BAB III
NERACA MASSA
Kapasitas Produk = 30000 ton/tahun
Kapasitas Bahan (Tembaga Bekas) = 9944,98 ton/tahun
Waktu Operasi = 1 tahun
Kapasitas Bahan HNO3 = 40014,93 ton/tahun
Kapasitas Bahan H2SO4 = 15492,15 ton/tahun
= 1956,079 kg/jam
1. ROTARY CUTTER
Tembaga bekas
Tembaga bekas ROTARY CUTTER
Ukuran lebih kecil
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari gudang penyimpanan Ke reaktor 1
Cu : 1254,423 Cu : 1254,423
Imputiris : 1,256 Impuritis : 1,256
TOTAL : 1255,679 TOTAL : 1255,679
2. REAKTOR 1
Tembaga bekas(A) NO (D)
REAKTOR 1
HNO3 65% (B) Cu(NO3)2 (C)
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari rotary cutter Ke reaktor 2
Cu : 1254,423 Cu(NO3)2 : 3665,830
Imputiris : 1,256 H2O : 2237,934
1255,679 Impuritis : 1,256
Sisa Cu : 12,544
Dari tangki penyimpanan HNO3 5917,564
HNO3 : 3284,054
H2O : 1768,337 Ke kondensor
5052,391 NO (g) : 390,506
TOTAL : 6308,070 TOTAL : 6308,070
III-1
3. TANGKI PENGENCERAN
H2SO4 98%(E)
TANGKI PENGENCERAN H2SO4 33% (G)
H2O (F)
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari tangki penyimpanan Ke reaktor 2
H2SO4 98% : 1916,958 H2SO4 33% : 1916,958
H2O 2% : 39,122 H2O 67% : 3814,947
1956,079 5731,905
Dari air proses
H2O : 3775,826
TOTAL : 5731,905 TOTAL : 5731,905
4. REAKTOR 2
NO2
O2
(J)
Cu(NO3)2 (C) CuSO4 (H)
REAKTOR 2
H2SO4 33% (G) H2O (I)
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari tangki pengenceran Ke filter press
H2SO4 33% : 1916,958 CuSO4 : 3088,743
H2O 67% : 3814,947 H2O : 6401,557
5731,905 Cu(NO3)2 : 36,658
H2SO4 : 19,170
Dari reaktor 1 Impuritis : 1,256
Cu(NO3)2 : 3665,830 Sisa Cu : 12,544
H2O : 2237,934 9559,928
Impuritis : 1,256
Sisa Cu : 12,544 Ke kondensor
5917,564 NO2(g) : 1779,948
O2 (g) : 309,590
2089,539
TOTAL : 11649,47 TOTAL : 11649,47
III-2
5. FILTER PRESS
Air Pencuci
Campuran FILTER PRESS Filtrat
Cake
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari reaktor 2 Ke evaporator
CuSO4 : 3088,743 CuSO4 : 3026,968
H2O : 6401,557 H2O : 6580,610
Cu(NO3)2 : 36,658 Cu(NO3)2 : 35,925
H2SO4 : 19,170 H2SO4 : 18,786
Impuritis : 1,256 9662,290
Sisa Cu : 12,544
9559,928 Cake
Impuritis : 1,256
Dari air proses sisa Cu : 12,544
H2O : 307,084 CuSO4 : 61,775
H2O : 128,031
Cu(NO3)2 : 0,733
H2SO4 : 0,383
204,722
TOTAL : 9867,012 TOTAL : 9867,012
6. EVAPORATOR
V (H2O)
F (Larutan CuSO4) EVAPORATOR L (Larutan CuSO4)
III-3
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari filter press Ke crystallizer
CuSO4 : 3026,968 CuSO4 : 3026,968
H2O : 6580,610 H2O : 2421,899
Cu(NO3)2 : 35,925 Cu(NO3)2 : 35,925
H2SO4 : 18,786 H2SO4 : 18,786
9662,290 5503,579
Ke barometic condensor
H2O (g) : 4158,711
TOTAL : 9662,290 TOTAL : 9662,290
7. CRYSTALLIZER
Larutan CuSO4 CRYSTALLIZER Kristal CuSO4.5H2O
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari evaporator Ke centrifuge
CuSO4 : 3026,968 CuSO4.5H2O : 3788,258
H2O : 2421,899 H2O : 1055,135
Cu(NO3)2 : 35,925 Cu(NO3)2 : 35,925
H2SO4 : 18,786 H2SO4 : 18,786
5503,579 CuSO4 : 605,475
5503,579
TOTAL : 5503,579 TOTAL : 5503,579
8. CENTRIFUGE
Campuran CENTRIFUGE Kristal CuSO4.5H2O
Mother Liquor
III-4
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari crystallizer Ke rotary dryer
CuSO4.5H2O : 3788,258 CuSO4.5H2O : 3788,258
H2O : 1055,135 H2O : 52,757
Cu(NO3)2 : 35,925 Cu(NO3)2 : 1,796
H2SO4 : 18,786 H2SO4 : 0,939
CuSO4 : 605,475 CuSO4 : 30,274
5503,579 3874,024
Mother liquor
H2O : 1002,378
Cu(NO3)2 : 34,129
H2SO4 : 17,847
CuSO4 : 575,201
1629,555
TOTAL : 5503,579 TOTAL : 5503,579
9. ROTARY DRYER
Udara panas + padatan terikut
Udara panas
Campuran basah ROTARY DRYER
Kristal CuSO4.5H2O kering
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari centrifuge Ke cooling conveyor
CuSO4.5H2O : 3788,258 CuSO4.5H2O : 3750,375
H2O : 52,757 H2O : 7,501
Cu(NO3)2 : 1,796 Cu(NO3)2 : 1,796
H2SO4 : 0,939 H2SO4 : 0,939
CuSO4 : 30,274 CuSO4 : 30,274
3874,024 3790,885
Ke cyclone
CuSO4.5H2O : 37,883
H2O(g) : 45,256
83,139
TOTAL : 3874,024 TOTAL : 3874,024
III-5
10. CYCLONE
Udara panas + padatan CYCLONE Udara panas
Padatan
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari rotary dryer Ke cooling conveyor
CuSO4.5H2O : 37,883 CuSO4.5H2O : 37,504
H2O(g) : 45,256
83,139 Ke udara
CuSO4.5H2O : 0,379
H2O(g) : 45,256
45,635
TOTAL : 83,139 TOTAL : 83,139
11. COOLING CONVEYOR
Kristal dari rotary dryer
COOLING CONVEYOR Kristal ke ball mill
Kristal dari cyclone
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari rotary dryer Ke ball mill
CuSO4.5H2O : 3750,375 CuSO4.5H2O : 3787,879
H2O : 7,501 H2O : 7,501
Cu(NO3)2 : 1,796 Cu(NO3)2 : 1,796
H2SO4 : 0,939 H2SO4 : 0,939
CuSO4 : 30,274 CuSO4 : 30,274
3790,885 3828,389
Dari cyclone
CuSO4.5H2O : 37,504
TOTAL : 3828,389 TOTAL : 3828,389
III-6
12. BALL MILL
Feed dari cooling conveyor BALL MILL Produk ke pengemasan
MASUK (kg/jam) KELUAR (kg/jam)
Dari cooling conveyor Ke pengemasan
CuSO4.5H2O : 3787,879 CuSO4.5H2O : 3787,879
H2O : 7,501 H2O : 7,501
Cu(NO3)2 : 1,796 Cu(NO3)2 : 1,796
H2SO4 : 0,939 H2SO4 : 0,939
CuSO4 : 30,274 CuSO4 : 30,274
3828,389 3828,389
TOTAL : 3828,389 TOTAL : 3828,389
III-7