Il 0% ha trovato utile questo documento (0 voti)
15 visualizzazioni39 pagine

Latin Notes

Il documento discute l'importanza dello studio del latino per motivi teologici, ecclesiastici, linguistici e culturali. Viene fornita una panoramica della grammatica latina, inclusi l'alfabeto, le declinazioni e le coniugazioni dei verbi, con esempi pratici. Infine, si sottolinea che il latino, pur non essendo una lingua parlata, continua a influenzare molte lingue moderne e la cultura occidentale.

Caricato da

Xavier George
Copyright
© All Rights Reserved
Per noi i diritti sui contenuti sono una cosa seria. Se sospetti che questo contenuto sia tuo, rivendicalo qui.
Formati disponibili
Scarica in formato DOCX, PDF, TXT o leggi online su Scribd
Il 0% ha trovato utile questo documento (0 voti)
15 visualizzazioni39 pagine

Latin Notes

Il documento discute l'importanza dello studio del latino per motivi teologici, ecclesiastici, linguistici e culturali. Viene fornita una panoramica della grammatica latina, inclusi l'alfabeto, le declinazioni e le coniugazioni dei verbi, con esempi pratici. Infine, si sottolinea che il latino, pur non essendo una lingua parlata, continua a influenzare molte lingue moderne e la cultura occidentale.

Caricato da

Xavier George
Copyright
© All Rights Reserved
Per noi i diritti sui contenuti sono una cosa seria. Se sospetti che questo contenuto sia tuo, rivendicalo qui.
Formati disponibili
Scarica in formato DOCX, PDF, TXT o leggi online su Scribd

La Lingua Latina

Prof. Arcadio Nocon


12/02/2024
Perché dobbiamo studiare il Latino? Ci sono vari ragioni
a. Teologica
Il latino è Un istrumento per studiare la teologia. Girolamo dice la traduzione è come se fosse
versare il profumo in vaso. Quindi qualcosa deve rimanere in area, non riusciamo versare 100%.
b. Ecclesiastica
Il Latino è la lingua ufficiale della chiesa e la lingua ecumenica.
c. Linguistiche
Per conoscere meglio le lingue che ha adottato la lingua latina.
d. Culturale
Per la nostra conoscenza. Andiamo in giro troviamo sempre la parola latina.
Con queste ragioni possiamo dire che Latino non viene parlato ma non significa la lingua morta.
Alfabeto Latino
Ci sono 25 lettere nella lingua latina. Il Latino non conosceva due lettere: Y e U. Il Latino prima
conosceva solamente lettera maiuscola inizia a conoscere il latino nell’epoca medievale nell 800.
Quindi a volte dicono che l’epoca medievale è un’epoca di buio non è vero. Ogni lettera ha il suo
suono. Ci sono tanti modi ma noi seguiamo la pronuncia ecclesiastica.
La Lingua:
Il latino è una lingua
A. Tonica
B. Flessiva: non ci sono gli articoli (Ogni parola base/ radice + desinenza).
Dedsinenza: La desinenza ci indica genere, Numero, Caso. Le lingue moderni hanno eleminato
desinenza e inventano gli articoli.
Genere:
a. Maschile
b. Femminile
c. Neutro: tutto ciò che non c’è l’anima.
Casi
A. Nominativus: il soggetto
B. Genetivus: complimento di specificazione, possesso (di, del, della)

1
Es: Acqua vitae (acqua di vita)
C. Dativus: complimento di termine, destinatario dell’azione (a, al, alla, alle)
Es: Angelus nuntiavit Mariae (L’angelo annunciò a Maria)
D. Acusativus: complimento diretto o complimento oggetto.
Es: Maria amat musicam
E. Vocativus:
F. Ablativus: molti complimenti. Complimenti da agente (da chi, con chi, a causa de che
cosa, per mezzo di che cosa).
I Declinazione
Tutti i nomi femminile che terminano con la lettera a appartiene al primo declinazione.
Nulla regola sine eccepitione (non ha regola che non esiste l’eccezione).
Eccezioni:
a. Pocchi nomi maschili che terminano con a che rappresentano il popolo, professione
Es: Persa, Belga, propheta, agricola, nauta,
b. I nomi di origine greca che terminano con as. Es: Andreas, Lucas, Thomas
14/02/2024
Prima declinatione
Casi Singolare Plurale Singolare Plurale
Nominativus Rosa Rosae Historia Historiae
Genetivus Rosae Rosarum Historiae Historiarum
Dativus Rosae Rosis Historiae Historiis
Acusativus Rosam Rosas Historiam Historias
Vocativus Rosa Rosae Historia Historiae
Ablativus Rosa Rosis Historia Historiis
Il sostantivo che cambia il significato in plurale
Singolare Plurale
Aqua (acqua) Aquae, - arum (terme)
Littera, ae ( lettera di alfabeto a, b, c, Litterae,- arum (letteratura, lettera)
d)
Copia (abbondanza) Copiae, , arum (truppe, milizie)
Fortuna (fortuna, sorte) Fortunae,-arum (patrimonio)
Il sostantivo che non c’è il suo Singolare solamente plurale quindi si chiama Pluralia
Tantum
Singolare Plurale Significato
Divitae, - arum Ricchezza
Non Esiste Delitiae, - arum Delizia, piacere

2
Athenae, -arum Athena
Siracusae, -arum

Nei casi che riguardano famiglia


Pater, Mater, Filius, Filia.
Pater Familiae (sbagliato) Pater Familias Padre della Famiglia

Mater Familiae (sbagliato) Pater Familias Padre della Famiglia

Questa una eccezione in cui la lingua latina mantiene la desinenza arcaica.


Alcuni sostantivi di prima declinatione
No nome Significato
.
1 Amica, ae amica
2 Amititia, ae amicizia
3 Ancilla,ae serva
4 Dea, ae
5 Fabula, ae Favola
6 Filia,ae Figlia
7 Gratia, ae Grazia
8 Historia, ae Storia
9 Lacrima,ae Lacrima
10 Laetitia Gioia
11 Macula,ae Macchia
12 Natura, ae Natura
13 Patria, ae Patria
14 Poena, ae Pena
15 Porta, ae Porta
16 Puella, ae Ragazza
17 Regina, ae Regina
18 Schola,ae Scuola
19 Terra,ae Terra
20 Via,ae Via
21 Vita, ae Vita

I nomi maschili che appartiene al I declinazione


No Nomi Significato
Agricola, ae Agricoltore
Poeta, ae Poesia

3
Propheta,ae Profeta
Scriba, ae Scrittore

Esempio:
a. Historia vitae magistra est (Storia è maestra della vita). Cicero
Nom Gen Nom (predicato del soggetto/predicato nominale)
b. Non scholae, sed vitae discimus. Non studiamo per imparare ma per la vita (Seneca)
c. Morituri – resurrecturis (Quelli che devono morire mettono questa targa a quelli che aspettano
la risurrezione).

19/02/2024 (Lunedi)
In lingua Latina, se cambiamo il ordine del frase, il senso non cambia.
Preosizione
1. Ante + Accusativo : il tempo o il luogo
Luogo: (ante portas, ante scholam, ante agricolam).
Tempo (Ante Christum Natum ([Link].n) Eng. BCE)
2. Post + Accusativo: il Tempo e il Luogo
Tempo: Post aquas (doppo le vacanze)
Luogo: post scriptum ([Link]): at the end of the letter
3. Secundum + Accusativo: evangelium secundum Lucam
4. In Accusativo o Abblativo: io vado verso a scoula (in Accusativo), io sono dientro a
scoula (in Abblativo). In patziam, in ecclesiam (accusativo). In patzia, in ecclesia
(abblativo)
Locativo: Romae, Romam (nella citta). Quo Vadsi, Domine (dove vai, signore).
Romam vado omnes viae Romam
5. Sine + Abblativo:
6. Cum + Abblativo:
7. De + Abblativo: 1. qualcosa scende dal (pane de caelum). 2. De processibus, de amicitio
8. Ex + abblativo: dal dientro fori

Accusativo: ante, post, secundum


In: accusativo, o abblativo
Abblativo: sine, ex, cum, de
Sostantivi preposizioni pronomi

4
1. Ego (io)
2. Tu (tu)
3. Nos (noi)
4. Vos (voi): vos amici mei estis.
5.
Congugazione dei verbi;
Esse (essere)
Sum sumus
Es estis
Est sunt

Es (sii) este (siate)

Esodo 3: 14: Ego sum, qui sum (io sono, cului che sono). I am, who i am
Giovanni 14: 6: ego sum via, et veritas, et vita (i am the way, the truth, and the life).

Tu es: you are


Maria regina terrae est.
Maria e regina della terra.

21-02-2024 (mercoledi)
Congugazione
Verbo Laudare
1. Io Laudo (attivo, indicativo, presente) 1. Noi laudamus
2. Tu Laudas (imperativo, attivo, presente) 2. Voi laudatis
3. Lui/lei Laudat 3. Loro laudant

Verbo Orare (pregare)


Io Oro
Tu Oras

5
Lui/lei Orat
Noi Oramus
Voi Oratis
Loro Orant

Ora et labora (san Benedetto: prega e lavora)


Magistra puellam laudat: (insegnate lauda (praises) la ragazza)
Magistra discipulis fabulas razzat: (Miestra racconta le favole discipoli )
Puellae en ecclesia cantant: (le ragazze cantanno in chiesa)
magistra en schola severa est, sed puellae magistram amant.
L'insegnante a scuola è severa, ma le ragazze la amano. (The teacher at school is strict, but the
girls love the teacher).
Anna Mariae amica est, Maria Annam amat et laudat. (Anna è l'amica di Maria, Maria ama e
loda Anna)
Puellae, non narrate fabulas. (Le Ragazze, non raccontate storie).
In itliano abbiamo gli articoli ma in latino espriamo con Desinenza: il numero, genere (maschio
or femminile), caso (abblativo, accusativo, imperativo ecc).
Abbiamo fatto i verbi:
Donare, cantare, laborare (lavorare), narrare (racontare), orare(pragare), amare
Secondo Declenatione:
Maschile: tre desinenze: us, er, ir
Neutro: um

Nominativus: Amicus Amici


Genetivus Amici Amicorum
Dativus. Amico Amicis
Acusativus: Amicum Amicos
Vocativus: Amice (l’unico caso quando vocativo non risponde con nomanativo) Amici
Ablativus: Amico Amicis

6
I nomi del secondo declinazione
Agnus-i
Angelus-i
Christus-i
Deus-i
Dominus-i
Episcopus-i
Filius-i
Lupus-i
Mundus-i
Populus-i

26-02-2024 (Lunedi)
Abrevatione:
S.P.Q.R (Senatus Populusque Romanus, que significa et)
Qui ex patre filioque procedit. (Dal padre e figlio viene Santo Spirito)

Domine, non sum dignus (signore, non sono degno)


Et tu Brute, contra me?

Vocativus: la parola che finisce con ‘us’ ha vocativus ‘e’. Ma ci sono eccezioni, come:
 Deus: Deus
 Agnus: Agnu
Filius
Filii Filii
Filio Filiorum
Filium Filiis

7
Fili Filii
Filio Filiis
Laurentius: Laurenti

Josephus
Josephi
Josepho
Josephum
Josephe
Josepho

Er: Puer (ragazzo)


Puer Pueri
Pueri Puerorum
Puero Pueris
Puerum Pueros
Puer Pueri
Puero Pueris

Magister Magisti
Magisti Magisterorum
Magisto Magistis
Magistum Magistos
Magister Magisti
Magisto Magistis

Presbyter

Ci sono cinque declanationi in Latino:


I : Normativo: Vocativo

8
II : N: V (solo qua e solo con ‘us’} ‘e’
III : N: V
IV : N: V
V : N: V

Puer aeqer (ragazzo malato)


28/02/2024 (Mercoledi)
Tre desinenze di secondo declinazione sono: us (Populus), er (Puer), ir (Vir)
Sostantivi: Puer, presbite,
Aggetivi: Asper, Liber (Libero), Miser (povero),
Perdono ‘e’: questo e un uso nella lingua parlata
liber>libri (libro, libri), magister>ministri, aeger>aegri, pulcher>pulchri, sacer>sacri (De
ministris sacris seu de clericis).

Sacer dos (un donno santo)


Provare a fare declenatione a casa: puer aeqer
Vir (uomo) molto virile (molto maschile)
Neutro: um
Neutro Singolare Plurale
Normativo: Templum Templa
Genativo: Templi Templorum
Dotavo: Templo Templis
Accusativo: Templum Templa
Vocativo: Templum Templa
Ablativo: Templo Templis

Argumentum Argumenta
Astrum (la Stella) Astra
Bellum (la guera) Bella

9
Caelum (il cielo) plurale (Caeli)
Factum Facta
Malum (il male) Mala
Oppidum (piccola citta) Oppida
Osculum (baccio: officiale (il sacredote baccia l’altare, incontro il Papa, baccia nella Messa),
Bazium (fra figli e parenti) Suuavium (fra marito e la moglie, o findenzati). Sono tre
espressione di bacciare.
Peccatum (peccato) Peccata
Sepulcrum (la tomba) Sepulcra
Signum (segno) Signa
Verbum Verba
Sacramentum Sacramenta
Sepulcrum Sancti Petzi Apostoli (la tomba di San Pietro Apostolo)
‘De bello Gallico’ (sulla guerra Galia)
Accezioni:
II: us, er, ir (n) um
Us, Paesi (Aegyptus), Citta (Corintus), Isole (Cyprus), Piante (Platanus) (tutto cio che
stabile sono feminile), venti, fiumi (tutto cio che e movimento, sono maschile).

04/03/2024 (Lunedi)
In Lingua Latina ci sono 2 Tipi di Aggettivi: l’aggettivo deve sempre concordare con
sostantivo e corrisponde con;
1. Genere
2. Numero
3. Caso

Marco est amicus sincerus.


Ho bevuto vinum sincerum
Questo poeta e sincerus

4. Con ‘Us’, ‘a’, ‘um’


Altus Alta Altum

10
Bonus Bona Bonum
Clarus Clara Clarum
Dignus Digna Dignum
Doctus Docta Doctum
Durus Dura Durum
Malus Mala Malum
Mundus Munda Mundum
Rarus Rara Rarum
Romanus Romana Romanum
Sanus Sana Sanum
Sempiternus Sempiterna Sempiternum
Sincerus Sincera Sincerum
Stultus Stulta Stultum
Verus Vera Verum
Carus Cara Carum
‘Er’
Libera Libera Liberum
Aeger Aegra Aegrum
Asper Aspera Asperum
Miser Misera Miserum
Pulcher Pulchera Pulcherum
Sacer Sacra Sacrum
Accusative:
In (verso); in scoula
Ad: ad astra
Ante: ante portas
Secundum: secundum Lucam
Post: post aquas

11
Per: Per aspera
Contra:

Ablativo:
Sine: sine macula
Cum: cum laetitia
De: de bello Gallico
Ex: ex cathedra
In: (dentro) in ecclesia
Pro: pro patria (per la patria) pro bono publico (per bene publica)

Marco da un bel libro al figlio.


Marcus filio pulcherum librum dat

Marco prega nell’antico egitto.


Marcus orat in Aegypto antiqua
06/03/2024 (Mercoledi)
Per aspera ad astra

Atene e una citta famosa


Athenae oppidum est. (Singolare)
Atene e famoso.
Athenae oppidum sunt. (Plurale)

Second Declinazione, termina con ‘Ere’


Moneo Monemus
Mones Monetis
Mone Monent

12
Imperativo: Mone (singolare) Monete (plurale)
Debeo (dovere) Debere
Doceo (insegnare) Docere
Fleo (piangere) Flere
Habeo Habere
Oleo (cattivo odore) Olere
Respondeo Rispondere
Rideo (ridere) Ridere
Timeo (avere paura) Timere
Video (vedere) Videre
Moneo (Amunire, Avertire) Monere

Pecunia non olet (i soldi non puzzano)


Iunona moneta
Pronomi Possessivi
Meus Mea Meum
Tuus Tua Tuam
Suus Sua Suum
Noster Nostra Nostrum
Vester Vestra Vestrum
Suus Sua Suum

Gv. 20:28
Dominus meus et Deus meus (my Lord and my God).
Dominus noster
Oppidum vestrum
O mio buon Dio

13
O mi buonae Deus
Io vedo il mio amico
Video amicum meum
Tu vedi il tuo amico
Vides amicum tuum.
Marco vede il suo amico
Marcus videt suum amicum.

11-03-2024 (Lunedi)
Ubi (dove?): stato in luogo
Ubi sunt discepoli?
Dove sono studenti?
Ubi est puella?
Puella est in silva.
Dove est marcus?
Marcu est Romae. (marco e a Roma)
Dove est papa?
Papa est in Basilica/ecclesia.
Ubi caritas et amor Deus ibi est.
Dove e carita e amore Dio e li.
Ubi tu caius (Gaius), ibi ego caia (Gaia)
Ubi est magister lucis?
- Nescimus:
- Nescio
- Scio, me nihil scire

Es:
1. Marcus et Titus vident suos amicos
Marco e Tito vedono i suoi amici
2. Voi siete i miei amici
Vos mei amici estis

14
Nb. quando trova il verbo essere richiede sempre predicativo nominale che sempre in caso
nominativo
Pronomi personali
1a persona Seconda Persona 1a persona plurale 2a persona plurale
Nom Ego (io) Tu Nos Vos
Gen Mei (di me ) Tui Nostri/nostrum Vestri/vestrum
Dat Mihi (a me) Tibi Nobis Vobis
Acc Me (me) Te Nos Vos
Ablativo Me (con me) Te Nos vobis

Nb. – Nostri o vestri (quando si tratta di tutti noi)


- Nostrum o vestrum (quando si tratta uno di noi)
Ex:
1. Da mihi animas cetera tolle
Dammi le anime……..
2. Dammi moneta
Da mihi monetam
3. Lodiamo te, Dio
Laudamus te, Deus
4. Adoramus te, Domine
5. Te Deum Laudamus
Ti lodiamo Dio
6. Gloria in excelsis Deo
7. Domine! tua memoria (di noi) nostri aedificat nos (noi)
Signore! La tua memoria di noi ci edifica.
8. Chi di voi ama la lingua latina?
Quis vestrum linguam latinam amat?
= Nemo nostrum (nessuno di noi)
9. Ecclesia nostri est.
10. Quiquis vestrum est sine peccato primus lappidem mittat.
11. Contra factum non est argumentum. (contro il fatto non c’è l’argomento)
12. Rom 8,31: Si Deus pro nobis quis contra nos? Se Dio è per noi chi contra di noi.

Cum + ablativo
Cum + me= mecum
Cum + te = tecum
Cum + nobis= nobiscum

15
Cum + vobis= vobiscum
13-03-2024 (Mercoledi)
Repetitio est mater studiozum
Repetetione e madre degli studi.
 Ubi (dove?): stato in luogo (dove e papa? Papa e in chiesa)
 Quo (dove?): moto a luogo (quo vadis, dominae? (Dove vai, signore?) In Romam
(vado a Roma)
 Quoque (anche): Quoque tu Bruttis? Anche tu Bruttis?
Curriculum vitae (CV)
Tersa Declinazione (sono tre generi + tre grouppi)
Grouppo A
Casi Singolare Plurale
nominativus O,ra,tor (3) Oratoris (solo un consonanto ‘r’
Genetivus O,ra,to,ris (4) Oratorum
Dativus Oratori Oratori bus
Acusativus Oratorem Oratores
Vocativus Orator Oratores
Ablativus Oratore Oratori bus

Maschili:
1. Frater Fratris
2. Homo Homonis
3. Honor Honoris
4. Labor Laboris
5. Mos (Comportamento) Mois
6. Panis (il pane) Panisis
7. Pastor (pastore) Pastoris
8. Pater Pateris
9. Rex Regis
10. Sanguis Sanguinis

Homo homini lupus est.


Un uomo e una volte lupo per l’atri uomini.
Homo homini deus est.
Un uomo e una volte Dio per l’altri uomini.

16
Panem nostrum cotidianum da nobis
Daci il nostro pane quotidiano.
Vinum regum, rex vino rum.
Il vino e di Re e il Re e dei vini.
Dopo L’esame
20/03/2024 (Mercoledi)
Feminili:
Casi Singolare Plurale
nominativus Lex Leges
Genetivus Legis Legum
Dativus Legi Legibus
Acusativus Legem Leges
Vocativus Lex Leges
Ablativus Lege Legibus

Durus, dura, durum


‘Dura lex, sed lex’
The law is hard, but the law.
1. Lectio Lectionis
2. Lux (La Luce) Lucis
3. Mater Materis
4. Pax (La Pace) Pacis
5. Voluntas Voluntatis

Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis.


Salus Populi Romani (salvezza dell Popoli Ramani)
I gruppo (Neutro)
Come temporum
Casi Singolare Plurale
Nominativus Corpus Corpora
Genetivus Corporis Corporum
Dativus Corpori Corporibus
Acusativus Corpus Corpora
Vocativus Corpus Corpora
Ablativus Corpore Corporibus

17
1. Caput Capitis
Lectio sancti evangelii secundum lucam caput secundum.
2. Genus Generis
3. Nomen Nominis
4. Opus Operis
Opera omnia (tutte le opere di qualche ottore)
5. Tempus Temporis
O tempora (mama mia)
Tersa declinazione
1 gruppo: imparisillabi: maschile (orator), faminile (lex), Neutro (corpus)
Common charachteristic: singular (abblativo: ‘e’ ), Plural genetivo (um), Neutor (a),
II Gruppo: parisillabi
Casi Singolare Plurale
nominativus Hostis Hostes (nemico)
Genetivus Hostis Hostium (l’unica differenza fra primo e secondo gruppo)
Dativus Hosti Hostibus
Acusativus Hostem Hostes
Vocativus Hostis Hostes
Ablativus Hoste Hostibus

1. Civis Civis
2. Fons (le fonte) Fontis
3. Venter (lo stomoco) venteris
Plenus venter non studet libenter (lo stomoco pieno non si studia volentieri)

8/04/2024 (Lunedi)

No Sostantivo Italiano
1 Civis (m) G civis cittadino
2 Fons (m) G Fontis Fonte
3 Ventris (m) G Ventris Ventre
4 Ars G artis Arte
5 Finis g finis Fine
6 Mens g mentis Mente
7 Mors G (mortis) Morte

18
8 Pars (G partis) Parte
9 Urbs G urbis Città
10 Cor (n) G cordis Cuore
11 Os (n) G ossis Ossa
12 Lac (n) lactis Latte

Plenus venter non studet libenter : lo stomaco pieno non si studia volentieri.
Ars gratia (per) artis = L’arte per l’arte
Esempli gratia (ex.g ): per esempio
Verbi gratia (v.g) : per esempio
Opus citatum ([Link]) : opera citata
Mens sana in corpore sano: mente sano nel corpo sano
Ab Urbe condita : dalla fondazione di Roma
urbe: qualsiasi città
Urbe: se inizia con maiscula siginifica Roma
Ante Christum Natum
Post Christum natum
Sursum corda : in alto i nostri cuori
Tarde venentibus ossa; a chi arriva tarde mangia solo le ossa
3 gruppo (neutro)
I sostantivi che Caso Singolare Plurale termina con:
N Cor Corda
- E: G Cordis Cordium Mare, missale
- Al: D Cordi Cordibus animal
Ac Cor Corda
Caso Singolare Plurale
V Singolare
Cor PluraleCorda Singolare Plurale
N Mare Maria
Abl Animal
Code Animalia Exemplar
Cordibus Exemplaria
G Maris Marium Animalis Animalium Exemplaris Exemplarium
D Mari Maribus Animali Animalibus Exemplari Exemplaribus
Ac Mare Maria Animal Animalia Exemplar Exemplaria
V Mare Maria Animal Animalia Exemplar Exemplaria
Abl Mari maribus Animali Animalibus Exemplari Exemplaribus
- Ar
Le caratteristiche particolari di terza declinazione
Abl sing i

19
N pl: ia
G pl : ium
10-04-2024 (Mercoledi)
Tersa declinazione
Tre groupi
1. Impazisillabi
2. Pazisillabi
3. Neutor (e mare, al animale, a exemplar)

Aggetivi; primo groppo: us (er), a, um (prima e seconda declinazione)


Aggetivi: secondo grouppo: Er, Is, E (orator, finis, mare)
Is, Is , E
X, R, S
Ablativo singolare: i (ma ce eccezioni; 1. ex vetere testamento, 2. BibliaPauperum)
Tutti questi tre sono declinati come il terso gruppo di tersa declinazione:
Saluber, salubris, salubre
Salubris, salubris, salubris
Salubri, salubri, salubri
Salubrem, salubrem, salubre
Saluber, salubris, saluber
Salubri, salubri, salubri

Celeber (Orator celeber, Imperator celeber), celebres (Regina celebris), celebre (Templum
celebre).
Saluber, salubris, salubre

Maschile, fimine, neutor


Brevis, breviis, breve
Levis, leviis, leve

20
Difficilis, difficiliis, difficile
Facilis, faciliis, facile
Gravis, graviis, grave
Omnis, omniis, omne

X x x
Felix Felix Felix

R R R
Pauper (povero), Pauper, Pauper
Sapiens, Sapiens, Sapiens
Omnipotens, Omnipotens Omnipotens

 Singolare: Omne Mare Plurale: Omnia Maria


 Singolare: Gravis Morbis Plurale: Graves Morbi
 Singolare: Facilis Mors Plurale: Morte Faciles
 Singolare: Opus Difficile Plurale: Opera Difficilia
15-04-2024 (Mercoledi)
Extra Omnes (Tutti Fori: coloro che non hanno il diritto di partecipare devonno uscire)
Extra Tempus (siamo fori del tempo)
Primo Congugazione
Laudare (Are)
Io Laudo
Tu Laudas
Lui/Lei Laudat
Noi Laudamus
Voi Laudatis
Loro Laudant
Secondo Congugazione

21
Monere (Ere)
Io Mono
Tu Mones
Lui/lei Monet
Noi Monemus
Voi Monetis
Loro Monent
Terso Congugazione
Credere (dare il cuore a qualcuno; signore)
Consonante, U
Io Credo
Tu Credis
Lui/Lei Credit
Noi Credimus
Voi Creditis
Loro Credunt
Imperativo: Crede, Credite
Gov. 14: 15 ‘Se non mi credete, Proter opera mea credite’
Op. cit. : Ebriviazione nell biblographea (Opus Citatum)
Capere (prendere)
Capio
Capis
Capit
Capimus
Capitis
Capiunt
Imperativo: cape, capite
Fugere

22
Fugio
Fugis
Fugit
Fugimus
Fugitis
Fugiunt
Tempus Fugit (il tempo scappa)
Facere
Facio
Facis
Facit
Facimus
Facitis
Faciunt
Struere
Struo
Struis
Struit
Struimus
Struitis
Struunt
Tribuo
Tribuis
Tribuit
Tribuimus
Tribuitis
Tribuunt
Accipere

23
Accipio
Accipis
Accipit
Accipimus
Accipitis
Accipiunt
Imperativo: accipe, accipite
Agere (Agire, Fare)
Ago
Agis
Agit
Imerativo; Age, Agite
Bibere (bere)
Bibo
Imperativo: bibe, bibite
Dicere (dire)
Dico
Imperativo: dic, dicite
Dic mihi (dimmi)
Benedicere
Benedico
Benedic me pater
Imperativo: benedic, benedicite
Gratias Agere (ringraziare)
Diligere (amare)
Diligo
Imperativo: dilige, diligite
Translation:

24
Quem Deus diligit castigat.
Diligite inimicos vestros et orate puo enimicis.
17/04/2024
a. Quem Deus diligit castigat= Dio castiga chi ama
Deus: 2 declinazione caso nominativo
Castigat: 3 pessoa singolare verbo castigare
Diligit :
Quem:
b. Diligite inimicos vestros et orate pro inimicis: amate i vostri nemici e pregate per i
nemici
Diligite: imperativo plurale
Inimicos: accusativo plurale
Vestros : accusativo plurale
Orate: imperativo plurale della 1a coniugazione
Pro : preposizione che regge il caso ablativo
Barba non facit philosophium: la barba non fa il filosofo.
Vita comunis maxima poenitentia: la vita comunitaria è la massima penitenzia
Magister pueros legere, scribire et recitare docet
= il maestro insegna i ragazzi leggere, scrivere e recitare.
Pueri in tabulis sententias scribunt deinde (poi, dopo in seguito) recitant.
= i ragazzi scrivono le frasi sulle tavolette poi recitano.
Non scholae, sed vitae discimus
= impariamo non per la scuola ma per la vita.
Gloria in exceelsis Deo et in terra pax hominibus. Laudamus te, benedicimus te, adoramus te,
glorificamus te, gratias agimus.
Gloria= nominativo
Pax= nominativo
Te= pronome personale tu nel caso accusativo
Gratias= dativo plurale
4a coniugazione
I lungo + re

25
Pronome personale Singolare Pro. personale Plurale
Ego Audio Nos Audimus
Tu Audis Vos Auditis
Ille, illa, illud Audit Illi, illae, illa Audiunt

1. Nos christiani in ecclesiam saepe venimus et verbum Dei audimus


= Noi cristiani veniamo spesso in chiesa e ascoltiamo la parola di Dio
2. Christiani Christum audire debent (debeo, ere)
No Latino Italiano
1 Audire Udire,ascoltare
2 Finire Finire
3 Venire Venire
4 Punire Punire

IV Declinazione
a. Masculino
Caso Singolare Plurale
N Spiritus Spiritus
G Spiritus Spirituum
D Spirítui Spiritibus
Ac Spiritum Spiritus
V Spiritus Spiritus
Abl Spiritu Spiritibus

22/04/2024 (Lunedi)
In nomine Patri set Filii et Spiritus Sancti.
Nomine (Genetivo) (Nominis)
Tersa declenazione; primo groupo (neutrum)
Filii (genetavio)
Seconda Declenazione (mashile)
Spiritus Sancti (Genetivo)
Dominus Vobiscum (ablativo)
Et cum Spiritu tuo (ablativo)

26
Gloria (nominativo, prima declinazione, feminile ) Patri (dativo) et Filio (dativo) et Spiritui
Sancto (dativo)
San Augustino: Qui cantat bis orat (chi canta pegga due volte)
Pater
Filius
Spiritus
Jesus
Nominativo: Jesus
Genetivo: Jesu
Dativo: Jesu
Accusativo: Jesum
Vocativo: Jesu
Ablativo: Jesu
1. Exercitus-us
2. Fructus-us
3. Gradus-us
4. Motus-us (ablative maschie: Motu Proprio: la propira iniziatta)
5. Portus-us (il porto)
6. Senatus-us (S.P.Q.R: senatus (quarta declenazione, mascie) populusque (seconda
declinazione, mashie) romanus
7. Risus-us (il soriso rizta) (Risus abundat in ore stulorum)
8. Vultus-us (il volto, facia)

Ave Maria
Ave (aveo (imperativo), avere (stare bene, salute, salve) Maria (ave anima christiana:
arrivederci anima cristiana), gratia plena (ablativo), Dominus Tecum (te cum; ablativo),
benedicta tu in mulieribus (ablativo (nominativo; mulier, mulieris, (dona), fra le donne), et
benedictus fructrus ventris tui, jesus. Sancta Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatoribus,
nunc (adesso) et in hora (ablativo) mortis nostrae (genetivo, feminile)

Cia o Arrivederci: (ave all inizzio vale alla fine)


Barnaba erat vir bonus et plenus Spiritu Sancto (ablative)
La quarta declenazione; I sostantivi fermano con ‘us’/maschile

27
Casie Sigolare Plurale
Nominativo: Genu Genua
Genetivo: Genus Genuum
Dativo: Genu Genibus
Accusativo: Genu Genua
Vocativo: Genu Genua
Ablativo: Ggenu Genibus
Eccezioni; alcuni casi sono feminile
Manus-us ‘manus manum lavat (una mano lava altra mano: espressione un po negativo; io ti
do un favore e tu mi da altro favore)
Domus: la casa (Domus aurea (casa d’oro): un plazzo di Nerano, e un espressione dedicato
alla Donna nella Litania)
Declinazioni
I. Feminile (poccissimi feminile); il tema e ‘a’
II. Maschi, neutri, pochissimi feminile; il tema e ‘o’
III. Mashcile, feminile, neutro; il tema e ‘consonante’ (orato’r’) o (mari) ‘i’
IV. Maschile, neutro, pochissimi feminile; il tema e ‘u’
V. Faminile; il tema e ‘e’
Le date per l’esami: 3, 5 10
Res (Rei): una cosa
24/04/2024 (Mercoledi)
S.t. v. b. e. e. v =
Si tu vales, bene est, ego valeo: se tu stai bene, ottimo anche io sto bene
Captatio benevolentiae: prendere qualcuno, attirare l’attenzione
V declinazione
Femminile con alcuni eccezioni in maschili
Caso Singolare Plurale
N Res Res
G Rei Rerum
D Rei Rebus
Ac Rem Res
V Res Res
Abl Re Rebus
28
Latino Italiano
Fides, -ei (f) Fede
Spes, -ei (f) Speranza
Facies,-ei (f) Faccia
Meridies,-ei (m) mezzoggiorno
Dies (f/m) Giorno

*Dies,-ei (può essere maschile e femminile)


Es: octava dies
Dies accademicus
Res publica: cosa pubblicca
Rerum novarum: cose nuove
Ad rem; partiamo subito al nucleo/ al nodo
Omni die: Ogni giorno
Omni die dic Mariae mea laudes anima eius gesta, eius festa cole splendidissima
ogni giorno di a Maria, l’anima mia laude la sua festa, la sua gesta con
Dies irae = il giorno di ira
PRONOMI
Pro + nome; qualcosa che sostituisce il nome.
1. Pronomi personali

Caso Sing/plurale
Questo N - Quindi se non
ha il valore riflessivo.
G a lui o lei. Sui
corrisponde
D Sibi
Acc Se
V -
Abl Se

Es: Marcus laudat se


Marcus librum sibi dat
Marcus properat romam et secum amicum: Marco va a Roma e porta con se amico portat

29
2. Pronome possessivo
Meus,-a, -um noster,a-um
Tuus,-a, -um vester, -a,-um
Suus,-a,-um suus,-a, -um

Nb. Il pronome possessivo di terza persona ha solamente il valore riflessivo.


Es;
a. Ego laudo magistrum meum
- Tu laudas magistrum tuum
- Marcus magistrum suum
a. Ego laudo magistrum (di Marco)
In latino: non posso dire io lodo maestro di Marco
- non posso dire io leggo il suo quaderno.
3. Pronome Determinativo

Caso Singolare Plurale


N Is Ea Id Egli, ella, esso ei eae ea
Lui, lei ciò
G eius eius eius eorum earum Eorum
D ei ei ei eis eis Eis
Acc eum eam id eos eas Ea
V - - --
Abl Eo ea Eo eis eis eis

Studente ascolta la lezione, lui è in scuola


Discipulus lectionem audit, is in schola est.

Loro lavorano senza me


Ei laborant sine me

Il discepolo loda il suo maestro per il suo libro


discipulus laudat suum magistrum propter eius librum.

I bambini amano la loro madre per il suo amore (verso i bambini)

Dopo Secondo L’esame

06-05-2024 (Lunedi)
Pronomi Determenativi
Nominative: Is, ea, id Ei, Eae, Ea
30
Genetivo; Eius Eurum, earum, eorum
Dattivo: Ei Eis
Accusativo: Eum, eam, id Eos, eas, ea
Ablativo: Eo, ea, eo Eis

Pronome Personale (terza persona)


Ego
Tu
Pronome Possessivo
Meus, fuus, suus
Esempi:
 Discipulus laudat magistrum suum (discepolo laude suo miestro)
 Ego laudo magistrum eius (io laudo mio miestro)
 Deus gaudet ex operibus suis (Dio gioisce dalle sue opere)
 Nos Deum non videmus sed eum agnoscimus ex operibus eius. (Noi non vediamo Dio,
ma lo conosciamo dalle sue opere)
 Marcus amat patriam suam (Marco ama la sua patria)
 Ego amo Patriam eius. (Io amo la sua patria)
 Amo te (ti amo)
 Discipuli laudant magistros suos. (Alumni lodano i suoi professori)
 Nos laudamus magistros eorum (Noi lodiamo i loro magistri)
 Pater monet filias suas (Il padre ammonisce le sue figlie)
 Vos monetis Filias eius. (Voi ammonite le sue figlie)
 Pater et Mater monent filias suas. (Padre e Madre ammoniscono le loro figlie)
 Vos monetis filias eorum. (voi ammonite le loro figlie)

Pronome Determinativo
Singolare plurale
Nominativo: Idem, Eadem, Idem (lo medesimo) Eidem, Eaedem, Eadem
Genitivo: Eiusdem Eorundem, Earundem, Eorundem
Dativo: Eidem Eisdem

31
Accusativo: Eundem, Eandem, Idem Eosdem, Easdem, Eadem
Abblativo: Eodem, Eadem, Eodem Eisdem
Nell Biblografia;
Maschile Autore:
Cicero, De Amicitia, V, 1
Idem (lo stesso autore), De Sacerdote, VII, 2
Idem (lo stesso autore), Idetem (lo stesso libro), VIII, 3
Idem. (dello stesso paragrafo)
Ibid. (ibidem: lo stesso, lo stesso libro, nello stesso luogo)
Op. cit. (opus citatum)
Faminile Autore
Maria Maco, Roma Citta
Eadem, Roam Citta
Idem, eadem, idem (sono usati come medesimo: lo stesso)
Idem per Idem (espressione: quando non e un bella giustizia, una cosa spiega con la stessa cosa,
non devi dire le cose cio che hai gia detto)
08-05-2024 (Mercoledi)
Edicola (dove vendeno I giornali, anche piccole foto religiose sulla strada)
Pronome determinativo: singolare plurale
Nominativo; Ipse, Ipsa, Ipsum Ipsi, Ipsae, Ipsa
Genetivo: Ipsius Ipsorum, Ipsarum, Ipsorum
Dattivo: Ipsi Ipsis
Accusativo: Ipsum, Ipsam, Ipsum Ipsos, Ipsas, Ipsa
Ablativo: Ipso, Ipsa, Ipso Epsis
Esempi:
Medice, cure te ipsum (Medico, cura te stesso)
Ipse magister dicet (Lo stesso maestro l’ho detto)
Magister de historia narrate et idem magister etiam de musica narrat. (Maestro della storia
insegna e anche lo stesso insegna la musica).

32
Marcus et Titus eundem patrem habent (Marco e Tito hano lo stesso padre)
Honora patreni et matrem ipse Deus obis dicit. (Dio dice a noi, onore padre e madre)
Cras ad nos Ipse sanctus pater venitt. (Domain lo stesso santo padre viene a noi)
Grande Dossologia
Per ipsum
Et cum ipso
Et in ipso
Est tibi Deo Patri Omnipotenti
In unitate spiritus sancti
Omnis honor et gloria
In saecula saeculorum.
Pronomi personale:
Ego, tu
Pronomi determanativo
Is, ea, id, idem, eadem, idem, ipse, ipsa, ipsum
Pronomi relative: (in relazione con nome: laudo nomine qui virtutem amat, entraduce la frase
relativa)
Casi Singolare Plurale
Nominativo: Qui, Quae, Quod Qui, Quae, Quae
Genetivo: Cuius Quorum, Quarum, Quorum
Dativo: Cui Quibis
Accusativo: Quem, Quam, Quod Quos, Quas, Qquae
Abblativo: Quo, Qua, Quo Quibis
Esempi:
 Laudo mulierem quae pueros amat.
 Laudo matrem et patrem qui suos filios amant.
 Epistulam quam scribo, brevis est. (La lettera che scrivo e breve)
 Epistulas quas scribo, breves sunt. (le lettere che scrivo sono breve).
 Laudo muliere (dominam) quae curat aegros (Lodo la signora che cura i malati).

33
15-05-2024 (Mercoledi)
Nihil Desperandvm : niente Desperatione (have courage, don’t be depirated)
Pronomi;
 Personali: Ego, Tu
 Possessive: Meus, Tuus
 Determinativi: Ies, Ea, Id/ Idem, Eadem, Idem/ Ipse, Ipsa, Ipsem
 Relative: Qui, Quae, Quod
Esempi:
 Lego librum qui mihi placet (Leggo un libro che mi piace).

 Liber quem lego mihi placet (Il libro che lego mi piace).

 Pictura quam video mihi placet (La pittura che vedo mi piace).

 Fanciulla de qua dico vobis pia est (La ragazza della quale vi parlo e pia).

 Laudo magisterum cuius opera tu amas (Io lodo il maestro del quale opere tu ami).

 Ex. 3:14 Ego sum, qui sum (io sono, cului che sono).

 Pater noster qui es in coelis (Padre nostro che sei nei cieli).

 Cui bono? (al vantagio di chi?, chi serve?, che senso ha?)

Pronomi Dimostrativi:
Casi Singolare plurale
Nominativo: Hic, Haec, Hoc Hi, Hae, Haec
Genetivo: Huius Horum, Harum, Horum
Dativo: Huic His
Accusativo: Hunc, Hanc, Hoc Hos, Has, Haec
Abalativo: Hoc, Hac, Hoc His
(Questi pronomi sono importanti ad capire formula sacramentale).
Significa: questo

34
 Accipite (accipire: prendere) et manducate (manducare: mangiare) ex hoc omnes
Hoc est enim (averbio: in fatti, da verro) corpus meum (nominativo singolare)
Quod pro vobis (vos) pradetur.

 Accipite (imperativo, plurale, la tersa declanazione) et bibite ex (ablativo) eo (esso, essa:


da questo; is, ea, di) omnes (nominativo plueale)
Hic (nominative singolare) est enim (da vero, infatti) calix (nominativo singolare) sangunis
(genetivo singolare) mei (genetivo singolare)
Novi (agettivo, neutro) et aeterni testamenti (seconda declinazione, neutro)
Qui pro vobis (vos) et pro multis effundetur
In remissionem (Accusativo, tersa declinazione) peccatorum (genetivo plurale)
Hoc facite (imperative plural) in meam commemorationem (accusative).

20-05-2024 (Lunedi)
Quadesto, quadesta (le parole italiane: qualcosa a vicino a chi sto parlando)

Casi Singolare Plurale


Nominativo: iste, ista, istud isti, istae, ista
Genetivo: istius istarum, istarum, istorum
Dativo: isti istis
Accusativo: istum, istam, istud istos, istas, ista
Ablativo: isto, ista, isto istis
_______________________________________________

Casi Singolare Plurale


Nominativo: Ille, Illa, Illud Illi, Illae, Illa
Genetivo: Illius Illorum, Illarum, Illorum
Dativo: Illi Illis
Accusativo: Illum, Illam, Illud Illos, Illas, Illa

35
Ablativo: Illo, Illa, Illo Illis
Significa: Quell , Quello, Quella,
Adeodatus: data dal Dio
Tremendum hoc intellectum (intelleto piu grande)
Abbiamo visto il tempo di presente
Laudo, laudare, lauda: 1. futurum, 2. indicativo presente, 3. imperfatum
Indicativus imperfecti actio: imperfetto
Il modo di costituire imperfetto
Amare:
1. Ama+ba+m Amaba+ba+mus
2. Ama+ba +s Amaba+ba+tis
3. Ama+ba+t Amaba+ba+nt
Namquam amabam sed amabam amare (ancora non amavo ma gia amavo amare) San.
Augustinus
1. Habe+bam Habe+Bamus
2. Habe+bas Habe+batis
3. Habe+bat Habe+bant
Legere
1. Lege+ba+m Lege+ba+mus
2. Lege+ba+s Lege+ba+tis
3. Lege+ba+t Lege+ba+nt
Audio
1. Audi+e+ba+m Audi+e+ba+mus
2. Audi+e+ba+s Audi+e+ba+tis
3. Audi +e+ba+t Audi+e+ba+nt
Essere
1. Eram Eramus
2. Eras Eratis
3. Erat Erant
22-05-2024 (Mercoledi)
Descrizione nell’ passato
 Amica mea erat valde pulchra. (La mia amica era molto bella).

36
 In principio erat verbum (in principio era il verbo).
 In foro Romano rotundum templum erat uib virgines vestales ignem perpetuum
custodiebant (Nel Foro Romano cera un rotondo tempio dove le virgini vestali
orcustodivano un fuoco perpetuo).
 Pueri Romani in schola magistrum audiebant et de viris illustribus discebant,
legebant et scribant (I ragazzi romani a scuola ascoltavano il maestro e imparavano a
conoscere gli uomini famosi, leggevano e scrivevano).

Futurum Premum
1. Ama-bo (Amero) Ama-bi-mus
2. Ama-bis Ama-bi-tis
3. Ama-bit Ama-bu-nt
1. Mone-bo Mone-bi-mus
2. Mone-bis Mone-bi-tis
3. Mone-bit Mone-bunt
1. Leg-a-m Leg-e-mus
2. Leg-e-s Leg-e-tis
3. Leg-et Leg-e-nt
1. Audi-a-m Audi-e-mus
2. Audi-e-s Audi-e-tis
3. Audi-e-t Audi-e-nt
Essere
1. Ero Erimus
2. Eris Eritis
3. Erit Er
Dominus vrtutem populo suo dabit, (Il Signore darà la forza al suo popolo)
Dominus populo suo benedicet (Il Signore benedirà il suo popolo): Ps. 28:10
In hoc signo vinces (In questo segno vincerai).
Laudo (prima persona singolare), Laudare (infinito), Laudavi (prima persona perfectum),
Laudatum (supinum)
Tutta la grammatica sviluppa sul base di queste quattro forme.
In latino abbiamo 6 tempi
Laudo: 1. futurm premum, 2. presente, 3. imperfetto
Laudavi: 4. plusquamperfectum, 5. perfectum 6. futurum secondum

37
Perfectum (corrisponde al perfetto in italiano, passato prossimo, e passato remoto: ho lodat,
lodai, ebbi lodato)
Laudavi
1. Laudav-i Laudav-imus
2. Laudav-ist Laudav-istis
3. Laudav-it Laudav-erunt

27-05-2024 (Lunedi)

Nenimus, vidimus et Deus vicit (siamo venuti, abbiamo visto e Dio ha vinto).

Plusquamperfectum (trapassato; avevo detto; dixeram) ----perfectum (Passato Prossimo)-----


praesens------

Lego librum quod aliquis mihi dedit. (Ho letto un libro che qualcuno mi ha aveva regalato).
Renunciaverunt omnia, quae fecit Deus. (Riferirono tutto cio che Dio aveva compiuto).

Laudav: eram eramus


Eras eratis
Erat erant
Moneo: monui: monueram
Dico: dixi: dimera
Audi: audivi: audireram
Esse: fueram (ero stato)

Quando ce bat il tempo e sempre imperfetto.


Exodus 7: 6: Moyses fecit sicut Dominus ei dixerat. (Mose ha fatto come il signore gli aveva
detto).
Mt. 2:9: Et ecce stella quam viderant in orient antecedebat eos. (ed ecco la stella che avevano
visto ……

Laudo: laudabo
Laudabam

Laudavi: laudavero (futuro)


Laudareram (plusquamperfecto)

38
Praesens----------futuro II-------------Futuro I
Spero che dopodomani correggerai la lettera che domani ti avro scritto.

Io: Laudavero
Tu: Laudaveris
Lui/lei: Laudaverit
Noi: Laudaverimus
Voi: Laudaveritis
Loro: Laudaverint (invece di scrivere ‘un’, scriviamo ‘int’ perche e il futuro perfetto)

39

Potrebbero piacerti anche