ISI KANDUNGAN

BIL TAJUK M/S

1. Menambah dan menolak dua atau lebih ungkapan algebra 1
(Mengenalpasti sebutan serupa dan sebutan tidak serupa)
Jawapan 2
2. Mendarab ungkapan algebra yang mengandungi satu sebutan 158
Jawapan 159
3. Membahagi ungkapan algebra yang mengandungi satu sebutan 183
Jawapan 184
4. Kembangkan dua ungkapan algebra
-Kembangkan ungkapan algebra satu kurungan
(i) Latihan 1 dan jawapan 3-4
(ii) Latihan 2 dan jawapan 5-6
5. Mempermudahkan ungkapan algebra yang melibatkan gabungan operasi
termasuk kembangan satu kurungan
(i) Latihan 1 dan jawapan 7-8
(ii) Latihan 2 dan jawapan 9-11
(iii) Latihan 3 dan jawapan 12-13
(iv) Latihan 4 dan jawapan 14-15
(v) Latihan 5 dan jawapan 16-17
6. Kembangan dua ungkapan algebra
-Kembangkan ungkapan algebra dua kurungan
(i) Latihan 1 dan jawapan 18-21
(ii) Latihan 2 dan jawapan 22-26
7. Mempermudahkan ungkapan algebra yang melibatkan gabungan operasi
termasuk kembangan dua kurungan
(i) Latihan 1 dan jawapan 27-29
8. Pemfaktoran ungkapan algebra
A. Menfaktorkan ungkapan algebra dengan pelbagai kaedah
(i) Latihan 1 : FSTB nombor bulat 30-32
Jawapan 33
(ii) Latihan 2 : FSTB nombor bulat dan pembolehubah 33-36
Jawapan 37
(iii) Latihan 3 : Faktor ungkapan algebra yang melibatkan gabungan operasi 38-39
(3 sebutan)
Jawapan 40
(iv) Memfaktorkan ungkapan algebra melibatkan nombor kuasa dua
sempurna
Rumus : 𝑎2 − 𝑏2 = (𝑎 − 𝑏)(𝑎 + 𝑏) 41-43
BIL TAJUK M/S
Jawapan 44
(v) Menggunakan pendaraban silang
- Latihan 1 dan jawapan 45-48
- Latihan 2 dan jawapan 49-53
- Latihan 3 dan jawapan 54-58
(vi) Menggunakan pemfaktoran berkumpulan (factorisation by grouping) 59-62
Jawapan 63
9. B. Faktorkan dan permudahkan pecahan algebra dengan pelbagai kaedah
(i) Latihan 1 : FSTB nombor bulat 64-67
Jawapan 68
(ii) Latihan 2 : FSTB nombor bulat 69-72
Jawapan 73
(iii) Latihan 3 : FSTB nombor bulat dan pembolehubah 74-77
Jawapan 78
(iv) Faktorkan dan permudahkan pecahan algebra melibatkan nombor
kuasa dua sempurna
Latihan 1 dan jawapan 79-84
(vi) Faktorkan dan permudahkan pecahan algebra menggunakan
pendaraban silang dan nombor kuasa dua sempurna
Latihan 2 dan jawapan 85-93
(vii) Faktorkan dan permudahkan pecahan algebra menggunakan
pendaraban silang
Latihan 3 dan jawapan 94-100
10. Penambahan pecahan algebra
- Menambah pecahan algebra dengan penyebut yang sama
- Salah satu daripada penyebutnya ialah gandaan bagi penyebut yang lain
- Penyebut pecahan tersebut tidak mempunyai faktor sepunya
- Penyebut pecahan mempunyai faktor sepunya
Latihan 1 dan jawapan 101-104
Latihan 2 dan jawapan 105-109
Latihan 3 dan jawapan 110-114
Latihan 4 dan jawapan 115-121
Latihan 5 dan jawapan 122-128
11. Penolakan pecahan algebra
- Menolak pecahan algebra dengan penyebut yang sama
- Salah satu daripada penyebutnya ialah gandaan bagi penyebut yang lain
- Penyebut pecahan tersebut tidak mempunyai faktor sepunya
- Penyebut pecahan mempunyai faktor sepunya
Latihan 1 dan jawapan 129-132
BIL TAJUK M/S
Latihan 2 dan jawapan 133-137
Latihan 3 dan jawapan 138-142
Latihan 4 dan jawapan 143-148
Latihan 5 dan jawapan 149-157
12. -Pendaraban dan permudahkan ungkapan algebra dan pecahan algebra yang
melibatkan kembangan dan pemfaktoran
- Gabungan operasi ungkapan algebra dan pecahan algebra
Latihan 2 dan jawapan 160-163
Latihan 3 dan jawapan 164-169
Latihan 4 dan jawapan 170-176
Latihan 5 dan jawapan 177-182
13. -Pembahagian dan permudahkan ungkapan algebra dan pecahan algebra
yang melibatkan kembangan dan pemfaktoran
- Gabungan operasi ungkapan algebra dan pecahan algebra
Latihan 2 dan jawapan 185-189
Latihan 3 dan jawapan 190-196
Latihan 4 dan jawapan 197-202
Permudahkan (mengumpulkan sebutan yang serupa).

1. 2𝑎 + 𝑏2 − 𝑏 + 4𝑏 11. 9𝑥 − 2𝑦 + 2𝑦 − 3𝑦
= =

2. 𝑎2 + 𝑎 − 2𝑎 + 𝑎2 12. 2𝑥 + 5 + 4𝑥
= =

3. 𝑐3 + 𝑐2 + 𝑐3 13. 6 + 4𝑥 + 3 − 2𝑥
= =

4. 8 + 3𝑏2 − 2 + 𝑎 + 𝑏2 14 4 + 2𝑥 + 𝑥 + 3 − 5𝑥
= =

5. 2𝑎 + 𝑏2 − 𝑎 + 𝑏2 15. 5𝑥 + 𝑥 2 − 3 − 2𝑥 − 3𝑥 2 + 3
= =

6. 3𝑎2 − 3𝑎 − 2𝑎2 + 3 16. −3𝑥 + 1 + 2𝑥 2 − 4𝑥 + 𝑥 2

= =

7. 3𝑐 2 − 3𝑎 + 𝑐 2 + 𝑎 17. 𝑥 + 𝑥 3 − 2𝑥 2 + 2𝑥 3 − 4𝑥
= =

8. 𝑏3 + 5𝑏 + 𝑏2 + 𝑏 18 7 − 3𝑥 + 5 + 6𝑥 − (−2𝑥)
=

9. 8𝑐 − 2𝑏 + 𝑐 − 𝑏 + 𝑎2 19 4𝑥 2 − (𝑥 + 4) + 3𝑥 + 𝑥 2 + 2
= =

10. 3𝑎2 + 4𝑏 + 2𝑎2 − 𝑏 20. (2𝑥 + 5𝑥) − (3𝑥 − 𝑥)

= =

1
JAWAPAN:

1. 2𝑎 + 𝑏2 + 3𝑏 2. 2𝑎2 − 𝑎 3. 2𝑐 3 + 𝑐 2

4. 4𝑏2 + 6 + 𝑎 5. 𝑎 + 2𝑏2 6. 𝑎2 − 3𝑎 + 3

7. 4𝑐 2 − 2𝑎 8. 𝑏3 + 𝑏2 + 6𝑏 9. 𝑎2 − 3𝑏 + 9𝑐

10. 5𝑎2 + 3𝑏 11. 9𝑥 − 3𝑦 12. 6𝑥 + 5

13. 2𝑥 + 9 14. 7 − 2𝑥 15. 3𝑥 − 2𝑥 2

16. 3𝑥 2 − 7𝑥 + 1 17. 3𝑥 3 − 2𝑥 2 − 3𝑥 18. 5𝑥 + 12

19. 5𝑥 2 + 2𝑥 − 2 20. 5𝑥

2
Latihan 1

Kembangkan ungkapan algebra berikut (1 kurungan).

1. 6(𝑥 + 2) 11. 5(𝑥 − 1) 21. 2(−𝑥 + 6)

= = =

2. 5(2𝑥 + 1) 12. 2(6𝑥 − 1) 22. 2(−5𝑥 + 1)

= = =

3. 5(4𝑥 + 1) 13. 8(𝑥 − 4) 23. 4(−𝑥 + 5)

= = =

4. 2(2𝑥 + 1) 14. 7(𝑥 − 5) 24. 2(−2𝑥 − 1)

= = =

5. 5(3𝑥 + 1) 15. 4(3𝑥 − 2) 25. 3(−5𝑥 − 1)

= = =

6. 3(𝑥 + 9) 16. 2(8𝑥 − 3) 26. 9(−𝑥 − 3)

= = =

7. 3(𝑥 + 7) 17. 9(2𝑥 − 3) 27 −7(−𝑥 + 3)

= = =

8. 3(3𝑥 + 4) 18. 5(𝑥 − 1) 28. −4(−3𝑥 + 3)

= = =

9. 7(𝑥 + 4) 19. 6(5𝑥 − 8) 29. −4(−7𝑥 − 4)

= = =

10. 5(𝑥 + 1) 20. 4(2𝑥 − 3) 30. −8(−6𝑥 − 5)

= = =

3
JAWAPAN:

1. 6𝑥 + 12 2. 10𝑥 + 5 3. 20𝑥 + 5 4. 4𝑥 + 2

5. 15𝑥 + 5 6. 3𝑥 + 27 7. 3𝑥 + 21 8. 9𝑥 + 12

9. 7𝑥 + 28 10. 5𝑥 + 5 11. 5𝑥 − 5 12. 12𝑥 − 2

13. 8𝑥 − 32 14. 7𝑥 − 35 15. 12𝑥 − 8 16. 16𝑥 − 6

17. 18𝑥 − 27 18. 5𝑥 − 5 19. 30𝑥 − 48 20. 8𝑥 − 12

21. −2𝑥 + 12 22. −10𝑥 + 2 23. −4𝑥 + 20 24. −4𝑥 − 2

25. −15𝑥 − 3 26. −9𝑥 − 27 27. 7𝑥 − 21 28. 12𝑥 − 12

29. 28𝑥 + 16 30. 48𝑥 + 40

4
Latihan 2

Kembangkan ungkapan algebra berikut (1 kurungan).

1. 3(𝑎 + 2) 11. 3(2𝑎 + 4) 21. 9(2𝑎 + 3)

= = =

2. 8(𝑑 + 7) 12. 6(2𝑎 + 5) 22. 𝑎(3𝑎 − 4)

= = =

3. 4(𝑏 + 6) 13. 4(2𝑒 + 5) 23. 3𝑎(2𝑎 + 2)

= = =

4. 5(𝑧 − 4) 14. 2(4𝑦 + 7) 24. 5𝑦(2𝑦 + 7)

= = =

5. 9(𝑓 − 6) 15. 4(3𝑗 − 6) 25. 5𝑎(3𝑎 + 4)

= = =

6. 12(𝑥 + 3) 16. 5(2𝑞 − 9) 26. 4𝑎(2𝑎 − 1)

= = =

7. 16(𝑔 − 1) 17. 3(2𝑒 + 5𝑡) 27 3𝑎(6 − 𝑎)

= = =

8. −(𝑝 + 2) 18. 5(6𝑦 + 2𝑤) 28. 2𝑎(𝑑 + 𝑎)

= = =

9. −6(𝑞 + 1) 19. 7(6𝑘 − 2𝑣) 29. 𝑞(𝑥 + 𝑦)

= = =

10. −7(𝑚 + 7) 20. 9(2𝑤 − 𝑒) 30. 2𝑎(3𝑎 − 2𝑏)

= = =

5
JAWAPAN:

1. 3𝑎 + 6 2. 8𝑑 + 56 3. 4𝑏 + 24 4. 5𝑧 − 20

5. 9𝑓 − 54 6. 12𝑥 + 36 7. 16𝑔 − 16 8. −𝑝 − 2

9. −6𝑞 − 6 10. −7𝑚 − 49 11. 6𝑎 + 12 12. 12𝑎 + 30

13. 8𝑒 + 20 14. 8𝑦 + 14 15. 12𝑗 − 24 16. 10𝑞 − 45

17. 6𝑒 + 15𝑡 18. 30𝑦 + 10𝑤 19. 42𝑘 − 14𝑣 20. 18𝑤 − 9𝑒

21. 18𝑎 + 27 22. 3𝑎2 − 4𝑎 23. 6𝑎2 + 6𝑎 24. 10𝑦 2 + 35𝑦

25. 15𝑎2 + 20𝑎 26. 8𝑎2 − 4𝑎 27. 18𝑎 − 3𝑎2 28. 2𝑎𝑑 + 2𝑎2

29. 𝑞𝑥 + 𝑞𝑦 30. 6𝑎2 − 4𝑎𝑏

6
Latihan 1

Permudahkan ungkapan algebra berikut:

1. 2(4𝑥 + 2) + 6(3𝑥 + 4) 9. 6(𝑥 − 4) − (2 − 4𝑥)

= =

2. 2(4𝑥 + 2) + 6(3𝑥 − 4) 10. 6(𝑥 − 4) − (4𝑥 + 2)

= =

3. 2(2 + 4𝑥 ) + 6(3𝑥 − 4) 11. 6(𝑥 − 4𝑦) − (4𝑥 + 2𝑦)

= =

4. 6(3𝑥 − 4) + 2(2 + 4𝑥) 12. 6(𝑥 − 4𝑦) − (4𝑥 − 2𝑦)

= =

5. 6(3𝑥 − 4) + 2(2 − 4𝑥) 13. 6(𝑥 − 4𝑦) − 5(4𝑥 − 2𝑦)

= =

6. 6(3𝑥 − 4) − 2(2 − 4𝑥) 14. 6(4𝑦 − 𝑥) − 5(4𝑥 − 2𝑦)

= =

7. 6(𝑥 − 4) − 2(2 − 4𝑥) 15. 6(4𝑦 − 𝑥) − 5(4𝑥 − 2𝑦)

= =

8. 6(𝑥 − 4) − 1(2 − 4𝑥) 16. 2(𝑥 − 4𝑦) − 6(4𝑥 − 𝑦)

= =

7
JAWAPAN:

1. 26𝑥 + 28 2. 26𝑥 − 20 3. 26𝑥 − 20

4. 26𝑥 − 20 5. 10𝑥 − 20 6. 26𝑥 − 28

7. 14𝑥 − 28 8. 10𝑥 − 26 9. 10𝑥 − 26

10. 2𝑥 − 26 11. 2𝑥 − 26𝑦 12. 2𝑥 − 22𝑦

13. −14𝑥 − 14𝑦 14. −26𝑥 + 34𝑦 15. 34𝑦 − 26𝑥

16. −22𝑥 − 2𝑦

8
Latihan 2

Kembangkan ungkapan algebra berikut:

1. 2(𝑥 + 2) = 2. 3(𝑥 − 7) =

3. 𝑝(𝑝 − 3𝑝 ) = 4. 2(2𝑥 + 𝑦) =

5. 1 6. 3
(2𝑐 − 5𝑑) = (3𝑚 − 2𝑛) =
2 4

7. 3𝑦(2 − 7𝑦) = 8. 3𝑎(4𝑎 − 5𝑏) =

9. 1 10. 1
12𝑗 ( 𝑗 − 2𝑘) = 12𝑏 (9𝑐 + 𝑏) =
3 3

11. −4𝑥 (2𝑦 − 3𝑥) = 12. −2𝑚 (−5 − 6𝑚 + 4𝑛) =

9
13. 2 14. −4ℎ (−3 + 5ℎ + 2𝑔) =
4𝑐(3𝑐 + 𝑑 − 12) =
3

15. 3 5 16. 𝑘
𝑥 (10𝑥 − ) = (6𝑘 + 2) =
5 6 2

17. 5𝑗 2 − 𝑗(3 − 𝑗 ) = 18. 4𝑥 2 − 𝑥 (3 − 2𝑥) =

19. 1 20. 6𝑦 − 3𝑦 2 (6 − 𝑦) =
7𝑝𝑞 − (6 − 9𝑝𝑞) =
3

21. 𝑦 + 8(2𝑦 − 1) = 22. 2(𝑡 2 − 4) − (𝑡 + 2) =

23. (𝑝 − 5) − (5 − 𝑝) = 24. 3(𝑥 + 2) − (1 − 2𝑥) =

25. −3𝑦 − (2 − 𝑦) = 26. 5𝑦 − 2(3 − 𝑦) =

10
JAWAPAN:

1. 2𝑥 + 4 2. 3𝑥 − 21 3. 𝑝2 − 3𝑝 2

4. 4𝑥 + 2𝑦 5. 5 6. 9 3
𝑐− 𝑑 𝑚− 𝑛
2 4 2

7. 6𝑦 − 21𝑦 2 8. 12𝑎2 − 15𝑎𝑏 9. 4𝑗 2 − 24𝑗𝑘

10. 108𝑏𝑐 + 4𝑏2 11. 12𝑥 2 − 8𝑥𝑦 12. 12𝑚 2 + 10𝑚 − 8𝑚𝑛

13. 8 14. 12ℎ − 20ℎ 2 − 8𝑔ℎ 15. 6𝑥 2 − 𝑥

12𝑐 2 + 𝑐𝑑 − 48𝑐 2
3

16. 3𝑘 2 + 𝑘 17. 6𝑗 2 − 3𝑗 18. 6𝑥 2 − 3𝑥

19. 10𝑝𝑞 − 2 20. 3𝑦 3 − 18𝑦 2 + 6𝑦 21. 17𝑦 − 8

22. 2𝑡 2 − 𝑡 − 10 23. 2𝑝 − 10 24. 5𝑥 + 5

25. −2𝑦 − 2 26. 7𝑦 − 6

11
Latihan 3

Permudahkan ungkapan algebra berikut:

1. 5𝑥(4 − 2𝑥) + (−3𝑥) 9. 9(3 − 10𝑛) − 3(10𝑛 + 1)

= =

2. 2(3𝑥 − 2) + 2(𝑥 + 3) 10. −4(1 − 8𝑥) − 9(−10𝑥 − 1)

= =

3. 5𝑥(𝑥 + 4) − 2(𝑥 − 3) 11. −9𝑥(−9 + 6𝑥) − 5𝑥(7 + 4𝑥)

= =

4. −4(3𝑥 − 3) + 9(𝑥 + 1) 12. −4(𝑛 + 6) − (1 + 2𝑛)

= =

5. −9𝑥(5𝑥 + 4) + 10(𝑥 + 3) 13. −2(𝑥 + 9) − 4𝑥(3 − 2𝑥)

= =

6. 𝑛(1 + 10𝑛) − 𝑛(4𝑛 − 3) 14. 5(5𝑎 − 3) − 4(4𝑎 − 3)

= =

7. −2𝑛(−8𝑛 − 10) − 6(−10𝑛 − 3) 15. 5(4𝑦 + 2) − 2(3𝑦 − 1)

= =

8. 8(−4𝑥 − 7) + 3(9 − 9𝑥) 16. 3(3𝑦 + 4) − 4(2𝑦 + 1)

= =

12
JAWAPAN:

1. 17𝑥 − 10𝑥 2 2. 8𝑥 + 2 3. 5𝑥 2 + 18𝑥 + 6

4. −3𝑥 + 21 5. −45𝑥 2 − 26𝑥 + 30 6. 6𝑛2 + 4𝑛

7. 16𝑛2 + 80𝑛 + 18 8. −59𝑥 + 29 9. 24 − 120𝑛

10. 122𝑥 + 5 11. −74𝑥 2 + 46𝑥 12. −6𝑛 − 25

13. 8𝑥 2 − 14𝑥 − 18 14. 9𝑎 − 3 15. 14𝑦 + 12

16. 𝑦+8

13
Latihan 4

Permudahkan ungkapan algebra berikut.

1. 4(𝑥 + 3) + 6(𝑥 + 2) 9. 4(2𝑥 + 5) + 6(2𝑥 + 1)

= =

2. 4(𝑎 + 2) + 2(𝑎 + 8) 10. 3(4𝑎 + 2) + 2(2𝑎 + 8)

= =

3. 5(𝑥 − 2) + 3(𝑥 + 1) 11. 5(2𝑥 − 1) + 3(4𝑥 + 6)

= =

4. 4(𝑏 + 4) + 3(𝑏 − 4) 12. 2(3𝑏 + 4) + 2(3𝑏 − 2)

= =

5. 5(𝑥 + 4) − 3(𝑥 + 4) 13. 6(2𝑥 + 4) − 5(2𝑥 + 4)

= =

6. 3(𝑦 + 3) − 4(𝑦 + 1) 14. 5𝑥 (𝑥 − 4) − 2(−𝑥 − 3)

= =

7. 6(𝑦 + 1) − 2(𝑦 − 2) 15. 3𝑥 (𝑥 2 − 7) − 𝑥 2 (2𝑥 − 3)

= =

8. 5(𝑎 − 6) − 4(𝑎 − 3) 16. 16𝑥 3

+ 5𝑥(𝑥 − 2)
= 2𝑥
=

14
JAWAPAN:

1. 10𝑥 + 24 2. 6𝑎 + 24 3. 8𝑥 − 7

4. 7𝑏 + 4 5. 2𝑥 + 8 6. −𝑦 + 5

7. 4𝑦 + 10 8. 𝑎 − 18 9. 20𝑥 + 26

10. 16𝑎 + 22 11. 22𝑥 + 13 12. 12𝑏 + 4

13. 2𝑥 + 4 14. 5𝑥 2 − 18𝑥 + 3 15. 𝑥 3 + 3𝑥 2 − 21𝑥

16. 13𝑥 2 − 10𝑥

15
Latihan 5

Kembangkan dan permudahkan ungkapan algebra berikut.

1. 5(𝑏 + 5) + 7(𝑏 + 2) + 2(𝑏 + 1) 9. 8(6𝑑 − 5) − 4(5𝑑 − 3) − (𝑑 − 1)

= =

2. 3(2𝑎 + 1) + 6(𝑎 + 3) + 3(𝑎 + 5) 10. 5

6(3𝑝 − 7) − 2(𝑝 − 5) − 8(𝑝 − )
= 4
=

3. 3(2𝑚 + 15) + 10(𝑚 + 1) + 4(5𝑚 + 2) 11. 2(4ℎ − 2) − 5(4ℎ − 1) − 5(ℎ − 1)

= =

4. 1 12. 1
5(2𝑛 + 3) + 3(10𝑛 + 3) + (6𝑛 + 20) 2(𝑥 − 1) − 2(2 − 2𝑥) − 3(𝑥 − )
2 3
= =

5. 1 13. 3(𝑥 − 5) + 4(𝑥 − 3) − 2(𝑥 + 4)

4(2𝑡 + 3) + 5(𝑡 + 6) + (4𝑡 + 8)
2 =
=

6. 1 14. 5(2𝑥 + 3) − 2(2𝑥 + 7) − 2(2𝑥 − 1)

15(3𝑘 + 1) + 2(17𝑘 + 1) + (4𝑘 + 2)
2 =
=

7. 6(5𝑑 + 8) + 3(4𝑑 + 5) + 𝑑 + 1 15. 9(𝑥 − 2𝑦) + 2(𝑥 − 3𝑦) − (−𝑥 + 𝑦)

= =

8. 3 16. 2(𝑥 − 5) + 5(1 − 4𝑥) − (−2 + 𝑥)

8(𝑝 + 5) + 6(7𝑝 + 3) + 2(𝑝 + )
2 =
=

16
JAWAPAN:

1. 14𝑏 + 41 2. 15𝑎 + 36 3. 36𝑚 + 63

4. 43𝑛 + 34 5. 15𝑡 + 46 6. 81𝑘 + 18

7. 43𝑑 + 64 8. 52𝑝 + 61 9. 27𝑑 − 27

10. 8𝑝 − 22 11. −17ℎ + 6 12. 3𝑥 − 5

13. 5𝑥 − 35 14. 2𝑥 + 3 15. 12𝑥 − 25𝑦

16. −19𝑥 − 3

17
Latihan 1

Kembangkan setiap ungkapan algebra yang berikut (dua kurungan).

1. (𝑥 + 1)(𝑥 + 8) 2. (𝑥 + 6)(𝑥 + 9)
= =

3. (𝑥 + 12)(𝑥 − 4) 4. (𝑥 − 3)(𝑥 + 9)
= =

5. (𝑥 − 8)(𝑥 + 1) 6. (𝑥 + 2)(𝑥 − 7)
= =

7. (𝑥 − 11)(𝑥 + 4) 8. (𝑥 + 12)(𝑥 − 15)

= =

9. (𝑥 − 2)(𝑥 − 9) 10. (𝑥 − 7)(𝑥 − 11)

= =

11. (𝑥 − 12)(𝑥 − 6) 12. (𝑥 − 15)(𝑥 − 4)

= =

13. (10 + 𝑥)(𝑥 + 2) 14. (8 − 𝑥)(𝑥 + 5)

= =

15. (𝑥 + 1)(1 − 𝑥) 16. (2 − 𝑥)(3 − 𝑥)

= =

18
17. (𝑟 − 3)(2𝑟 − 5) 23. (𝑥 + 𝑦)(𝑤 + 𝑧)
= =

18. (2𝑎 + 𝑏)(6𝑎 + 2𝑏) 24. (2𝑓 + 𝑔)(𝑓 − 2𝑔)

= =

19. (3𝑧 + 4𝑦)(5𝑧 − 𝑦) 25. (2𝑑 + 5𝑏)(𝑑 − 7𝑏)

= =

20. (2𝑝 + 3)(3𝑝 − 4) 26. (3 + 𝑦)(2𝑦 + 3)

= =

21. (4 − 2𝑝)(7 − 2𝑝) 27. (2𝑝 + 𝑞)(3𝑝 + 2𝑞)

= =

22. (6𝑦 + 𝑥)(𝑦 − 3𝑥) 28. (4𝑦 + 𝑥)(3𝑦 − 𝑥)

= =

19
29. (3𝑝 − 𝑞)(2𝑝 + 𝑞) 30. (2𝑥 + 3𝑥)(5𝑥 − 𝑦)
= =

31. (16𝑠 − 5)(4𝑠 + 2) 32. (2𝑥 − 1)(3𝑥 + 4)

= =

33. (2𝑥 + 3𝑦)(2𝑥 + 4𝑦) 34. (3𝑢 + 9)(5𝑢 − 2)

= =

35. (5𝑥 − 3)(3𝑥 − 2) 36. (3𝑏 + 4𝑐)(2𝑏 − 5𝑐)

= =

37. (2𝑓 − 2ℎ )(3𝑓 − 5ℎ ) 38. (8𝑎 + 5𝑏)(4𝑎 + 2𝑏)

= =

39. (3𝑑 + 4𝑒)(𝑑 − 6𝑒) 40. (3𝑠 − 2𝑡)(5𝑠 − 3𝑡)

= =

41. (3𝑚 + 3)(5𝑚 − 5) 42. (4𝑝 − 3)(2𝑝 + 5)

= =

43. (2𝑥 + 4)(𝑥 + 3) 44. (3𝑦 + 2)(4𝑦 + 2)

= =

20
JAWAPAN:

1. 𝑥 2 + 9𝑥 + 8 16. 𝑥 2 − 5𝑥 + 6 31. 64𝑠 2 + 12𝑠 − 10

2. 𝑥 2 + 15𝑥 + 54 17. 2𝑟 2 − 11𝑟 + 15 32. 6𝑥 2 + 5𝑥 − 4

3. 𝑥 2 + 8𝑥 − 48 18. 12𝑎2 + 10𝑎𝑏 + 2𝑏2 33. 4𝑥 2 + 14𝑥𝑦 + 12𝑦 2

4. 𝑥 2 + 6𝑥 − 27 19. 15𝑧 2 + 17𝑦𝑧 − 4𝑦 2 34. 15𝑢2 + 39𝑢 − 18

5. 𝑥 2 − 7𝑥 − 8 20. 6𝑝2 + 𝑝 − 12 35. 15𝑥 2 − 19𝑥 + 6

6. 𝑥 2 − 5𝑥 − 14 21. 28 − 22𝑝 + 4𝑝 2 36. 6𝑏2 − 7𝑏𝑐 − 20𝑐 2

7. 𝑥 2 − 7𝑥 − 44 22. 6𝑦 2 − 17𝑥𝑦 − 3𝑥 2 37. 6𝑓 2 − 16𝑓ℎ + 10ℎ 2

8. 𝑥 2 − 3𝑥 − 180 23. 𝑤𝑥 + 𝑥𝑧 + 𝑤𝑦 + 𝑦𝑧 38. 32𝑎2 + 36𝑎𝑏 + 10𝑏2

9. 𝑥 2 − 11𝑥 + 18 24. 2𝑓 2 − 3𝑔𝑓 − 2𝑔2 39. 3𝑑2 − 14𝑒𝑑 − 24𝑒 2

10. 𝑥 2 − 18𝑥 + 77 25. 2𝑑2 − 9𝑏𝑑 − 35𝑏2 40. 15𝑠 2 − 19𝑠𝑡 + 6𝑡 2

11. 𝑥 2 − 18𝑥 + 72 26. 2𝑦 2 + 9𝑦 + 9 41. 15𝑚 2 − 15

12. 𝑥 2 − 19𝑥 + 60 27. 6𝑝2 + 7𝑝𝑞 + 2𝑞2 42. 8𝑝2 + 14𝑝 − 15

13. 𝑥 2 + 12𝑥 + 20 28. 12𝑦 2 − 𝑥𝑦 − 𝑥 2 43. 2𝑥 2 + 10𝑥 + 12

14. −𝑥 2 + 3𝑥 + 40 29. 6𝑝2 + 𝑝𝑞 − 𝑞2 44. 12𝑦 2 + 14𝑦 + 4

15. −𝑥 2 + 1 30. 25𝑥 2 − 5𝑥𝑦

21
Latihan 2

Kembangkan setiap yang berikut. (Kaedah SMS)

Contoh: (𝑥 + 3)2

Square multiply square

= (𝑥 2 )(𝑥)(+3)(2)(+3)2
= 𝑥 2 + 6𝑥 + 9

1. (𝑥 + 4)2 2. (𝑥 + 7)2
= =

3. (𝑥 + 2)2 4. (𝑥 + 5)2
= =

5. (𝑥 − 3)2 6. (𝑥 − 6)2
= =

7. 1 2 8. (𝑥 − 8)2
(𝑥 − )
2 =
=

9. (𝑥 − 9)2 10. (𝑥 − 2)2

= =

22
11. (2𝑥 + 2)2 12. (3𝑥 + 2)2
= =

13. (2𝑥 + 3)2 14. (5𝑥 + 3)2

= =

15. (2𝑥 − 3)2 16. (4𝑥 − 5)2

= =

17. (7𝑥 − 2)2 18. (6𝑥 − 4)2

= =

19. (−2𝑥 + 3)2 20. (−2𝑥 + 5)2

= =

21. (−3𝑥 − 8)2 22. (−5𝑥 − 2)2

= =

23
23. (𝑥 + 6)2 24. (3𝑘 − 2)2
= =

25. (3𝑦 + 7)2 26. (5𝑥 − 2)2

= =

27. (8 + 2𝑧)2 28. (𝑥 + 7)2

= =

29. (2𝑎 − 3𝑏)2 30. (3𝑦 − 1)2

= =

31. (3𝑝 − 4𝑞)2 32. (𝑦 − 5)2

= =

33. (7𝑒 − 8𝑤)2 34. (𝑎 + 𝑏)2

= =

35. (5𝑥 + 11)2 36. (𝑎 − 𝑏)2

= =

24
37. (2𝑥 + 3)2 38. (3𝑎 + 𝑏)2
= =

39. (2𝑦 − 5)2 40. (5𝑎 + 2𝑏)2

= =

41. (3𝑥 − 1)2 42. (𝑎 − 3𝑏)2

= =

43. (𝑎 + 4𝑏)2 44. (6𝑎 − 9𝑏)2

= =

45. (7𝑥 − 4)2 46. (5𝑥 − 4)2

= =

47. (4𝑥 + 1)2 48. (3 − 2𝑥)2

= =

49. (2𝑥 + 1)2 50. (5𝑏 − 3)2

= =

25
JAWAPAN:

1. 𝑥 2 + 8𝑥 + 16 18. 36𝑥 2 − 48𝑥 + 16 35. 25𝑥 2 + 110𝑥 + 121

2. 𝑥 2 + 14𝑥 + 49 19. 4𝑥 2 − 12𝑥 + 9 36. 𝑎2 − 2𝑎𝑏 + 𝑏2

3. 𝑥 2 + 4𝑥 + 4 20. 4𝑥 2 − 20𝑥 + 25 37. 4𝑥 2 + 12𝑥 + 9

4. 𝑥 2 + 10𝑥 + 25 21. 9𝑥 2 + 48𝑥 + 64 38. 9𝑎2 + 6𝑎𝑏 + 𝑏2

5. 𝑥 2 − 6𝑥 + 9 22. 25𝑥 2 + 20𝑥 + 4 39. 4𝑦 2 − 20𝑦 + 25

6. 𝑥 2 − 12𝑥 + 36 23. 𝑥 2 + 12𝑥 + 36 40. 25𝑎2 + 20𝑎𝑏 + 4𝑏2

7. 1 24. 9𝑘 2 − 12𝑘 + 4 41. 9𝑥 2 − 6𝑥 + 1

𝑥2 − 𝑥 +
4

8. 𝑥 2 − 16𝑥 + 64 25. 9𝑦 2 + 42𝑦 + 49 42. 𝑎2 − 6𝑎𝑏 + 9𝑏2

9. 𝑥 2 − 18𝑥 + 81 26. 25𝑥 2 − 20𝑥 + 4 43. 𝑎2 + 8𝑎𝑏 + 16𝑏2

10. 𝑥 2 − 4𝑥 + 4 27. 64 + 32𝑧 + 4𝑧 2 44. 36𝑎2 − 108𝑎𝑏 + 81𝑏2

11. 4𝑥 2 + 8𝑥 + 4 28. 𝑥 2 + 14𝑥 + 49 45. 49𝑥 2 − 56𝑥 + 16

12. 9𝑥 2 + 12𝑥 + 4 29. 4𝑎2 − 12𝑎𝑏 + 9𝑏2 46. 25𝑥 2 − 40𝑥 + 16

13. 4𝑥 2 + 12𝑥 + 9 30. 9𝑦 2 − 6𝑦 + 1 47. 16𝑥 2 + 8𝑥 + 1

14. 25𝑥 2 + 30𝑥 + 9 31. 9𝑝2 − 24𝑝𝑞 + 16𝑞2 48. 9 − 12𝑥 + 4𝑥 2

15. 4𝑥 2 − 12𝑥 + 9 32. 𝑦 2 − 10𝑦 + 25 49. 4𝑥 2 + 4𝑥 + 1

16. 16𝑥 2 − 40𝑥 + 25 33. 49𝑒 2 − 112𝑒𝑤 + 64𝑤 2 50. 25𝑏2 − 30𝑏 + 9

17. 49𝑥 2 − 28𝑥 + 4 34. 𝑎 2 + 2𝑎𝑏 + 𝑏2

26
Latihan 1

Permudahkan setiap yang berikut:

1. (3𝑝 + 𝑞)2 − (2𝑝 − 𝑞)2 2. 𝑚2 + 3𝑚 − (𝑚 − 𝑛)2

= =

3. 2𝑦 2 + 𝑥 2 − (𝑦 − 4𝑥)2 4. (𝑚 − 𝑛)2 − (𝑚2 − 𝑛 2 )

= =

5. (2𝑝 − 𝑞)2 − (𝑝 + 2𝑞)(𝑝 − 2𝑞) 6. 7 − 3𝑥 + (3𝑥 − 2)2

= =

7. 3(𝑝 + 𝑞)2 − 2(𝑝 − 𝑞)2 8. 3𝑥(𝑥 − 2𝑦) − (3𝑥 − 𝑦)2

= =

9. 6(2𝑡 − 7) − (10 − 6𝑡)2 10. (3𝑥 − 1)2 − (4𝑥 − 1)2

= =

27
11. 2(3𝑥 − 𝑦)2 + 3𝑥(2𝑦) 12. ℎ(2𝑘 − ℎ) − (3ℎ − 𝑘)2
= =

13. 2(𝑥 2 − 9) − (3𝑥 + 1)2 14. (𝑝 + 𝑞)(𝑝 − 𝑞) − (𝑝 − 𝑞)2

= =

15. 2𝑥 2 − (3 − 2𝑥)2 16. 3𝑟(𝑟 + 𝑠) − (𝑟 − 3𝑠)2

= =

17. (𝑝 − 2𝑞)2 − (𝑝 + 𝑞)(𝑝 − 𝑞) 18. 5 − 3(𝑦 − 2)2

= =

19. 2(𝑥 − 3𝑦)2 + 𝑥𝑦 20. 4𝑔(3𝑔 − 2ℎ) − (2𝑔 − 3ℎ)2

= =

28
JAWAPAN

1. 5𝑝2 + 10𝑝𝑞 2. 3𝑚 + 2𝑚𝑛 − 𝑛2

3. 𝑦 2 − 15𝑥 2 + 8𝑥𝑦 4. 2𝑛2 − 2𝑚𝑛

5. 3𝑝2 − 4𝑝𝑞 + 5𝑞2 6. 9𝑥 2 − 15𝑥 + 11

7. 𝑝2 + 10𝑝𝑞 + 𝑞2 8. −6𝑥 2 − 𝑦 2

9. 132𝑡 − 142 − 36𝑡 2 10. −7𝑥 2 + 2𝑥

11. 18𝑥 2 − 6𝑥𝑦 + 2𝑦 2 12. 8ℎ𝑘 − 10ℎ 2 − 𝑘 2

13. −7𝑥 2 − 6𝑥 − 19 14. −2𝑞2 + 2𝑝𝑞

15. −2𝑥 2 + 12𝑥 − 9 16. 2𝑟 2 + 9𝑟𝑠 − 9𝑠 2

17. 5𝑞2 − 4𝑝𝑞 18. −3𝑦 2 + 12𝑦 + 17

19. 2𝑥 2 − 11𝑥𝑦 + 18𝑦 2 20. 8𝑔2 + 4𝑔ℎ − 9ℎ 2

29
Pemfaktoran : Latihan 1

Faktorkan selengkapnya ungkapan algebra berikut.

1. 3𝑥 + 15 2. 8𝑦 − 72 3. 9𝑎 + 18

4. 3𝑏 − 27 5. 5𝑐 + 40 6. 12𝑏 + 15

7. 6𝑐 + 18 8. 8𝑐 − 8 9. 5𝑥 − 10

10. 2𝑏 − 16 11. 8𝑏 + 72 12. 7𝑐 − 35

13. 5𝑥 − 15 14. 6𝑎 + 48 15. 3𝑎 − 6

16. 9𝑐 − 63 17. 3𝑧 + 9 18. 6𝑏 − 12

19. 2𝑦 + 18 20. 3𝑏 − 6 21. 3𝑥 + 24

22. 9𝑥 − 6 23. 2𝑐 + 16 24. 7𝑏 − 28

25. 7𝑥 − 56 26. 8𝑧 − 48 27. 7𝑧 − 42

28. 9𝑏 + 27 29. 4𝑏 + 24 30. 6𝑐 + 36

30
31. 2𝑥 + 4 32. 5𝑥 + 15 33. 6𝑥 + 18

34. 5𝑥 − 25 35. 3𝑥 − 21 36. 9𝑥 − 12

37. 7𝑥 + 35 38. 15𝑥 + 20 39. 42𝑥 + 15

40. 8𝑥 + 24 41. 15 + 25𝑦 42. 32 − 40𝑤

43. 18𝑐 − 36 44. 21𝑥𝑦 + 14𝑥 45. 7𝑥 + 14

46. 45 − 27𝑘 47. 12𝑎𝑏 + 7𝑏 48. 6𝑥 + 8

49. 6𝑥 − 8 50. 12𝑥 − 16 51. 9𝑥 − 12

52. 12 − 9𝑥 53. 12𝑥 − 9 54. 60𝑥 − 45

55. 20𝑥 − 15 54. 20 − 15𝑥 57. 21 − 15𝑥

58. 10𝑥 − 5 59. 48 + 96𝑥 60. 30 − 25𝑥

31
61. −25𝑥 − 40 62. −54𝑐 + 36 63. −14𝑦 − 18

64. −40𝑧 − 24 65. −35𝑐 − 35 66. −45𝑥 + 72

67. −14𝑦 + 7 68. −7𝑥 − 49 69. −10𝑧 − 5

70. −8𝑐 + 12 71. −35𝑎 − 25 72. −64𝑏 + 8

73. −24𝑎 − 16 74. −12𝑎 − 20 75. −27𝑥 − 36

76. −18𝑏 + 16 77. −16𝑦 − 24 78. −56𝑏 + 32

79. −56𝑥 − 56 80. −72𝑥 + 36 81. −2𝑥 + 16

82. −18𝑎 − 12 83. −10𝑐 − 14 84. −64𝑐 − 72

85. −18𝑥 + 72 86. −8𝑏 − 16 87. −2𝑦 + 12

88. −24𝑎 + 32 89. −18𝑦 − 24 90. −54𝑐 + 63

32
JAWAPAN

Latihan 1

1. 3(𝑥 + 5) 2. 8(𝑦 − 9) 3. 9(𝑎 + 2) 4. 3(𝑏 − 9)

5. 5(𝑐 + 8) 6. 3(4𝑏 + 5) 7. 6(𝑐 + 3) 8. 8(𝑐 − 1)

9. 5(𝑥 − 2) 10. 2(𝑏 − 8) 11. 8(𝑏 + 9) 12. 7(𝑐 − 5)

13. 5(𝑥 − 3) 14. 6(𝑎 + 8) 15. 3(𝑎 − 2) 16. 9(𝑐 − 7)

17. 3(𝑧 + 3) 18. 6(𝑏 − 2) 19. 2(𝑦 + 9) 20. 3(𝑏 − 2)

21. 3(𝑥 + 8) 22. 3(3𝑥 − 2) 23. 2(𝑐 + 8) 24. 7(𝑏 − 4)

25. 7(𝑥 − 8) 26. 8(𝑧 − 6) 27. 7(𝑧 − 6) 28. 9(𝑏 + 3)

29. 4(𝑏 + 6) 30. 6(𝑐 + 6) 31. 2(𝑥 + 2) 32. 5(𝑥 + 3)

33. 6(𝑥 + 3) 34. 5(𝑥 − 5) 35. 3(𝑥 − 7) 36. 3(3𝑥 − 4)

37. 7(𝑥 + 5) 38. 5(3𝑥 + 4) 39. 3(14𝑥 + 5) 40. 8(𝑥 + 3)

41. 5(3 + 5𝑦) 42. 8(4 − 5𝑤) 43. 18(𝑐 − 2) 44. 7𝑥(3𝑦 + 2)

45. 7(𝑥 + 2) 46. 9(5 − 3𝑘) 47. 𝑏(12𝑎 + 7) 48. 2(3𝑥 + 4)

49. 2(3𝑥 − 4) 50. 4(3𝑥 − 4) 51. 3(3𝑥 − 4) 52. 3(4 − 3𝑥)

53. 3(4𝑥 − 3) 54. 15(4𝑥 − 3) 55. 5(4𝑥 − 3) 56. 5(4 − 3𝑥)

57. 5(7 − 5𝑥) 58. 5(2𝑥 − 1) 59. 48(1 + 2𝑥) 60. 5(6 − 5𝑥)

61. −5(5𝑥 + 8) 62. −18(3𝑐 − 2) 63. −2(7𝑦 + 9) 64. −8(5𝑧 + 3)

65. −35(𝑐 + 1) 66. −9(5𝑥 − 8) 67. −7(2𝑦 − 1) 68. −7(𝑥 + 7)

69. −5(2𝑧 + 1) 70. −4(2𝑐 − 3) 71. −5(7𝑎 + 5) 72. −8(8𝑏 − 1)

73. −8(3𝑎 + 2) 74. −4(3𝑎 + 5) 75. −9(3𝑥 + 4) 76. −2(9𝑏 − 8)

77. −8(2𝑦 + 3) 78. −8(7𝑏 − 4) 79. −56(𝑥 + 1) 80. −36(2𝑥 − 1)

81. −2(𝑥 − 8) 82. −6(3𝑎 + 2) 83. −2(5𝑐 + 7) 84. −8(8𝑐 + 9)

85. −18(𝑥 − 4) 86. −8(𝑏 + 2) 87. −2(𝑦 − 6) 88. −8(3𝑎 − 4)

89. −6(3𝑦 + 4) 90. −9(6𝑐 − 7)

33
Pemfaktoran : Latihan 2

Faktorkan selengkapnya setiap ungkapan algebra berikut:

1. 𝑦 2 − 9𝑦 2. 8𝑡 − 32𝑡 2 3. 20𝑥 2 − 15𝑥

4. 12𝑥 2 − 18𝑥 5. 5𝑥 2 + 𝑥 6. 12𝑥 − 8𝑥 2

7. 15𝑥 − 10𝑥 2 8. 16𝑥 − 12𝑥 2 9. 6𝑥 2 + 9𝑥

10. 5𝑥 2 + 25𝑥 11. 4𝑥 − 8𝑥 2 12. 15𝑥 2 − 6𝑥

13. 25𝑐 + 10𝑐 2 14. 4𝑓 − 6𝑓 2 15. 10𝑡 2 + 8𝑡

16. 3𝑥 2 + 𝑥 17. 5𝑥 2 + 10𝑥 18. 6𝑥 − 3𝑥 2

19. 6𝑥 2 − 4𝑥 20. 21𝑥 2 + 14𝑥 21. 16𝑑2 − 4𝑑

22. 12𝑠 + 60𝑠 2 23. 27𝑎𝑏 − 18𝑎2 24. 12𝑠 2 𝑡 + 28𝑠

25. 72𝑤𝑧 + 45𝑤 2 𝑧 26. 16𝑚 + 4𝑚 2 𝑛 27. 18𝑝2 + 12𝑝𝑞

28. 8𝑥 2 + 20𝑥𝑦 29. 3𝑚𝑛 − 6𝑛2 30. 8𝑘 2 + 12𝑘 3

34
31. 4𝑐𝑑 − 18𝑐𝑑2 32. 2𝑥𝑦 2 + 4𝑥 2 𝑦 3 33. 16𝑎2 𝑏 − 24𝑎𝑏3

34. 3𝑥 2 𝑦 + 9𝑥𝑦 35. 4𝑥 2 𝑦 2 + 2𝑥𝑦 36. 6𝑥 2 𝑦 2 − 9𝑥𝑦

37. 5𝑥 2 𝑦 2 + 25𝑥𝑦 38. 7𝑥 3 𝑦 + 14𝑥 2 𝑦 39. 10𝑥 2 𝑦 3 − 8𝑥 2 𝑦 2

40. 12𝑥 4 𝑦 2 + 9𝑥 3 𝑦 2 41. 25𝑥 2 𝑦 2 − 10𝑥𝑦 3 42. 21𝑥 5 𝑦 2 + 14𝑥 2 𝑦 4

43. 18𝑥 6 𝑦 2 − 9𝑥 5 𝑦 3 44. 8𝑥 2 − 20𝑥𝑦 45. 6𝑥 2 + 15𝑥𝑦

46. 10𝑥 2 − 15𝑥𝑦 47. 12𝑥 3 + 28𝑥 2 𝑦 48. 35𝑥 2 − 55𝑥𝑦

49. 20𝑎𝑏 − 8𝑏2 50. 28𝑠 + 49𝑠 2 𝑡 51. 30𝑥 2 − 45𝑥𝑦

52. 36𝑥 2 𝑦 + 48𝑥𝑦 3 53. 40𝑥 2 − 30𝑥𝑦 54. 16𝑘 3 + 24𝑘 2

55. 9ℎ 2 𝑔 − 15ℎ 3 54. 22𝑥 2 𝑦 − 55𝑥𝑦 2 57. 12𝑐 2 𝑑2 + 20𝑐 3

58. 28𝑎3 𝑏2 − 7𝑎2 𝑏 59. 60𝑥 2 𝑦 3 − 35𝑥𝑦 2 60. 36𝑝3 𝑞4 − 48𝑝4 𝑞2

35
61. 24𝑐 2 𝑑 + 32𝑐 62. 7𝑝2 𝑞 − 49𝑝𝑞 63. 15𝑎𝑏2 − 20𝑎2 𝑏

64. 24𝑥 3 − 36𝑥 2 𝑦 65. 12𝑥 2 𝑦 3 − 21𝑥 3 𝑦 2 66. 6𝑥 3 𝑦 − 8𝑥 2 𝑦 3

67. 18𝑎3 𝑏3 − 27𝑎2 𝑏3 68. 6𝑤 2 𝑦 − 8𝑤𝑦 2 69. 𝑟 3 𝑡 + 𝑟𝑡 2

70. 8𝑢3 𝑐 2 − 20𝑢2 𝑐 71. 21𝑦 2 𝑛 + 14𝑦𝑛 72. 7𝑥𝑦 2 − 49𝑥 2 𝑦 3

73. 15𝑣 4 𝑥 2 − 5𝑣 2 𝑥 3 74. 10𝑣 5 𝑥 2 − 30𝑣 2 𝑥 3 75. 3𝑎2 𝑏3 + 7𝑎4 𝑏4

76. 6𝑥 3 𝑦 + 4𝑥 2 𝑦 77. 6𝑥𝑦 2 + 12𝑥 3 𝑦 2 78. 18𝑥 2 𝑦 + 16𝑥𝑦 2

79. 10𝑎2 𝑏 + 15𝑎𝑏 80. 6𝑥 3 𝑦 + 3𝑥𝑦 2 81. 20𝑎𝑏2 + 12𝑏𝑎2

82. 12𝑐 2 𝑑 − 9𝑐𝑑2 83. 16𝑐 3 𝑑2 + 32𝑐𝑑 84. 5𝑥𝑦 3 + 3𝑥 2 𝑦

85. 𝑥 2 𝑦 − 4𝑥𝑦 3 86. 14𝑥 2 𝑦 − 21𝑥𝑦 87. 9𝑚 2 𝑥 2 − 6𝑚 3 𝑥 3

88. 6𝑎2 𝑏 + 18𝑎𝑏2 89. 98𝑢3 𝑚 4 − 42𝑚 2 𝑢 90. 96𝑘 2 𝑗 5 + 144𝑘 2 𝑗 2

36
 JAWAPAN

Latihan 2
1. 𝑦(𝑦 − 9) 2. 8𝑡(1 − 4𝑡) 3. 5𝑥(4𝑥 − 3) 4. 6𝑥(2𝑥 − 3)

5. 𝑥(5𝑥 + 1) 6. 4𝑥(3 − 2𝑥) 7. 5𝑥(3 − 2𝑥) 8. 4𝑥(4 − 3𝑥)

9. 3𝑥(2𝑥 + 3) 10. 5𝑥(𝑥 + 5) 11. 4𝑥(1 − 2𝑥) 12. 3𝑥(5𝑥 − 2)

13. 5𝑐(5 + 2𝑐) 14. 2𝑓(2 − 3𝑓) 15. 2𝑡(5𝑡 + 4) 16. 𝑥(3𝑥 + 1)

17. 5𝑥(𝑥 + 2) 18. 3𝑥(2 − 𝑥) 19. 2𝑥(3𝑥 − 2) 20. 7𝑥(3𝑥 + 2)

21. 4𝑑(4𝑑 − 1) 22. 12𝑠(1 + 5𝑠) 23. 9𝑎(3𝑏 − 2𝑎) 24. 4𝑠(3𝑠𝑡 + 7)

25. 9𝑤𝑧(8 + 5𝑤) 26. 4𝑚(4 + 𝑚𝑛) 27. 6𝑝(3𝑝 + 2𝑞) 28. 4𝑥(2𝑥 + 5𝑦)

29. 3𝑛(𝑚 − 2𝑛) 30. 4𝑘 2 (2 + 3𝑘) 31. 2𝑐𝑑(2 − 9𝑑) 32. 2𝑥𝑦 2 (1 + 2𝑥𝑦)

33. 8𝑎𝑏(2𝑎 − 3𝑏 2 ) 34. 3𝑥𝑦(𝑥 + 3) 35. 2𝑥𝑦(2𝑥𝑦 + 1) 36. 3𝑥𝑦(2𝑥𝑦 − 3)

37. 5𝑥𝑦(𝑥𝑦 + 5) 38. 7𝑥 2 𝑦(𝑥 + 2) 39. 2𝑥 2 𝑦 2 (5𝑦 − 4) 40. 3𝑥 3 𝑦 2 (4𝑥 + 3)

41. 5𝑥𝑦 2 (5𝑥 − 2𝑦) 42. 7𝑥 2 𝑦 2 (3𝑥 3 + 2𝑦 2 ) 43. 9𝑥 5 𝑦 2 (2𝑥 − 𝑦) 44. 4𝑥(2𝑥 − 5𝑦)

45. 3𝑥(2𝑥 + 5𝑦) 46. 5𝑥(2𝑥 − 3𝑦) 47. 4𝑥 2 (3𝑥 + 7𝑦) 48. 5𝑥(7𝑥 − 11𝑦)

49. 4𝑏(5𝑎 − 2𝑏) 50. 7𝑠(4 + 7𝑠𝑡) 51. 15𝑥(2𝑥 − 3𝑦) 52. 12𝑥𝑦(3𝑥 + 4𝑦 2 )

53. 10𝑥(4𝑥 − 3𝑦) 54. 8𝑘 2 (2𝑘 + 3) 55. 3ℎ2 (3𝑔 − 5ℎ) 56. 11𝑥𝑦(2𝑥 − 5𝑦)

57. 4𝑐 2 (3𝑑2 + 5𝑐) 58. 7𝑎2 𝑏(4𝑎𝑏 − 1) 59. 5𝑥𝑦 2 (12𝑥𝑦 − 7) 60. 12𝑝3 𝑞 2 (3𝑞 2 − 4𝑝)

61. 8𝑐(3𝑐𝑑 + 4) 62. 7𝑝𝑞(𝑝 − 7) 63. 5𝑎𝑏(3𝑏 − 4𝑎) 64. 12𝑥 2 (2𝑥 − 3𝑦)

65. 3𝑥 2 𝑦 2 (4𝑦 − 7𝑥) 66. 2𝑥 2 𝑦(3𝑥 − 4𝑦 2 ) 67. 9𝑎2 𝑏 3 (2𝑎 − 3) 68. 2𝑤𝑦(3𝑤 − 4𝑦)

69. 𝑟𝑡(𝑟 2 + 𝑡) 70. 4𝑢2 𝑐(2𝑢𝑐 − 5) 71. 7𝑦𝑛(3𝑦 + 2) 72. 7𝑥𝑦 2 (1 − 7𝑥𝑦)

73. 5𝑣 2 𝑥 2 (3𝑣 2 − 𝑥) 74. 10𝑣 2 𝑥 2 (𝑣 3 − 3𝑥) 75. 𝑎2 𝑏 3 (3 + 7𝑎2 𝑏) 76. 2𝑥 2 𝑦(3𝑥 + 2)

77. 6𝑥𝑦 2 (1 + 2𝑥 2 ) 78. 2𝑥𝑦(9𝑥 + 8𝑦) 79. 5𝑎𝑏(2𝑎 + 3) 80. 3𝑥𝑦(2𝑥 2 + 𝑦)

81. 4𝑎𝑏(5𝑏 + 3𝑎) 82. 3𝑐𝑑(4𝑐 − 3𝑑) 83. 16𝑐𝑑(2𝑐 2 𝑑 + 2) 84. 𝑥𝑦(5𝑦 2 + 3𝑥)

85. 𝑥𝑦(𝑥 − 4𝑦 2 ) 86. 7𝑥𝑦(2𝑥 − 3) 87. 3𝑚2 𝑥 2 (3 − 2𝑚𝑥) 88. 6𝑎𝑏(𝑎 + 3𝑏)

89. 14𝑢𝑚2 (7𝑢2 𝑚2 − 3) 90. 48𝑘 2 𝑗 2 (2𝑗 3 + 3)

37
Pemfaktoran : Latihan 3

Faktorkan selengkapnya setiap ungkapan algebra berikut.

1. 21𝑠𝑡 − 7𝑡 + 14 2. 22 − 44𝑣𝑤 + 11𝑣

3. 5𝑠𝑢𝑣 − 10𝑠𝑣 + 15𝑠𝑢 4. 16𝑥𝑦 + 24𝑦 − 8𝑥𝑦𝑧

5. 9𝑤𝑢 − 27𝑤𝑢𝑣 + 45𝑤 6. 24𝑔ℎ − 12𝑔 + 15ℎ

7. 7𝑡𝑦 + 14𝑡 2 + 21𝑡ℎ 8. 42𝑦 2 + 28𝑥𝑦 − 56𝑐𝑦

9. 6𝑚𝑛 − 27𝑚 2 + 9𝑚 10. 9𝑏2 𝑐 + 18𝑏2 𝑐 3 − 36𝑏2 𝑐 2

11. 9𝑘𝑚 − 27𝑘𝑛 + 36𝑘𝑛 2 12. 2𝑥 + 𝑥𝑦 − 𝑥 2

13. 5𝑘 2 − 10𝑗𝑘 + 𝑘 14. 9𝑐𝑑 − 3𝑐 2 𝑑 + 12𝑐

15. 𝑒 2 𝑓 − 5𝑒 3 𝑓 2 +𝑒 2 16. 2𝑝𝑞3 𝑟 2 − 6𝑞𝑟 2 + 8𝑝2 𝑞𝑟 3

17. 8𝑠𝑡 2 𝑢 − 32𝑠 2 𝑡 + 64𝑠𝑡 18. 2𝑥𝑦 6 − 𝑥𝑦 3 − 3𝑥 2 𝑦 3

19. 21𝑎3 𝑏2 − 14𝑎4 𝑏 − 7𝑎2 𝑏3 20. 15𝑎4 𝑏2 − 10𝑎4 𝑏 + 5𝑎 5 𝑏3

38
21. 2𝑝2 𝑟 2 𝑠 + 8𝑝5 𝑟 7 − 4𝑝 3 22. 9𝑎2 𝑏 − 27𝑎𝑏2 + 15𝑏2

23. 6𝑥 3 𝑦 5 + 4𝑥 4 𝑦 3 − 24𝑥 2 𝑦 2 24. 36𝑢2 𝑣 3 + 60𝑢2 𝑣 2 − 24𝑢3 𝑣 4

25. 8𝑥 5 𝑦 3 + 6𝑥 4 𝑦 4 − 4𝑥 2 𝑦 5 26. 6𝑝2 𝑞2 𝑟 2 − 81𝑝3 𝑞3 + 15𝑝4 𝑟 4

27. 28𝑤 5 𝑥 4 + 7𝑤 3 𝑥 4 − 14𝑤 4 𝑥 3 28. 25𝑡 4 𝑢3 − 5𝑡 3 𝑢3 − 30𝑡 5 𝑢2

29. 32𝑠 5 𝑡 4 + 8𝑠 2 𝑡 − 4𝑠 3 𝑡 2 30. 21𝑥 3 𝑦 2 − 42𝑥 3 𝑦 − 7𝑥 2 𝑦 3

31. 36𝑥 2 𝑦 4 + 84𝑥 3 𝑦 3 + 48𝑥 4 𝑦 2 32. 7𝑢2 𝑣 2 − 14𝑢𝑣 + 49𝑢 3 𝑣

33. 52𝑥 2 𝑦 + 36𝑥𝑦 2 + 8𝑥𝑦 3 34. 30𝑎2 𝑏 + 24𝑎𝑏2 − 6𝑎3 𝑏

35. 15𝑚 3 𝑘 3 + 3𝑚 2 𝑘 5 − 9𝑚𝑘 2 36. 3𝑎2 𝑏4 − 6𝑎5 𝑏2 + 3𝑎4 𝑏3

37. 45𝑥 2 𝑦 + 30𝑥𝑦 + 60𝑥𝑦 2 38. 16𝑥 2 𝑦 2 − 24𝑥𝑦 4 − 16𝑥 2 𝑦 3

39. 35𝑝𝑞2 𝑟 − 28𝑝2 𝑞𝑟 − 49𝑝𝑞𝑟 2 40. 21𝑎𝑥 − 6𝑎𝑏𝑥 − 9𝑎𝑑𝑥 2

39
JAWAPAN

Latihan 3

1. 7(3𝑠𝑡 − 𝑡 + 2) 2. 11(2 − 4𝑣𝑤 + 𝑣)

3. 5𝑠(𝑢𝑣 − 2𝑣 + 3𝑢) 4. 8𝑦(2𝑥 + 3 − 𝑥𝑧)

5. 9𝑤(𝑢 − 3𝑢𝑣 + 5) 6. 3(8𝑔ℎ − 4𝑔 + 5ℎ)

7. 7𝑡(𝑦 + 2𝑡 + 3ℎ) 8. 14𝑦(3𝑦 + 2𝑥 − 4𝑐)

9. 3𝑚(2𝑛 − 9𝑚 + 3) 10. 9𝑏2 𝑐(1 + 2𝑐 2 − 4𝑐)

11. 9𝑘(𝑚 − 3𝑛 + 4𝑛2 ) 12. 𝑥(2 + 𝑦 − 𝑥)

13. 𝑘(5𝑘 − 10𝑗 + 1) 14. 3𝑐(3𝑑 − 𝑐𝑑 + 4)

15. 𝑒 2 (𝑓 − 5𝑒𝑓 2 + 1) 16. 2𝑞𝑟 2 (𝑝𝑞2 − 3 + 4𝑝2 𝑟)

17. 8𝑠𝑡(𝑡𝑢 − 4𝑠 + 8) 18. 𝑥𝑦 3 (2𝑦 3 − 1 − 3𝑥)

19. 7𝑎2 𝑏(3𝑎𝑏 − 2𝑎2 − 𝑏2 ) 20. 5𝑎4 𝑏(3𝑏 − 2 + 𝑎𝑏2 )

21. 2𝑝2 (𝑟 2 𝑠 + 4𝑝3 𝑟 7 − 2𝑝) 22. 3𝑏(3𝑎2 − 9𝑎𝑏 + 5𝑏)

23. 2𝑥 2 𝑦 2 (3𝑥𝑦 3 + 2𝑥 2 𝑦 − 12) 24. 12𝑢2 𝑣 2 (3𝑣 + 5 − 2𝑢𝑣 2 )

25. 2𝑥 2 𝑦 3 (4𝑥 3 + 3𝑥 2 𝑦 − 2𝑦 2 ) 26. 3𝑝2 (2𝑞2 𝑟 2 − 27𝑝𝑞3 + 5𝑝2 𝑟 4 )

27. 7𝑤 3 𝑥 3 (4𝑤 2 𝑥 + 𝑥 − 2𝑤) 28. 5𝑡 3 𝑢2 (5𝑡𝑢 − 𝑢 − 6𝑡 2 )

29. 4𝑠 2 𝑡(8𝑠 3 𝑡 3 + 2 − 𝑠𝑡) 30. 7𝑥 2 𝑦(3𝑥𝑦 − 6𝑥 − 𝑦 2 )

31. 12𝑥 2 𝑦 2 (3𝑦 2 + 7𝑥𝑦 + 4𝑥 2 ) 32. 7𝑢𝑣(𝑢𝑣 − 2 + 7𝑢2 )

33. 4𝑥𝑦(13𝑥 + 9𝑦 + 2𝑦 2 ) 34. 6𝑎𝑏(5𝑎 + 4𝑏 − 𝑎2 )

35. 3𝑚𝑘 2 (5𝑚 2 𝑘 + 𝑚𝑘 3 − 3) 36. 3𝑎2 𝑏2 (𝑏2 − 2𝑎3 + 𝑎2 𝑏)

37. 15𝑥𝑦(3𝑥 + 2 + 4𝑦) 38. 8𝑥𝑦 2 (2𝑥 − 3𝑦 2 − 2𝑥𝑦)

39. 7𝑝𝑞𝑟(5𝑞 − 4𝑝 − 7𝑟) 40. 3𝑎𝑥(7 − 2𝑏 − 3𝑑𝑥)

40
Pemfaktoran: Faktorkan setiap ungkapan yang berikut.

Rumus: 𝑎2 − 𝑏2
(𝑎 − 𝑏)(𝑎 + 𝑏) @ (𝑎 + 𝑏)(𝑎 − 𝑏)

1. 𝑎2 − 9 2. 𝑏2 − 25 3. 𝑐 2 − 16
= = =

4. 𝑑 2 − 49 5. 𝑒 2 − 36 6. 𝑓 2 − 81
= = =

7. 𝑔2 − 100 8. ℎ2 − 169 9. 𝑘 2 − 144

= = =

10. 𝑥2 − 4 11. 𝑦 2 − 𝑎2 12. 𝑎2 − 196

= = =

13. 𝑚2 − 25 14. 𝑝2 − 64 15. 𝑦 2 − 121

= = =

16. 𝑥 2 − 225 17. 1 − 𝑛2 18. 49 − 𝑦 2

= = =

19. 𝑎2 − 256 20. 𝑥 2 − 289 21. 𝑝2 − 400

= = =

22. 9𝑎2 − 4 23. 16𝑥 2 − 1 24. 25𝑝2 − 9

= = =

41
25. 9𝑘 2 − 49 26. 16𝑚 2 − 25

27. 4𝑚 2 − 1 28. 25𝑝2 − 9

29. 25𝑞2 − 196 30. 36𝑥 2 − 225

31. 4𝑥 2 − 64 32. 4𝑎2 − 36

33. 𝑚 2 − 81𝑛2 34. 49𝑦 2 − 144

35. 3𝑥 2 − 108 36. 3𝑝2 − 12

37. 7𝑏2 − 28 38. 12𝑘 2 − 27

39. 3𝑥 2 − 3 40. 4𝑎2 − 100

42
41. 5𝑦 2 − 20 42. 2𝑥 2 − 32

43. 24𝑎2 − 6𝑏2 44. 3𝑥 2 − 27𝑦 2

45. 8𝑦 2 − 128 46. 80𝑝2 − 5𝑞2

47. 2𝑏2 − 18𝑐 2 48. 20𝑘 2 − 45𝑚 2

49. 125𝑥 2 − 20𝑦 2 50. 100𝑎2 − 𝑏2

51. 81𝑥 2 − 121𝑦 2 52. 36𝑝2 − 49𝑞2

53. 169𝑚 2 − 144𝑛 2 54. 12𝑥 2 − 48𝑦 2

55. 36𝑚 2 − 64𝑛2 56. 175𝑥 2 − 63𝑦 2

43
JAWAPAN:

1. (𝑎 − 3)(𝑎 + 3) 2. (𝑏 − 5)(𝑏 + 5) 3. (𝑐 − 4)(𝑐 + 4)

4. (𝑑 − 7)(𝑑 + 7) 5. (𝑒 − 6)(𝑒 + 6) 6. (𝑓 − 9)(𝑓 + 9)

7. (𝑔 − 10)(𝑔 + 10) 8. (ℎ − 13)(ℎ + 13) 9. (𝑘 − 12)(𝑘 + 12)

10. (𝑥 − 2)(𝑥 + 2) 11. (𝑦 − 𝑎)(𝑦 + 𝑎) 12. (𝑎 − 14)(𝑎 + 14)

13. (𝑚 − 5)(𝑚 + 5) 14. (𝑝 − 8)(𝑝 + 8) 15. (𝑦 − 11)(𝑦 + 11)

16. (𝑥 − 15)(𝑥 + 15) 17. (1 − 𝑛)(1 + 𝑛) 18. (7 − 𝑦)(7 + 𝑦)

19. (𝑎 − 16)(𝑎 + 16) 20. (𝑥 − 17)(𝑥 + 17) 21. (𝑝 − 20)(𝑝 + 20)

22. (3𝑎 − 2)(3𝑎 + 2) 23. (4𝑥 − 1)(4𝑥 + 1) 24. (5𝑝 − 3)(5𝑝 + 3)

25. (3𝑘 − 7)(3𝑘 + 7) 26. (4𝑚 − 5)(4𝑚 + 5) 27. (2𝑚 − 1)(2𝑚 + 1)

28. (5𝑝 − 3)(5𝑝 + 3) 29. (5𝑞 − 14)(5𝑞 + 14) 30. (6𝑥 − 15)(6𝑥 + 15)

31. (2𝑥 − 8)(2𝑥 + 8) 32. (2𝑎 − 6)(2𝑎 + 6) 33. (𝑚 − 9𝑛)(𝑚 + 9𝑛)

34. (7𝑦 − 12)(7𝑦 + 12) 35. 3(𝑥 − 6)(𝑥 + 6) 36. 3(𝑝 − 2)(𝑝 + 2)

37. 7(𝑏 − 2)(𝑏 + 2) 38. 3(2𝑘 − 3)(2𝑘 + 3) 39. 3(𝑥 − 1)(𝑥 + 1)

40. (2𝑎 − 10)(2𝑎 + 10) 41. 5(𝑦 − 2)(𝑦 + 2) 42. 2(𝑥 − 4)(𝑥 + 4)

43. 6(2𝑎 − 𝑏)(2𝑎 + 𝑏) 44. 3(𝑥 − 3𝑦)(𝑥 + 3𝑦) 45. 8(𝑦 − 4)(𝑦 + 4)

46. 5(4𝑝 − 𝑞)(4𝑝 + 𝑞) 47. 2(𝑏 − 3𝑐)(𝑏 + 3𝑐) 48. 5(2𝑘 − 3𝑚)(2𝑘 + 3𝑚)

49. 5(5𝑥 − 2𝑦)(5𝑥 + 2𝑦) 50. (10𝑎 − 𝑏)(10𝑎 + 𝑏) 51. (9𝑥 − 11𝑦)(9𝑥 + 11𝑦)

52. (6𝑝 − 7𝑞)(6𝑝 + 7𝑞) 53. (13𝑚 − 12𝑛)(13𝑚 + 12𝑛) 54. 12(𝑥 − 2𝑦)(𝑥 + 2𝑦)

55. 4(3𝑚 − 4𝑛)(3𝑚 + 4𝑛) 56 7(5𝑥 − 3𝑦)(5𝑥 + 3𝑦)

44
Latihan 1

Faktorkan setiap ungkapan algebra berikut.

1. 𝑥 2 + 6𝑥 + 8 9. 𝑥 2 − 𝑥 − 30
= =

2. 𝑥 2 + 10𝑥 + 16 10. 𝑥 2 − 2𝑥 − 3
= =

3. 𝑥 2 + 6𝑥 + 9 11. 𝑥 2 + 5𝑥 − 14
= =

4. 𝑥 2 + 16𝑥 + 28 12. 𝑥 2 − 19𝑥 + 60

= =

5. 𝑥 2 − 3𝑥 + 2 13. 𝑥 2 − 12𝑥 + 20
= =

6. 𝑥 2 − 8𝑥 + 7 14. 𝑥 2 − 13𝑥 + 40
= =

7. 𝑥 2 + 2𝑥 − 8 15. 𝑥 2 − 2𝑥 + 1
= =

8. 𝑥 2 − 3𝑥 − 28 16. 𝑥 2 − 9𝑥 − 22
= =

45
17. 𝑥 2 − 8𝑥 + 15 18. 𝑥 2 + 9𝑥 + 18

19. 𝑥 2 − 7𝑥 + 12 20. 𝑥 2 − 3𝑥 + 2

21. 𝑥 2 − 5𝑥 + 4 22. 𝑥 2 − 2𝑥 + 3

23. 𝑥2 + 𝑥 − 2 24. 𝑥 2 − 4𝑥 + 3

25. 𝑥 2 + 2𝑥 − 3 26. 𝑥 2 − 2𝑥 − 15

27. 𝑥 2 + 3𝑥 − 28 28. 𝑥 2 − 9𝑥 + 14

29. 𝑥 2 + 12𝑥 + 32 30. 𝑥 2 − 4𝑥 − 45

31. 𝑥 2 − 9𝑥 + 20 32. 𝑥 2 − 𝑥 − 30

46
33. 𝑥2 + 𝑥 − 6 34. 𝑥 2 + 8𝑥 − 9

35. 𝑥 2 + 7𝑥 + 6 36. 𝑥 2 − 2𝑥 − 80

37. 𝑥 2 + 6𝑥 + 8 38. 𝑥 2 + 8𝑥 + 12

39. 𝑥 2 + 7𝑥 + 10 40. 𝑥 2 + 14𝑥 + 40

41. 𝑥 2 + 8𝑥 + 15 42. 𝑥 2 + 2𝑥 + 1

43. 𝑥 2 − 3𝑥 − 18 44. 𝑥 2 − 5𝑥 + 6

45. 𝑥 2 − 3𝑥 − 10 46. 𝑥 2 + 12𝑥 + 35

47. 𝑥 2 + 7𝑥 − 30 48. 𝑥 2 − 11𝑥 + 28

47
JAWAPAN

Latihan 1

1. (𝑥 + 4)(𝑥 + 2) 2. (𝑥 + 8)(𝑥 + 2) 3. (𝑥 + 3)(𝑥 + 3)

4. (𝑥 + 2)(𝑥 + 14) 5. (𝑥 − 1)(𝑥 − 2) 6. (𝑥 − 1)(𝑥 − 7)

7. (𝑥 + 4)(𝑥 − 2) 8. (𝑥 − 7)(𝑥 + 4) 9. (𝑥 + 5)(𝑥 − 6)

10. (𝑥 + 1)(𝑥 − 3) 11. (𝑥 − 2)(𝑥 + 7) 12. (𝑥 − 4)(𝑥 − 15)

13. (𝑥 − 2)(𝑥 − 10) 14. (𝑥 − 5)(𝑥 − 8) 15. (𝑥 − 1)(𝑥 − 1)

16. (𝑥 − 11)(𝑥 + 2) 17. (𝑥 − 3)(𝑥 − 5) 18. (𝑥 + 3)(𝑥 + 6)

19. (𝑥 − 4)(𝑥 − 3) 20. (𝑥 − 1)(𝑥 − 2) 21. (𝑥 − 1)(𝑥 − 4)

22. (𝑥 + 1)(𝑥 − 3) 23. (𝑥 − 1)(𝑥 + 2) 24. (𝑥 − 1)(𝑥 − 3)

25. (𝑥 − 1)(𝑥 + 3) 26. (𝑥 − 5)(𝑥 + 3) 27. (𝑥 + 7)(𝑥 − 4)

28. (𝑥 − 2)(𝑥 − 7) 29. (𝑥 + 8)(𝑥 + 4) 30. (𝑥 − 9)(𝑥 + 5)

31. (𝑥 − 4)(𝑥 − 5) 32. (𝑥 − 6)(𝑥 + 5) 33. (𝑥 + 3)(𝑥 − 2)

34. (𝑥 − 1)(𝑥 + 9) 35. (𝑥 + 1)(𝑥 + 6) 36. (𝑥 − 10)(𝑥 + 8)

37. (𝑥 + 2)(𝑥 + 4) 38. (𝑥 + 6)(𝑥 + 2) 39. (𝑥 + 5)(𝑥 + 2)

40. (𝑥 + 10)(𝑥 + 4) 41. (𝑥 + 5)(𝑥 + 3) 42. (𝑥 + 1)(𝑥 + 1)

43. (𝑥 + 3)(𝑥 − 6) 44. (𝑥 − 2)(𝑥 − 3) 45. (𝑥 − 5)(𝑥 + 2)

46. (𝑥 + 7)(𝑥 + 5) 47. (𝑥 − 3)(𝑥 + 10) 48. (𝑥 − 7)(𝑥 − 4)

48
Latihan 2

Faktorkan setiap ungkapan algebra berikut.

1. 2𝑥 2 + 3𝑥 + 1 2. 2𝑥 2 + 5𝑥 + 2

3. 2𝑥 2 + 7𝑥 + 3 4. 2𝑥 2 + 7𝑥 + 5

5. 2𝑥 2 + 9𝑥 + 7 6. 2𝑥 2 + 5𝑥 + 3

7. 2𝑥 2 + 11𝑥 + 9 8. 2𝑥 2 + 9𝑥 + 10

9. 2𝑥 2 + 𝑥 − 1 10. 2𝑥 2 + 𝑥 − 3

11. 2𝑥 2 + 9𝑥 − 5 12. 2𝑥 2 − 3𝑥 − 2

13. 2𝑥 2 − 15𝑥 − 28 14. 2𝑥 2 − 3𝑥 − 9

49
15. 3𝑥 2 − 14𝑥 − 5 16. 3𝑥 2 − 8𝑥 − 11

17. 3𝑥 2 − 4𝑥 − 4 18. 3𝑥 2 − 2𝑥 − 8

19. 3𝑥 2 + 11𝑥 + 6 20. 3𝑥 2 − 14𝑥 + 5

21. 3𝑥 2 + 5𝑥 − 2 22. 3𝑥 2 − 5𝑥 − 2

23. 3𝑥 2 − 𝑥 − 2 24. 3𝑥 2 + 8𝑥 + 4

25. 3𝑥 2 + 7𝑥 + 4 26. 3𝑥 2 + 8𝑥 − 3

27. 3𝑥 2 + 8𝑥 − 11 28. 3𝑥 2 + 14𝑥 + 15

50
29. 4𝑠 2 + 4𝑠 − 3 30. 4𝑦 2 + 12𝑦 + 9

31. 4𝑥 2 + 15𝑥 + 9 32. 4𝑥 2 + 19𝑥 − 5

33. 4𝑥 2 + 31𝑥 + 21 34. 4𝑥 2 + 4𝑥 + 1

35. 4𝑥 2 − 4𝑥 + 1 36. 4𝑥 2 + 5𝑥 + 1

37. 4𝑥 2 − 5𝑥 + 1 38. 4𝑥 2 + 3𝑥 − 1

39. 4𝑥 2 − 3𝑥 − 1 40. 4𝑥 2 − 4𝑥 − 3

41. 4𝑥 2 + 19𝑥 − 5 42. 4𝑥 2 + 31𝑥 + 21

51
43. 5𝑥 2 − 13𝑥 − 6 44. 5𝑥 2 + 13𝑥 + 6

45. 5𝑥 2 + 26𝑥 + 5 46. 7𝑥 2 + 10𝑥 + 3

47. 5𝑚 2 + 7𝑚 − 6 48. 6𝑥 2 + 𝑥 − 2

49. 7𝑥 2 − 50𝑥 + 48 50. 6𝑥 2 − 𝑥 − 40

51. 8𝑥 2 + 2𝑥 − 3 52. 6𝑥 2 − 13𝑥 − 15

53. 8𝑥 2 + 22𝑥 + 15 54. 7𝑥 2 + 20𝑥 − 3

55. 9𝑥 2 + 36𝑥 + 35 56. 12𝑥 2 − 11𝑥 + 2

52
JAWAPAN

Latihan 2

1. (2𝑥 + 1)(𝑥 + 1) 2. (2𝑥 + 1)(𝑥 + 2) 3. (2𝑥 + 1)(𝑥 + 3)

4. (𝑥 + 1)(2𝑥 + 5) 5. (𝑥 + 1)(2𝑥 + 7) 6. (𝑥 + 1)(2𝑥 + 3)

7. (𝑥 + 1)(2𝑥 + 9) 8. (𝑥 + 2)(2𝑥 + 5) 9. (2𝑥 − 1)(𝑥 + 1)

10. (2𝑥 + 3)(𝑥 + 1) 11. (2𝑥 − 1)(𝑥 + 5) 12. (𝑥 − 2)(2𝑥 + 1)

13. (2𝑥 − 7)(𝑥 − 4) 14. (𝑥 − 3)(2𝑥 + 3) 15. (𝑥 − 5)(3𝑥 + 1)

16. (3𝑥 − 11)(𝑥 + 1) 17. (𝑥 − 2)(3𝑥 + 2) 18. (𝑥 − 2)(3𝑥 + 4)

19. (3𝑥 + 2)(𝑥 + 3) 20. (3𝑥 + 1)(𝑥 − 5) 21. (3𝑥 − 1)(𝑥 + 2)

22. (3𝑥 + 1)(𝑥 − 2) 23. (𝑥 − 1)(3𝑥 + 2) 24. (3𝑥 + 2)(𝑥 + 2)

25. (𝑥 + 1)(3𝑥 + 4) 26. (3𝑥 − 1)(𝑥 + 3) 27. (𝑥 − 1)(3𝑥 + 11)

28. (3𝑥 + 5)(𝑥 + 3) 29. (2𝑠 − 1)(2𝑠 + 3) 30. (2𝑦 + 3)(2𝑦 + 3)

31. (4𝑥 + 3)(𝑥 + 3) 32. (4𝑥 − 1)(𝑥 + 5) 33. (4𝑥 + 3)(𝑥 + 7)

34. (2𝑥 + 1)(2𝑥 + 1) 35. (2𝑥 − 1)(2𝑥 − 1) 36. (4𝑥 + 1)(𝑥 + 1)

37. (4𝑥 − 1)(𝑥 − 1) 38. (4𝑥 − 1)(𝑥 + 1) 39. (4𝑥 + 1)(𝑥 − 1)

40. (2𝑥 − 3)(2𝑥 − 1) 41. (4𝑥 − 1)(𝑥 + 5) 42. (4𝑥 + 3)(𝑥 + 7)

43. (𝑥 − 3)(5𝑥 + 2) 44. (5𝑥 + 3)(𝑥 + 2) 45. (5𝑥 + 1)(𝑥 + 5)

46. (7𝑥 + 3)(𝑥 + 1) 47. (5𝑚 − 3)(𝑚 + 2) 48. (2𝑥 − 1)(3𝑥 + 2)

49. (𝑥 − 6)(7𝑥 − 8) 50. (3𝑥 − 8)(2𝑥 + 5) 51. (4𝑥 + 3)(2𝑥 − 1)

52. (𝑥 − 3)(6𝑥 + 5) 53. (4𝑥 + 5)(2𝑥 + 3) 54. (7𝑥 − 1)(𝑥 + 3)

55. (3𝑥 + 5)(3𝑥 + 7) 56. (3𝑥 − 2)(4𝑥 − 1)

53
Latihan 3

Faktorkan setiap ungkapan algebra berikut.

1. 2𝑘 2 − 8𝑘 − 24 2. 2𝑘 2 − 6𝑘 − 8

3. 2𝑥 2 − 2𝑥 − 24 4. 2𝑥 2 + 10𝑥 + 12

5. 2𝑥 2 + 16𝑥 + 24 6. 2𝑥 2 − 14𝑥 + 12

7. 2𝑥 2 + 18𝑥 − 20 8. 2𝑥 2 + 8𝑥 + 6

9. 2𝑥 2 + 12𝑥 + 18 10. 2𝑥 2 + 18𝑥 + 28

11. 2𝑥 2 + 22𝑥 + 48 12. 2𝑥 2 + 2𝑥 − 24

13. 2𝑥 2 − 18𝑥 + 36 14. 2𝑥 2 − 6𝑥 − 36

54
15. 3𝑥 2 − 21𝑥 + 36 16. 3𝑥 2 + 39𝑥 − 90

17. 3𝑥 2 + 33𝑥 + 30 18. 3𝑥 2 + 12𝑥 + 12

19. 3𝑥 2 + 3𝑥 − 18 20. 3𝑥 2 + 6𝑥 − 72

21. 3𝑥 2 − 27𝑥 + 24 22. 3𝑥 2 − 6𝑥 − 24

23. 3𝑥 2 + 12𝑥 − 15 24. 3𝑥 2 + 9𝑥 + 6

25. 3𝑥 2 + 9𝑥 − 54 26. 3𝑥 2 + 30𝑥 + 72

27. 3𝑥 2 − 15𝑥 − 18 28. 3𝑥 2 + 21𝑥 − 24

55
29. 4𝑥 2 − 10𝑥 + 6 30. 4𝑥 2 + 12𝑥 + 8

31. 4𝑥 2 + 22𝑥 + 18 32. 6𝑥 2 − 34𝑥 + 20

33. 6𝑥 2 + 15𝑥 − 21 34. 8𝑥 2 + 26𝑥 + 20

35. 6𝑥 2 + 9𝑥 − 42 36. 6𝑦 2 + 27𝑦 − 15

37. 6𝑥 2 + 24𝑥 + 18 38. 8𝑥 2 + 36𝑥 + 16

39. 8𝑥 2 + 16𝑥 − 24 40. 16𝑥 2 − 20𝑥 − 6

41. 15𝑥 2 + 51𝑥 + 45 42. 30𝑥 2 − 55𝑥 + 15

56
43. 6𝑥 2 + 40𝑥 − 14 44. 4𝑥 2 − 20𝑥 − 24

45. 15𝑥 2 + 20𝑥 + 5 46. 6𝑝2 + 28𝑝 + 16

47. 4𝑑2 − 52𝑑 + 144 48. 36𝑛2 + 129𝑛 + 105

49. 40𝑞2 + 36𝑞 − 28 50. 28𝑥 2 + 50𝑥 + 18

51. 10𝑥 2 − 16𝑥 − 8 52. 15𝑥 2 − 24𝑥 − 12

53. 36𝑥 2 − 24𝑥 − 32 54. 14𝑥 2 + 38𝑥 − 72

55. 16𝑥 2 + 60𝑥 + 36 56. 4𝑥 2 + 26𝑥 + 30

57
JAWAPAN

1. 2(𝑘 − 6)(𝑘 + 2) 2. 2(𝑘 − 4)(𝑘 + 1) 3. 2(𝑥 − 4)(𝑥 + 3)

4. 2(𝑥 + 3)(𝑥 + 2) 5. 2(𝑥 + 6)(𝑥 + 2) 6. 2(𝑥 − 1)(𝑥 − 6)

7. 2(𝑥 − 1)(𝑥 + 10) 8. 2(𝑥 + 1)(𝑥 + 3) 9. 2(𝑥 + 3)(𝑥 + 3)

10. 2(𝑥 + 7)(𝑥 + 2) 11. 2(𝑥 + 8)(𝑥 + 3) 12. 2(𝑥 − 3)(𝑥 + 4)

13. 2(𝑥 − 6)(𝑥 − 3) 14. 2(𝑥 − 6)(𝑥 + 3) 15. 3(𝑥 − 4)(𝑥 − 3)

16. 3(𝑥 + 15)(𝑥 − 2) 17. 3(𝑥 + 1)(𝑥 + 10) 18. 3(𝑥 + 2)(𝑥 + 2)

19. 3(𝑥 + 3)(𝑥 − 2) 20. 3(𝑥 + 6)(𝑥 − 4) 21. 3(𝑥 − 8)(𝑥 − 1)

22. 3(𝑥 − 4)(𝑥 + 2) 23. 3(𝑥 − 1)(𝑥 + 5) 24. 3(𝑥 + 2)(𝑥 + 1)

25. 3(𝑥 + 6)(𝑥 − 3) 26. 3(𝑥 + 4)(𝑥 + 6) 27. 3(𝑥 − 6)(𝑥 + 1)

28. 3(𝑥 − 1)(𝑥 + 8) 29. 2(2𝑥 − 3)(𝑥 − 1) 30. 4(𝑥 + 1)(𝑥 + 2)

31. 2(𝑥 + 1)(2𝑥 + 9) 32. 2(𝑥 − 5)(3𝑥 − 2) 33. 3(𝑥 − 1)(2𝑥 + 7)

34. 2(4𝑥 + 5)(𝑥 + 2) 35. 3(𝑥 − 2)(2𝑥 + 7) 36. 3(2𝑦 − 1)(𝑦 + 5)

37. 6(𝑥 + 1)(𝑥 + 3) 38. 4(2𝑥 + 1)(𝑥 + 4) 39. 8(𝑥 − 1)(𝑥 + 3)

40. 2(2𝑥 − 3)(4𝑥 + 1) 41. 3(10𝑥 + 17)(10𝑥 + 17) 42. 5(2𝑥 − 3)(3𝑥 − 1)

43. 2(3𝑥 − 1)(𝑥 + 7) 44. 4(𝑥 + 1)(𝑥 − 6) 45. 5(3𝑥 + 1)(𝑥 + 1)

46. 2(3𝑝 + 2)(𝑝 + 4) 47. 4(𝑑 − 9)(𝑑 − 4) 48. 3(4𝑛 + 5)(3𝑛 + 7)

49. 4(2𝑞 − 1)(5𝑞 + 7) 50. 2(2𝑥 + 1)(7𝑥 + 9) 51. 2(5𝑥 + 2)(𝑥 − 2)

52. 3(5𝑥 + 2)(𝑥 − 2) 53. 4(3𝑥 + 2)(3𝑥 − 4) 54. 2(7𝑥 − 9)(𝑥 + 4)

55. 4(4𝑥 + 3)(𝑥 + 3) 56. 2(2𝑥 + 3)(𝑥 + 5)

58
Faktorkan selengkapnya. (Factorisation by Grouping)

1. 𝑥𝑦 + 3𝑥 + 3𝑦 + 9 2. 𝑥𝑦 − 3𝑦 + 2𝑥 − 6

3. 𝑥𝑧 + 𝑧 + 𝑥𝑦 + 𝑦 4. 𝑥𝑦 + 4𝑥 + 2𝑦 + 8

5. 𝑎𝑐 + 4𝑎 + 𝑏𝑐 + 4𝑏 6. 𝑥𝑦 − 2𝑥 + 4𝑦 − 8

7. 𝑝𝑟 + 𝑝𝑠 + 𝑞𝑟 + 𝑞𝑠 8. 𝑥𝑦 − 3𝑦 + 4𝑥 − 12

9. 𝑥𝑦 − 𝑥𝑧 − 3𝑧 + 3𝑦 10. 𝑥𝑦 + 2𝑥 + 3𝑦 + 6

11. 𝑥𝑦 + 𝑥𝑧 − 𝑤𝑦 − 𝑤𝑧 12. 𝑎𝑏 + 𝑏𝑐 + 𝑎𝑑 + 𝑐𝑑

13. 𝑚𝑛 + 𝑛𝑝 + 𝑚𝑞 + 𝑝𝑞 14. 𝑝𝑞 − 𝑞𝑟 − 𝑝𝑠 + 𝑟𝑠

59
15. 6𝑥𝑦 − 4𝑦 + 6 − 9𝑥 16. 10𝑎𝑏 + 6𝑎 + 5𝑏 + 3

17. 4𝑥𝑦 − 7𝑦 + 12𝑥 − 21 18. 7𝑎𝑏 − 5𝑏 − 28𝑏 + 20

19. 4𝑎𝑥 + 5𝑏𝑥 − 12𝑎𝑦 − 15𝑏𝑦 20. 7𝑎𝑏 − 21𝑏𝑐 − 7𝑎𝑥 + 21𝑥𝑐

21. 3𝑎𝑥 + 3𝑎𝑦 − 2𝑏𝑥 − 2𝑏𝑦 22. 2𝑥 + 2𝑦 + 𝑎𝑥 + 𝑎𝑦

23. 𝑎𝑐 + 2𝑏𝑑 + 𝑎𝑑 + 2𝑏𝑐 24. 2𝑝𝑟 + 5𝑝𝑡 − 6𝑞𝑟 − 15𝑞𝑡

25. 21𝑝𝑞 − 7𝑝 − 6𝑞 + 2 26. 6𝑚𝑝 − 3𝑚𝑞 − 4𝑛𝑝 + 2𝑛𝑞

27. 2𝑚𝑝 − 4𝑚𝑞 − 3𝑛𝑝 + 6𝑛𝑞 28. 7𝑢𝑣 + 56𝑢 + 𝑏𝑣 + 8𝑏

60
29. 𝑎 + 𝑎𝑏 + 2𝑏 + 2𝑏2 30. 𝑎2 + 𝑎𝑏 + 𝑎𝑐 + 𝑏𝑐

31. 𝑎2 − 𝑎𝑏 + 𝑎 − 𝑏 32. 𝑥 2 + 𝑥𝑦 + 𝑎𝑥 + 𝑎𝑦

33. 𝑥3 + 𝑥2 + 𝑥 + 1 34. 𝑎𝑏2 − 𝑏𝑐 2 − 𝑎𝑏 + 𝑐 2

35. 𝑥 2 − 𝑥𝑦 − 𝑥𝑧 + 𝑦𝑧 36. 𝑎𝑏 + 𝑏2 − 𝑎 − 𝑏

37. 𝑎2 + 3𝑎 + 𝑎𝑥 + 3𝑥 38. 𝑎2 𝑏 − 2𝑎 + 2𝑎𝑏 − 4

39. 𝑥 2 − 𝑎𝑥 − 4𝑏𝑥 + 4𝑎𝑏 40. 𝑥 3 − 𝑥 2 𝑦 + 5𝑥 − 5𝑦

41. 5𝑥𝑦 − 2𝑥 − 5𝑦 2 + 2𝑦 42. 6𝑥 2 − 15𝑥𝑧 − 8𝑥𝑦 + 20𝑦𝑧

61
43. 96𝑚 3 − 12𝑚 2 − 112𝑚 + 14 44. 15𝑛3 − 18𝑛2 + 25𝑛 − 30

45. 3𝑛3 − 8𝑛2 − 6𝑛 + 16 46. 7𝑚 3 − 3𝑚 2 − 7𝑚 + 3

47. 14𝑟 3 + 4𝑟 2 − 35𝑟 − 10 48. 21𝑥 3 𝑏 − 6𝑥 2 𝑏 − 21𝑥𝑏 + 6𝑏

49. 𝑚𝑧 − 5𝑚ℎ 2 − 5𝑛𝑧 + 25𝑛ℎ 2 50. 128𝑥 4 𝑚 + 48𝑥 3 𝑚 − 160𝑚𝑥 2 − 60𝑚𝑥

51. 120𝑝3 𝑛2 + 24𝑝2 𝑛2 − 40𝑛2 𝑝 − 8𝑛2 52. 5𝑥𝑦 − 𝑦 2 + 15𝑥𝑧 − 3𝑦𝑧

53. 5𝑎𝑏 + 5𝑏2 − 9𝑎 − 9𝑏 54. 7𝑢2 − 28𝑢𝑣 + 6𝑤𝑢 − 24𝑣𝑤

55. 3𝑎𝑥 2 + 5𝑎𝑥𝑦 − 3𝑝𝑥𝑦 − 5𝑝𝑦 2 56. 12𝑥 2 𝑢 + 3𝑥 2 𝑣 + 28𝑦𝑢 + 7𝑦𝑣

62
JAWAPAN

1. (𝑥 + 3)(𝑦 + 3) 2. (𝑦 + 2)(𝑥 − 3) 3. (𝑧 + 𝑦)(𝑥 + 1)

4. (𝑥 + 2)(𝑦 + 4) 5. (𝑎 + 𝑏)(𝑐 + 4) 6. (𝑥 + 4)(𝑦 − 2)

7. (𝑝 + 𝑞)(𝑟 + 𝑠) 8. (𝑦 + 4)(𝑥 − 3) 9. (𝑥 − 3)(𝑦 − 𝑧)

10. (𝑥 + 3)(𝑦 + 𝑧) 11. (𝑥 − 𝑤)(𝑦 + 𝑧) 12. (𝑏 + 𝑑)(𝑎 + 𝑐)

13. (𝑛 + 𝑞)(𝑚 + 𝑝) 14. (𝑞 − 𝑠)(𝑝 − 𝑟) 15. (2𝑦 − 3)(3𝑥 − 2)

16. (2𝑎 + 1)(5𝑏 + 3) 17. (𝑦 + 3)(4𝑥 − 7) 18. (𝑏 − 4)(7𝑎 − 5)

19. (𝑥 − 3𝑦)(4𝑎 + 5𝑏) 20. (7𝑏 − 7𝑥)(𝑎 − 3𝑐) 21. (3𝑎 − 2𝑏)(𝑥 + 𝑦)

22. (2 + 𝑎)(𝑥 + 𝑦) 23. (𝑐 + 𝑑)(𝑎 + 2𝑏) 24. (𝑝 − 3𝑞)(2𝑟 + 5𝑡)

25. (7𝑝 − 2)(3𝑞 − 1) 26. (3𝑚 − 2𝑛)(2𝑝 − 𝑞) 27. (2𝑚 − 3𝑛)(𝑝 − 2𝑞)

28. (7𝑢 + 𝑏)(𝑣 + 8) 29. (𝑎 + 2𝑏)(1 + 𝑏) 30. (𝑎 + 𝑐)(𝑎 + 𝑏)

31. (𝑎 + 1)(𝑎 − 𝑏) 32. (𝑥 + 𝑎)(𝑥 + 𝑦) 33. (𝑥 2 + 1)(𝑥 + 1)

34. (𝑏 − 1)(𝑎𝑏 − 𝑐 2 ) 35. (𝑥 − 𝑧)(𝑥 − 𝑦) 36. (𝑏 − 1)(𝑎 + 𝑏)

37. (𝑎 + 𝑥)(𝑎 + 3) 38. (𝑎 + 2)(𝑎𝑏 − 2) 39. (𝑥 − 4𝑏)(𝑥 − 𝑎)

40. (𝑥 2 + 5)(𝑥 − 𝑦) 41. (𝑥 − 𝑦)(5𝑦 − 2) 42. (3𝑥 − 4𝑦)(2𝑥 − 5𝑧)

43. (12𝑚 2 − 14)(8𝑚 − 1) 44. (3𝑛2 + 5)(5𝑛 − 6) 45. (𝑛2 − 2)(3𝑛 − 8)

46. (𝑚 2 − 1)(7𝑚 − 3) 47. (2𝑟 2 − 5)(7𝑟 + 2) 48. (3𝑥 2 𝑏 − 3𝑏)(7𝑥 − 2)

49. (𝑚 − 5𝑛)(𝑧 − 5𝑛2 ) 50. 4𝑚𝑥(4𝑥 2 − 5)(8𝑥 + 3) 51. 8𝑛2 (3𝑝 2 − 1)(5𝑝 + 1)

52. (𝑦 + 3𝑧)(5𝑥 − 𝑦) 53. (5𝑏 − 9)(𝑎 + 𝑏) 54. (7𝑢 + 6𝑤)(𝑢 − 4𝑣)

55. (𝑎𝑥 − 𝑝𝑦)(3𝑥 + 5𝑦) 56. (3𝑥 2 + 7𝑦)(4𝑢 + 𝑣)

63
Latihan 1

Pemfaktoran : Permudahkan ungkapan algebra berikut.

1. 3𝑥 + 9 2. 12𝑡 − 8
3 4

3. 5𝑥 + 10𝑦 4. 9𝑚 + 12
5 15

5. 2𝑥 + 6 6. 9𝑥 − 12
2 3

7. 6𝑥 + 8 8. 6𝑥 + 10
2 2

9. 8𝑥 − 12 10. 5𝑥 + 15
4 5

64
11. 20𝑥 + 24 12. 21𝑥 + 14
4 7

13. 8𝑥 − 12 14. 5𝑥 + 20
4 10

15. 6𝑥 − 12 16. 12𝑥 + 18

9 6

17. 8𝑥 − 28 18. 22𝑥 − 44

12 33

19. 18𝑥 + 45 20. 3𝑥 − 21

27 27

65
21. 8𝑥 + 14 22. 2𝑥 + 4
18 2

23. 14𝑥 + 20 24. 12𝑥 − 21

2 3

25. 6𝑥 + 8 26. 9𝑥 − 12
2 3

27. 10𝑐 + 25 28. 8𝑤 + 6

15 4

29. 15𝑏 + 6 30. 24𝑎 − 4

3 6

66
31. 4𝑎 − 12 32. 18𝑥 + 3
8 6

33. 18𝑥 + 39 34. 3𝑥 − 15

15 12

35. 12𝑥 − 9 36. 8𝑥 − 20

36 4

37. 10𝑥 + 12 38. 6𝑥 + 9

6 3

39. 12𝑥 + 4 40. 20𝑥 + 24

4 6

67
JAWAPAN

Latihan 1

1. 𝑥+3 2. 3𝑡 − 2 3. 𝑥 + 2𝑦 4. 3𝑚 + 4
5

5. 𝑥+3 6. 3𝑥 − 4 7. 3𝑥 + 4 8. 3𝑥 + 5

9. 2𝑥 − 3 10. 𝑥+3 11. 5𝑥 + 6 12. 3𝑥 + 2

13. 2𝑥 − 3 14. 𝑥+4 15. 2𝑥 − 4 16. 2𝑥 + 3

2 3

17. 2𝑥 − 7 18. 2(𝑥 − 2) 19. 2𝑥 + 5 20. 𝑥−7

3 3 3 9

21. 4𝑥 + 7 22. 𝑥+2 23. 7𝑥 + 10 24. 4𝑥 − 7

9

25. 3𝑥 + 4 26. 3𝑥 − 4 27. 2𝑐 + 5 28. 4𝑤 + 3

3 2

29. 5𝑏 + 2 30. 2(6𝑎 − 1) 31. 𝑎 − 3 32. 6𝑥 + 1

3 2 2

33. 6𝑥 + 13 34. 𝑥−5 35. 4𝑥 − 3 36. 2𝑥 − 5

5 4 12

37. 5𝑥 + 6 38. 2𝑥 + 3 39. 3𝑥 + 1 40. 2(5𝑥 + 6)

3 3

68
Latihan 2

Pemfaktoran : Permudahkan ungkapan algebra berikut.

1. 𝑥+5 2. 2𝑥 + 10
2𝑥 + 10 𝑥+5

3. 3𝑥 + 15 4. 𝑥+5
𝑥+5 3𝑥 + 15

5. 𝑥+3 6. 2𝑥 + 6
2𝑥 + 6 𝑥+3

7. 2𝑥 + 6 8. 3𝑥 + 9
3𝑥 + 9 𝑥+3

9. 8𝑥 + 10 10. 8𝑥 + 12
4𝑥 + 5 4𝑥 + 6

69
11. 𝑥+2 12. 5𝑥 + 15
3𝑥 + 6 3𝑥 + 9

13. 𝑥−3 14. 𝑥−1

5𝑥 − 15 10𝑥 − 10

15. 𝑥+4 16. 3𝑥 + 12

3𝑥 + 12 5𝑥 + 20

17. 5𝑥 − 15 18. 𝑥−3

6𝑥 − 18 5𝑥 − 15

19. 5𝑥 − 15 20. 3𝑥 + 12
𝑥−3 𝑥+4

70
21. 5𝑥 + 10 22. 𝑥+2
𝑥+2 5𝑥 + 10

23. 4𝑥 + 24 24. 𝑥+6

𝑥+6 4𝑥 + 24

25. 2𝑥 + 6 26. 3𝑥 − 21
3𝑥 + 9 4𝑥 − 28

27. 4𝑥 − 20 28. 2𝑥 + 12
3𝑥 − 15 3𝑥 + 18

29. 5𝑥 + 25 30. 4𝑥 + 8
9𝑥 + 45 7𝑥 + 14

71
31. 5𝑥 − 40 32. 3𝑥 − 15
3𝑥 − 24 5𝑥 − 25

33. 3𝑥 + 12 34. 2𝑥 + 6
2𝑥 + 8 10𝑥 + 30

35. 2𝑥 − 14 36. 5𝑥 − 30
9𝑥 − 63 7𝑥 − 42

37. 2𝑥 + 2 38. 2𝑥 − 20
7𝑥 + 7 7𝑥 − 70

39. 8𝑥 + 96 40. 5𝑥 − 20
9𝑥 + 108 8𝑥 − 32

72
JAWAPAN

Latihan 2

1. 1 2. 2 3. 3 4. 1
2 3

5. 1 6. 2 7. 2⁄ 8. 3
3
2

9. 2 10. 2 11. 1 12. 5

3 3

13. 1 14. 1 15. 1 16. 3

5 10 3 5

17. 5 18. 1 19. 5 20. 3

6 5

21. 5 22. 1 23. 4 24. 1

5 4

25. 2⁄ 26. 3 27. 4⁄ 28. 2⁄

3 3 3
4

29. 5⁄ 30. 4⁄ 31. 5⁄ 32. 3⁄

9 7 3 5

33. 3⁄ 34. 1⁄ 35. 2⁄ 36. 5⁄

2 5 9 7

37. 2⁄ 38. 2⁄ 39. 8⁄ 40. 5⁄

7 7 9 8

73
Latihan 3

Pemfaktoran : Permudahkan ungkapan algebra berikut.

1. 6𝑥 2 + 5𝑥 2. 𝑥 2 + 4𝑥
𝑥 2𝑥 + 8

3. 𝑥 + 3𝑥 2 4. 6𝑥 2 + 15𝑥
5 + 15𝑥 2𝑥 + 5

5. 𝑥 2 − 5𝑥 6. 𝑥 2 + 3𝑥
𝑥−5 4𝑥 + 12

7. 2𝑥 2 − 14𝑥 8. 2𝑥 2 + 5𝑥
3𝑥 − 21 10𝑥 + 25

74
9. 12𝑥 2 + 4𝑥 10. 2𝑥 − 𝑥 2
18𝑥 + 6 2−𝑥

11. 4𝑥 2 + 2𝑥 12. 6𝑥 2 + 9𝑥
6𝑥 + 3 8𝑥 + 12

13. 2𝑤 2 − 10𝑤 14. 𝑛2 − 3𝑛

3𝑤 − 15 4𝑛 − 12

15. 6𝑥 2 + 12𝑥 16. 𝑥 2 + 3𝑥

𝑥+2 𝑥+3

75
17. 2𝑥 2 + 8𝑥 18. 24𝑥 2 + 8𝑥
𝑥+4 6𝑥 + 2

19. 5𝑥 2 + 15𝑥 20. 6𝑥 2 − 18𝑥

6𝑥 + 18 2𝑥 − 6

21. 3𝑥 2 + 3𝑥 22. 7𝑥 2 + 14𝑥

𝑥+1 3𝑥 + 6

23. 9𝑥 2 − 27𝑥 24. 6𝑥 2 − 8𝑥

5𝑥 − 15 9𝑥 − 12

76
25. 18𝑎2 + 15𝑎 26. 9𝑥 2 − 54𝑥
24𝑎 + 20 2𝑥 − 12

27. 2𝑥 2 + 6𝑥 28. 3𝑥 2 − 21𝑥

7𝑥 + 21 4𝑥 − 28

29. 5𝑎2 + 30𝑎 30. 12𝑛2 − 16𝑛

6𝑎 + 36 5𝑛 − 20

31. 10𝑥 2 + 25𝑥 32. 8𝑥 2 + 32

6𝑥 + 15 7𝑥 + 28

77
JAWAPAN

Latihan 3

1. 6𝑥 + 5 2. 𝑥 3. 𝑥 4. 3𝑥
2 5

5. 𝑥 6. 𝑥 7. 2𝑥 8. 𝑥
4 3 5

9. 2𝑥 10. 𝑥 11. 2𝑥 12. 3𝑥

3 3 4

13. 2𝑤 14. 𝑛 15. 6𝑥 16. 𝑥

3 4

17. 2𝑥 18. 4𝑥 19. 5𝑥 20. 3𝑥

6

21. 3𝑥 22. 7𝑥 23. 9𝑥 24. 2𝑥

3 5 3

25. 3𝑎 26. 9𝑥 27. 2𝑥 28. 3𝑥

4 2 7 4

29. 5𝑎 30. 4𝑛 31. 5𝑥 32. 8𝑥

6 5 3 7

78
Latihan 1

Faktorkan dan permudahkan.

1. 𝑥2 − 4 2. 𝑎+1
𝑥−2 𝑎2 − 1

3. 𝑟2 − 𝑠2 4. 𝑥2 − 9
𝑟−𝑠 𝑥+3

5. 𝑔2 − 4 6. 𝑥2 − 1
𝑔+2 𝑥+1

79
7. 𝑥 2 − 49 8. 𝑥2 − 𝑤 2
𝑥−7 𝑥+𝑤

9. 𝑥 2 − 36 10. 𝑚 2 − 16
𝑥+6 𝑚−4

11. 𝑎+5 12. 𝑦−8

𝑎2 − 25 𝑦 2 − 64

80
13. 4 − 𝑛2 14. 4𝑛2 − 1
2−𝑛 2𝑛 − 1

15. 9𝑥 2 − 4 16. 4𝑛2 − 9

3𝑥 + 2 4𝑛 + 6

17. 9𝑛2 − 25 18. 4 − 9𝑛2

6𝑛 − 10 2 − 3𝑛

81
19. 2𝑥 2 − 32 20. 2𝑥 − 8
𝑥+4 4𝑥 2 − 64

21. 3𝑥 2 − 27 22. 𝑥−7

𝑥−3 2𝑥 2 − 98

23. (𝑥 + 6) 24. 4𝑞2 − 121

2𝑥 2 − 72 2𝑞 − 11

82
25. 4𝑦 2 − 9 26. 2𝑥 2 − 2
4𝑦 + 6 2𝑥 − 2

27. 𝑥 2 − 36 28. 4𝑥 2 − 1
3𝑥 − 18 2𝑥 + 1

29. 25𝑚 2 − 9 30. 18𝑎2 − 8

5𝑚 + 3 3𝑎 + 2

83
JAWAPAN

Latihan 1

1. 𝑥+2 2. 1 3. 𝑟+𝑠
𝑎−1

4. 𝑥−3 5. 𝑔−2 6. 𝑥−1

7. 𝑥+7 8. 𝑥−𝑤 9. 𝑥−6

10. 𝑚+4 11. 1 12. 1

𝑎−5 𝑦+8

13. 2+𝑛 14. 2𝑛 + 1 15. 3𝑥 − 2

16. 2𝑛 − 3 17. 3𝑛 + 5 18. 2 + 3𝑛

2 2

19. 2(𝑥 − 4) 20. 1 21. 3(𝑥 + 3)

2(𝑥 + 4)

22. 1 23. 1 24. 2𝑞 + 11

2(𝑥 + 7) 2(𝑥 − 6)

25. 2𝑦 − 3 26. 𝑥+1 27. 𝑥 + 6

2 3

28. 2𝑥 − 1 29. 5𝑚 − 3 30. 2(3𝑎 − 2)

84
Latihan 2

Faktorkan dan permudahkan.

1. 𝑥+3 2. 𝑥+6
𝑥2 +𝑥−6 𝑥2 + 10𝑥 + 24

3. 𝑥+2 4. 𝑥+4
𝑥2 −𝑥−6 𝑥2 + 13𝑥 + 36

5. 𝑥+4 6. 𝑥−8
𝑥 2 − 2𝑥 − 24 𝑥 2 − 10𝑥 + 16

85
7. 𝑥 2 + 6𝑥 + 8 8. 𝑥 2 + 5𝑥 − 24
𝑥+2 𝑥+8

9. 𝑥 2 − 3𝑥 − 10 10. 𝑥 2 + 8𝑥 − 9
𝑥−5 𝑥+9

11. 𝑥 2 + 9𝑥 + 18 12. 𝑥 2 + 10𝑥 + 21

(𝑥 + 3) (𝑥 + 7)

86
13. 2𝑥 − 18 14. 3𝑥 + 9
𝑥2 − 12𝑥 + 27 𝑥2 − 𝑥 − 12

15. 3𝑥 + 6 16. 4𝑥 + 10
𝑥2 + 7𝑥 + 10 2𝑥 2 + 7𝑥 + 5

17. 4𝑥 + 16 18. 5𝑥 + 15
𝑥2− 𝑥 − 20 𝑥2 + 10𝑥 + 21

87
19. 𝑥 2 − 7𝑥 20. 𝑥 2 + 4𝑥
𝑥 2 − 2𝑥 − 35 𝑥 2 + 8𝑥 + 16

21. 𝑥 2 − 5𝑥 22. 𝑎2 − 6𝑎
𝑥 2 − 10𝑥 + 25 𝑎2 − 11𝑎 + 30

23. 𝑥 2 + 4𝑥 24. 𝑦 2 − 9𝑦
𝑥 2 + 6𝑥 + 8 𝑦 2 − 𝑦 − 72

88
25. 2𝑥 2 − 18𝑥 26. 4𝑥 2 + 16𝑥
𝑥 2 − 2𝑥 − 63 𝑥 2 + 12𝑥 + 32

27. 3𝑥 2 + 24𝑥 28. 2𝑥 2 + 14𝑥

𝑥 2 + 2𝑥 − 48 2𝑥 2 + 13𝑥 + 21

29. 2𝑥 2 + 4𝑥 30. 2𝑥 2 + 8𝑥
2𝑥 2 + 8𝑥 + 8 2𝑥 2 + 20𝑥 + 48

89
31. 6𝑥 2 + 40𝑥 − 14 32. 6𝑥 2 + 16𝑥 − 32
6𝑥 2 − 2𝑥 6𝑥 2 − 8𝑥

33. 4𝑥 2 + 4𝑥 − 48 34. 5𝑥 2 + 25𝑥 + 30

2𝑥 2 + 8𝑥 2𝑥 2 + 4𝑥

90
35. 𝑥 2 − 49 36. 𝑥2 − 4
𝑥 2 + 2𝑥 − 35 𝑥 2 + 6𝑥 − 16

37. 𝑥 2 − 16 38. 𝑥 2 − 36
𝑥 2 − 2𝑥 − 24 𝑥 2 + 3𝑥 − 18

39. 𝑥 2 − 15𝑥 + 44 40. 𝑥 2 + 10𝑥 + 24

𝑥 2 − 16 𝑥 2 − 36

91
41. 𝑥 2 + 8𝑥 + 16 42. 𝑥 2 + 11𝑥 + 28
𝑥 2 − 16 𝑥 2 − 16

43. 2𝑥 2 + 5𝑥 + 3 44. 4𝑠 2 − 17𝑠 + 15

4𝑥 2 − 9 16𝑠 2 − 25

45. 49𝑤 2 − 100 46. 25𝑘 2 − 81

14𝑤 2 + 𝑤 − 30 10𝑘 2 + 23𝑘 + 9

92
JAWAPAN

Latihan 2

1. 1 2. 1 3. 1 4. 1
𝑥−2 𝑥+4 𝑥−3 𝑥+9

5. 1 6. 1 7. 𝑥+4 8. 𝑥−3
𝑥−6 𝑥−2

9. 𝑥+2 10. 𝑥−1 11. 𝑥+6 12. 𝑥+3

13. 2 14. 3 15. 3 16. 2

𝑥−3 𝑥−4 𝑥+5 𝑥+1

17. 4 18. 5 19. 𝑥 20. 𝑥

𝑥−5 𝑥+7 𝑥+5 𝑥+4

21. 𝑥 22. 𝑎 23. 𝑥 24. 𝑦

𝑥−5 𝑎−5 𝑥+2 𝑦+8

25. 2𝑥 26. 4𝑥 27. 3𝑥 28. 2𝑥

𝑥+7 𝑥+8 𝑥−6 𝑥+3

29. 𝑥 30. 𝑥 31. 𝑥+7 32. 𝑥+4

𝑥+2 𝑥+6 𝑥 𝑥

33. 2(𝑥 + 3) 34. 5(𝑥 + 3) 35. 𝑥−7 36. 𝑥+2

𝑥 2𝑥 𝑥−5 𝑥+8

37. 𝑥−4 38. 𝑥−6 39. 𝑥 − 11 40. 𝑥+4

𝑥−6 𝑥−3 𝑥+4 𝑥−6

41. 𝑥+4 42. 𝑥+7 43. 𝑥+1 44. 𝑠−3

𝑥−4 𝑥−4 2𝑥 − 3 4𝑠 + 5

45. 7𝑤 + 10 46. 5𝑘 − 9
2𝑤 + 3 2𝑘 + 1

93
Latihan 3

Faktorkan dan permudahkan.

1. 𝑘 2 + 10𝑘 + 9 2. 𝑚 2 + 2𝑚 − 15
𝑘 2 − 4𝑘 − 5 𝑚 2 + 9𝑚 + 20

3. 𝑚 2 + 5𝑚 − 24 4. 𝑥 2 + 3𝑥 + 2
𝑚 2 − 7𝑚 + 12 𝑥 2 + 5𝑥 + 6

5. 𝑥 2 + 3𝑥 + 2 6. 𝑥 2 + 4𝑥 + 4
𝑥 2 + 5𝑥 + 4 𝑥 2 + 6𝑥 + 8

94
7. 𝑥 2 + 6𝑥 + 5 8. 𝑥 2 + 2𝑥 − 3
𝑥 2 + 3𝑥 − 10 𝑥 2 − 6𝑥 + 5

9. 𝑥 2 + 4𝑥 − 45 10. 𝑥 2 − 𝑥 − 20
𝑥 2 + 10𝑥 + 9 𝑥 2 − 7𝑥 + 10𝑥

11. 𝑥 2 + 15𝑥 + 56 12. 𝑥 2 + 7𝑥 + 12

𝑥 2 + 3𝑥 − 40 𝑥 2 + 9𝑥 + 20

95
13. 𝑥 2 + 12𝑥 + 35 14. 𝑥 2 + 3𝑥 + 2
𝑥 2 + 9𝑥 + 20 𝑥 2 + 5𝑥 + 6

15. 𝑥 2 + 18𝑥 + 81 16. 𝑥 2 − 7𝑥 + 12

𝑥 2 + 10𝑥 + 9 𝑥 2 − 9𝑥 + 20

17. 𝑥 2 + 2𝑥 − 63 18. 𝑥 2 − 𝑥 − 20
𝑥 2 + 11𝑥 + 18 𝑥 2 − 3𝑥 − 10

96
19. 𝑥 2 + 7𝑥 + 12 20. 𝑥 2 − 2𝑥 − 8
2𝑥 2 + 11𝑥 + 15 3𝑥 2 + 7𝑥 + 2

21. 3𝑥 2 + 7𝑥 + 4 22. 2𝑥 2 + 3𝑥 − 2
𝑥 2 + 3𝑥 + 2 2𝑥 2 − 15𝑥 + 7

23. 4𝑥 2 + 𝑥 − 3 24. 𝑥 2 + 17𝑥 + 70

4𝑥 2 + 9𝑥 + 5 5𝑥 2 + 38𝑥 + 21

97
25. 2𝑥 2 − 5𝑥 − 3 26. 3𝑥 2 + 11𝑥 + 6
𝑥 2 + 5𝑥 − 24 9𝑥 2 + 21𝑥 + 10

27. 3𝑥 2 + 5𝑥 − 12 28. 9𝑥 2 − 30𝑥 + 25

12𝑥 2 − 19𝑥 + 4 6𝑥 2 + 5𝑥 − 25

29. 10𝑥 2 − 23𝑥 + 12 30. 5𝑥 2 + 28𝑥 − 12

4𝑥 2 + 4𝑥 − 15 𝑥 2 + 4𝑥 − 12

98
31. 6𝑥 2 − 11𝑥 + 4 32. 5𝑥 2 − 24𝑥 − 5
4𝑥 2 + 8𝑥 − 5 5𝑥 2 − 14𝑥 − 3

33. 2𝑥 2 − 5𝑥 − 12 34. 𝑥 2 + 4𝑥 − 21
2𝑥 2 − 11𝑥 + 12 4𝑥 2 − 17𝑥 + 15

35. 𝑥 2 − 7𝑥 + 10 36. 3𝑥 2 − 25𝑥 + 42

3𝑥 2 − 14𝑥 − 5 𝑥 2 − 12𝑥 + 36

99
JAWAPAN

Latihan 3

1. 𝑘+9 2. 𝑚−3 3. 𝑚+8 4. 𝑥+1

𝑘−5 𝑚+4 𝑚−4 𝑥+3

5. 𝑥+2 6. 𝑥+2 7. 𝑥+1 8. 𝑥+3

𝑥+4 𝑥+4 𝑥−2 𝑥−5

9. 𝑥−5 10. 𝑥+4 11. 𝑥+7 12. 𝑥+3

𝑥+1 𝑥−2 𝑥−5 𝑥+5

13. 𝑥+7 14. 𝑥+1 15. 𝑥+9 16. 𝑥−3

𝑥+4 𝑥+3 𝑥+1 𝑥−5

17. 𝑥−7 18. 𝑥+4 19. 𝑥+4 20. 𝑥−4

𝑥+2 𝑥+2 2𝑥 + 5 3𝑥 + 1

21. 3𝑥 + 4 22. 𝑥+2 23. 4𝑥 − 3 24. 𝑥 + 10

𝑥+2 𝑥−7 4𝑥 + 5 5𝑥 + 3

25. 2𝑥 + 1 26. 𝑥+3 27. 𝑥+3 28. 3𝑥 − 5

𝑥+8 3𝑥 + 5 4𝑥 − 1 2𝑥 + 5

29. 5𝑥 − 4 30. 5𝑥 − 2 31. 3𝑥 − 4 32. 𝑥−5

2𝑥 + 5 𝑥−2 2𝑥 + 5 𝑥−3

33. 2𝑥 + 3 34. 𝑥+7 35. 𝑥−2 36. 3𝑥 − 7

2𝑥 − 3 4𝑥 − 5 3𝑥 + 1 𝑥−6

100
Pecahan Algebra (Penambahan)

Latihan 1

Lengkapkan semua yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk termudah.

1. 𝑥 𝑦 2. 3 2 3. 2 7
+ + + 2
3 3 𝑥 𝑥 𝑦 2 𝑦

4. 4 5 5. 7𝑥 9𝑥 6. 3𝑥 𝑥
+ + +
𝑥 𝑥 5 5 10 10

7. 9 6 8. 6 9 9. 7𝑥 𝑥
+ + +
8𝑥 8𝑥 10𝑐 10𝑐 5𝑦 5𝑦

10. 𝑎 2𝑎 11. 4ℎ 6ℎ 12. 3 7

+ + +
3𝑏 3𝑏 2𝑦 2 2𝑦 2 5𝑥 5𝑥

101
13. 𝑥 𝑥 14. 𝑥 𝑥 15. 𝑥 𝑥
+ + +
2 5 2 3 4 12

16. 𝑥 𝑥 17. 𝑥 𝑥 18. 𝑦 𝑦

+ + +
4 5 4 8 4 3

19. 2𝑥 𝑥 20. 𝑥 3𝑥 21. 𝑥 3𝑥

+ + +
7 5 5 8 3 11

22. 𝑞 4𝑞 23. 𝑒 3𝑒 24. 3𝑥 𝑥

+ + +
2 9 9 4 2 5

25. 1 1 26. 𝑥 4𝑥 27. 2𝑥 𝑥

+ + +
𝑥 2𝑥 2 5 3 4

102
28. 7𝑦 3𝑦 29. 3𝑥 4𝑥 30. 2𝑥 5𝑥
+ + +
8 10 2 5 9 6

31. 𝑣 7𝑣 32. 8𝑢 2𝑢 33. 𝑟 11𝑟

+ + +
16 8 27 9 6 30𝑠

34. 23𝑥 𝑥 35. 3𝑥 𝑥 36. 5 8

+ + +
30 10 4 12 𝑥 3𝑥

37. 𝑎𝑏 𝑎𝑏 38. 𝑥𝑦 𝑥𝑦 39. 𝑚𝑛 2𝑚𝑛

+ + +
4 5 𝑓 3𝑓 𝑐 2𝑐

40. 2𝑥𝑦 4𝑥𝑦 41. 3𝑐 5𝑐 42. 3𝑥 𝑥

+ + +
3𝑓𝑔 3𝑓𝑔 4𝑘 2𝑘 2𝑦 5𝑦

103
JAWAPAN

Latihan 1

1. 𝑥+𝑦 2. 5 3. 𝑎 4. 9
3 𝑥 𝑦2 𝑥

5. 16𝑥 6. 2𝑥 7. 15 8. 3
5 5 8𝑥 2𝑐

9. 8𝑥 10. 𝑎 11. 5ℎ 12. 2

5𝑦 𝑏 𝑦2 𝑥

13. 7𝑥 14. 5𝑥 15. 𝑥 16. 9𝑥

10 6 3 20

17. 3𝑥 18. 7𝑦 19. 17𝑥 20. 23𝑥

8 12 35 40

21. 20𝑥 22. 17𝑞 23. 31𝑒 24. 17𝑥

33 18 36 10

25. 3 26. 13𝑥 27. 11𝑥 28. 47𝑦

2𝑥 10 12 40

29. 23𝑥 30. 19𝑥 31. 15𝑣 32. 14𝑢

10 18 16 27

33. 8𝑟 34. 13𝑥 35. 5𝑥 36. 23

15𝑠 15 6 3𝑥

37. 9𝑎𝑏 38. 4𝑥𝑦 39. 2𝑚𝑛 40. 2𝑥𝑦

20 3𝑓 𝑐 𝑓𝑔

41. 13𝑐 42. 17𝑥

4𝑘 10

104
Latihan 2

Penambahan Pecahan Algebra

Ungkapkan setiap yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk terendah.

1. 4𝑥 𝑥 + 3 2. 3𝑢 6𝑢 − 3𝑣
+ +
6 6 8𝑣 8𝑣

3. 5𝑛 2𝑚 + 4𝑛 4. 5𝑦 6𝑥 − 𝑦
+ +
30𝑚 30𝑚 18𝑥𝑦 18𝑥𝑦

5. 8𝑥 𝑥 − 2 6. 9𝑥 𝑥 − 3
+ +
3 9 3 5

105
7. 8𝑥 𝑥 + 3 8. 5𝑥 𝑥 + 1
+ +
9 4 8 6

9. 6𝑥 𝑥 − 2 10. 5𝑥 𝑥 − 1
+ +
4 7 4 6

11. 7𝑚 12𝑚 − 8 12. 2𝑦 3𝑦 − 2

+ +
3 5 3 4

106
13. 𝑥+1 𝑥 14. 𝑥+2 𝑥
+ +
3 4 7 3

15. 𝑥 + 5 2𝑥 16. 𝑥 − 6 8𝑥
+ +
4 3 6 7

17. 1 𝑚+2 18. 1 5−𝑚

+ +
2𝑚 6𝑚 5𝑚 15𝑚

107
19. 1 1 − 2ℎ 20. 3 𝑛−5
+ +
6ℎ 2ℎ 5𝑛 10𝑛

21. 3 2 22. 2 1
+ +
𝑥−3 𝑥 𝑥−1 𝑥

23. 2 24. 5
3+ 2+
𝑥+1 2𝑥 + 3

108
JAWAPAN

Latihan 2

1. 5𝑥 + 3 2. 3(3𝑢 − 𝑣) 3. 9𝑛 + 3𝑚
6 8 30𝑚

4. 2(𝑦 + 3𝑥) 5. 25𝑥 − 2 6. 16𝑥 − 3

9𝑥𝑦 9 5

7. 41𝑥 + 27 8. 19𝑥 + 4 9. 23𝑥 − 4

36 24 14

10. 17𝑥 − 2 11. 71𝑚 − 24 12. 17𝑦 − 6

12 15 2

13. 7𝑥 + 4 14. 2(5𝑥 + 3) 15. 11𝑥 + 15

12 21 12

16. 55𝑥 − 42 17. 5+𝑚 18. 8 − 𝑚

42 6𝑚 15𝑚

19. 2 − 3ℎ 20. 1+𝑛 21. 2𝑥 − 3

3ℎ 10𝑛 𝑥(𝑥 − 3)

22. 1+𝑥 23. 3𝑥 + 5 24. 5

2+
𝑥(𝑥 − 1) 𝑥 +1 2𝑥 + 3

109
Latihan 3

Penambahan Algebra

Ungkapkan setiap yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk terendah.

1. 7𝑥 − 5 3𝑥 + 5 2. 7𝑥 − 4 5𝑥 − 7
+ +
9 9 2 2

3. 𝑥+1 𝑥−1 4. 3𝑥 + 2 5𝑥 − 4
+ +
6 3 2 6

5. 4𝑥 − 1 3𝑥 + 1 6. 6 − 5𝑥 7𝑥 + 9
+ +
4 6 15 5

110
7. 3𝑥 − 4 8𝑥 − 1 8. 3𝑥 + 4 2𝑥 − 1
+ +
2 9 9 2

9. 5𝑥 + 3 7𝑥 − 2 10. 7𝑥 − 8 𝑥 − 8
+ +
2 6 6 2

11. 8𝑥 − 3 𝑥 + 4 12. 𝑥+2 𝑥+4

+ +
3 6 9 3

111
13. 𝑥+1 𝑥−1 14. 𝑥 + 6 7𝑥 − 2
+ +
2 3 4 9

15. 7𝑥 − 9 5𝑥 + 6 16. 9𝑥 − 7 7𝑥 + 4
+ +
2 5 5 6

17. 5𝑥 − 9 𝑥 + 1 18. 2𝑥 + 3 2𝑥 − 8
+ +
5 4 2 7

112
19. 𝑥−3 𝑥+8 20. 3𝑥 − 4 5𝑥 + 1
+ +
6 7 5 4

21. 2𝑥 − 1 𝑥 + 2 22. 4 − 2𝑥 𝑥 + 3
+ +
3 4 3 2

23. 𝑥+5 𝑥+2 24. 2𝑥 + 1 4𝑥 − 1

+ +
2 5 2 5

113
JAWAPAN

Latihan 3

1. 10𝑥 2. 12𝑥 − 11 3. 3𝑥 − 1
9 2 6

4. 7𝑥 + 1 5. 18𝑥 − 1 6. 33 + 16𝑥
3 12 15

7. 43𝑥 − 38 8. 24𝑥 − 1 9. 22𝑥 + 7

18 18 6

10. 5𝑥 − 16 11. 17𝑥 − 2 12. 4𝑥 + 14

3 6 9

13. 5𝑥 + 1 14. 37𝑥 + 46 15. 45𝑥 − 33

6 36 10

16. 89𝑥 − 22 17. 25𝑥 − 31 18. 18𝑥 + 5

30 20 14

19. 13𝑥 + 27 20. 37𝑥 − 11 21. 11𝑥 + 2

42 20 12

22. 17 − 𝑥 23. 7𝑥 + 29 24. 18𝑥 + 3

6 10 10

114
Latihan 4

Penambahan Pecahan Algebra

Ungkapkan setiap yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk termudah.

1. 1 3 2. 2 5
+ +
𝑥+1 𝑥+2 𝑥+1 𝑥−1

3. 2 1 4. 1 1
+ +
𝑥+2 𝑥+3 𝑥+1 𝑥−1

115
5. 2 3 6. 1 3
+ +
𝑥+3 𝑥+5 2𝑥 − 1 𝑥 − 1

7. 3 2 8. 2 3
+ +
𝑥+4 𝑥+1 𝑥+5 𝑥+1

116
9. 5 2 10. 2 1
+ +
9𝑥 + 1 𝑥 + 2 𝑥+1 𝑥+3

11. 2 3 12. 2 3
+ +
3𝑥 + 11 𝑥 − 20 5𝑥 − 4 𝑥 + 1

117
13. 3 4 14. 4 5
+ +
𝑥+5 𝑥+2 𝑥−𝑦 𝑥+𝑦

15. 2 3 16. 1 4
+ +
𝑥 + 1 2𝑥 + 3 2𝑏 + 3 𝑏 + 1

118
17. 10 5 18. 1 1
+ +
3𝑥 + 2 5𝑥 − 4 𝑎+5 𝑎+3

19. 8 2 20. 2 6
+ +
𝑥 − 4 2𝑥 − 3 3𝑥 + 11 2𝑥 − 3

119
21. 6 10 22. 3 4
+ +
5 − 𝑥 8 − 3𝑥 5𝑥 − 2 2𝑥 + 7

23. 4 2 24. 3 4
+ +
𝑥+5 𝑥−1 𝑥+8 𝑥−5

120
JAWAPAN

Latihan 4

1. 4𝑥 + 5 2. 7𝑥 + 43 3. 3𝑥 + 5
(𝑥 + 1)(𝑥 + 2) (𝑥 + 1)(𝑥 − 1) (𝑥 + 2)(𝑥 + 3)

4. 2𝑥 5. 5𝑥 + 19 6. 7𝑥 − 4
(𝑥 + 1)(𝑥 − 1) (𝑥 + 3)(𝑥 + 5) (2𝑥 − 1)(𝑥 − 1)

7. 5𝑥 + 11 8. 5𝑥 + 17 9. 23𝑥 + 12
(𝑥 + 4)(𝑥 + 1) (𝑥 + 5)(𝑥 + 1) (9𝑥 + 1)(𝑥 + 2)

10. 3𝑥 + 7 11. 11𝑥 − 7 12. 17𝑥 − 10

(𝑥 + 1)(𝑥 + 3) (3𝑥 + 11)(𝑥 − 20) (5𝑥 − 4)(𝑥 + 1)

13. 7𝑥 + 26 14. 9𝑥 − 𝑦 15. 7𝑥 + 9

(𝑥 + 5)(𝑥 + 2) (𝑥 − 𝑦)(𝑥 + 𝑦) (𝑥 + 1)(2𝑥 + 3)

16. 9𝑏 + 13 17. 5(13𝑥 − 6) 18. 2(𝑎 + 4)

(2𝑏 + 3)(𝑏 + 1) (3𝑥 + 2)(5𝑥 − 4) (𝑎 + 5)(𝑎 + 3)

19. 2(9𝑥 − 16) 20. 2(11𝑥 + 30) 21. 2(49 − 9𝑥)

(𝑥 − 4)(2𝑥 − 3) (3𝑥 + 2)(5𝑥 − 4) (5 − 𝑥)(8 − 3𝑥)

22. 13(2𝑥 + 1) 23. 6(𝑥 + 1) 24. 7𝑥 + 17

(5𝑥 − 2)(2𝑥 + 7) (5 + 𝑥)(𝑥 − 1) (𝑥 + 8)(𝑥 − 5)

121
Latihan 5

Penambahan Pecahan Algebra

Ungkapkan semua yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk termudah.

1. 1 2 2. 2 3
+ +
𝑥 𝑥2 𝑎𝑏 𝑎𝑏𝑐

3. 3 𝑦 4. 6 2
+ +
𝑥 2 2𝑥𝑦 3𝑥

5. 1 2 6. 5 2
+ +
𝑓 3𝑓 𝑎2 𝑏 𝑎𝑏2

122
7. 2 1 8. 2 5
+ +
𝑦+1 𝑦 𝑥+2 𝑥

9. 1 5 10. 3 1
+ +
𝑥 + 5 2𝑥 𝑥+1 2

11. 2 3 12. 𝑥+1 𝑥+𝑦

+ +
𝑤2 −1 𝑤+1 3𝑦 𝑦

123
13. 4𝑚 𝑛 14. 4 3
+ 2
+
3(𝑚 − 𝑛) 𝑚 − 𝑛 ℎ 𝑘 5ℎ𝑘

15. 4 3 16. 1 4
+ +
𝑟+2 𝑟−2 𝑥+1 𝑥+6

17. 3 1 18. 𝑥 𝑥+3

+ +
𝑥+1 2 𝑥+2 𝑥−5

124
19. 2 𝑥 20. 3 𝑥
+ 2 + 2
𝑥 − 1 𝑥 − 4𝑥 + 3 𝑥 + 2 𝑥 + 5𝑥 + 6

21. 2 𝑥 − 11 22. 1 2
+ 2 +
𝑥 − 1 𝑥 + 3𝑥 − 4 𝑥2 + 5𝑥 + 6 𝑥 + 3

125
23. 𝑥 𝑥 24. 𝑥+1 𝑥−3
+ +
𝑥+3 𝑥+1 𝑥+2 𝑥−1

25. 𝑝 𝑝−2 26. 9 𝑥

+ + 2
2𝑝 + 7 𝑝 + 1 3𝑥 2 − 3𝑦 2 𝑥 − 𝑥𝑦

126
27. 7𝑎2 5𝑎 28. 1 3𝑝 − 𝑞
+ + 2
2
𝑎 −9 𝑎−3 3𝑝 − 𝑞 9𝑝 − 𝑞2

29. 𝑡−2 𝑡−1 30. 9 𝑥

+ +
𝑡 2 − 9 2𝑡 + 6 3𝑥 2 − 3𝑦 2 𝑥𝑦 − 𝑥 2

127
JAWAPAN

Latihan 5

1. 𝑥+2 2. 2𝑐 + 3 3. 6 + 𝑥𝑦
𝑥2 𝑎𝑏𝑐 2𝑥

4. 9 + 2𝑦 5. 5 6. 5𝑏 + 2𝑎
3𝑥𝑦 3𝑓 𝑎2 𝑏2

7. 3𝑦 + 1 8. 7𝑥 + 10 9. 7𝑥 + 25
𝑦(𝑦 + 1) 𝑥(𝑥 + 2) 2𝑥(𝑥 + 5)

10. 𝑥+7 11. 3𝑤 − 1 12. 1 + 4𝑥 + 3𝑦

2(𝑥 + 1) 𝑤2 − 1 3𝑦

13. 4𝑚 + 3𝑛 14. 20 + 3ℎ 15. 7𝑟 − 2

3(𝑚 − 𝑛) 5ℎ 2 𝑘 (𝑟 + 2)(𝑟 − 2)

16. 5𝑥 + 10 17. 𝑥+7 18. 2(𝑥 2 + 3)

(𝑥 + 1)(𝑥 + 6) 2(𝑥 + 1) (𝑥 + 2)(𝑥 − 5)

19. 3(𝑥 − 2) 20. 4𝑥 + 9 21. 3

(𝑥 − 1)(𝑥 − 3) (𝑥 + 3)(𝑥 + 2) 𝑥+4

22. 2𝑥 + 5 23. 2𝑥(𝑥 + 2) 24. (2𝑥 − 5)(𝑥 + 1)

(𝑥 + 2)(𝑥 + 5) (𝑥 + 3)(𝑥 + 1) (𝑥 + 2)(𝑥 − 5)

25. 3𝑝2 + 4𝑝 − 14 26. 3+𝑥+𝑦 27. 3𝑎(4𝑎 + 5)

(2𝑝 + 7)(𝑝 + 1) (𝑥 − 𝑦)(𝑥 + 𝑦) 𝑎2 − 9

28. 6𝑝 29. 𝑡 2 − 2𝑡 − 1 30. 3−𝑥−𝑦

(3𝑝 − 𝑞)(3𝑝 + 𝑞) 2(𝑡 − 3)(𝑡 + 3) (𝑥 − 𝑦)(𝑥 + 𝑦)

128
Penolakan Pecahan Algebra

Latihan 1

Ungkapkan semua yang berikut.

1. 5𝑥 𝑥 2. 7𝑥 𝑥 3. 5𝑟 2𝑟
− − −
8 8 9 9 𝑡 𝑡

4. 9 5 5. 𝑦 3𝑦 6. 4𝑘 2𝑘
− − −
4𝑥 4𝑥 2𝑥 2𝑥 3𝑚 3𝑚

7. 3𝑥 𝑚 8. 3 1 9. 3 2𝑎
− − −
𝑦 𝑦2 4𝑦 2𝑦 𝑎𝑏 𝑏

10. 𝑚 𝑚 11. 5 1 12. 4 2

− − −
5 10 3𝑚 𝑚 2𝑑 4𝑑

129
13. 5𝑥 2𝑥 14. 12𝑥 𝑥 15. 3𝑥 5𝑥
− − −
6 3 13 26 2 6

16. 9𝑎 3𝑎 17. 3 1 18. 8 5

− − −
8𝑏 4𝑏 5𝑥 10𝑥 5𝑥 15𝑥

19. 4ℎ 6ℎ 20. 13𝑛 2𝑛 21. 2𝑎 𝑎

− − −
7 35 20 5 3 6

22. 𝑥 𝑥 23. 5𝑥 𝑥 24. 2𝑥 𝑥

− − −
2 5 5 2 3 4

25. 1 1 26. 𝑥 𝑥 27. 4𝑡 𝑡

− − −
2𝑥 5𝑥 3 4 5 3

130
28. 2𝑥 𝑥 29. 5 3 30. 5 1
− − 2 − 2
3 2𝑐 3 𝑚 𝑝𝑘 𝑘

31. 9𝑦 2𝑦 32. 7𝑎 3𝑎 33. 13𝑥 3𝑥

− − −
10 3 10 7 20 8

34. 4𝑥 𝑥 35. 7𝑥 5𝑥 36. 2 5

− − −
8 6 4 6 3𝑥 4𝑥

37. 27𝑥 7𝑥 38. 3𝑥 5𝑥 39. 5𝑥 3𝑥

− − −
8 12 2 8 3 2

40. 𝑚 5𝑚 41. 4 1 42. 𝑦 𝑥

− − −
4𝑟 14𝑟𝑠 6𝑝 4𝑝 𝑥 𝑦

131
JAWAPAN

Latihan 1

1. 𝑥 2. 2𝑥 3. 3𝑟 4. 1
2 3 𝑡 𝑥

5. 𝑦 6. 2𝑘 7. 3𝑥𝑦 − 𝑚 8. 1
−
𝑥 3𝑚 𝑦2 4𝑦

9. 3 − 2𝑎2 10. 𝑚 11. 2 12. 3

𝑎𝑏 10 3𝑚 2𝑑

13. 𝑥 14. 23𝑥 15. 2𝑥 16. 3𝑎

6 26 3 8𝑏

17. 1 18. 19 19. 2ℎ 20. 𝑛

2𝑥 15𝑥 5 4

21. 𝑎 22. 3𝑥 23. 𝑥 24. 5𝑥

2 10 2 12

25. 3 26. 𝑥 27. 7𝑡 28. 𝑥(2𝑐 − 3)

10𝑥 12 15 6

29. 5𝑚 2 − 9 30. 5𝑘 − 𝑝 31. 7𝑦 32. 19𝑎

3𝑚 2 𝑘2 𝑝 30 70

33. 11𝑥 34. 𝑥 35. 11𝑥 36. −7

40 3 12 12𝑥

37. 67𝑥 38. 7𝑥 39. 𝑥 40. 𝑚(7𝑠 − 10)

24 8 6 28𝑟𝑠

41. 5 42 (𝑦 + 𝑥)(𝑦 − 𝑥)
12𝑝 𝑥𝑦

132
Penolakan Pecahan Algebra

Latihan 2

Lengkapkan semua yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk termudah.

1. 9𝑥 𝑥 − 1 2. 4𝑥 𝑥 − 1
− −
8 8 7 7

3. 𝑚 − 3𝑛 𝑚 + 3 4. 𝑢 + 5𝑣 𝑢 − 6𝑣
− −
6𝑚 3 𝑛 6𝑚 3 𝑛 8𝑣 2 𝑢2 8𝑣 2 𝑢2

5. 9 + 2𝑏 5𝑎 + 4𝑏 6. 5𝑒 + 3 𝑒 − 5
− −
6𝑎3 6𝑎3 12𝑒 12𝑒

133
7. 5𝑥 𝑥 − 3 8. 5𝑥 4𝑥 − 3
− −
7 5 3 2

9. 4𝑥 3𝑥 − 4 10. 3𝑦 2𝑦 − 1
− −
3 6 2 3

11. 3𝑥 5𝑥 + 2 12. 2𝑦 3𝑦 − 2
− −
4 3 3 4

13. 3𝑦 2𝑦 − 1 14. 𝑥 𝑥−2

− −
2 3 2 7

134
15. 𝑥 𝑥+2 16. 2𝑝 3𝑝 − 4
− −
8 3 3 5

17. 1 𝑚+2 18. 3 1 − 3𝑝

− −
2𝑚 6𝑚 2𝑚 𝑚

19. 5𝑦 3 + 4𝑦 20. 3 𝑦+6

− −
12𝑥 4𝑦 7𝑦 4𝑦 2

21. 3 3 − 2𝑚 22. 2 5 + 4𝑣
− −
5𝑚 10𝑚 3𝑣 15𝑣 2

135
23. 1 2𝑘 − 5 24. 3 𝑛−5
− −
6𝑘 12𝑘 2 5𝑛 10𝑛

25. 3𝑧 7𝑧 − 4 26. 5𝑠 4𝑠 + 5
− −
4 2𝑧 − 9 2 3𝑠 + 6

27. 7 2 28. 2𝑥 − 1 2
− −
3 3𝑥 − 2 3 5

29. 7 3𝑞 + 2 30. 3 2
− −
𝑞 𝑝 𝑥−1 𝑥

136
JAWAPAN

Latihan 2

1. 8𝑥 + 1 2. 3𝑥 + 1 3. −𝑛 − 1 4. −11
8 7 2𝑚 3 𝑛 8𝑣𝑢2

5. 2𝑎 − 𝑏 6. 𝑒+2 7. 3(6𝑥 + 7) 8. −2𝑥 + 9

3𝑎3 3𝑒 35 6

9. 5𝑥 + 4 10. 5𝑦 + 2 11. −11𝑥 − 8 12. −𝑦 + 6

6 6 12 12

13. 5𝑦 + 2 14. 5𝑥 + 4 15. −5𝑥 − 16 16. 𝑝 + 12

6 14 24 15

17. 1−𝑚 18. 1 + 6𝑝 19. 5𝑦 2 − 9𝑥 − 12𝑥𝑦 20. 5𝑦 − 42

6𝑚 𝑚 12𝑥𝑦 28𝑦 2

21. 3 + 2𝑚 22. 6𝑣 − 5 23. 5 24. 11 − 𝑛

10𝑚 15𝑣 2 12𝑘 2 10𝑛

25. 3𝑧 2 − 55𝑧 + 16 26. 15𝑠 2 + 22𝑠 − 10 27. 21𝑥 − 20 28. 10𝑥 − 11

4(2𝑧 − 9) 2(3𝑠 + 6) 3(3𝑥 − 2) 15

29. 7𝑝 − 3𝑞2 − 2𝑞 30. 𝑥+2

𝑝𝑞 𝑥(𝑥 − 1)

137
Penolakan Pecahan Algebra

Latihan 3

Ungkapkan semua yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk terendah.

1. 5𝑥 + 13 𝑥 − 2 2. 8𝑥 + 31 𝑥 − 2
− −
12 4 9 3

3. 𝑥+1 𝑥+2 4. 3𝑥 + 11 2𝑥 − 3
− −
2 4 2 6

5. 𝑥+𝑦 𝑥+𝑦 6. 5 − 𝑥 8 − 3𝑥
− −
8 10 6 10

138
7. 5𝑥 − 5 4𝑥 − 9 8. 4𝑥 + 3 5𝑥 + 8
− −
3 7 3 7

9. 𝑥 + 6 2𝑥 + 3 10. 2𝑥 + 3 3𝑥 − 5
− −
5 2 4 3

11. 𝑥+4 𝑥+1 12. 4𝑥 − 7 2𝑥 − 9

− −
3 2 10 3

139
13. 6𝑥 + 7 4𝑥 − 1 14. 𝑥−8 𝑥−5
− −
4 3 3 7

15. 5𝑥 − 2 2𝑥 − 7 16. 5𝑥 − 4 𝑥 + 1
− −
3 4 2 3

17. 𝑥+2 𝑥−4 18. 𝑥+8 𝑥+3

− −
3 5 2 9

140
19. 𝑥+1 𝑥−1 20. 7𝑥 + 4 𝑥 + 1
− −
6 7 2 3

21. 9𝑥 + 1 𝑥 + 2 22. 3 − 2𝑥 2𝑥 − 1
− −
5 2 5 3

23. ℎ−1 ℎ−2 24. 7𝑚 − 2 2𝑚 + 3

− −
2 5 3 2

141
JAWAPAN

Latihan 3

1. 2𝑥 + 19 2. 5𝑥 + 37 3. 𝑥
12 9 4

4. 7𝑥 + 36 5. 𝑥+𝑦 6. 1 + 4𝑥
6 40 30

7. 23𝑥 − 8 8. 13𝑥 − 3 9. −8𝑥 − 3

21 21 10

10. −6𝑥 + 29 11. 5−𝑥 12. −8𝑥 + 69

12 6 30

13. 2𝑥 + 25 14. 4𝑥 − 41 15. 14𝑥 + 13

12 21 12

16. 13𝑥 − 14 17. 2𝑥 + 22 18. 7𝑥 + 66

16 15 18

19. 𝑥 + 13 20. 19𝑥 + 10 21. 13𝑥 − 8

42 6 10

22. 2(7 − 8𝑥) 23. 3ℎ − 1 24. 8𝑚 − 13

15 10 6

142
Penolakan Pecahan Algebra

Latihan 4

Ungkapkan semua yang berikutsebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk terendah.

1. 3 2 2. 3 4
− −
𝑝−𝑞 𝑝+𝑞 2𝑥 + 1 3𝑥 − 1

3. 1 1 4. 6 3
− −
𝑦−7 𝑦+1 𝑡 + 10 𝑡 + 2

143
5. 5 3 6. 9 7
− −
𝑚+1 𝑚−2 3𝑥 + 2 2𝑥 + 5

7. 9 2 8. 4 3
− −
2𝑎 + 1 4𝑎 − 1 3 + 2𝑥 2 + 3𝑥

144
9. 4 2 10. 5 2
− −
𝑥+5 𝑥−1 𝑥+6 𝑥−3

11. 9 3 12. 6 3
− −
𝑦 + 1 4𝑦 + 1 𝑥−4 𝑥−2

145
13. 5 4 14. 4 3
− −
3𝑦 − 4 𝑦 − 2 𝑥+2 𝑥−1

15. 2 3 16. 2 3
− −
𝑥+5 𝑥+1 𝑥−5 𝑥−4

146
17. 2 10 18. 1 2
− −
𝑥+1 𝑥+4 𝑥+1 𝑥−7

19. 6 3 20. 3 4
− −
4𝑥 + 7 2𝑥 − 4 2𝑥 + 5 𝑥 − 2

147
JAWAPAN

Latihan 4

1. 𝑝 + 5𝑞 2. 𝑥−7 3. 8
(𝑝 − 𝑞)(𝑝 + 𝑞) (2𝑥 + 1)(3𝑥 − 1) (𝑦 − 7)(𝑦 + 1)

4. 3(𝑡 − 6) 5. 2𝑚 − 13 6. −3𝑥 − 31
(𝑡 + 10)(𝑡 + 2) (𝑚 + 1)(𝑚 − 2) (3𝑥 + 2)(3𝑥 + 5)

7. 32𝑎 − 11 8. 1 − 6𝑥 9. 2(𝑥 − 7)
(2𝑎 + 1)(4𝑎 − 1) (3 + 2𝑥)(2 + 3𝑥) (𝑥 + 5)(𝑥 − 1)

10. 3𝑥 − 27 11. 3(11𝑦 + 2) 12. 3𝑥

(𝑥 + 6)(𝑥 − 3) (𝑦 + 1)(4𝑦 + 1) (𝑥 − 4)(𝑥 − 2)

13. −7𝑦 + 6 14. 𝑥 − 10 15. −𝑥 − 13

(3𝑦 − 4)(𝑦 − 2) (𝑥 + 2)(𝑥 − 1) (𝑥 + 5)(𝑥 + 1)

16. −𝑥 + 7 17. −8𝑥 − 2 18. −𝑥 − 9

(𝑥 − 5)(𝑥 − 4) (𝑥 + 1)(𝑥 + 4) (𝑥 + 1)(𝑥 − 7)

19. −45 20. −5𝑥 − 26

(4𝑥 + 7)(2𝑥 − 4) (2𝑥 + 5)(𝑥 − 2)

148
Penolakan pecahan algebra

Latihan 5

Ungkapkan semua yang berikut sebagai satu pecahan tunggal dalam bentuk termudah.

1. 𝑥+3 2−𝑥 2. 1 3−𝑚

− −
3𝑥 𝑥 3𝑚 9𝑚

3. 3 3−𝑚 4. 3 2−𝑦
− −
𝑘 𝑚𝑘 𝑦 3𝑦

5. 3 6𝑝 − 1 6. 𝑒 2−𝑒
− −
4𝑝 8𝑝 5𝑓 𝑓

7. 5𝑚 1 − 𝑚 8. 7 3𝑞 + 2
− −
𝑛 𝑛2 𝑞 𝑝

149
9. 𝑏−3 𝑏+2 10. ℎ+3 2−ℎ
− −
5𝑏 10𝑏 3ℎ ℎ

11. 2𝑢 + 1 2 − 𝑤 12. 5 4
− 2
−
𝑢𝑤 𝑤 3𝑥 𝑦 𝑥𝑦

13. 1 13. 1 − 6𝑤
𝑦+1− 5−
𝑦−1 8𝑤

15. 2 4−𝑝 16. 𝑚 𝑚2 + 1

− −
3𝑝 9𝑝 2 3 6𝑚

150
17. 1 3 18. 5 10 − 𝑥
− −
2𝑎 2𝑎 + 1 4𝑥 16𝑥 2

19. 3 2𝑝 − 5 20. 1 5 − 2𝑣
− −
4𝑝 8𝑝2 5𝑚 15𝑚𝑣

21. 1 𝑚+2 22. 3 2 − 3𝑞

− −
2𝑚 6𝑚 2 2𝑞 4𝑞

23. 2𝑚 + 1 2 − 𝑛 24. 𝑘 − 1 𝑘 − 2𝑚
− −
𝑚𝑛 𝑛 𝑘𝑚 2𝑘𝑚 2

151
25. 1 + 𝑒 2 + 3𝑒 26. 3+𝑠 3𝑠 − 1
− −
6 18𝑒 𝑠 − 1 𝑠(𝑠 − 1)

27. 𝑒−3 𝑓−2 28. ℎ+1 3+𝑒

− −
3𝑒 𝑒𝑓 5𝑒ℎ 15𝑒

29. 3 2−𝑛 30. 𝑝2 + 1 𝑝 − 2

− −
4𝑚 3𝑛 3𝑝 2

31. 3+𝑝 2−𝑝 32. 𝑥 − 4 𝑥 − 2𝑦

− −
2𝑝𝑞 4𝑞 2𝑥 𝑥𝑦

152
33. 𝑚2 + 3 𝑛 − 4 34. 7𝑦 − 5 4𝑦 − 5
− −
5𝑚 3 8𝑥 10𝑥

35. 3 + 4𝑝 6 − 5𝑝 36. 2𝑚 + 2 𝑚 − 3
− −
6𝑝 8𝑝 𝑚𝑛 2𝑚

37. 3𝑐 − 7 3𝑐 − 3 38. 6+𝑤 𝑧−𝑤

− −
2𝑐 6𝑐 2 6𝑤 𝑤𝑧

39. 𝑚+1 𝑚 40. 𝑥 4

− −
3 𝑚+2 𝑥2 − 36 𝑥 + 6

153
41. 5 𝑥+2 42. 2 𝑥 +5
− 2 − 2
2𝑥 − 6 𝑥 − 4𝑥 + 3 𝑥+3 𝑥 −9

43. 5 3 44. 6 5
− −
𝑦2 −9 𝑦−3 𝑦2 − 16 𝑦 + 4

154
45. 6 𝑥 46. 4 3
− 2 − 2
3𝑥 + 3𝑦 𝑥 − 𝑥𝑦 𝑥2 +𝑥 𝑥 −1

47. 2 𝑛 48. 2 𝑥 +5
− 2 −
𝑛−1 𝑛 −1 𝑥 + 3 𝑥2 − 9

155
49. 𝑥 2𝑥 50. 𝑥 + 𝑦 3𝑥 − 3
− −
𝑥−1 𝑥−2 𝑥𝑦 2𝑥

51. 𝑥+1 𝑥+2 52. 10 3−𝑥

− −
𝑥+2 𝑥+1 𝑥(5𝑥 − 2) 5𝑥 − 2

156
JAWAPAN

Latihan 5

1. 4𝑥 − 3 2. 1 3. 4𝑚 − 3 4. 7+𝑦
3𝑥 9 𝑚𝑘 3𝑦

5. 7 − 6𝑝 6. 6𝑒 − 10 7. 5𝑚𝑛 − 1 + 𝑚 8. 7𝑝 − 3𝑞2 − 2𝑞
8𝑝 5𝑓 𝑛2 𝑝𝑞

9. 𝑏−8 10. 3ℎ − 1 11. 1 + 𝑢𝑤 12. 5 − 12𝑥

10𝑏 3ℎ 𝑢𝑤 3𝑥 2 𝑦

13. 𝑦2 − 2 14. 46𝑤 − 1 15. 7𝑝 − 4 16. 𝑚 2 − 1

𝑦−1 8𝑤 9𝑝2 6𝑚

17. 1 − 4𝑎 18. 21𝑥 − 10 19. 4𝑝 + 5 20. 𝑣 − 1

2𝑎(2𝑎 + 1) 16𝑥 2 8𝑝2 3𝑚𝑣

21. 𝑚−1 22. 4 + 3𝑞 23. 1 + 𝑚𝑛 24. 2𝑚 − 1

3𝑚 2 4𝑞 𝑚𝑛 2𝑚 2

25. 3𝑒 2 − 2 26. 𝑠2 + 1 27. 𝑒𝑓 − 6𝑓 + 6 28. 3 − 𝑒ℎ

18𝑒 𝑠(𝑠 − 1) 3𝑒𝑓 15𝑒ℎ

29. 9𝑛 − 8𝑚 + 4𝑚𝑛 30. −𝑝2 + 6𝑝 + 2 31. 6 + 𝑝2 32. 𝑦 − 2

12𝑚𝑛 6𝑝 4𝑝𝑞 2𝑦

33. 3𝑚 + 15𝑛 + 20 34. 19𝑦 − 5 35. 31𝑝 − 6 36. 4𝑚 + 4 − 𝑚𝑛 + 3𝑛

15 40𝑥 24 2𝑚𝑛

37. 3𝑐 2 − 8𝑐 + 1 38. 𝑧 + 6 39. 𝑚2 + 2 40. 24 − 3𝑥

2𝑐 2 6𝑧 3(𝑚 + 2) (𝑥 − 6)(𝑥 + 6)

41. 3 42. 𝑥 − 11 43. 3𝑦 − 4 44. 26 − 5𝑦

2(𝑥 − 1) (𝑥 − 3)(𝑥 + 3) (𝑦 − 3)(𝑦 + 3) (𝑦 − 4)(𝑦 + 4)

45. 𝑥 − 3𝑦 46. (𝑥 − 2)(𝑥 − 2) 47. 𝑛+2 48. 𝑥 − 11

(𝑥 + 𝑦)(𝑥 − 𝑦) 𝑥(𝑥 2 − 1) 𝑛2 − 1 𝑥2 − 9

49. −𝑥 2 50. 2𝑥 − 3𝑥𝑦 + 5𝑦 51. −2𝑥 − 3 52. 𝑥 + 2

(𝑥 − 1)(𝑥 − 2) 2𝑥𝑦 (𝑥 + 1)(𝑥 + 2) 𝑥

157
Pendaraban Algebra

Latihan 1

Cari hasil darab bagi setiap yang berikut.

1. 3𝑎 2 × 5𝑎 3 2. 2𝑏2 × 7𝑏4 3. 6𝑐 4 × (−2𝑐 3 )

= = =

4. (−5𝑑) × (−4𝑑 3 ) 5. (−2𝑒 2 ) × 3𝑒 2 6. 4𝑓 2 × (−2𝑓)

= = =

7. (−6𝑔2 ) × 3𝑔3 ) 8. (−2𝑛3 ) × (−5𝑛2) 9. (−7𝑚) × (−8𝑚4 )

= = =

10. (−12𝑝 2 ) × (−4𝑝) 11. (−7𝑞) × (−8𝑞2 ) 12. (−6𝑦 2 ) × 𝑦

= = =

13. (0.5𝑢2 × (−6𝑢) 14. 1.6𝑠 3 × (−3𝑠) 15. 2.4𝑟 2 × (−5𝑟 3 )

= = =

16. (−4.2𝑡) × 2𝑡 3 17. (−3.1𝑘 2 ) × 4𝑘 4 18. (−0.3𝑣 2 ) × 𝑣 3

= = =

19. (−0.6𝑥) × 2𝑥 3 20. (−0.3𝑦 4 ) × 5𝑦 21. (−0.5𝑧 3 ) × 3𝑧

= = =

22. (−0.2𝑥 3 ) × 4𝑥 2 23. (−0.1𝑚2 ) × 3𝑚3 24. (−1.5𝑝) × 2𝑝 3

= = =

25. 1 2 −1 26. 1 −1 27. −2 2 3

𝑝 × ( 𝑝) 𝑚 × ( 𝑚3 ) ( 𝑥 ) × 𝑥3
3 8 2 7 9 4
= = =

28. −3 4 1 29. −3 2 −2 30. −3 2 −1

( 𝑥 )× 𝑥 ( 𝑟 ) × ( 𝑟4) ( 𝑞 ) × ( 𝑞)
5 3 20 3 4 4
= = =

158
JAWAPAN

Latihan 1

1. 15𝑎5 2. 14𝑏6 3. −12𝑐 7 4. 20𝑑4

5. −6𝑒 4 6. −8𝑓 3 7. −18𝑔5 8. 10𝑛5

9. 56𝑚 5 10. 48𝑝3 11. 56𝑞3 12. −6𝑦 3

13. −3𝑢3 14. −4.8𝑠 4 15. 12𝑟 5 16. 8.4𝑡 4

17. −12.4𝑘 6 18. −0.3𝑣 5 19. −1.2𝑥 4 20. −1.5𝑦 5

21. −1.5𝑧 4 22. −0.8𝑥 5 23. −0.3𝑚 5 24. −3𝑝4

25. −1 3 26. −1 4 27. −1 5 28. −3 5

𝑝 𝑚 𝑥 𝑥
24 14 6 15

29. 1 6 30. 3 3
𝑟 𝑞
10 16

159
Pendaraban Pecahan Algebra

Latihan 2

Permudahkan.

1. 3 𝑥 2. 2 3 3. 3 9
× × ×
5 𝑦 𝑔 ℎ 𝑐 4

4. 𝑤 3 5. 𝑎 𝑓 6. 7 2
× × ×
𝑥 𝑎 𝑒 𝑏 𝑦 𝑦

7. 𝑥 𝑥 8. 𝑒 𝑑 9. 𝑥 3𝑥
× × ×
2 5 8 8 5 7

10. 𝑥 𝑥 11. 𝑥 1 12. 𝑥 1

× × ×
𝑦 𝑦 3𝑦 2 𝑦 𝑥

13. 𝑥 𝑥 14. 𝑥 𝑥 15. 3𝑥 3𝑥

× × ×
3 4 3 5 4 5

16. 5𝑥 𝑥 17. 𝑎 𝑏 18. 3𝑥 5

× × ×
2 6 7 8 4 𝑥

160
19. 𝑒 𝑓 20. 5𝑎 3𝑏 21. 𝑚
× × × 2𝑘
3 ℎ 4 2𝑐 𝑛

22. 𝑡 23. 𝑥 24. 3𝑎 2𝑐

3𝑟 × ×𝑥 ×
12𝑟 3 7 𝑔

25. 2 26. 7𝑥 3 27. 6𝑎 5𝑎

× 10𝑦𝑧 × ×
5𝑥𝑦𝑧 𝑥𝑦 6𝑦 7𝑐 𝑐

28. 6𝑥 4𝑦 29. 2𝑥 2𝑦 30. 3𝑥 2𝑦

× × ×
2𝑦 5 5𝑦 𝑥 5𝑦 𝑥

31. 4𝑥 3𝑦 2 32. 4𝑥 6𝑥 33. 𝑚 2𝑎

× × ×
5𝑦 𝑥 3 7 4𝑏 5

34. 9𝑎 12𝑏 35. 𝑝 6 36. 3𝑥 4𝑧

× × ×
8 15 14 𝑝 2𝑦 5𝑥

161
37. 2𝑥 5 38. 3𝑎 5𝑐 39. 6 4𝑝𝑟
× × ×
3 4𝑥 2𝑏 6𝑎 𝑝 3𝑟

40. 5𝑚 2𝑛 41. 2 3𝑞 42. 6𝑥 2 10𝑦

× × ×
6 10𝑚 5𝑝 4𝑞 5𝑦 3𝑥

43. 4𝑎 6𝑏 44. 15𝑥 4 45. 14𝑝2 𝑟2

× × ×
3𝑏 12𝑎 8 25𝑥 𝑟7 35𝑝

46. 8𝑚 2 5𝑛 47. 15𝑎6 𝑏 24𝑐 3 48. 4𝑥 2 𝑦 6 9𝑧 5

× × ×
5𝑛2 4 16𝑐 9 60𝑎 4 𝑏 45𝑧 2 8𝑥𝑦 3

49. 𝑥 𝑥+2 50. 𝑥 𝑥−5 51. 𝑥−3 12

× × ×
4 5 3 𝑥+5 8 𝑥−3

52. 𝑥−2 𝑥+1 53. 3𝑝𝑞 5𝑟 54. 4𝑎𝑏 25𝑐 2

× 2
× ×
𝑥+2 𝑥−2 10𝑟 12𝑝2 15𝑐 6𝑏

162
JAWAPAN

Latihan 2

1. 3𝑥 2. 6 3. 27 4. 3𝑤
5𝑦 𝑔ℎ 4𝑐 𝑎𝑥

5. 𝑎𝑓 6. 14 7. 𝑥2 8. 𝑑𝑒
𝑏𝑒 𝑦2 10 64

9. 3𝑥 2 10. 𝑥 2 11. 𝑥 12. 1

35 𝑦2 6𝑦 𝑦

13. 𝑥2 14. 𝑥2 15. 9𝑥 2 16. 5𝑥 2

12 15 20 12

17. 𝑎𝑏 18. 15 19. 𝑒𝑓 20. 15𝑎𝑏

56 4 3ℎ 8𝑐

21. 2𝑚𝑘 22. 𝑡 23. 𝑥 2 24. 6𝑎𝑐

𝑛 4 3 7𝑔

25. 4 26. 7 27. 30𝑎2 28. 12𝑥

𝑥 2𝑦 2 7𝑐 2 5

29. 4 30. 6 31. 12𝑦 32. 8𝑥 2

5 5 5 7

33. 𝑎𝑚 34. 9𝑎𝑏 35. 3 36. 6𝑧

10𝑏 10 7 5𝑦

37. 5 38. 5𝑐 39. 8 40. 𝑛

6 4𝑏 6

41. 3 42. 4𝑥 43. 2 44. 3

10𝑝 3 10

45. 2𝑝 46. 2𝑚 2 47. 3𝑎2 48. 9𝑥𝑦 3 𝑧 3

35𝑟 2 𝑛 8𝑐 6 8

49. 𝑥 2 + 2𝑥 50. 𝑥 2 − 5𝑥 51. 3 52. 𝑥 + 1

20 3(𝑥 + 5) 2 𝑥+2

53. 𝑞 54. 10𝑎𝑐

8𝑝𝑟 9

163
Latihan 3

Permudahkan setiap yang berikut kepada bentuk termudah.

1. 2 3 2. 𝑚 𝑥
× ×
𝑥−3 3+𝑥 𝑛−2 𝑚+3

3. 3𝑥 2𝑥𝑦 4. 2𝑝 𝑞−4
× ×
𝑥 − 𝑦 𝑦 − 2𝑥 𝑞−2 𝑝+5

5. 𝑥−3 5 6. 𝑥−2 12
× ×
15 2𝑥 − 6 4 2𝑥 − 4

164
7. 7𝑦 + 28 6 8. 3 𝑝−6
× ×
21 6𝑦 + 24 𝑝2 − 36 𝑞

9. 7 𝑎2 −𝑏2 10. 4𝑥 + 6 1
× × 2
𝑎−𝑏 14 2 6𝑥 + 5𝑥 − 6

11. 3𝑥 + 6 2𝑥 12. 2𝑥 + 4 6𝑥
2
× ×
9𝑥 4𝑥 + 8 3 𝑥+2

165
13. 30𝑥 3 2𝑥 − 4 14. 𝑘𝑣 4𝑘 + 2𝑣
× ×
2
5𝑥 − 10𝑥 3𝑥 2𝑘 + 𝑣 𝑘2

15. 𝑥 16. 𝑝3
× (2𝑦 2 + 𝑥𝑦) 4𝑞2 + 2𝑝𝑞 ×
𝑦 3 (𝑥 + 2𝑦) 𝑞2 (𝑝 + 2𝑞)

17. 5𝑦 − 15 𝑦 + 4 18. 2𝑥 − 4 5𝑥 − 15
× ×
2𝑦 + 8 10 3𝑥 − 9 7𝑥 − 14

166
19. 5𝑛 + 10 6𝑛 + 18 20. 1 + 2𝑎 6 + 18𝑎
× ×
𝑛+3 4𝑛 + 8 10 + 30𝑎 1 − 2𝑎

21. 𝑥+3 𝑥−3 22. 𝑦 2 + 𝑦 4𝑦 + 8

× ×
𝑥2 − 9 𝑥 + 1 2𝑦 + 4 3𝑦 + 3

23. 3𝑥 + 6 𝑥 − 4 24. 𝑥 2 − 3𝑥 2𝑥 2 + 5𝑥
× ×
𝑥 2 − 4𝑥 𝑥 + 2 𝑥2 9𝑥 − 27

167
25. 𝑓+2 𝑔−7 26. 𝑚 − 3𝑛 𝑝𝑛 + 𝑝𝑚
× 2 ×
𝑒𝑔 − 7𝑒 𝑓 + 𝑓 − 2 𝑚 + 𝑛 2𝑚 − 6𝑛

27. 𝑥 2(𝑦 + 2) 28. 2𝑝2 5𝑝 − 5𝑠

× 2 ×
𝑦 + 2 𝑥 (𝑦 − 𝑎) 𝑝𝑠 − 𝑠 2 2𝑝 − 4𝑝2

29. 5𝑥 2 𝑥2 − 4 30. 4 𝑎3 − 𝑎
× ×
𝑥 2 − 2𝑥 𝑥 2 + 2𝑥 𝑎 + 𝑎2 𝑎𝑏

168
JAWAPAN

Latihan 3

1. 6 2. 𝑚𝑥 3. 6𝑥 2 𝑦
(𝑥 − 3)(3 + 𝑥) (𝑛 − 2)(𝑚 + 3) (𝑥 − 𝑦)(𝑦 − 2𝑥)

4. 2𝑝𝑞 − 8 5. 1 6. 3
(𝑞 − 2)(𝑝 + 5) 6 2

7. 1 8. 3 9. 𝑎+𝑏
3 𝑞(𝑝 + 6) 2

10. 1 11. 1 12. 4𝑥

3𝑥 − 2 3𝑥

13. 4𝑥 14. 2𝑣 15. 𝑥

𝑘 𝑦2

16. 2𝑝3 17. 𝑦−3 18. 10

𝑞 4 21

19. 15 20. 3(1 + 2𝑎) 21. 1

2 5(1 − 2𝑎) 𝑥+1

22. 2𝑦 23. 𝑥 24. 2𝑥 + 5

3 3 9

25. 1 26. 𝑝 27. 2

𝑒(𝑓 − 1) 2 𝑥(𝑦 − 9)

28. 5𝑝 29. 5 30. 4(𝑎 − 1)

𝑠(1 − 2𝑝) 𝑎𝑏

169
Latihan 4

Permudahkan setiap yang berikut kepada bentuk yang termudah.

1. 𝑥 2 − 16 15𝑥 − 10 2. 4𝑥 2 − 1 𝑥 2 − 7𝑥
× ×
9𝑥 − 6 𝑥+4 𝑥3 8𝑥 + 4

3. 𝑏2 − 25 𝑏2 − 9 4. 𝑥2 − 𝑦 2 𝑥4
× ×
𝑏2 − 3𝑏 𝑏2 + 5𝑏 𝑥2 (𝑥 + 𝑦)2

170
5. (𝑎 − 𝑏)2 𝑎 + 𝑏 6. 𝑥 + 𝑦 2𝑥 2 − 2𝑦 2
× × 2
(𝑎 + 𝑏)2 𝑎 − 𝑏 𝑥−𝑦 𝑥 + 𝑥𝑦

7. 16𝑥 2 − 9 1 + 𝑥 8. 𝑝+𝑞 9𝑚
× × 2
1 − 𝑥2 4𝑥 + 3 3𝑛 𝑝 − 𝑞2

171
9. 𝑎2 − 𝑏2 2𝑦 + 𝑥 10. 𝑝2 − 𝑞2 2𝑞 + 𝑝
× ×
4𝑦 + 2𝑥 𝑎 + 𝑏 6𝑞 + 3𝑝 𝑝 + 𝑞

11. 8ℎ + 16𝑘 21𝑚 12. 3𝑎 − 4 𝑟2𝑠

2
× 2 × 2
7𝑚 ℎ − 4𝑘 2 𝑟𝑠 9𝑎 − 16

172
13. 6𝑎 + 18 14𝑚 2 𝑛 14. 4𝑥 2 − 1 2𝑥 2
× ×
7𝑚𝑛2 3𝑎2 − 27 𝑥𝑦 2𝑥 + 1

15. 5𝑚 + 10𝑛 3𝑘 16. (4𝑚 + 𝑛)2 2𝑚𝑛2

× ×
6𝑘 2 𝑚 2 − 4𝑛2 8𝑚 2 𝑛 16𝑚 2 − 𝑛2

173
17. 3𝑥 + 15 𝑥 2 − 49 18. 𝑎2 − 12 𝑏2
× ×
𝑥 2 − 25 3𝑥 − 21 2𝑎𝑏 1+𝑎

19. 5+𝑛 7𝑚 + 21 20. 9𝑚 2 + 6𝑚 8𝑚

2
× ×
𝑚 − 9 15 + 3𝑛 4𝑚 2
6𝑚 − 3𝑚

174
21. (𝑚 − 𝑛)2 2𝑛2 + 2𝑚𝑛 22. 𝑎2 𝑎−𝑏
× ×
(𝑛𝑚 − 𝑛)2 𝑚 2 − 𝑛2 2
𝑎 −𝑏 2 𝑎

23. ℎ − 3𝑘 4𝑘 2 − 10ℎ𝑘 24. (ℎ + 𝑘)2 6𝑘 − 3ℎ

× × 2
2𝑘 − 5ℎ 3ℎ 2 − 9ℎ𝑘 2𝑘 − ℎ ℎ − 𝑘2

175
JAWAPAN

Latihan 4

1. 5(𝑥 − 4) 2. (2𝑥 − 1)(𝑥 − 7) 3. (𝑏 − 5)(𝑏 + 3)

3 4𝑥 2 𝑏2

4. 𝑥 2 (𝑥 − 𝑦) 5. 𝑎−𝑏 6. 2(𝑥 + 𝑦)
𝑥+𝑦 𝑎+𝑏 𝑥

7. 4𝑥 − 3 8. 3𝑚 9. 𝑎−𝑏
1−𝑥 𝑛(𝑝 − 𝑞) 2

10. 𝑝−𝑞 11. 24 12. 𝑟

3 𝑚(ℎ − 2𝑘) 3𝑎 + 4

13. 4𝑚 14. 2𝑥(2𝑥 − 1) 15. 5

𝑛(𝑎 − 3) 𝑦 2𝑘(𝑚 − 2𝑛)

16. 𝑛(4𝑚 + 𝑛) 17. 𝑥+7 18. (𝑎 − 1)(𝑏)

4𝑚(4𝑚 − 𝑛) 𝑥−5

19. 7 20. 2(3𝑚 + 2) 21. 2

3(𝑚 − 3) 2𝑚 − 1

22. 𝑎 23. 2𝑘 24. 3(ℎ + 𝑘)

𝑎+𝑏 3ℎ ℎ−𝑘

176
Latihan 5

Permudahkan setiap yang berikutkepada bentuk termudah.

1. 𝑚 2 + 𝑚 𝑚𝑛 − 𝑛2 2. 4𝑥 2 − 1 𝑥𝑦 + 𝑦
× ×
𝑚 2 − 𝑛2 𝑚+𝑛 𝑥 2 − 1 4𝑥 − 2

3. 𝑏2 − 25 𝑏2 − 9 4. 𝑘𝑝𝑞 − 𝑝 2 𝑞 6𝑚 + 7𝑛
× ×
𝑏2 − 3𝑏 𝑏2 + 5𝑏 2
36𝑚 − 49𝑛 2 25𝑝𝑞2

177
5. 𝑥 2 + 3𝑥 − 4 𝑥+2 6. 𝑥 𝑥 2 + 5𝑥 + 6
× ×
𝑥+2 6(𝑥 + 4) 𝑥+2 5𝑥 2

7. 𝑥 2 + 5𝑥 + 6 6𝑥 − 9 8. 2𝑥 2 + 7𝑥 − 15 2𝑥 + 12
× 2 2
× 3
3𝑥 𝑥 + 7𝑥 + 12 𝑥 − 36 2𝑥 − 3𝑥 2

178
9. 2𝑥 2 − 17𝑥 + 21 5𝑥 2 + 15𝑥 10. 𝑎2 + 5𝑎 + 6 𝑎2 − 𝑎 − 2
× ×
𝑥 2 − 49 2𝑥 2 − 3𝑥 𝑎2 − 4 𝑎2 − 1

11. 𝑦 2 + 3𝑦 + 2 𝑦 2 + 7𝑦 + 12 12. 𝑥 2 + 6𝑥 + 5 𝑥 2 + 7𝑥 + 12
× ×
𝑦 2 + 5𝑦 + 6 𝑦 2 + 5𝑦 + 4 𝑥 2 + 5𝑥 + 4 𝑥 2 + 12𝑥 + 35

179
13. 𝑥 2 + 4𝑥 − 5 𝑥 2 + 6𝑥 + 5 14. 3𝑥 2 + 5𝑥 + 2 𝑥2 + 𝑥 − 6
× ×
𝑥 2 − 2𝑥 − 3 𝑥 2 − 4𝑥 + 3 𝑥2 − 𝑥 − 2 3𝑥 2 + 11𝑥 + 6

15. 5𝑎2 + 16𝑎 + 3 10𝑎 − 2 16. (𝑥 2 − 𝑦 2 ) 10𝑥 − 10𝑦

2
× 2 2 2
×
25𝑎 − 1 2𝑎 + 5𝑎 − 8 𝑥 − 2𝑥𝑦 + 𝑦 5𝑥 + 5𝑦 + 5

180
17. 𝑥 + 2 𝑥 2 − 16 18. 3𝑥 + 6 𝑥 3 − 25𝑥
× ×
𝑥 + 4 3𝑥 + 6 𝑥 2 − 3𝑥 − 10 𝑥+5

19. 𝑥2 − 9 6𝑥 2 − 3𝑥 20. 𝑥2 − 𝑥 − 2 𝑥 2 − 16
× ×
6𝑥 3 2𝑥 2 + 5𝑥 − 3 𝑥 2 + 2𝑥 + 1 𝑥 2 − 6𝑥 + 8

181
JAWAPAN

Latihan 5

1. 𝑚𝑛(𝑚 + 1) 2. 𝑦(2𝑥 + 1) 3. (𝑏 − 5)(𝑏 + 3)

(𝑚 + 𝑛)2 2(𝑥 − 1) 𝑏2

4. 𝑘−𝑝 5. (𝑥 − 1) 6. 𝑥+3
25𝑞(6𝑚 − 7𝑛) 6 5𝑥

7. 2𝑥 2 + 𝑥 − 6 8. 2(𝑥 + 5) 9. 5(𝑥 + 3)
𝑥(𝑥 + 4) 𝑥 2 (𝑥 − 6) 𝑥+7

10. 𝑎+3 11. 1 12. 𝑥 + 3

𝑎−1 𝑥+7

13. (𝑥 + 5)2 14. 1 15. 2

(𝑥 − 3)2 2𝑎 − 1

16. 2(𝑥 + 𝑦) 17. 𝑥−4 18. 3𝑥

𝑥+𝑦+1 3

19. 𝑥−3 20. 𝑥+4

2𝑥 2 𝑥+1

182
Pembahagian Algebra

Latihan 1

Cari hasil bahagi bagi setiap yang berikut.

1. 20𝑚2 ÷ 4𝑚 2. 10𝑥 3 ÷ 5𝑥 3. 18𝑚4 ÷ 6𝑚

= = =

4. 4𝑦 4 ÷ 𝑦 3 5. 𝑛5 ÷ 3𝑛3 6. 2𝑚4 ÷ 𝑚2
= = =

7. 20𝑟 3 ÷ (−4𝑟) 8. 6𝑦 2 ÷ (−3𝑦) 9. 8𝑎6 ÷ (−4𝑎2 )

= = =

10. 4𝑏2 ÷ (−2𝑏) 11. 21𝑒 3 ÷ (−7𝑒 2 ) 12. 2𝑓 2 ÷ (−𝑓)

= = =

13. 20𝑎2 𝑏5 ÷ 4𝑎𝑏3 14. 10𝑐 3 𝑑 4 ÷ 5𝑐𝑑 2 15. 18𝑒 4 𝑓 ÷ 4𝑒 2 𝑓 3

= = =

16. 20𝑔3 ℎ2 ÷ (−4𝑔ℎ) 17. 6𝑚𝑛2 ÷ 4𝑚𝑛5 18. 𝑏𝑐 2 ÷ 2𝑏

= = =

19. 2𝑒𝑓 ÷ (−4𝑒 3 𝑓) 20. (−5𝑟𝑠 2 ) ÷ (−10𝑟 3 𝑠) 21. (−6𝑎4 𝑏) ÷ (−3𝑎3 𝑏2 )

= = =

183
JAWAPAN

Latihan 1

1. 5𝑚 2. 2𝑥 2 3. 3𝑚 3

4. 4𝑦 5. 𝑛2 6. 2𝑚 2
3

7. −5𝑟 2 8. −2𝑦 9. −2𝑎4

10. −2𝑏 11. −3𝑒 12. −2𝑓

13. 5𝑎𝑏2 14. 2𝑐 2 𝑑2 15. 9𝑒 2

2𝑓 2

16. −5𝑔2 ℎ 17. 3 18. 𝑐 2⁄

2
2𝑛3

19. −1 20. 𝑠 21. 2𝑎

2𝑒 2 2𝑟 2 𝑏

184
Pembahagian Pecahan Algebra

Latihan 2

Permudahkan setiap yang berikut kepada bentuk termudah.

1. 4 3 2. 3 5
÷ ÷
ℎ 𝑘 2 𝑥

3. 4 8 4. 3 6
÷ ÷
𝑎2 𝑎𝑏 𝑏2 𝑏𝑐

5. 4 2 6. 7 2
÷ ÷
3 − 𝑥 2𝑥 + 3 𝑥 + 1 𝑥 − 11

7. 6𝑎 9𝑥 8. 3𝑥 4 4𝑥
÷ ÷
7 14 4 3

185
9. 3𝑦 2 4𝑦 10. 6𝑥 3𝑥
÷ ÷
4 3 4 4

11. 4 4𝑥 12. 𝑥−3 𝑥

2
÷ ÷
3𝑥 3 4 8

13. 9𝑥 3 14. 12𝑥 𝑥

2
÷ ÷
10𝑦 𝑥𝑦 9𝑦 𝑦

15. 12𝑥 4𝑥 16. 2𝑦 4𝑦

÷ ÷
9𝑦 3𝑦 6𝑥 15𝑥

17. 3𝑥 5 18. 𝑐 4
÷ ÷
4 3𝑥 3𝑔 3𝑑

186
19. 4 8𝑒 20. 5 10𝑔
÷ ÷
𝑑 + 3 3𝑑 + 9 𝑓 + 7 2𝑓 + 14

21. 2𝑐 4𝑐 22. 𝑥 2
÷ 2 ÷
𝑐−1 𝑐 −1 3 𝑥+1

23. 3𝑥 2 2𝑥 24. 2𝑥 + 4 2𝑥
÷ ÷
5𝑦 2 3𝑦 6 𝑥+5

25. 𝑥2 26. 3𝑥
÷𝑥 ÷𝑥
6 4

27. 𝑏2 − 1 𝑏 + 1 28. ℎ + 2𝑘 3ℎ + 6𝑘
÷ ÷
3𝑏 𝑎𝑏2 2 8𝑘

187
29. 𝑏 + 2𝑐 3𝑏 + 6𝑐 30. 3𝑎 + 6 𝑎 + 2
÷ ÷
2 8𝑐 2 4

31. 24𝑦 − 16 3𝑦 − 2 32. 6𝑚 + 9 2𝑚 + 3

÷ ÷
4𝑦 + 6 8𝑦 + 12 2𝑚 − 8 3𝑚 − 12

33. 5𝑚 − 10 3𝑚 − 6 34. 𝑥 + 2 7𝑥 + 14
÷ ÷
𝑚+1 3𝑚 + 3 5𝑥 10𝑥

35. 25𝑘 + 15 5𝑘 + 3 36. 3𝑥 𝑥2 + 𝑥

÷ ÷
3𝑘 − 3 3𝑘 5𝑥 + 15 𝑥 + 3

37. 5𝑚 − 20 5𝑚 − 20 38. 4 8𝑛
÷ ÷
4𝑚 + 6 2𝑚 2 + 3𝑚 𝑚 − 3 3𝑚 − 9

188
JAWAPAN

Latihan 2

1. 4𝑘 2. 3𝑥 3. 𝑏 4. 𝑐
3ℎ 10 2𝑎 2𝑏

5. 2(2𝑥 + 3) 6. 7(𝑥 − 11) 7. 4𝑎 8. 9𝑥 3

3−𝑥 2(𝑥 + 1) 3𝑥 16

9. 9𝑦 10. 2 11. 1 12. 2(𝑥 − 3)

16 𝑥3 𝑥

13. 3𝑥 2 14. 4 15. 1 16. 5

10𝑦 3 4

17. 9𝑥 2 18. 𝑐𝑑 19. 3 20. 1

20 4𝑔 2𝑒 𝑔

21. 𝑐+1 22. 𝑥(𝑥 + 1) 23. 9𝑥 24. (𝑥 + 5)(𝑥 + 2)

2 6 10𝑦 6𝑥

25. 𝑥 26. 3 27. 𝑏(𝑏 − 1) 28. 4𝑘

6 4 3

29. 4𝑐 30. 6 31. 16 32. 9

3 2

33. 5 34. 2 35. 5𝑘 36. 3

7 𝑘−1 5(𝑥 + 1)

37. 𝑚 38. 3
2 2𝑛

189
Pembahagian Pecahan Algebra

Latihan 3

Permudahkan setiap yang berikut kepada bentuk termudah.

1. 5𝑥 3𝑦 2. ℎ−1 ℎ𝑘 − 𝑘
÷ ÷
2𝑥 + 3 𝑥 + 𝑦 𝑟𝑘 + 2𝑟 𝑘+2

3. 2𝑥 2 − 2𝑦 2 𝑥 + 𝑦 4. 𝑥 2 − 36 𝑥 − 6
÷ 2 2 ÷ 2
𝑥𝑦 4𝑥 𝑦 𝑥+2 𝑥 −4

5. 𝑥 + 5 𝑥 2 − 25 6. 𝑥 2 + 7𝑥 + 12 𝑥 + 4
÷ ÷
𝑥3 9𝑥 4𝑥 − 2 2

190
7. 3 6𝑦 8. 2𝑝 4𝑝2
÷ ÷
2𝑥 − 1 𝑥 + 𝑦 3𝑞 9𝑞2

9. 3𝑚𝑛 5 10. 3𝑥 + 6 9
÷ 2
÷
2𝑞 𝑝 𝑥 + 2𝑥 4𝑥

11. 5(𝑥 − 6) 𝑥 − 6 12. (𝑎 + 2)(𝑎 − 5) (𝑎 − 2)(𝑎 + 2)

÷ ÷
𝑥+5 12 𝑎+7 (𝑎 + 7)(𝑎 − 7)

191
13. 𝑥 10𝑥 14. 𝑥 + 2 3𝑥 + 6
÷ 2 ÷
𝑥2 −𝑥 𝑥 +𝑥−2 𝑥 + 4 𝑥 2 − 16

15. 𝑥+3 𝑥−1 16. 𝑥 − 3 𝑥 2 − 3𝑥

÷ ÷
𝑥 3 15 5

17. 𝑎2 − 𝑏2 𝑎 + 𝑏 18. 𝑛2 − 9 𝑛 + 3
÷ ÷
6𝑎2 𝑏2 3𝑎𝑏 2𝑛 + 4 2

192
19. 𝑦 2 − 4 3𝑦 + 6 20. 𝑚𝑛 − 3𝑛 𝑚 2 − 9
÷ ÷
4𝑠𝑡 12𝑠 5𝑛 15

21. 8𝑝 + 𝑝𝑞 𝑞2 − 64 22. (𝑝 − 𝑞)2 𝑝2 − 𝑞2

÷ ÷
3𝑝 24 𝑝+𝑞 5

23. (𝑑 − 𝑒)2 𝑑2 − 𝑒 2 24. 2𝑚 − 2 4𝑚 − 4

÷ ÷
𝑑+3 7 𝑛2 − 9 𝑛+3

193
25. 𝑦 + 7 𝑦 2 − 49 26. 𝑝2 − 𝑞2 7𝑝 − 7𝑞
÷ ÷
𝑦 − 7 𝑦 2 − 7𝑦 8𝑎 4

27. 2𝑥 5𝑥 2 28. 1 1
÷ ÷ 2
(𝑥 − 2𝑦)2 𝑥 2 − 4𝑦 2 𝑥2 − 𝑥 𝑥 − 𝑥3

29. 4𝑥 + 12 𝑥2 − 9 30. 9𝑥 2 − 4 9𝑥 + 6
÷ ÷
16𝑥 2 𝑥2 − 𝑥 − 6 3𝑥 − 2 5𝑥

194
31. 6𝑞2 18𝑝𝑞 32. 𝑎2 − 𝑏2 𝑎 + 𝑏
÷ ÷
2
𝑝 + 𝑝𝑞 𝑝 + 𝑞 6𝑎2 𝑏2 3𝑎𝑏

33. 𝑥2 − 4 𝑥2 + 𝑥 − 6 34. 𝑥 2 + 2𝑥𝑦

÷ ÷ (𝑥 2 − 4𝑦 2 )
3𝑦 2 + 𝑦 3𝑦 2 − 2𝑦 − 1 𝑦

35. 𝑥 2 − 36 𝑥 − 6 36. 𝑥(𝑥 + 1) 𝑥 2 − 1

÷ 2 ÷
𝑥+2 𝑥 −4 4𝑦 8𝑦

195
JAWAPAN

Latihan 3

1. 5𝑥(𝑥 + 𝑦) 2. 1 3. 8𝑥𝑦(𝑥 − 𝑦)
3𝑦(3𝑥 + 3) 𝑘𝑟

4. (𝑥 + 6)(𝑥 − 2) 5. 9 6. 𝑥+3
𝑥(𝑥 − 5) 2𝑥 − 1

7. 𝑥+𝑦 8. 3𝑞 9. 3𝑚𝑛𝑝
2(2𝑥 − 1) 𝑞 10𝑞

10. 4 11. 60 12. (𝑎 − 5)(𝑎 − 7)

3 𝑥+5 𝑎−2

13. 𝑥+2 14. 𝑥−4 15. 3(𝑥 + 3)

10𝑥 3 𝑥(𝑥 − 1)

16. 1 17. 𝑎−𝑏 18. 𝑛 − 3

3𝑥 2𝑎𝑏 𝑛+2

19. 𝑦−2 20. 3 21. 8

𝑡 𝑚+3 𝑞−8

22. 5(𝑝 − 𝑞) 23. 7(𝑑 − 𝑒) 24. 1

(𝑝 + 𝑞)2 (𝑑 + 3)(𝑑 + 𝑒) 2(𝑛 − 3)

25. 𝑦 26. 𝑝+𝑞 27. 2(𝑥 + 2𝑦)

𝑦−7 14𝑎 5𝑥(𝑥 − 2𝑦)

28. 𝑥(1 − 𝑥) 29. 𝑥+2 30. 5𝑥

𝑥−1 4𝑥 2 3

31. 𝑞 32. 𝑎−𝑏 33. (𝑥 + 2)(𝑦 − 1)

3𝑝2 2𝑎𝑏 𝑦(𝑥 + 3)

34. 𝑥 35. (𝑥 + 6)(𝑥 − 2) 36. 2𝑥𝑦

𝑦(𝑥 − 2𝑦) 𝑥−1

196
Pembahagian Pecahan Algebra

Latihan 4

Permudahkan setiap yang berikutkepada bentuk termudah.

1. 𝑎2 − 25 𝑎2 + 5𝑎 2. 𝑎𝑏 − 𝑎𝑐 𝑏2 − 𝑐 2
÷ 2 ÷ 2
𝑎2 − 3𝑎 𝑎 −9 𝑐2 − 1 𝑐 +𝑐

3. ℎ𝑘 + 𝑘𝑚 ℎ2 − 𝑚2 4. 𝑥2 − 4 𝑥2 + 𝑥 − 6
÷ ÷
4𝑘 2 − 1 4𝑘 2 + 4𝑘 + 1 3𝑦 2 + 𝑦 3𝑦 2 − 2𝑦 − 1

197
5. 𝑥(𝑥 + 1) 𝑥 2 − 1 6. 𝑥 2 − 32 𝑦 2 (𝑥 2 − 9)
÷ ÷
4𝑦 8𝑦 2 𝑥+2 𝑥+2

7. 𝑥 2 + 3𝑥 + 2 4𝑥 + 4 8. 4𝑥 + 12 𝑥2 − 9
÷ 2 ÷ 2
3𝑥 + 12 𝑥 − 2𝑥 − 24 16𝑥 2 𝑥 −𝑥−6

198
9. 10𝑥 15𝑥 10. 3𝑥 2 + 8𝑥 + 5 3𝑥 2 + 5𝑥
2
÷ 2 ÷ 2
𝑥 + 3𝑥 𝑥 − 𝑥 − 12 𝑥 2 − 25 5𝑥 − 25𝑥

11. 𝑎2 + 5𝑎 + 4 𝑎2 − 9 12. 𝑥 2 + 6𝑥 + 9 𝑥 2 + 5𝑥 + 6
÷ ÷
𝑎2 − 16 𝑎2 − 𝑎 − 12 𝑥 2 + 8𝑥 + 15 𝑥 2 + 7𝑥 + 10

199
13. 𝑥2 − 4 𝑥2 − 𝑥 − 6 14. 𝑝2 + 7𝑝 + 10 𝑝2 + 2𝑝 − 15
÷ ÷ 2
𝑥 2 − 7𝑥 + 10 𝑥 2 − 3𝑥 − 10 𝑝2 − 2𝑝 − 8 𝑝 + 𝑝 − 12

15. 𝑛2 − 49 𝑛2 + 14𝑛 + 49 16. 2𝑥 2 − 8𝑥 − 42 𝑥 2 − 9𝑥 + 14

÷ 2 ÷ 2
𝑛2 − 9 𝑛 − 6𝑛 + 9 𝑥 2 + 6𝑥 + 9 𝑥 +𝑥−6

200
17. 3𝑥 2 − 48 𝑥 2 + 4𝑥 18. 2𝑎2 − 𝑎 − 1 6𝑎2 + 𝑎 − 1
÷ ÷ 2
𝑥 2 − 3𝑥 − 4 𝑥 3 − 𝑥 𝑎2 − 1 3𝑎 + 2𝑎 − 1

19. 2𝑝2 − 5𝑝 − 7 6𝑝 − 21 20. 𝑥𝑦 − 𝑦𝑧 𝑥2 − 𝑦 2

÷ ÷ 2
𝑝2 − 9 3𝑝 − 9 3𝑦 + 1 3𝑦 + 4𝑦 + 1

201
JAWAPAN

Latihan 4

1. (𝑎 − 5)(𝑎 + 3) 2. 𝑎𝑐
𝑎2 (𝑐 − 1)(𝑏 + 𝑐)

3. 𝑘(2𝑘 + 1) 4. (𝑥 + 2)(𝑦 − 1)
(2𝑘 − 1)(ℎ − 𝑚) 𝑦(𝑥 + 3)

5. 2𝑥𝑦 6. 1
(𝑥 − 1) 𝑦2

7. (𝑥 − 6)(𝑥 + 2) 8. 𝑥+2
12 4𝑥 2

9. 2(𝑥 − 4) 10. 5(𝑥 + 1)

3𝑥 𝑥+5

11 𝑎+1 12. 1
𝑎−3

13. 𝑥+2 14. 𝑝+4

𝑥−3 𝑝−4

15. (𝑛 − 7)(𝑛 − 3) 16. 2(𝑥 + 2)(𝑥 − 3)

(𝑛 + 3)(𝑛 + 7) (𝑥 + 3)(𝑥 − 2)

17. 3(𝑥 − 1) 18. 1

19. 𝑝+1 20. 𝑦(𝑥 − 𝑧)(𝑦 + 1)

𝑝+3 (𝑥 − 𝑦)(𝑥 + 𝑦)

202