz o ditado, se lhe
há de temer aos vivos e não aos mortos.
54