MODUL MATEMATIK MARA 2025

ISI KANDUNGAN

MUKA
TAJUK
SURAT

PANEL PENGGUBAL MODUL i

Persamaan Linear
1. 1
Linear Equations
Ketaksamaan Linear dalam Dua Pemboleh Ubah
2. 7
Linear Inequalities in Two Variables
Transformasi Isometri
3. 17
Isometric Transformations
Garis Lurus
4. 28
Straight Lines
Graf Fungsi
5. 35
Graph of Functions
Pengenalan Set, Operasi Set
6. 51
Introduction to Set, Operations on Sets
Rangkaian dalam Teori Graf
7. 61
Network in Graph Theory
Pemfaktoran dan Pecahan Algebra, Fungsi dan Persamaan Kuadratik
dalam Satu Pemboleh Ubah
8. 76
Factorisation and Algebraic Fractions, Quadratic Functions and
Equations in One Variable
Nisbah Trigonometri
9. 84
Trigonometric Ratios
Penaakulan Logik
10. 94
Logical Reasoning
Asas Nombor
11. 100
Number Bases
Sukatan Serakan Data Tak Terkumpul
12. 107
Measures of Dispersion for Ungrouped Data

Bibliografi / Bibliography 124

MODUL SEEP SARAWAK| ii

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 1 BAB 6 : PERSAMAAN LINEAR / LINEAR EQUATION

Objektif 6.3.2 Menyelesaikan persamaan linear serentak dalam dua pemboleh ubah
menggunakan pelbagai kaedah.
Fokus Murid dapat
1. Menyelesaikan persamaan linear serentak dalam dua pemboleh ubah
menggunakan kaedah penghapusan dan kaedah penggantian.

Nota / Notes

MODUL SEEP SARAWAK| 1

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Contoh / Example:
Selesaikan persamaan linear serentak berikut.
Solve the following simultaneous linear equations.

MODUL SEEP SARAWAK| 2

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Selesaikan persamaan linear serentak berikut.
Solve the following simultaneous linear equations.

(a) 3m + 2n = 1 (b) x − 3 y = −4
m − 3n = −7 2 x + y = 13

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

(c) 2 p + q = −7 (d) x− y =6
3 p − 2q = −7 3 x + y = 10

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 3

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

(e) (f)
x + 2 y = −1 3 x + 2 y = 12
5 x + 3 y = −12 x − 2 y = −4

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

(g) a + 2b = 9 (h) 3c − 2d = 24
4a − 2b = 21 5c + d = 27

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 4

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

(i) 3 g + 4h = 12 (j) 3k + m = 2
5 g + 8h = 19 6k − 5m = 18

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 5

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

Selesaikan persamaan linear serentak berikut.
Solve the following simultaneous linear equations.

(a) 4m + n = 2 (b) x + 2y = 6
8m + 3n = 1 3 x + 2 y = 16

[4 markah / 4 marks] [4 markah / 4 marks]

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

(c) − x + 3 y = −2 (d) 4 p − 5q = −10

2x − 5 y = 6 2 p − 2q = −6
[4 markah / 4 marks] [4 markah / 4 marks]
Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 6

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 4 BAB 6 : KETAKSAMAAN LINEAR DALAM DUA PEMBOLEH UBAH

LINEAR INEQUALITY IN TWO VARIABLES

Objektif 6.1.3 Menentukan dan melorek rantau yang memuaskan satu ketaksamaan linear.
6.2.3 Menentukan dan melorek rantau yang memuaskan satu sistem ketaksamaan linear.
Fokus Murid dapat
1. Menentukan ketaksamaan linear berdasarkan kawasan berlorek.
2. Melorek rantau yang memuaskan ketaksamaan linear.
3. Membina graf dan melorek rantau yang memuaskan satu sistem ketaksamaan linear.

Nota / Notes

Kawasan berlorek / Shaded region:

Simbol Garis Nombor
y y x=a
Symbol
Number Line

>
y≥a x≤a x≥a
≥
x x
< 0
0
y=a
≤ y≤a

Simbol / Symbol: ≥ , ≤
y > a atau / or y ≥ a: x > a atau / or x ≥ a:
Garis padu / Solid line ke atas / upwards ke kanan / To the right

y < a atau / or y ≤ a: x < a atau / or x ≤ a:

ke bawah / downwards ke kiri / To the left
Simbol / Symbol: > , <
Garis putus / Dashed line Contoh / Example:
Lorekkan kawasan yang memuaskan ketaksamaan
linear y – x > 1.
Bina graf / Draw Graph: Shade the region that satisfies linear inequality
1. Buat jadual nilai y – x > 1.
Form table of values y
y – x =1
2. Lukis paksi, guna skala yang Simbol >
sesuai dan plot semua titik. - maka lorek bahagian
Draw the axes, use suitable atas garis lurus
scale and plot all the points. Symbol > 1
- therefore shade the x
upper parts of the 0
-1
straight line

MODUL SEEP SARAWAK| 7

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise

1 Lukis garis nombor untuk mewakili ketaksamaan linear yang diberikan.

Draw a number line to represent the linear inequality given.

Contoh / Example:
x≥5

2 3 4 5 6 7 8

(a) x>4

Jawapan / Answer:

(b) x < –2

Jawapan / Answer:

(c) x ≥ –3

Jawapan / Answer:

2 Lorek rantau bagi ketaksamaan linear dengan menggunakan garis nombor.

Shade the region of linear inequality by using a number line.

Contoh / Example:
x < – 6 dan/and x ≤ –4

-9 -8 -7 -6 -5 -4 -3

(a) x > 3 dan/and x ≤ 7

Jawapan / Answer:

(b) x ≥ –1 dan/and x > 0

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 8

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Nyatakan ketaksamaan linear bagi kawasan berlorek.

State the linear inequality based on the shaded region.
Contoh / Example:
Garis putus-putus
bermaksud y
simbol ‘<’ atau ‘>’.
3
Dashed line indicates
the symbol ‘<’ or ‘>’. 2
1
Jika lorekan adalah bahagian bawah persamaan
garis lurus, maka simbol ‘<’ akan dipilih. 0
–3 –2 –1 1 2 3 x
If the shading part is at the lower part of the –1
straight line, therefore the symbol ‘<’ will be
chosen. –2
Ketaksamaan linear / Linear inequality:
y < 0.5x + 1.5

(a) (b)
y y
x=0
3 3

2 2

1 1

–3 –2 –1 0 1 2 3 x –3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1 –1

–2 –2

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

(c) (d)
y y
3 3
y=2
2 2

1 1

–3 –2 –1 0 –3 –2 –1 0 1 2 3 x
1 2 3 x
–1 –1

–2 –2

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 9

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Lorekkan kawasan yang memuaskan ketaksamaan berikut.

Shade the region that satisfies the following inequality.

Contoh / Example:
y ≥ 2.5x + 3
y = 2.5x + 3
y
Simbol ‘≥’ bermaksud lorek bahagian ATAS 3
persamaan garis lurus y = 2.5x + 3.
Symbol ‘≥’ means shade the UPPER part of the 2
straight line y = 2.5x + 3.
1

–3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1

–2

(a) y < –x (b) x≥0

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

x=0
y y
3 3
2 2
1 1

–3 –2 –1 0 1 2 3 x –3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1 –1
y = –x
–2 –2

(c) y≤0 (d) y+x≥1

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

y y
3 3
2 2
y+x=1
1 1
y=0
–3 –2 –1 0 1 2 3 x –3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1 –1

–2 –2

MODUL SEEP SARAWAK| 10

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Lorekkan kawasan yang memuaskan dua ketaksamaan yang diberikan.

Shade the region that satisfies the two inequalities given.

Contoh / Example:

–2x + 3y ≥ –1 dan / and –2x + y < –3 y

3
Tentukan arah lorekkan dengan melihat –2x + 3y = –1
2
simbol.
Determine the shaded region by looking at 1
the symbol.
–3 –2 –1 0 1 2 3 x
≥ (garis padu dan bahagian atas –1
solid line and upper part)
–2
< (garis putus-putus dan bahagian bawah
dashed line and lower part) –2x + y = –3

(a)
3y ≥ 4x – 6 dan / and y ≤ 5x + 8
Jawapan / Answer:
y
3y = 4x – 6
3
2

–3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1

–2

y = 5x + 8
(b)
x + 2y > 2 dan / and x ≤ 0
Jawapan / Answer:
y

x + 2y = 2
3
2
1

–3 –2 0 x
–1 1 2 3
–1

–2

x=0
MODUL SEEP SARAWAK| 11
 MODUL MATEMATIK MARA 2025

6 Lorekkan kawasan yang memuaskan tiga ketaksamaan yang diberi.

Shade the region that satisfies the three inequalities given.

Contoh / Example:
x + 7y ≤ 25, x ≥ –2 dan / and y > 2x – 4
y x +7y = 25
3
x + 7y ≤ 25 (ke bawah / downwards) 2
x ≥ –2 (ke atas / upwards) 1
y > 2x – 4 (ke atas / upwards)
–3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1

–2

x= – 2 y = 2x – 4

(a) y < 1, x + 8y ≥ –12 dan / and −4x + 3y ≥ –13

Jawapan / Answer: y
3
2
y=1
1

–3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1
x + 8y = –12
–2

(b) x + y ≤ 2, y < x + 1 dan / and –x +3y > –1 -4x + 3y = –13

Jawapan / Answer:
x+y=2 y = x +1
y
3
2
–x + 3y = –1
1

–3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1

–2

MODUL SEEP SARAWAK| 12

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 Lukis dan lorek kawasan yang memuaskan ketaksamaan linear berikut.

Draw and shade the region that satisfies the following linear inequality
Contoh /Example:
y + 2x > 5
1. Tukarkan simbol ketaksamaan ke simbol ‘=’.
y + 2x = 5
Change the symbol of inequality to ‘=’
x 0 2
y 5 1
2. Bina jadual nilai y
(2 nilai x yang bersesuaian). 5 ×
Construct table of values
(2 suitable values of x). 4
3
3. Cari nilai y. Jika / If x = 0; 4. Plot
Find the y + 2(0) = 5 koordinat 2
values of y. y=5 (0, 5), (2, 1) ×
Jika / If x = 2; Plot 1
y + 2(2) = 5 coordinate
y=1 (0, 5), (2, 1) 0 1 2 3 4 5 6 x

(a) y ≤ 4x – 2

Jawapan / Answer:

(b) y + 3x > 5

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 13

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

8 Lukis dan lorek kawasan yang memuaskan sistem ketaksamaan linear berikut.
Draw and shade the region that satisfies the following system of linear inequalities.

y
Contoh / Example:
x + y ≤ 5, 2x – y ≥ 3 dan / and x ≥ 0 5 ×
1. x + y = 5 x+y=5
4
x 0 2
y 5 3 3 × × 2x – y = 3
2. 2x – y = 3
2
x 2 3
y 1 3 1 ×

-2 -1 0 1 2 3 4 x
x=0
(a) –2x + y < – 4, x – y >2 dan / and x + 2y ≤ 6
Jawapan / Answer:

(b) 3x + y ≤ 7, – x + y > –1 dan / and x + 2y ≥ 2

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 14

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Lukis garis nombor untuk mewakili ketaksamaan linear yang diberikan.
Draw a number line to represent the linear inequalities given.

x < 2 dan / and x ≥ –3

[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

2 Nyatakan tiga ketaksamaan linear berdasarkan kawasan berlorek.

State three linear inequalities based on the shaded region.
[3 markah / 3 marks]
y
3
2

–3 –2 –1 0 1 2 3 x
–1
3x + 8y = –4
–2

-7x + y = –10
Jawapan / Answer:

3 Lorekkan kawasan yang memuaskan ketaksamaan linear di bawah.

Shade the region that satisfies the following linear inequality.
–7x + 2y ≤ –16
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer: y
5

4
–7x + 2y = –16
3
2

0 1 2 3 4 5 6 x

MODUL SEEP SARAWAK| 15

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Lukis dan lorek kawasan yang memuaskan sistem ketaksamaan linear berikut.
Draw and shade the region that satisfies the following system of linear inequalities.
x – y ≥ 3, 2x – 3y ≤ 1 dan / and x + y > 5
[4 markah / 4 marks]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 16

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 2 BAB 11 : TRANSFORMASI ISOMETRI

ISOMETRIC TRANSFORMATIONS

Objektif 11.4.1 Mengenal putaran.

11.4.2 Memerihalkan putaran menggunakan pelbagai perwakilan. Perwakilan simbolik
dikecualikan.
11.4.3 Menentukan imej dan objek bagi suatu putaran.
11.4.4 Menyelesaikan masalah yang melibatkan putaran.
11.6.1 Menerangkan simetri putaran.
11.6.2 Menentukan peringkat simetri putaran bagi suatu objek.
Fokus Murid dapat
1. Mengenal putaran dengan menentukan sama ada sesuatu rajah adalah putaran.
2. Memerihalkan putaran menggunakan perwakilan bahasa dalam bentuk sudut, arah
dan pusat putaran.
3. Menentukan imej dan objek bagi suatu putaran.
4. Menyelesaikan masalah yang melibatkan putaran.
5. Menentukan sama ada sesuatu rajah mempunyai simetri putaran.
6. Menentukan peringkat simetri putaran bagi suatu objek.

Nota / Notes
Apabila kita memerihalkan suatu putaran, kita perlu menyatakan pusat, sudut dan arah putaran
yang memetakan objek kepada imej.
When we describe a rotation, we need to state the centre, the angle and the direction of the rotation
that maps the object.

Putaran 90° ikut arah jam pada titik R Putaran 90° lawan arah jam pada titik R
Clockwise rotation of 90° at point R Anticlockwise rotation of 90° at point R

MODUL SEEP SARAWAK| 17

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Putaran 180° pada pusat O

Rotation of 180° at centre O

Nota / Notes

• Bagi simetri putaran, bentuk atau imej yang diputarkan kurang daripada 360° pada satu titik
tetap, bentuknya masih kelihatan sama.
For rotational symmetry, when the shape or image is rotated less than 360 ° at a fixed point, the
shape will still look the same.

• Peringkat simetri putaran ialah bilangan kali sesuatu bentuk menepati dirinya sendiri dalam
satu putaran lengkap.
The order of rotational symmetry is the number of times a shape moves to return to its original
shape in a complete rotation.

• Bilangan paksi simetri adalah sama dengan peringkat simetri putaran.

The number of axis of symmetry is equals to the number of order of rotational symmetry.

Peringkat simetri putaran = 3

Order of rotational symmetry =3

MODUL SEEP SARAWAK| 18

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Tentukan sama ada setiap rajah berikut adalah putaran atau bukan.
Determine whether each of the following diagram is a rotation.

(a) (b) (c)

2 Perihalkan putaran yang memetakan objek kepada imejnya.

Describe the rotations that map the object to its image.

(a) (b)

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 19

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

(c) (d)

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

3 Lukis imej bagi R di bawah suatu putaran.

Draw the image for R under a rotation for each of the following.

(a) Putaran 90° ikut arah jam pada pusat O. (b) Putaran 180° pada pusat O.
Clockwise rotation of 90° at centre O. Rotation of 180° at centre O.

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 20

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

(c) Putaran 90° lawan arah jam pada pusat O. (d) Putaran 180° pada (1, 1).
Anticlockwise rotation of 90° at centre O. Rotation of 180° at (1, 1).

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

4 Tentukan koordinat objek bagi titik berikut di bawah putaran yang diberikan. Tandakan imej pada
satah Cartes yang sama.
Determine the coordinates of objects for the following points at the given rotations below. Mark
the images on the same Cartesian plane.

Jawapan / Answer:

Koordinat Objek Pusat Putaran Sudut Putaran Arah Putaran Koordinat Imej
Object Centre of Angle of Direction of Image
Coordinate Rotation Rotation Rotation Coordinate
Asalan Ikut arah jam
P 90°
Origin Clockwise
Asalan -
Q 180°
Origin
Lawan arah jam
R (1, 1) 90° Anticlockwise
-
S (−2, −1) 180°

MODUL SEEP SARAWAK| 21

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 W' ialah imej bagi W di bawah suatu putaran. Huraikan putaran itu.
W' is the image of W under a rotation. Describe the rotation.

(a) (b) (c)

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

6 Segi tiga X'Y'Z' ialah imej bagi segi tiga XYZ di bawah suatu putaran.
Tandakan pusat putaran itu dengan R.
Triangle X'Y'Z' is the image of triangle XYZ under a rotation.
Mark the centre of the rotation as R.

Jawapan / Answer:

(a) (b)

MODUL SEEP SARAWAK| 22

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 Berdasarkan Rajah 1, nyatakan imej bagi P di bawah putaran yang berikut.

Based on Diagram 1, state the image of P under the following rotations.

Rajah 1 / Diagram 1

Jawapan / Answer:

No. Huraian / Description Imej / Image

(a)
Putaran 90° ikut arah jam pada titik O.
Clockwise rotation of 90° at point O.
(b)
Putaran 180° pada titik O.
Rotation of 180° at point O.
(c)
Putaran 270° lawan arah jam pada titik O.
Anticlockwise rotation of 270° at point O.

8 Tandakan (✓) bagi objek yang mempunyai simetri putaran dan () jika tidak.
Mark (✓) against the object that has rotational symmetry and () if not.

(a) (b) (c)

MODUL SEEP SARAWAK| 23

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

9 Tentukan peringkat simetri putaran bagi objek berikut.

Determine the order of rotational symmetry for the following objects.

Jawapan / Answer:

10 Objek simetri dalam Rajah 2 diputarkan pada suatu titik. Nyatakan peringkat simetri putaran jika
The symmetrical object in Diagram 2 is rotated at a point. State the order of rotational symmetry
if

Rajah 2 / Diagram 2
Jawapan / Answer:

Ikut arah Lawan arah

No. Huraian
Jam Jam
Description
Clockwise Anticlockwise
(a) Kedudukan A berada di kedudukan E.
Position A is at position E.
(b) Kedudukan B berada di kedudukan C.
Position B is at position C.
(c) Kedudukan F berada di kedudukan D.
Position F is at position D.
MODUL SEEP SARAWAK| 24
 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Lukis imej bagi titik P di bawah satu putaran.
Draw the image for point R under a rotation for each of the following.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:

(a) Putaran 90° ikut arah jam pada titik R. (b) Putaran 180° pada pusat O.
Clockwise rotation of 90° at point R. Rotation of 180° at centre O.

2 K’ ialah imej bagi K di bawah suatu putaran. Tandakan pusat putaran itu dengan R.
K’ is the image of triangle K under a rotation. Mark the centre of the rotation as R.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

(a) (b)

MODUL SEEP SARAWAK| 25

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Dalam Rajah 3, rombus P’Q’R’S’ ialah imej rombus PQRS di bawah suatu transformasi.
In the Diagram 3, rhombus P’Q’R’S’ is the image of rhombus PQRS under a transformation.
Describe the transformation.

Rajah 3 / Diagram 3

(a) Perihalkan transformasi tersebut.

Describe the transformation.
[3 markah / 3 marks]

(b) Titik M’ ialah imej bagi titik M di bawah transformasi yang sama. Tandakan titik M’ dan
nyatakan koordinatnya.
Point M’ is the image of point M under the same transformation. Mark and state the
coordinate of M’.
[2 markah / 2 marks]

Jawapan / Answer:

(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 26

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Tentukan peringkat simetri putaran bagi setiap bentuk berikut.

Determine the order of rotational symmetry for each of the following figures.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

(a) (b)

MODUL SEEP SARAWAK| 27

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 3 BAB 9 : GARIS LURUS / STRAIGHT LINES

Objektif 9.1.1 Membuat perkaitan antara persamaan, y = mx + c, dengan

kecerunan dan pintasan-y.
9.1.5 Menentukan persamaan suatu garis lurus.
9.1.7 Menyelesaikan masalah yang melibatkan garis lurus.
Fokus Murid dapat
1. mengaitkan m sebagai kecerunan garis lurus.
2. mengaitkan c sebagai pintasan-y suatu garis lurus.
3. membentuk persamaan garis lurus berdasarkan kecerunan dan
pintasan-y.
4. menyelesaikan masalah yang melibatkan garis lurus.

Nota / Notes
Rumus / Formulae: Contoh / Example:
𝑦2 − 𝑦1 y
1. Kecerunan, 𝑚 = 1.
𝑥2 − 𝑥1 Q
𝑦2 − 𝑦1 4
𝐺𝑟𝑎𝑑𝑖𝑒𝑛𝑡, 𝑚 =
𝑥2 − 𝑥1
2
P
pintasan − 𝑦
2. Kecerunan, 𝑚 = − x
pintasan − 𝑥 O 2 4
𝑦 − 𝑖𝑛𝑡𝑒𝑟𝑐𝑒𝑝𝑡
𝐺𝑟𝑎𝑑𝑖𝑒𝑛𝑡, 𝑚 = −
𝑥 − 𝑖𝑛𝑡𝑒𝑟𝑐𝑒𝑝𝑡
Langkah 1 / Step 1:
Persamaan garis lurus / Equation of straight line: Garis lurus PQ melalui P(0, 2) dan Q(4, 4).
y = mx + c Straight line PQ passes through P(0, 2) and
Q(4, 4).
4−2 1
Kecerunan / Gradient mPQ = =
4−0 2
Pintasan-y / y-intercept
Langkah 2 / Step 2:
Persamaan garis lurus dalam bentuk lain: Garis lurus PQ memotong paksi-y pada P(0, 2).
Other forms of equation of straight line: Straight line PQ intersects the y-axis at P(0, 2).

ax + by = c Pintasan-y / y-intercept = 2

x y
+ =1
a b Langkah 3 / Step 3:
Persamaan garis lurus PQ:
Pintasan-x / x-intercept Equation of straight line PQ:

1
Pintasan-y / y-intercept y= x+2
2

MODUL SEEP SARAWAK| 28

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Rajah 1 menunjukkan garis lurus AB yang dilukis pada y
satah Cartes. Diberi kecerunan garis lurus AB adalah 3.
Nyatakan persamaan garis lurus AB.
B
Diagram 1 shows a straight line AB drawn in a Cartesian
plane. Given the gradient of the straight line AB is 3. 2 A
State the equation of the straight line AB.
x
O
Jawapan / Answer:
Rajah 1 / Diagram 1

2 Rajah 2 menunjukkan garis lurus CD yang dilukis y

pada satah Cartes. Cari persamaan garis lurus CD.
Diagram 2 shows the straight line CD drawn in 4
D
in a Cartesian plane. Find the equation of the
straight line CD. 2

Jawapan / Answer: x
−2 O 2 4 6
C
−2

Rajah 2 / Diagram 2

3 Rajah 3 menunjukkan dua garis lurus yang dilukis y

pada satah Cartes. Cari persamaan garis lurus
Diagram 3 shows two straight lines drawn in a E 4
Cartesian plane. Find the equation of the straight line
2
(a) EF H F
(b) GH x
−2 O 2 4 6
−2
Jawapan / Answer: G
(a)
Rajah 3 / Diagram 3

(b)

4 Dalam Rajah 4, satu garis lurus memintas paksi-y dan paksi-x y

masing-masing pada titik M dan N.
Cari persamaan garis lurus itu. 5 M
In Diagram 4, a straight line intersects the y-axis and the x-axis
at points M and N. Find the equation of the straight line.
N
x
Jawapan / Answer: O 10
Rajah 4 / Diagram 4

MODUL SEEP SARAWAK| 29

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Rajah 5 menunjukkan satu garis lurus yang melalui titik K dan y

memintas paksi-y pada titik L.
Cari persamaan garis lurus itu.
Diagram 5 shows a straight line passes through point K
K (12, 17)
and intersects the y-axis at point L. 5
Find the equation of the straight line. L
x
O
Jawapan / Answer: Rajah 5 / Diagram 5

6 Rajah 6 menunjukkan garis lurus PR yang melalui titik Q. Jika y

kecerunan garis lurus PR adalah 3, cari persamaan garis lurus PR.
R
Diagram 6 shows a straight line PR passes through the point Q.
If the gradient of PR is 3, find the equation of the straight line PR. •
Q (7, 5)

Jawapan / Answer: P
x
O
Rajah 6 / Diagram 6

MODUL SEEP SARAWAK| 30

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 Rajah 7 menunjukkan garis lurus LM. Diberi koordinat L dan M

y
adalah (–3, 1) dan (3, 4) masing-masing.
Cari persamaan garis lurus LM.
M (3, 4)
Diagram 7 shows a straight line LM. Given that the coordinates
of L and M are (–3, 1) and (3, 4) respectively.
Find the equation of the straight line LM. L (−3, 1)
x
O
Jawapan / Answer:
Rajah 7 / Diagram 7

8 Cari persamaan garis lurus yang memintas paksi-y pada (0, –3) dan kecerunannya adalah 2.
Find the equation of straight line that intersects the y-axis at (0, –3) which has a gradient of 2.

Jawapan / Answer:

9 Cari persamaan garis lurus yang melalui (–4, –8) dan (12, 4).
Find the equation of the straight line that passes through (–4, –8) and (12, 4).

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 31

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

10 Rajah 8 menunjukkan lokasi rumah Ann dan sekolahnya yang dilukis pada satah Cartes.
Diagram 8 shows the location of Ann’s house and her school drawn in a Cartesian plane.

y Sekolah
School

x
−4 −2 O 2 4 6
−2
Rumah Ann
Ann’s house Rajah 8 / Diagram 8

Cari persamaan garis lurus yang menghubungkan rumah Ann dan sekolahnya.
Find the equation of straight line joining Ann’s house and her school.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 32

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Dalam Rajah 9, garis lurus RS dilukis pada satah Cartes. y
Cari persamaan garis lurus RS.
In Diagram 9, the straight line RS is drawn in a Cartesian R
4
plane. Find the equation of straight line RS. S
2
Jawapan / Answer: [2 markah / 2 marks] x
O 2 4 6

Rajah 9 / Diagram 9

2 Rajah 10 menunjukkan garis lurus UV dilukis pada satah Cartes. y

Cari persamaan garis lurus UV.
In Diagram 10, the straight line UV is drawn in a Cartesian V (5, 7)
plane. Find the equation of straight line UV.
[2 markah / 2 marks] 3 U
Jawapan / Answer:
x
O

Rajah 10 / Diagram 10

MODUL SEEP SARAWAK| 33

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Cari persamaan garis lurus dengan kecerunan –4 dan melalui (7, –3).
Find the equation of straight line that has a gradient of –4 and passes through (7, –3).
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

4 Rajah 11 menunjukkan lokasi rumah Annie dan kedai buku y

yang dilukis pada satah Cartes. Cari persamaan garis
lurus yang menghubungkan kedua-dua tempat itu.
20
Diagram 11 shows the location of Annie’s house and (15, 20)
bookstore drawn in a Cartesian plane. Find the 10
equation of straight line joining the two places. (10, 10)
[3 markah / 3 marks] x
O 5 10 15
Jawapan / Answer:
Rajah 11 / Diagram 11

MODUL SEEP SARAWAK| 34

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 2 BAB 8 : GRAF FUNGSI / GRAPHS OF FUNCTIONS

Objektif 8.2.1 Membina jadual nilai bagi fungsi linear dan bukan linear, dan seterusnya melukis
graf menggunakan skala yang diberi.
Fokus Murid dapat
1. Melukis graf kuadratik dengan menggunakan skala yang diberi.
2. Melukis graf kubik dengan menggunakan skala yang diberi.
3. Melukis graf salingan dengan menggunakan skala yang diberi.

Nota / Notes

Jenis Fungsi Persamaan Bentuk graf

Type of function Equation Shape of graph

Fungsi kuadratik y = ax2 + bx + c Lengkung parabola

Quadratic function di mana A parabolic curve
where
• a, b dan c ialah (i) a > 0 (ii) a < 0
pemalar
a, b and c are
constants
• c = pintasan-y
c = y-intercept

Fungsi kubik y = ax3 + c Lengkung sigmoid

Cubic function di mana A sigmoid curve
where
• a, b dan c ialah (i) a > 0 (ii) a < 0
pemalar
a, b and c are
constants
• c = pintasan-y
c = y-intercept

𝒂 -1
Fungsi Salingan 𝒚 = 𝒙 atau / or y = ax Lengkung hiperbola
Reciprocal function di mana A hyperbolic curve
where
(i) a > 0 (ii) a < 0
• a ialah pemalar
a is a constant
• a ≠ 0, x ≠ 0

MODUL SEEP SARAWAK| 35

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Langkah-langkah plot graf: KUADRATIK, KUBIK & SONGSANGAN

(Step by step to plot graphs: Quadratic, Cubic & Reciprocal)

1. Lengkapkan jadual dengan semua nilai y dengan menggantikan x dalam persamaan yang diberi.
Complete the table by substitute x into the equation to find the value of y.

Contoh / Example:
Fungsi / Function: y = x2 + 3

x -2 -1 0 1 2
y

2. Lukis paksi-x dan paksi-y dengan skala yang diberi.

Draw the x-axis and y-axis with the given scale.
(a) Tentukan kedudukan paksi dan label paksi.
Determine the position of the axis and label the axes.
- Lukis garis mendatar untuk paksi- x./ Draw a horizontal axis for the x-axis.
- Lukis garis menegak untuk paksi- y./ Draw a vertical axis for the y-axis.
- Pastikan kedua-dua paksi bersilang pada asalan (0, 0) dan ditandakan 0.
Make sure the two axes intersect at the origin (0, 0) and marked as 0.

(b) label skala / label the scale

- Baca dengan teliti skala yang diberi./ Read the scale given carefully.
- Pastikan jarak setiap unit pada paksi-x dan paksi-y adalah sama.
(skala yang seragam)
Make sure the distance between each unit on the x-axis and y-axis is the same.
(uniform scale)
- Tandakan nombor yang betul mengikut skala yang diberi pada kedua-dua paksi.
Label the correct numbers according to the given scale on both axes.

Contoh / Example:

skala 2 cm kepada 1 unit pada paksi-x.

scale of 2 cm to 1 unit on the x-axis

skala 2 cm kepada 1 unit pada paksi-y.

scale of 2 cm to 1 unit on the y-axis

MODUL SEEP SARAWAK| 36

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3. Plot koordinat. / Plot the coordinates.

(a) Kenal pasti koordinat / Identify the coordinates.
- Tuliskan setiap titik dalam bentuk (x,y).
Write each point in the form of (x,y).
Koordinat x menunjukkan kedudukan mendatar Koordinat y menunjukkan kedudukan menegak
(kiri atau kanan). (atas atau bawah).
The x-coordinate represents the horizontal The y-coordinate represents the vertical
position (left or right). position (up or down).

Koordinat yang dikehendaki ialah persilangan antara kedudukan mendatar dan kedudukan menegak.
The required coordinate is the intersection of the horizontal and vertical positions.

4. Sambungkan semua titik pada graf dengan licin mengikut bentuk yang betul.
Draw a smooth curve that passes through every point to form the correct shape.

PENTING: Semasa melukis graf kuadratik, kubik dan salingan murid TIDAK BOLEH
menyambung semua titik dengan menggunakan pembaris. Namun, pembaris fleksibel
boleh digunakan untuk menyambungkan semua titik agar membentuk graf yang lebih
licin.

IMPORTANT: When drawing quadratic, cubic and reciprocal graphs, students CANNOT join all
the points using a ruler. However, the flexible ruler can be used to join every point to
form a smoother graph.

MODUL SEEP SARAWAK| 37

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1
x -3 -2 -1 0 1 2
y -7 -5 0 3 2 4
Jadual 1 / Table 1

Senaraikan semua koordinat yang diberi dalam Jadual 1.

List all the coordinates given in Table 1.

Jawapan / Answer:

(a) ( ) (d) ( )

(b) ( ) (e) ( )

(c) ( ) (f) ( )

2 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 2 bagi persamaan y = 2x2 + 1 untuk – 3 ≤ x ≤ 3.
In the answer space, complete Table 2 for the equation y = 2x2 + 1 for – 3 ≤ x ≤ 3.

(b) Seterusnya, lukis graf y = 2x2 + 1 untuk – 3 ≤ x ≤ 3.

Hence, draw the graph of y = 2x2 + 1 for – 3 ≤ x ≤ 3.

Jawapan / Answer:
(a)

x –3 –2 – 1.5 0 0.5 2.5 3

y 19 19
Jadual 2 / Table 2

(b)

Soalan klon 2023

MODUL SEEP SARAWAK| 38

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 3 bagi persamaan y = x3 + 10 untuk – 3 ≤ x ≤ 2.

In the answer space, complete Table 3 for the equation y = x3 + 10 for – 3 ≤ x ≤ 2.

(b) Seterusnya, lukis graf y = x3 + 10 untuk – 3 ≤ x ≤ 2 .

Hence, draw the graph of y = x3 + 10 for – 3 ≤ x ≤ 2.

Jawapan / Answer:

(a)

x –3 –2 –1 0 1 2
y – 17 18
Jadual 3 / Table 3

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 39

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 4 bagi persamaan 𝑦 = − 45 untuk 1.5 ≤ x ≤ 6.
𝑥

In the answer space, complete Table 4 for the equation 𝑦 = − 45 for 1.5 ≤ x ≤ 6.
𝑥
45
(b) Seterusnya, lukis graf 𝑦 = − untuk 1.5 ≤ x ≤ 6.
𝑥

Hence, draw the graph of 𝑦 = − 45 for 1.5 ≤ x ≤ 6.

𝑥

Jawapan / Answer:

(a)

x 1.5 2 2.5 3 4 5 6
y – 18
Jadual 4 / Table 4

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 40

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 5 bagi persamaan y = 10 – x2 untuk – 3 ≤ x ≤ 3.

In the answer space, complete Table 5 for the equation y = 10 – x2 for – 3 ≤ x ≤ 3.

(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 2 unit pada paksi-y, lukis graf y = 10 – x2 untuk
– 3 ≤ x ≤ 3.
By using a scale of 2 cm to 2 units on the y-axis, draw the graph of y = 10 – x2 for
– 3 ≤ x ≤ 3.

Jawapan / Answer:

(a)

x –3 –2 –1 0 1 2 3
y 6 6
Jadual 5 / Table 5

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 41

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

6 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 6 bagi persamaan y = 6 – x3 untuk – 2 ≤ x ≤ 4.

In the answer space, complete Table 6 for the equation y = 6 – x3 for – 2 ≤ x ≤ 4.

(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 10 unit pada paksi-y, lukis graf y = 6 – x3 untuk
– 2 ≤ x ≤ 4.
By using a scale of 2 cm to 10 units on the y-axis, draw the graph of y = 6 – x3 for
– 2 ≤ x ≤ 4.

Jawapan / Answer:

(a)

x –2 –1 0 1 2 3 4
y 7 –2 – 58
Jadual 6 / Table 6
(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 42

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 7 bagi persamaan 𝑦 = − 12 untuk −4 ≤ x ≤ 4.

𝑥

In the answer space, complete Table 7 for the equation 𝑦 = − 12 for −4 ≤ x ≤ 4.

𝑥

(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 2 unit pada paksi-y, lukis graf 𝑦 = − 12 untuk
𝑥

−4 ≤ x ≤ 4.
By using a scale of 2 cm to 2 units on the y-axis, draw the graph of 𝑦 = − 12 for
𝑥

−4 ≤ x ≤ 4.

Jawapan / Answer:

(a)

x –4 –3 –2 –1 1 2 3 4
y 4 –4
Jadual 7/ Table 7
(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 43

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

8 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 8 bagi persamaan y = 5 – 4x – x2 untuk – 6 ≤ x ≤ 1.

In the answer space, complete Table 8 for the equation y = 5 – 4x – x2 for – 6 ≤ x ≤ 1.

(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 1 unit pada paksi-x dan 2 cm kepada 2 unit pada
paksi-y, lukis graf y = 5 – 4x – x2 untuk – 6 ≤ x ≤ 1.
By using a scale of 2 cm to 1 unit on the x-axis and 2 cm to 2 units on the y-axis, draw the
graph of y = 5 – 4x – x2 for – 6 ≤ x ≤ 1.

Jawapan / Answer:

(a)

x –6 –5 –4 –3 –2 –1 0 1
y 5 8 0
Jadual 8 / Table 8
(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 44

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

9 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 9 bagi persamaan 𝑦 = 24 untuk – 4 ≤ x ≤ 4.

𝑥

In the answer space, complete Table 9 for the equation 𝑦 = 24 for – 4 ≤ x ≤ 4.

𝑥

(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 1 unit pada paksi-x dan 2 cm kepada 5 unit pada
paksi-y, lukis graf 𝑦 = 24 untuk – 4 ≤ x ≤ 4.
𝑥

By using a scale of 2 cm to 1 unit on the x-axis and 2 cm to 5 units on the y-axis, draw the
graph of 𝑦 = 24 for – 4 ≤ x ≤ 4.
𝑥

Jawapan / Answer:

(a)

x –4 –3 –2 –1 1 2 3 4
y – 24 24
Jadual 9 / Table 9
(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 45

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

10 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 10 bagi persamaan y = x3 – 2 untuk – 2 ≤ x ≤ 2.

In the answer space, complete Table 10 for the equation y = x3 – 2 for – 2 ≤ x ≤ 2.

(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 0.5 unit pada paksi-x dan 2 cm kepada 2 unit pada
paksi-y, lukis graf y = x3 – 2 untuk – 2 ≤ x ≤ 2.
By using a scale of 2 cm to 0.5 unit on the x-axis and 2 cm to 2 units on the y-axis, draw
the graph of y = x3 – 2 for – 2 ≤ x ≤ 2.

Jawapan / Answer:

(a)
x –2 –1 0 1 2
y –1
Jadual 10/ Table 10

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 46

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 11 bagi persamaan y = 2x2 – 3x – 4 untuk
-3 ≤ x ≤ 2.
In the answer space, complete Table 11 for the equation y = 2x2 – 3x – 4 for -3 ≤ x ≤ 2.
[1 markah / 1 mark]
(b) Dengan menggunakan skala 2 cm kepada 5 unit pada paksi-y, lukis graf y = 2x 2 – 3x – 4
untuk -3 ≤ x ≤ 2.
By using a scale of 2 cm to 5 units on the y-axis, draw the graph of y = 2x 2 – 3x – 4 for
-3 ≤ x ≤ 2
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:

(a)
x -3 - 2.5 -2 - 0.5 0 1 1.5 2
y 23 10 -2 -4 -5 -4 - 2
Jadual 11 / Table 11

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 47

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

2 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 12 bagi persamaan y = x3 – 8 untuk –3 ≤ x ≤3.
In the answer space, complete Table 12 for the equation y = x3 – 8 for – 3 ≤ x ≤ 3.
[1 markah / 1 mark]
(b) Seterusnya, lukis graf y = x3 – 8 untuk – 3 ≤ x ≤ 3.
Hence, draw the graph of y = x3 – 8 for – 3 ≤ x ≤ 3.
[2 markah / 2 marks]

Jawapan / Answer:

(a)
x –3 –2 –1 0 1 2 3
y – 35 – 16 –8 –7 19

Jadual 12 / Table 12
(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 48

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 13 bagi persamaan 𝑦 = 24 − 6 untuk 1 ≤ x ≤ 6.

𝑥

In the answer space, complete Table 13 for the equation 𝑦 = 24 − 6 for 1 ≤ x ≤ 6.

𝑥

[1 markah / 1 mark]
(b) Seterusnya, lukis graf 𝑦 = 24 − 6 untuk 1 ≤ x ≤ 6.
𝑥

Hence, draw the graph of 𝑦 = 24 − 6 for 1 ≤ x ≤ 6.

𝑥

[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

(a)
x 1 2 3 4 5 6
y 18 2 0 –2
Jadual 13 / Table 13

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 49

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 (a) Pada ruang jawapan, lengkapkan Jadual 14 bagi persamaan y = 6x – x2 untuk – 2 ≤ x ≤ 3.

In the answer space, complete Table 14 for the equation y = 6x – x2 for – 2 ≤ x ≤ 3.
[1 markah / 1 mark]
(b) Seterusnya, lukis graf y = 6x – x2 untuk – 2 ≤ x ≤ 3.
Hence, draw the graph of y = 6x – x2 for – 2 ≤ x ≤ 3.
[2 markah / 2 marks]

Jawapan / Answer:

(a)
x 0 1 2 3 4 5
y 0 5 9 5
Jadual 14/ Table 14

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 50

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 4 BAB 4 : OPERASI SET / OPERATIONS ON SETS

Objektif 4.1.1 Menentu dan menghuraikan persilangan set menggunakan pelbagai perwakilan.
4.1.2 Menentukan pelengkap bagi persilangan set.
4.2.1 Menentu dan menghuraikan kesatuan set menggunakan pelbagai perwakilan.
4.2.2 Menentukan pelengkap bagi kesatuan set.
Fokus Murid dapat
1. Mentafsir maklumat daripada gambar rajah Venn.
2. Mewakilkan unsur-unsur set dalam gambar rajah Venn.

Nota / Notes

Simbol/ Symbol Pengertian/ Meaning Perwakilan Gambar Rajah Venn

Representation Venn Diagram

𝜉 Set Semesta
Universal set

A’ Pelengkap A
Complement of A

⊂ A Subset B
Subset

𝐴∩𝐵 Persilangan Set

- Set yang mengandungi unsur-unsur
sepunya bagi set A dan set B.
Intersection of a set
- Common elements of both sets A and B.

(𝐴 ∩ 𝐵)’ Pelengkap bagi persilangan set A dan B

- semua unsur yang BUKAN dalam
persilangan set A dan B
Complement of the intersection of set A
and B
- all the elements NOT in the intersection
of set A and B

MODUL SEEP SARAWAK| 51

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Nota / Notes
𝐴∪𝐵 Kesatuan Set
- semua unsur dalam set A atau set B atau
kedua-dua set.
Union of a Set
- all the elements in set A or set B or in
both sets.

(𝐴 ∪ 𝐵)′ Pelengkap bagi kesatuan set A dan B

- semua unsur yang BUKAN dalam
kesatuan set A dan B
Complement of the union of set A and B
- all the elements NOT in the union of set
A and B

MODUL SEEP SARAWAK| 52

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Contoh 1 / Example 1:
Gambar rajah Venn dalam Rajah 8 menunjukkan set A, set B dan set C di mana set semesta,
𝜉 = {2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20}.
The Venn diagram in Diagram 8 shows set A, set B and set C while universal set,
𝜉 = {2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20}.

Senaraikan semua unsur bagi setiap persilangan berikut:

List all the elements of the intersections of sets:
(a) 𝐴 ∩ 𝐵
(b) 𝐴 ∩ 𝐵 ∩ 𝐶
(c) (𝐵 ∩ 𝐶)′

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 53

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Contoh 2 / Example 2:
Rajah 9 menunjukkan unsur dalam set semesta, 𝜉, set X, set Y dan set Z.
Diagram 9 shows the elements in universal set, 𝜉, set X, set Y dan set Z.

Senaraikan semua unsur bagi setiap kesatuan berikut:

List all the elements of the union of the following sets:
(a) 𝑌 ∪ 𝑍
(b) (𝑋 ∪ 𝑌 ∪ 𝑍)′

Jawapan / Answer:
(a) 𝑌 ∪ 𝑍 = {p, q, k, v, w} (b) (𝑋 ∪ 𝑌 ∪ 𝑍)′ = {d, f, h}

Contoh 3 / Example 3:
Lukiskan gambar rajah Venn untuk mewakili set semesta, set Q dan set R:
Draw a Venn diagram to represent universal set, set Q and set R.
Set semesta, 𝜉 = {x : x ialah integer dan 1 ≤ 𝑥 ≤ 10}
Universal set, 𝜉 = {x : x is an integer and 1 ≤ 𝑥 ≤ 10}
Set Q = {x : x ialah nombor perdana}
Set Q = {x : x is a prime number}
Set R = {x : x ialah nombor yang boleh dibahagi tepat oleh 3}
Set R = {x : x is the number that is divisible by 3}

Jawapan / Answer:
𝜉 = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10}
Q = {2, 3, 5, 7}
R = {3, 6, 9}

𝑄 ∩ 𝑅 = {3}

MODUL SEEP SARAWAK| 54

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan/ Exercise
1 Gambar rajah Venn dalam Rajah 11 menunjukkan hubungan antara set P, Q dan R.
The Venn diagram in Diagram 11 shows the relation between set P, Q and R.

Senaraikan semua unsur bagi set yang berikut.

List all the elements of the following sets.
(a) 𝑃 ∩ 𝑄 (b) 𝑃 ∩ 𝑅 (c) 𝑄 ∩ 𝑅 (d) 𝑃 ∩ 𝑄 ∩ 𝑅
Jawapan / Answer:
(a) 𝑃 ∩ 𝑄 = ____________________________________
(b) 𝑃 ∩ 𝑅 = ____________________________________
(c) 𝑄 ∩ 𝑅 = ____________________________________
(d) 𝑃 ∩ 𝑄 ∩ 𝑅 = ________________________________

2 Rajah 12 menunjukkan gambar rajah Venn dengan set semesta, 𝜉 = 𝑊 ∪ 𝑌 ∪ 𝑍.

Diagram 12 shows a Venn diagram with the universal set, 𝜉 = 𝑊 ∪ 𝑌 ∪ 𝑍.

Senaraikan semua unsur bagi set:

List all the elements of set:
(a) 𝑊 ′ ∩ 𝑍 (b) 𝑊 ′ ∩ 𝑌 (c) 𝑍′ ∩ 𝑌 (d) (𝑊 ∪ 𝑍) ∩ 𝑌
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 55

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Berdasarkan gambar rajah Venn dalam Rajah 13,

Based on the Venn diagram in Diagram 13,

tentukan semua unsur bagi:

determine the elements for:

(a) 𝐴 ∩ 𝐵 ∩ 𝐶 (b) 𝐴′ ∩ (𝐵 ∪ 𝐶 ) (c) (𝐴 ∩ 𝐵)′ ∩ 𝐶

Jawapan / Answer:
(a) (b) (c)

4 Lukis gambar rajah Venn untuk mewakili hubungan antara set semesta, 𝜉 , dengan set yang
diberikan.
Draw a Venn diagram to represent the relations between universal set, 𝜉 , and the given sets.

𝜉 = {10, 11, 12, 13, 14, 15}

E = {10, 13, 15}

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 56

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Lukis gambar rajah Venn untuk mewakili hubungan antara set J, K dan L.
Draw a Venn diagram to represent the relations between set J, K and L.
Set J = {3, 6, 9}
Set K = {1, 3, 4, 5, 7, 10}
Set L = {2, 4, 5, 8}
Jawapan / Answer:

6 Lukis gambar rajah Venn untuk mewakili hubungan antara set G, H dan J.
Draw a Venn diagram to represent the relations between set G, H and J.
Set G = {Milo, Kopi, Oren}
Set H = {Cola, Sarsi, 100 Plus}
Set J = {Milo, Sarsi, Zapple}
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 57

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Rajah 14 menunjukkan sebuah gambar rajah Venn. Diberi set semesta, 𝜉= 𝑃 ∪ 𝑅 ∪ 𝑄.
Diagram 14 shows a Venn diagram. Given universal set, 𝜉= 𝑃 ∪ 𝑅 ∪ 𝑄.

Nyatakan
State
(a) bilangan unsur dalam set Q,
number of elements in set Q,
(b) unsur pelengkap bagi set P,
elements for the complement of set P,

(c) unsur bagi set 𝑄 ∩ 𝑅.

elements of set 𝑄 ∩ 𝑅.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:
(a)

(b)

(c)

MODUL SEEP SARAWAK| 58

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

2 Diberi bahawa set F = {nombor genap kurang daripada 20} dan set G = {12, 14, 16, 18}.
It is given that set F = {even numbers less than 20} and set G = {12, 14, 16, 18}.
(a) Lengkapkan gambar rajah Venn dalam Rajah 15 untuk menunjukkan hubungan antara set F
dan set G.
Complete the Venn diagram in Diagram 15 to show the relationship between set F and set G.
[2 markah / 2 marks]
(b) Nyatakan hubungan antara set F dan set G menggunakan simbol.
State the relation between set F and set G using the correct symbol. [1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:
(a)

(b)

3 Rajah 16 menunjukkan gambar rajah Venn dengan set semesta, 𝜉 = 𝑋 ∪ 𝑌 ∪ 𝑍.

Diagram 16 shows a Venn diagram with the universal set, 𝜉 = 𝑋 ∪ 𝑌 ∪ 𝑍.

Senaraikan semua unsur bagi set:

List all the elements of set:

(a) 𝑋 ′ ∩ 𝑍 (b) (𝑋 ∩ 𝑌) ∪ 𝑍 ′ (c) (𝑋 ∩ 𝑌)′ ∩ 𝑍

[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:
(a) (b) (c)

MODUL SEEP SARAWAK| 59

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Diberi set semesta, 𝜉 = 𝑃 ∪ 𝑄 ∪ 𝑅

Given universal set, 𝜉 = 𝑃 ∪ 𝑄 ∪ 𝑅
Set P = {x : x ialah huruf dalam perkataan ‘MATEMATIK’}
Set P = {x : x is the letter in the word ‘MATEMATIK’}

Set Q = {x : x ialah huruf dalam perkataan ‘SEJARAH’}

Set Q = {x : x is the letter in the word ‘SEJARAH’}

Set R = {x : x ialah huruf dalam perkataan ‘SAINS’}

Set R = {x : x is the letter in the word ‘SAINS’}
(a) Lukis gambar rajah Venn untuk menunjukkan hubungan antara set P, set Q dan set R.
Draw the Venn diagram to show the relationship between set P, set Q and set R.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:

(b) Seterusnya, senaraikan semua unsur bagi (𝑄 ∩ 𝑅) ∪ (𝑃 ∩ 𝑅).

Hence, list all the elements of set (𝑄 ∩ 𝑅) ∪ (𝑃 ∩ 𝑅).
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 60

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 4 BAB 5 : RANGKAIAN DALAM TEORI GRAF

NETWORK IN GRAPH THEORY

Objektif 5.1.3 Mengenal dan melukis subgraf dan pokok.

Fokus Murid dapat
1. Mengenal dan melukis subgraf.
2. Mengenal dan melukis pokok.

Nota / Notes

Subgraf / Subgraph
➢ Sebahagian atau keseluruhan suatu graf yang dilukis semula tanpa mengubah kedudukan asal
bucu dan tepi.
Part of a graph or the whole graph redrawn without changing the original positions of the
vertices and edges.

Contoh / Example:

A 𝑒1 B A 𝑒1
𝑒5 B 𝑒5

𝑒2
𝑒4 𝑒4

C 𝑒3 D
D
Graf G / Graph G Subgraf 1/ Subgraph 1
A 𝑒1 B
A

𝑒2 𝑒2

C
C 𝑒3 D

Subgraf 2/ Subgraph 2 Subgraf 3/ Subgraph 3

MODUL SEEP SARAWAK| 61

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Ciri-ciri Pokok / Properties of Tree

1. Graf mudah tanpa gelung atau berbilang tepi.
A simple graph without loops and multiple edges.
2. Semua bucu mesti berkait dan setiap pasangan bucu dikaitkan oleh satu tepi sahaja.
All the vertices are connected and each pair of vertices is connected by only one edge.
3. Bilangan tepi = bilangan bucu – 1
Number of edges = Number of vertices – 1
Bilangan bucu = n
Number of vertices = n
Bilangan tepi = n – 1
Number of edges = n – 1

Contoh / Example:

A D

B C E
6 bucu / 6 vertices 5 bucu / 5 vertices
5 tepi / 5 edges 4 tepi / 4 edges

MODUL SEEP SARAWAK| 62

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Berdasarkan Diagram 1, tentukan sama ada setiap graf yang berikut ialah subgraf atau bukan
subgraf.
Based on Diagram 1, determine whether each graph below is a subgraph or not subgraph.

A 𝑒1 B

𝑒2
𝑒5 𝑒6

E
𝑒4 D 𝑒3 C

Rajah 1 / Diagram 1

Jawapan / Answer:

Graf Subgraf / Bukan subgraf

No.
Graph Subgraph / Not subgraph
(a)
A 𝑒1 B

𝑒5
𝑒6

E 𝑒4 D C
(b)

A B

𝑒1 𝑒2
𝑒5

E
𝑒4 𝑒3 C
D

MODUL SEEP SARAWAK| 63

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

2 Diagram 2 menunjukkan sebuah graf berpemberat.

Diagram 2 shows a weighted graph.

𝑒1 B

𝑒2
𝑒3

C
Rajah 2 / Diagram 2

Lukis dua subgraf untuk Rajah 2.

Draw two subgraphs for Diagram 2.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 64

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Tentukan sama ada setiap graf yang berikut ialah satu pokok.
Determine whether each of the following graph is a tree.

Jawapan / Answer:
(a) P (b)
A 𝑒1 B

Q
𝑒5
T 𝑒6

S D 𝑒4 C
R

(c) (d)

X A D
W

Y
B C E
Z

MODUL SEEP SARAWAK| 65

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Lukis satu pokok berdasarkan maklumat yang diberikan.

Draw a tree based on the information given.
(a) Bucu = 7
Vertices = 7
(b) Tepi = 5
Edges = 5

Jawapan / Answer:
(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 66

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Lukis dua pokok berdasarkan graf di Rajah 3.

Draw two trees based on the graph in Diagram 3.

D E

A B C
Rajah 3 / Diagram 3

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 67

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

6 Rajah 4 menunjukkan suatu graf tak terarah.

Diagram 4 shows an undirected graph.
A B

F C

E D

Rajah 4 / Diagram 4
(a) Senaraikan set bucu.
List down the set of vertices.
(b) Lukis dua pokok untuk graf di Rajah 4.
Draw two trees for the graph in Diagram 4.
Jawapan / Answer:
(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 68

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 Rajah 5 menunjukkan graf tak terarah dan berpemberat. Lukis satu pokok dengan jumlah nilai
pemberat yang minimum.
Diagram 5 shows an undirected and weighted graph. Draw a tree with a minimum total weight.

6 8

F B
4

9
7
E
6 8

D 9 C

Rajah 5 / Diagram 5
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 69

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

8 Rajah 6 menunjukkan satu graf mudah.

Diagram 6 shows a simple graph.

Rajah 6 / Diagram 6

Hitung bilangan tepi jika graf mudah dalam Rajah 6 ialah pokok. Seterusnya, lukis semula graf
itu untuk menjadi satu pokok.
Calculate the number of edges if the simple graph in Diagram 6 is a tree. Hence, redraw the graph
to become a tree.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 70

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

9 Jadual 1 menunjukkan laluan bas di Kota Gemilang.

Table 1 shows a bus route at Kota Gemilang.

Tempat Jarak (km)

Location Distance (km)
(P, Q) 7.0
(Q, R) 5.2
(R, S) 4.0
(S, T) 14.2
(T, P) 5.5
(T, Q) 6.0
Jadual 1 / Table 1

Lukis graf terarah dan berpemberat berdasarkan maklumat pada Jadual 1.

Draw a weighted directed graph based on the information in Table 1.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 71

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

10 Jadual 2 menunjukkan pasangan bucu dan pemberatnya bagi suatu graf berpemberat dan tak
terarah.
Table 2 shows the vertex pairs and their weight of a weighted and undirected graph.

Pasangan bucu
(P, Q) (P, R) (Q, R) (Q, T) (R, S) (R, U) (T, S) (S, U)
Vertex pair
Pemberat
26 15 17 13 20 16 18 14
Weight
Jadual 2 / Table 2

(a) Wakilkan maklumat dalam Jadual 2 dengan satu graf berpemberat.

Represent the information in Table 2 with a weighted graph.
(b) Lukis satu pokok berdasarkan graf di 10(a).
Draw a tree based on the graph in 10(a).

Jawapan / Answer:
(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 72

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Lukis satu pokok dengan maklumat yang diberi.
Draw a tree for the following information given.
Bucu = 9
Vertices = 9
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:

2 Lukis satu pokok dengan maklumat yang diberi.

Draw a tree for the following information given.
Tepi = 6
Edges = 6
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 73

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Rajah 7 menunjukkan graf berpemberat.

Diagram 7 shows a weighted graph.

1.2 R
S
0.3

0.8 Q
3.0
0.5

T P
2.5

Rajah 7 / Diagram 7

(a) Lukis satu pokok berdasarkan graf dalam Rajah 7.

Draw a tree based on the graph in Diagram 7.
(b) Lukis satu pokok dengan jumlah nilai pemberat yang minimum.
Draw a tree with a minimum total weight.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 74

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Rajah 8 menunjukkan graf tidak terarah dan berpemberat. Lukis satu pokok dengan jumlah nilai
pemberat yang maksimum.
Diagram 8 shows an undirected and weighted graph. Draw a tree with a maximum total weight.

7 9

F B
8

8
6
E
7 9

D 8 C

Rajah 8 / Diagram 8

[1 markah / 1 mark ]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 75

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 2 BAB 2 : PEMFAKTORAN DAN PECAHAN ALGEBRA

FACTORISATION AND ALGEBRAIC FRACTIONS
TINGKATAN 4 BAB 1 : FUNGSI DAN PERSAMAAN KUADRATIK DALAM SATU
PEMBOLEH UBAH
QUADRATIC FUNCTIONS AND EQUATIONS IN ONE
VARIABLE

Objektif 2.1.3 Mempermudahkan ungkapan algebra yang melibatkan gabungan operasi

termasuk kembangan.
1.1.1 Membentuk fungsi kuadratik berdasarkan suatu situasi dan seterusnya
menghubungkaitkan dengan persamaan kuadratik.
Fokus Murid dapat
1. Permudahkan persamaan kuadratik dan susun dalam bentuk am.

Nota / Notes
1. Sekiranya ada kurungan dalam persamaan, kita perlu kembangkan dahulu.
If there is a bracket in the equation, we have to first expand it.

2. Pindahkan semua sebutan ke sebelah kiri dengan susunkan sebutan serupa, tanda operasi akan
berubah semasa proses pemindahan berlaku.
Move all the terms to the left hand side by arranging like terms together, the sign of the
operation will change during the transfer process.
+=−
−=+
×=÷
÷=×

3. Permudahkan sebutan serupa dan susunkan persamaan dalam bentuk am.

Simplify like term and arrange equation in general form.
Bentuk am / General form ax2 + bx + c = 0

Contoh: Permudahkan persamaan kuadratik berikut:

Example: Simplify the following quadratic equation:

a. x2 + 3x + 5 = x – 4 b. y(3y + 2) + 5 = y2 – y + 2
x2 + 3x – x + 5 + 4 = 0 3y2 + 2y + 5 = y2 – y + 2
x2 + 2x + 9 = 0 3y2 – y2 + 2y + y + 5 – 2 = 0
2y2 + 3y + 3 = 0

c. (x + 2)(3x – 5) = 4x – 3 d. 𝑥 𝑥+3
= 4𝑥
3x2 – 5x + 6x – 10 = 4x – 3 2
3x2 + x – 4x – 10 + 3 = 0 4x(x) = 2(x + 3)
3x2 – 3x – 7 = 0 4x2 = 2x + 6
4x2 – 2x – 6 = 0

MODUL SEEP SARAWAK| 76

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.
Simplify each of the following to general form.
(a) x2 + 2x + 4 = x + 2 (b) 5y2 + y – 3 = 3y2 + y – 5

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

2 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.
(a) x (x – 3) = 2 (b) 2y (y + 4) = 3y – 5

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

3 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form
(a) (x + 2) (3x + 1) = 3x + 2 (b) (5z – 2) (3z + 1) = 10z2

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 77

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.
(a) 𝑥 + 1 𝑥 + 2 (b) 𝑥 𝑥+5
= =
3 4𝑥 𝑥−1 3𝑥
Jawapan / Answer:
Jawapan / Answer:

5 Diberi luas bagi suatu segi empat tepat ialah 40 cm2, panjang sisi ialah (x + 3) cm dan tingginya
(x +1) cm.
Bentukkan satu persamaan kuadratik untuk luas segi empat tersebut.
Given that the area of rectangle is 40 cm2, length is (x + 3) cm and height (x + 1) cm.
Form one quadratic equation for the area of the rectangle.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 78

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

6 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.
(a) 3x2 + 2x + 4 = 2x2 – x + 2 (b) y2 + 2y – 5 = 3y2 + y – 1

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

7 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.

(a) 5x (2x – 1) + 3 = 2x – 1 (b) 3y2 + 5y + 4 = y (2y – 5)

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 79

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

8 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.
(a) (2x –1) (x + 4) = 5x + 7 (b) 10z2 – 2z = (3z – 4) (2z + 1)

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

9 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.
(a) 2𝑥 𝑥 − 4 (b) 𝑥 + 3 𝑥+1
= =
3 𝑥+1 𝑥−1 2𝑥

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 80

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

10 Ali bayar RM100 untuk (2x + 5) kg ikan yang berharga RM (3x + 1) per kg.
Bentukkan satu persamaan kuadratik untuk situasi ini.
Ali paid RM100 for (2x + 5) kg fish that priced RM (3x +1) per kg.
Form one quadratic equation for this situation.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 81

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.
Simplify each of the following to general form.
(a) 3x2 – x + 4 = 2x + 9 (b) (x – 2) (x + 1) = 2x + 3
[1 markah / 1 mark] [1 markah / 1 mark]

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

2 Permudahkan setiap yang berikut dalam bentuk am.

Simplify each of the following to general form.
(a) 2𝑥 − 1 𝑥−1 (b) 𝑥 − 2 𝑥+1
= =
2 𝑥 𝑥 3𝑥 − 1
[1 markah / 1 mark]
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 82

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Diberi luas bagi sebuah segi tiga ialah 30 cm2, panjang tapak ialah (x + 1) cm dan tingginya 2x
cm. Bentukkan satu persamaan kuadratik bagi luas segi tiga tersebut.
Given that the area of a triangle is 30 cm2, length of the base is (x + 1) cm and height 2x cm.
Form one quadratic equation for the area of the triangle.
[2 markah / 2 marks]

Jawapan / Answer:

4 Abu membeli (y + 3) biji epal yang berharga RM2y setiap satu dengan bayar RM15.
Bentukkan satu persamaan kuadratik dalam bentuk am untuk pembelian Abu.
Abu bought (y + 3) pieces of apple that is RM2y each by paying RM15.
Form one quadratic equation in general form for Abu’s purchase.
[2 markah / 2 marks]

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 83

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 3 BAB 5 : NISBAH TRIGONOMETRI

TRIGONOMETRIC RATIOS

Objektif 5.1.4 Menentukan nilai sinus, kosinus dan tangen suatu sudut tirus.
5.1.6 Melakukan pengiraan yang melibatkan sinus, kosinus dan tangen.
Fokus Murid dapat
1. Menentukan nilai sinus suatu sudut tirus.
2. Menentukan nilai kosinus suatu sudut tirus.
3. Menentukan nilai tangen suatu sudut tirus.
4. Melakukan pengiraan yang melibatkan sinus.
5. Melakukan pengiraan yang melibatkan kosinus.
6. Melakukan pengiraan yang melibatkan tangen.

Nota / Notes

Sisi terpanjang yang

Hipotenus bertentangan
Hypotenuse dengan sudut tegak.
Sisi Bertentangan The longest side
Opposite Side opposite to the right
angle.
Sisi yang bertentangan
dengan sudut θ θ
The side opposite
angle θ Sisi Bersebelahan
Adjacent Side

Sisi yang bersebelahan dengan sudut θ

The side adjacent to angle θ

Rajah 1 / Diagram 1

Formula Pengiraan / Calculation Formulae

Sinus / Sine = panjang sisi bertentangan / opposite side Singkatan / Abbreviation

Hipotenus / hypotenuse Sin = sinus / sine
Kos / Cos = Kosinus / Cosine
Kosinus / Cosine = panjang sisi bersebelahan / adjacent side Tan = Tangen / Tangent
Hipotenus / hypotenuse

Tangen / Tangent = panjang sisi bertentangan / opposite side

Panjang sisi bersebelahan / adjacent side

MODUL SEEP SARAWAK| 84

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Ingat! Remember!

SOH CAH TOA

Sin = Opposite Cos = Adjacent Tan = Opposite
Hypotenuse Hypotenuse Adjacent

Contoh / Example:

8 cm 15 cm

17 cm

Rajah 2 / Diagram 2

𝐎 𝐀 𝑶
sin 𝒙 = 𝐇 kos 𝒙 / cos 𝒙 = 𝐇 tan 𝒙 = 𝑨

𝟏𝟓 𝟖 𝟏𝟓
= 𝟏𝟕 = 𝟏𝟕 = 𝟖

MODUL SEEP SARAWAK| 85

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Rajah 3 menunjukkan satu segi tiga bersudut tegak. Namakan setiap sisi dengan betul.
Diagram 3 shows a right-angled triangle. Name each side correctly.

Jawapan / Answer:

θ
(a)

(c)

(b)

Rajah 3 / Diagram 3

2 Labelkan hipotenus, sisi bertentangan dan sudut θ pada Rajah 4.

Label the hypotenuse, opposite side and angle θ on Diagram 4.

Jawapan / Answer:

sisi bersebelahan
adjacent side

Rajah 4 / Diagram 4

MODUL SEEP SARAWAK| 86

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Rajah 5 menunjukkan sebuah segi tiga bersudut tegak.

Diagram 5 shows a right-angled triangle.

Hitung nilai:
Calculate the value of: 39 cm 36 cm

(a) sin 𝑥
(b) tan 𝑥
(c) kos 𝑥 / cos 𝑥 𝑥 15 cm

Rajah 5 / Diagram 5
Jawapan / Answer:

(a)

(b)

(c)

4 Rajah 6 menunjukkan sebuah segi tiga bersudut tegak ABC.

Diagram 6 shows a right-angled triangle ABC.
A
Hitung nilai:
Calculate the value of:
B
(a) panjang AB / Length of AB 13 cm
(b) sin ∠𝐵𝐴𝐶 5 cm

C
Jawapan / Answer: Rajah 6 / Diagram 6

(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 87

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Rajah 7 menunjukkan segi tiga bersudut tegak PQR.

Diagram 7 shows a right-angled triangle PQR.
R

10 cm

θ
P 8 cm Q
Rajah 7 / Diagram 7
Cari nilai tan θ.
Find the value of tan θ.

Jawapan / Answer:

6 Rajah 8 menunjukkan sebuah segi tiga bersudut tegak.

Diagram 8 shows a right-angled triangle.

4 cm

𝑚
x

Rajah 8 / Diagram 8

4
Tentukan panjang sisi 𝑚 jika sin 𝑥 = 5
4
Determine the length of side 𝑚 if sin 𝑥 = 5

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 88

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 Rajah 9 menunjukkan sebuah segi tiga bersudut tegak.

Diagram 9 shows a right-angled triangle.
𝑥
2
Tentukan panjang sisi 𝑝 jika tan 𝑥 = 9. 𝑝
2
Determine the length of side 𝑝 if tan 𝑥 = 9
.

6 cm
Jawapan / Answer:
Rajah 9 / Diagram 9

8 Rajah 10 menunjukkan gabungan dua buah segi tiga bersudut tegak ABD dan BCD.
Diagram 10 shows a combination of two right-angled triangles ABD and BCD.
D C
5 𝑦
Diberi bahawa kos 𝑥 = . Hitung
13
5
Given that cos 𝑥 = 13 . Calculate
13 cm
(a) panjang DB / length of DB
(b) sin 𝑦 15 cm

Jawapan / Answer: 𝑥
A B
(a)
Rajah 10 / Diagram 10

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 89

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

9 Rajah 11 menunjukkan gabungan dua buah segi tiga bersudut tegak PQR dan PRS.
Diagram 11 shows a combination of two right-angled triangles PQR and PRS.
R

𝑥 17 cm

𝑦 Q

S P
9 cm

Rajah 11 / Diagram 11
3
Diberi bahawa sin 𝑥 = 5 . Hitung
3
Given that cos 𝑥 = 15 . Calculate

(a) panjang PQ / length of PQ

(b) nilai 𝑦 / value of 𝑦

Jawapan / Answer:

(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 90

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

10 Rajah 12 menunjukkan gabungan dua buah segi tiga bersudut tegak STW dan TVU.
Diagram 12 shows a combination of two right-angled triangles STW and TVU.
V

𝑦
S 8 cm T U

Rajah 12 / Diagram 12
4
Diberi bahawa tan 𝑥 = 3 dan TU = 5, hitung
4
Given that tan 𝑥 = and TU = 5, calculate
3

(a) panjang UV
the length of UV
(b) nilai y
the value of y

Jawapan / Answer:

(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 91

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Rajah 13 menunjukkan satu segi tiga bersudut tegak PQR.
Diagram 13 shows a right-angled triangle PQR.

Q R
𝜃

Rajah 13 / Diagram 13
P

Berdasarkan Rajah 13, padankan jawapan yang betul.

Based on Diagram 13, match the correct answer. [3 markah / 3 marks]

Jawapan / Answer:

Sisi bertentangan
PR
Opposite side

Sisi bersebelahan
QP
Adjacent side

Hipotenus
RQ
Hypotenuse

2 Rajah 14 menunjukkan sebuah segi tiga bersudut tegak.

Diagram 14 shows a right-angled triangle.
D

25 cm

24 cm
𝑥 F

7 cm
E
Rajah 14 / Diagram 14

Tentukan nilai sin 𝑥, kos 𝑥, dan tan 𝑥.

Determine the value of sin 𝑥, cos 𝑥, 𝑎𝑛𝑑 tan 𝑥. [3 markah / 3 marks]

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 92

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Rajah 15 menunjukkan sebuah segi tiga bersudut tegak.

Diagram 15 shows a right-angled triangle.

20 cm
𝑥

Rajah 15 / Diagram 15
Diberi kos 𝑥 = 0.6 , cari nilai
Given that cos 𝑥 = 0.6 , find the value of
(a) tan 𝑥
(b) sin 𝑥
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

(a)

(b)

4 Rajah 16 menunjukkan sebuah trapezium.

Diagram 16 shows a trapezium.

15 cm

𝑥
23 cm
Rajah 16 / Diagram 16
Cari nilai kos 𝑥. Kemudian, tentukan nilai 𝑥.
Find the value of cos 𝑥. Hence, determine the value of 𝑥.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 93

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 4 BAB 3 : PENAAKULAN LOGIK/ LOGICAL REASONING

Objektif 3.1.4 Membina pernyataan dalam bentuk implikasi

(i) Jika p, maka q
(ii) p jika dan hanya jika q
3.1.5 Membina dan membandingkan nilai kebenaran akas, songsangan dan kontrapositif bagi suatu
implikasi.
Fokus Murid dapat
1. Tentukan antejadian dan akibat dalam setiap implikasi yang diberi.
2. Membina satu implikasi “jika p, maka q” berdasarkan antejadian dan akibat yang diberi.
3. Tulis dua implikasi daripada pernyataan yang diberi.
4. Tulis akas, songsangan dan kontrapositif bagi implikasi yang diberi.
5. Tulis akas, songsangan dan kontrapositif bagi implikasi yang diberi dan
tentukan nilai kebenarannya.

Nota / Notes
1. Implikasi : Jika p, maka q.
Implication: If p, then q. p = antejadian / antecedent
q = akibat / consequent

Contoh 1: Tentukan antejadian dan akibat dalam setiap implikasi yang berikut.
Example 1: Determine the antecedent and consequent in each of the following implications.

Jika n > 0, maka n ialah nombor positif.

If n > 0, then n is a positive number.

Jawapan / Answer: antejadian / antecedent: n > 0

akibat / consequent: n ialah nombor positif / n is a positive number

Contoh 2: Bina satu implikasi “Jika p, maka q” berdasarkan antejadian dan akibat yang diberi.
Example 2: Construct an implication “If p, then q” based on the following antecedent and
consequent.

antejadian / antecedent: m – 5 = 7
akibat / consequent: m = 12

Jawapan / Answer: Jika m – 5 = 7, maka m = 12.

If m – 5 = 7, then m = 12.

Implikasi 1 / Implication 1:
Jika p, maka q.
2. p jika dan hanya jika q. If p, then q.
p if and only if q.
Implikasi 2 / Implication 2:
Jika q, maka p.
If q, then p.

MODUL SEEP SARAWAK| 94

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Contoh 3: Tulis dua implikasi daripada pernyataan berikut.

Example 3: Write two implications from the following statements.

xa ialah ungkapan kubik jika dan hanya jika a = 3

xa is a cubic expression if and only if a = 3.

Jawapan / Answer:

Implikasi 1: Jika xa ialah ungkapan kubik, maka a = 3.

Implication 1: If xa is a cubic expression, then a = 3.
Implikasi 2: Jika a = 3, maka xa ialah ungkapan kubik.
Implication 2: If a = 3, then xa is a cubic expression.

3. Jadual 1 menunjukkan akas, songsangan dan kontrapositif bagi pernyataan “jika p, maka q”.
Table 1 shows the converse, inverse and contrapositive of the statement “if p, then q”.

Pernyataan Jika p, maka q.

Statement If p, then q.
Akas Jika q, maka p.
Converse If q, then p.
Songsangan Jika bukan p, maka bukan q.
Inverse If not p, then not q.
Kontrapositif Jika bukan q, maka bukan p.
Contrapositive If not q, then not p.
Jadual 1 / Table 1

4. Jadual 2 menunjukkan nilai kebenaran bagi pernyataan “jika p, maka q”, akas, songsangan dan
kontrapositif.
Table 2 shows the truth value of the statement “if p, then q”, converse, inverse and contrapositive.

Pernyataan Akas Songsangan Kontrapositif

Statement Converse Inverse Contrapositive
p q Jika p, maka q. Jika q, maka p. Jika bukan p, Jika bukan q,
If p, then q. If q, then p. maka bukan q. maka bukan p.
If not p, then not q. If not q, then not p.
Benar Benar Benar Benar Benar Benar
True True True True True True
Benar Palsu Palsu Benar Benar Palsu
True False False True True False
Palsu Benar Benar Palsu Palsu Benar
False True True False False True
Palsu Palsu Benar Benar Benar Benar
False False True True True True
Jadual 2 / Table 2

MODUL SEEP SARAWAK| 95

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Lengkapkan Jadual 3 / Complete Table 3.

Pernyataan Antejadian Akibat

Statement Antecedent Consequent
a) Jika set D ialah set kosong, maka set D tiada unsur.
If set D is an empty set, then set D has no element.
b) Jika satu nombor berakhir dengan digit 5,
maka nombor itu boleh dibahagi tepat dengan 5.
If a number ends with the digit 5, then that
number is divisible by 5.
c) Jika 4y = 16, maka y = 4.
If 4y = 16, then y = 4.
Jadual 3 / Table 3

2 Lengkapkan Jadual 4 / Complete Table 4.

Antejadian Akibat Pernyataan

Antecedent Consequent Statement
a) Poligon M ialah pentagon. Hasil tambah sudut pedalamannya
Polygon M is a pentagon. ialah 540°.
The sum of its interior angles is
540°.
b) m boleh dibahagi tepat m ialah gandaan 3.
dengan 3. m is a multiple of 3.
m is divisible by 3.
c) Set E mempunyai 3 unsur. Bilangan subset bagi set E ialah 8.
Set E has 3 elements. The number of subsets of set E is 8.

Jadual 4 / Table 4

3 Lengkapkan Jadual 5 / Complete Table 5.

Pernyataan Implikasi 1 Implikasi 2

Statement Implication 1 Implication 2
a) A subset B jika dan hanya jika
unsur set B ialah unsur set A.
A subset B if and only if the elements
of set B are elements of set A.
b) x² – 5 = 11 jika dan hanya jika
x = 4.
x² – 5 = 11 if and only if x = 4.
c) 60 ialah nombor genap jika dan
hanya jika 60 boleh dibahagi
tepat dengan 10.
60 is an even number if and only
if 60 is divisible by 10.
Jadual 5 / Table 5

MODUL SEEP SARAWAK| 96

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Tulis akas, songsangan dan kontrapositif bagi implikasi berikut.

Write the converse, inverse and contrapositive of the following implications.

Implikasi Akas Songsangan Kontrapositif

Implication Converse Inverse Contrapositive
a) Jika x2 = 81, maka x = 9.
If x² = 81, then x = 9.
b) Jika y ialah faktor bagi 30,
maka y ialah faktor bagi 15.
If y is a factor of 30, then
y is a factor of 15.
c) Jika ABC ialah sebuah segi tiga,
maka hasil tambah sudut
pedalaman ABC ialah 180°.
If ABC is a triangle, then
the sum of interior angles
of ABC is 180°.

5 Tulis akas, songsangan dan kontrapositif bagi implikasi berikut. Seterusnya tentukan nilai
kebenaran implikasi, akas, songsangan dan kontrapositif.
State the converse, inverse and contrapositive of the following implications. Then, determine the
truth value of the implication, converse, inverse and contrapositive.

a) Jika y = 5x selari dengan y = 5x +6, maka y = 5x dan y = 5x + 6 mempunyai kecerunan yang

sama.
If y = 5x is parallel to y = 5x +6, then y = 5x and y = 5x +6 have the same gradient.
Pernyataan Nilai kebenaran
Statement Truth value
Implikasi
Implication

Akas
Converse

Songsangan
Inverse

Kontrapositif
Contrapositive

b) Jika 10 ialah nombor ganjil, maka 10 tidak boleh dibahagi tepat dengan 2.
If 10 is an odd number, then 10 is not divisible by 2.
Pernyataan Nilai kebenaran
Statement Truth value
Implikasi
Implication
Akas
Converse
Songsangan
Inverse
Kontrapositif
Contrapositive
MODUL SEEP SARAWAK| 97
 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Bentuk implikasi "jika p, maka q" dengan antejadian dan akibat yang berikut.
Form an implication "if p, then q" with the following antecedent and consequent.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:
(a) Antejadian /Antecedent: 2x = 20
Akibat / Consequent: x = 10
______________________________________________________________________

(b) Antejadian / Antecedent: ax2 + bx + c = 0 ialah persamaan kuadratik.

ax2 + bx + c = 0 is a quadratic equation.
Akibat / Consequent: a≠0
_______________________________________________________________________

(c) Antejadian /Antecedent: p −1 > 7

Akibat / Consequent: p>8
_______________________________________________________________________

2 Jika a2 − b2 = (a − b)2, maka a2 − b2 = (a − b) (a + b). Nyatakan antejadian dan akibat bagi

implikasi itu.
If a2 − b2 = (a − b)2, then a2 − b2 = (a − b) (a + b). State the anticedent and consequence for the
implication.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:
Antejadian / Anticedent: ___________________________________________________
Akibat / Consequence: ____________________________________________________
3
2p + 3 > 5 jika dan hanya jika p > 1.
2p + 3 > 5 if and only if p > 1.

Tulis dua implikasi daripada pernyataan di atas.

Write two implications based on above statement.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:
Implikasi / Implication 1: _________________________________________________________
Implikasi / Implication 2: _________________________________________________________
4
y > x jika dan hanya jika y + 4 > x + 4.
y > x if and only if y + 4 > x + 4.

Tulis akas, songsangan dan kontrapositif bagi implikasi berikut.

Write the converse, inverse and contrapositive of the following implications.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:
Akas / Converse: ________________________________________________________________
Songsangan / Inverse: ____________________________________________________________
Kontrapositif / Contrapositive:_____________________________________________________

MODUL SEEP SARAWAK| 98

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Rajah 1 menunjukkan satu implikasi.

Diagram 1 shows an implication.

Jika 5x − 6 = 24, maka x = 6

If 5x − 6 = 24, then x = 6.
Rajah 1 / Diagram 1

Antara yang berikut, yang manakah merupakan antejadian bagi implikasi di atas?
Which of the following is the antecedent for the implication above?
[1 markah / 1 mark]
A. x = 6
B. x = 7
C. 5x − 7 = 24
D. 5x − 6 = 24

6 Rajah 2 menunjukkan satu implikasi.

Diagram 2 shows an implication.

Jika 8x = 16, maka x = 2

If 8x = 16, then x = 2.
Rajah 2 / Diagram 2

Antara yang berikut, yang manakah merupakan akibat bagi implikasi di atas?
Which of the following is the consequence for the implication above?
[1 markah / 1 mark]
A. x = 1
B. x = 2
C. 8x = 16
D. x − 10 = 10

MODUL SEEP SARAWAK| 99

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 4 BAB 2 : ASAS NOMBOR / NUMBER BASES

Objektif 2.1.2 Menukar nombor daripada satu asas kepada asas yang lain menggunakan
pelbagai kaedah.
Fokus Murid dapat
1. Menukar nombor daripada satu asas kepada asas yang lain menggunakan
kaedah pembahagian menggunakan nilai asas.

Nota / Notes
Nombor asas sepuluh boleh ditukar kepada asas lain dengan membahagikan nombornya menggunakan
nilai asas yang dikehendaki.
A number in base ten can be converted to another base by dividing the number using the base value
required.

Contoh 1 / Example 1:

Tukar 5610 kepada nombor asas 5.

Convert 5610 to a number in base 5.

Jawapan / Answer:
Baki / Remainder

5 5 6 Angka dibaca dari

bawah ke atas
5 1 1 -1
The digits are read
5 2 -1 from the bottom
0 upwards
-2

Pembahagian diteruskan sehingga digit sifar

The division is continued until digit zero is obtained

Maka / Therefore, 𝟓𝟔𝟏𝟎 = 𝟐𝟏𝟏𝟓

Asas 5
Base 5

MODUL SEEP SARAWAK| 100

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Suatu nombor dalam asas p boleh ditukar kepada asas sepuluh dan kepada asas q.
A number in base p can be converted to base ten and then to base q.

Contoh 2 / Example 2:

Tukar 256 kepada nombor asas sembilan.

Convert 256 to a number in base nine.

Jawapan / Answer:

Langkah 1: Tukarkan 𝟐𝟓𝟔 kepada nombor asas sepuluh.

Step 1: Convert 𝟐𝟓𝟔 to number in base ten.

Nilai tempat / Place value 61 60

Nombor asas 6 / Number in base 6 2 5
Nilai nombor dalam asas 10 / Value of a number in base 10 (2 × 61 ) + (5 × 60 ) = 1710

Langkah 2: Tukar nombor dalam asas sepuluh kepada asas sembilan.

Step 2: Convert the number in base ten to base nine.

Baki / Remainder

Angka dibaca dari bawah

9 1 7
ke atas
9 1 -8 The digits are read from the
0 -1 bottom upwards

Pembahagian diteruskan sehingga digit sifar

The division is continued until digit zero is obtained

Maka / Therefore, 𝟐𝟓𝟔 = 𝟏𝟕𝟏𝟎 = 𝟏𝟖𝟗

Asas 9
Base 9

MODUL SEEP SARAWAK| 101

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Tukar 11110 kepada asas lapan.
Convert 11110 to base eight.
Jawapan / Answer:

2 Tukar 168 kepada asas enam.

Convert 168 to base six.
Jawapan / Answer:

3 Tukar 778 kepada asas dua.

Convert 778 to base two.
Jawapan / Answer:

4 Tukar 10112 kepada asas lima.

Convert 10112 to base five.
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 102

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Tukar 2334 kepada asas tiga.

Convert 2334 to base three.
Jawapan / Answer:

6 Diberi bahawa 𝑛2 = 156 , cari nilai n.

Given that 𝑛2 = 156 , find the value of n.
Jawapan / Answer:

7 Tukar 54678 kepada asas tujuh.

Convert 54678 to base seven.
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 103

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

8 Tukar 3579 kepada asas sepuluh.

Convert 3579 to base ten.
Jawapan / Answer:

9 Tukar 558 kepada asas sembilan.

Convert 558 to base nine.
Jawapan / Answer:

10 Diberi bahawa 𝑛5 = 128 , cari nilai n.

Given that 𝑛5 = 128 , find the value of n.
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 104

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice:

1 Tukar 334 kepada asas sembilan.
Convert 334 to base nine.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

2 Diberi bahawa 𝑛3 = 1058 , cari nilai n.

Given that 𝑛3 = 1058 , find the value of n.
[3 markah / 3 marks]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 105

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Tukar 2178 kepada asas tiga.

Convert 2178 to base three.
[2 markah / 2 marks]
Jawapan / Answer:

4 Diberi bahawa 𝑛5 = 25 , cari nilai n.

Given that 𝑛5 = 25 , find the value of n.
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 106

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

TINGKATAN 4 BAB 8 : SUKATAN SERAKAN DATA TAK TERKUMPUL

MEASURES OF DISPERSION FOR UNGROUPED DATA

Objektif 8.2.1 Menentukan julat, julat antara kuartil, varians dan sisihan piawai sebagai
sukatan untuk menghuraikan serakan bagi data tak terkumpul.
Fokus Murid dapat
1. Memahami konsep julat sebagai ukuran serakan yang mudah.
2. Mengira julat antara kuartil berdasarkan kuartil pertama (Q1) dan kuartil
ketiga (Q3).
3. Menggunakan purata dalam pelbagai konteks, termasuk analisis data.
4. Menentukan formula untuk mengira varians bagi data populasi dan sampel.
5. Menerangkan hubungan antara sisihan piawai dan varians.
6. Menggunakan sisihan piawai untuk membuat keputusan dalam analisis
statistik.

Nota / Notes

Julat = Nilai Cerapan Terbesar – Nilai Cerapan Terkecil

Range = Largest Value – Smallest Value

Contoh 1 / Example 1:

Tentukan julat bagi set data 6, 11, 5, 8, 9, 13.

Determine the range of data 6, 11, 5, 8, 9, 13.

Jawapan / Answer:
6, 11, 5, 8, 9, 13 Cerapan terbesar
Julat / Range = 13 − 5 Largest value
=8
Cerapan terkecil
Smallest value

Contoh 2 / Example 2:

Tentukan julat bagi skor di dalam Jadual 1.

Determine the range of score in Table 1.
Skor / Score Bilangan pelajar / Number of students
Cerapan terkecil
Smallest value 1 10
2 15
Cerapan terbesar 3 11
Largest value
4 9
Jadual 1 / Table 1

Jawapan / Answer: Julat / Range = 4 − 1

=3

MODUL SEEP SARAWAK| 107

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Julat Antara Kuartil = Q3 – Q1

Interquartile Range = Q3 – Q1

Contoh 3 / Example 3:

Tentukan julat antara kuartil bagi setiap data berikut.

Determine the interquartile range for the following data.
(a) 2, 1, 3, 1, 4, 7, 5, 9, 8
(b) 32, 31, 33, 31, 34, 37, 35, 37

Jawapan / Answer:

(a) Susun ikut tertib menaik / Arrange in ascending order

1, 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9

1 1 2 3 4 5 7 8 9
Q1 Q3 Tentukan median, Q1 dan Q3
median Determine median, Q1 dan Q3

Julat antara kuartil

Interquartile range
= Q3 – Q1
= 7+8 − 1+2
2 2
= 7.5 − 1.5
= 6

(b)
31, 31, 32, 33, 34, 35, 37, 37 Susun ikut tertib menaik / Arrange in ascending order

31 31 32 33 34 35 37 37
Q1 Q3 Tentukan median, Q1 dan Q3
median Determine median, Q1 dan Q3
Julat antara kuartil
Interquartile range
= Q3 – Q1
= 35+37 − 31+32
2 2
= 36 – 31.5
= 4.5

MODUL SEEP SARAWAK| 108

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Contoh 4 / Example 4:

Hitung julat antara kuartil bagi

Calculate the range for

Tinggi murid (cm) / Height of students (cm) 135 140 145 150 155
Kekerapan / Frequency 4 7 3 5 5
Kekerapan Longgokan / Cumulative frequency 4 11 14 19 24
Kedudukan data / Position of data 1-4 5 - 11 12 - 14 15 - 19 20 - 24
Jadual 2 / Table 2

Jawapan / Answer:
th th
𝑄1 = cerapan ke-(1 × 24) / the (1 × 24) value 𝑄3 = cerapan ke-(3 × 24) / the (3 × 24) value
4 4 4 4
= cerapan ke-6 / the 6th value = cerapan ke-18 / the 18th value
= 140 =150

Julat antara kuartil / Interquartile range = 150 – 140

= 10

MODUL SEEP SARAWAK| 109

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Min / Mean
σ𝒙
ഥ=
𝒙 𝑵

Contoh 5 / Example 5:

Cari min bagi 13, 15, 22, 24, 16

Find mean for 13, 15, 22, 24, 16

Jawapan / Answer:
13 + 15 + 22 + 24 + 16
𝑥̅ =
5
90
=
5
= 18

Contoh 6 / Example 6:

Kira min bagi Jadual 3.

Calculate the mean for Table 3.

Bilangan jam mengulangkaji

1 2 3 4 5
Number of hours spent revising
Bilangan pelajar (Kekerapan)
12 5 7 3 1
Number of students (Frequency)
Jadual 3 / Table 3

Jawapan / Answer:
1(12) + 2(5) + 3(7) + 4(3) + 5(1)
𝑥̅ =
28
60
𝑥̅ =
28
15
=
7
= 2.14 jam / hours

MODUL SEEP SARAWAK| 110

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

𝟐
Varians / Variance 𝝈𝟐 = σ(𝒙−𝒙ഥ) atau / or 𝟐 σ 𝒙𝟐
𝑵
𝝈 = ഥ𝟐
−𝒙
𝑵

Sisihan Piawai / Standard Deviation

σ(𝑥−𝑥ത )
2 atau / or σ 𝑥2
𝝈=ඨ 𝝈= ට ത2
−𝑥
𝑁 𝑁

Contoh 7 / Example 7:

Cari varians dan sisihan piawai bagi 5, 8, 9, 10, 11, 15.

Find the variance and standard deviation for 5, 8, 9, 10, 11, 15.

Jawapan / Answer:
Min / Mean
𝒙 𝒙𝟐
58
5 25 𝑥̅ =
8 64 6
9 81 29
10 100 𝑥̅ =
3
11 121
Varians / Variance
15 225
∑ 𝑥 = 58 ∑ 𝑥 2 = 616 σ 𝑥2
𝜎2 = − 𝑥̅ 2
𝑁
616 29 2
= −( )
6 3

= 9.22
Sisihan piawai / Standard deviation

𝜎 = √9.22
𝜎 = 3.04

MODUL SEEP SARAWAK| 111

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Contoh 8 / Example 8:

Hitung varians dan sisihan piawai bagi Jadual 4.

Calculate the variance and standard deviation of Table 4.

Mata / Point 5 10 15 20 25
Kekerapan / Frequency 2 1 3 4 2
Jadual 4 / Table 4

Jawapan / Answer:

Min / Mean,
5(2) + 10(1) + 15(3) + 20(4) + 25(2)
𝑥̅ =
2+1+3+4+2
195
𝑥̅ =
12
= 16.25

Varians / Variance,
σ 𝑥2
𝜎2 = 𝑁
− 𝑥̅ 2
2(5)2 + 1(10)2 + 3(15)2 + 4(20)2 + 2(25)2
𝜎2 = − (16.25)2
2+1+3+4+2
3675
= − (16.25)2
12
= 42.1875

Sisihan piawai / Standard deviation,

𝜎 = √42.1875
𝜎 = 6.50

MODUL SEEP SARAWAK| 112

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Latihan / Exercise
1 Bagi setiap set data yang berikut, hitung julat.
For each of the following data sets, calculate the range.
(a) 2, 3, 7, 8, 9 (b) 31, 24, 35, 38, 45, 77

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

(c) 123, 230, 150, 245, 378, 274 (d) 2.4, 3.7, 1.6, 6.7, 9.5, 10.3

Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

2 Bagi setiap Jadual kekerapan yang berikut, hitung julat.

For each of the frequency table, calculate the range.
(a) (b)
Masa (minit) Kekerapan Markah Kekerapan
Time (minutes) Frequency Marks Frequency
20 3 30 2
30 5 40 5
40 4 50 3
50 1 60 4
60 6 70 6
Jadual 5 / Table 5 80 1
Jadual 6 / Table 6
Jawapan / Answer: Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 113

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

3 Diberi setiap set data yang berikut, hitung julat antara kuartil bagi
Given each set of data, calculate the interquartile range for
(a) 24, 33, 21, 43, 38, 50, 45

Jawapan / Answer:

(b) 3.2, 2.1, 5.6, 7.3, 2.5, 6.7, 2.1, 3.2

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 114

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Hitung julat antara kuartil bagi set data yang berikut.

Calculate the interquartile range for the following set of data.

(a) Jarak (km) / Distance (km) 30 40 50 60 70

Kekerapan / Frequency 4 7 3 5 4
Kekerapan Longgokan
Cumulative frequency
Kedudukan data /
Position of data
Jadual 7 / Table 7
Jawapan / Answer:

(b)
Markah / Marks 40.5 55.5 60.5 75.5 80.5
Kekerapan / Frequency 8 5 4 6 2
Kekerapan Longgokan
Cumulative frequency
Kedudukan data
Position of data
Jadual 8 / Table 8
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 115

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

5 Tentukan min bagi setiap situasi yang berikut.

Determine the mean for each of the situation below.
(a) Berikut adalah markah ujian Matematik bagi 8 orang pelajar: 75, 80, 85, 90, 70, 65, 80,
75. Hitung min markah ujian pelajar-pelajar tersebut.
The following are the scores for 8 students in Mathematics test: 75, 80, 85, 90, 70, 65,
80, 75. Calculate the mean of the students' test scores.

Jawapan / Answer:

(b) Berikut adalah bilangan buku yang dibaca oleh 10 orang pelajar dalam suatu kajian:
3, 5, 2, 4, 6, 3, 7, 5, 4, 6. Kira min bilangan buku yang dibaca oleh pelajar-pelajar
tersebut.
The following are the number of books read by 10 students in a study:
3, 5, 2, 4, 6, 3, 7, 5, 4, 6. Calculate the mean number of books read by the students.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 116

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

6 Tentukan min bagi setiap situasi yang berikut.

Determine the mean for each of the situation below.
(a) Jadual 9 ialah jadual kekerapan yang menunjukkan bilangan jam murid mengulangkaji
dalam seminggu:
Table 9 is a frequency table showing the number of hours students spend revising in a
week:
Bilangan jam mengulangkaji
1 2 3 4 5
Number of hours spent revising
Bilangan murid (Kekerapan)
12 7 4 3 4
Number of students (Frequency)
Jadual 9 / Table 9
Hitung min bilangan jam murid mengulangkaji dalam seminggu
Calculate the mean number of hours students spend revising in a week.

Jawapan / Answer:

(b) Jadual 10 ialah jadual kekerapan yang menunjukkan bilangan buku yang dipinjam oleh
murid dari perpustakaan dalam sebulan:
Table 10 is a frequency table showing the number of books borrowed by students from
the library in a month:
Bilangan Buku Kekerapan (Bilangan Murid)
Number of Books Frequency (Number of Students)
2 5
3 8
4 10
5 6
Jadual 10 / Table 10
Hitung min bilangan buku yang dipinjam oleh murid dalam sebulan.
Calculate the mean number of books borrowed by students in a month.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 117

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

7 Tentukan varians bagi setiap set data beikut.

Determine the variance of each of the following sets of data.
(a) 3, 5, 15, 18, 23, 25, 37

Jawapan / Answer:

(b) 34.8, 41.9, 45.6, 50.3, 52.3, 56.8

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 118

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

8 Hitung varians bagi setiap jadual kekerapan berikut.

Calculate the variance of each of the following frequency table.
(a)
Bilangan murid di dalam kelas
21 29 30 31 32
Number of students in a class
Kekerapan / Frequency 1 4 2 3 2
Jadual 11 / Table 11
Jawapan / Answer:

(b)
Bilangan adik-beradik
2 3 4 5 6
Number of siblings
Kekerapan / Frequency 11 15 10 7 3
Jadual 12 / Table 12
Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 119

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

9 Hitung sisihan piawai bagi setiap situasi di bawah.

Calculate the standard deviation for each situation below.
(a) Satu kajian telah merekodkan berat (dalam kilogram) bagi 5 ekor kucing seperti berikut:
3.5, 4.0, 3.8, 4.2, dan 3.9. Hitung sisihan piawai bagi data ini.
A study recorded the weights (in kilograms) of 5 cats as follows:
3.5, 4.0, 3.8, 4.2, and 3.9. Calculate the standard deviation for this data.

Jawapan / Answer:

(b) Dalam sebuah eksperimen, masa yang diambil oleh 6 peserta untuk menyelesaikan satu
tugasan (dalam minit) adalah: 12, 15, 14, 10, 11, dan 13. Berapakah sisihan piawai bagi
set data ini?
In an experiment, the time taken by 6 participants to complete a task (in minutes) was:
12, 15, 14, 10, 11, and 13. What is the standard deviation for this data set?

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 120

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

10 Hitung sisihan piawai bagi setiap situasi di bawah.

Calculate the standard deviation for each situation below.
(a) Jadual 13 menunjukkan umur ahli kelab Matematik.
Table 13 shows the ages of the Mathematics Club members.
Umur / Age 13 14 15 16 17
Kekerapan / Frequency 15 12 18 10 14
Jadual 13 / Table 13
Hitung sisihan piawai bagi data ini.
Calculate the standard deviation for this data.

Jawapan / Answer:

(b) Jadual 14 menunjukkan bilangan kereta bagi setiap keluarga di Taman Kasturi.
Table 14 shows the number of cars for each family in Taman Kasturi.
Bilangan kereta
1 2 3 4 5
Number of cars
Kekerapan / Frequency 10 8 4 2 2
Jadual 14 / Table 14
Tentukan sisihan piawai bagi jadual ini.
Determine the standard deviation for this table.

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 121

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Praktis SPM / SPM Practice

1 Diberi set data 11, 15, 18, 19, 21 dan 24, hitung julat antara kuartil.
Given a set data 11, 15, 18, 19, 21 and 24 , calculate the interquartile range.
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:
A 2
B 4
C 6
D 7

2 Jadual 15 menunjukkan masa yang diambil oleh 30 orang murid untuk membuat latihan
Matematik.
Table 15 shows the time taken by 30 pupils to do their Mathematics exercises.
Masa yang diambil (minit) 10 15 20 25 30
Time taken (minutes)
Kekerapan / Frequency 5 7 8 4 6
Jadual 15 / Table 15

Cari julat antara kuartil bagi data itu.

Find the interquartile range of the data.
[1 markah / 1 mark]
Jawapan / Answer:
A 15
B 10
C 20
D 5
3 Diberi set nombor terdiri daripada 16, 17, 15, 14, 18 dan 12. Cari
Given that a set of numbers consists of 16, 17, 15, 14, 18 and 12. Find
(a) Varians / the variance
(b) Sisihan piawai / the standard deviation.

[4 markah / 4 marks]
Jawapan / Answer:
(a)

(b)

MODUL SEEP SARAWAK| 122

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

4 Jadual 16 menunjukkan masa yang diambil oleh sekumpulan murid untuk menjawab Kuiz
Matematik semasa Minggu Sains dan Matematik.
Table 16 shows the time taken by a group of students to answer Mathematics Quiz during
Science and Mathematics Week.

Masa yang diambil (min) Bilangan murid

Time taken (min) Number of students
30 2
35 6
40 8
45 10
50 14
Jadual 16 / Table 16

Hitung varians dan sisihan piawai bagi masa yang diambil oleh murid-murid.
Calculate the variance and standard deviation for the time taken by the students.
[ 3 markah / 3 marks]

Jawapan / Answer:

MODUL SEEP SARAWAK| 123

 MODUL MATEMATIK MARA 2025

Bibliografi / Bibliography
Bahariah, B. H., Nurul Jannah, A., Nurazreen, M. T., & Mohd Nazri, M. H. (2017). Matematik Tingkatan
2. Kementerian Pendidikan Malaysia (Rimbunan Ilmu Sdn. Bhd.).

Chong, G. C., Tan, C. B., Yow, Y. L., Wong, R., & Koo, S. H. (2019). Big ideas (Reference Text)
Mathematics KSSM DSKP Form 2. Oxford Fajar Sdn. Bhd.

Lau, J. (n.d.). Modul Pentaksiran UASA Proaktif KSSM Matematik Tingkatan 1. PEP Publications Sdn
Bhd.

Lembaga Peperiksaan, Kementerian Pendidikan Malaysia. (2024). Kertas Soalan Peperiksaan Sebenar
SPM 2021-2023 Matematik. Pustaka Yakin Pelajar Sdn. Bhd.

Lew, C. K. (n.d.). Lembaran Kerja Qualifiew KSSM Matematik Tingkatan 1. PEP Publications Sdn Bhd.

Muhammad Fakhri, R., & Khairil Haffez, S. (n.d.). GALUS KSSM Matematik Tingkatan 2. Sasbadi Sdn.
Bhd.

Ng, S. H., Ooi, S. H., Yeoh, Y. K., Goon, M. W., Wei, C. K., & Neo, S. (2019). Focus PT3 Matematik.
Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Ooi, K. L. (n.d.). My Apps Matematik Tingkatan 5 KBSM. Cemerlang Publications Sdn.

Ooi, S. H. (2016). Mathematics Form 1. Penerbitan Pelangi Sdn. Bhd.

Panel Akram Negeri Terengganu. (2024). Modul Intervensi Pembelajaran SPM Terengganu Akram
Matematik. Penerbit Mahir Sdn. Bhd.

Tnew, T. B. (2024). Akses Intensif Matematik Tingkatan 2 KSSM. Pan Asia Publications Sdn. Bhd.

Yeow, P. C., Thavamani, A. P. R, Kamalah, A. P. R, Wong, J. W., & Vincent De Selva, A. L. S (2019).
Mathematics Form 4. Sasbadi Sdn. Bhd.

Yeow, P. C., Thavamani, A. P. R, Kamalah, A. P. R, Wong, J. W., & Vincent De Selva, A. L. S (2019).
Matematik Tingkatan 4. Pustaka Pelajar Sdn. Bhd.

MODUL SEEP SARAWAK| 124