Terjemah Nadhom Maqsud untuk Santri
Terjemah Nadhom Maqsud untuk Santri
net/
sumber : [Link]
ِٔ ا ِىٚي
َ عَ َٗ ّ ِذَّا َٗ ٍَ ْ٘الَّا َ ٍُ َؽ ََّ ٍذِٞ ع
َ َِْٞع ِي ْ ُ ف اْىَـ
َ ــش ِ ا َ ْش َشٚي
َ عَ ًُ َغال َّ َِْ َٗاىَِٞ َب اْى َعاى
َّ صالَج ُ َٗاى ِ ّ ا َ ْى َؽ َْذ ُ هللِ َس
ََِْٞٗ َ ْؽ ِث ِٔ ا َ ْظ ََ ِع
Segala puji bagi Alloh SWT, Tuhan semesta alam, Dialah dzat Yang Maha Pengasih tak
pilih kasih Maha Penyayang yang sayangNya tiada terbilang, setinggi arti sholawat dan sedalam
makna salam semoga tercurahkan kepada semulia-mulianya utusan beliau baginda Rosulillah
SAW, keluarga, para sahabat dan pengikutnya semua.
Buku terjemah nadlhom Maqshud ini kami susun dengan maksud untuk dapat dijadikan
sebagai bahan muqobalah bagi teman-teman santri khususnya dan kaum muslimin wal muslimat
secara umum, oleh karenanya buku ini sangat sederhana baik bentuk ,bahasa maupun isinya dan
buku terjemah nadlhom Maqshud ini kami beri nama “ PENGANTAR MEMAHAMI ILMU
SHOROF “ kami berharap banyak barokah dan bermanfa’at bagi umat.
Pada akhirnya kami menyadari bahwa terjemah ini belum sempurna dan jauh dari
kesempurnaan, oleh karena itu segala kritik yang membangun dan saran-saran untuk perbaikan
terjemah ini senantiasa kami harapkan dan hanya mengharap ridlo Alloh SWT, senantiasa kami
harapkan, semoga terjemah ini dapat mendatangkan manfa’at dan maslahah fiddiini waddunya
wal akhiroh. Amin Ya Robbal Alamin.
Langitan-Rojab 1435 H.
Penulis,
ِّٜ غ َش َٗاىصَّا َ فَثَ ْذ ُؤَٕا ما َ ّْ َن ُاِ َ ْاالَ ْٗصًِّٛا تِزٞص َخ ََا ِع
ْ ص ْ َٗ
ُ اخ
َ ّ َْؽ َ٘ ذ َ َعيَّ ٌَ َٗ ِص ْد ذَفَا َا ْفر َ َعـ َو ا ْفعـ َ َّو مـَزَا ذَفَعَّال
ع َال
11. Yang kedua adalah fi’il tsulasi mazid khumasi ( fi’il yang terdiri dari 3 huruf asal lalu
mendapatdua huruf tambahan ) adapun babnya itu ada 5
َ ََ ْْفَ ِع ُو ا ُِْفَعٝ - seperti
12. yaitu :1 ) و ُْ َمغ َِشٛ َ اِ ُْ َم
َ – غ َش َ َال ْفرَع
2)و ِ َ َ ْفر َ ِعٝ -
seperti ْعر َ َِ ُعَٝ – ا ِْظر َ ََ َع3 ) ْف َع ُّو اِ ْف َع َّوَٝ - seperti ْؽ ََ ُّشَٝ – ا ِْؼ ََ َّش4 ) خعَّ َو َ رَفَعَّ ُو فَٝ - seperti ٌَ َّذ َ َعي
ٌُ ََّر َ َعيٝ –5 ) ع َو َ خا َ َرَفَاٝ - seperti ٌُ َ َرَخَاٝ –ٌَ َ ذَخَا
َ ع ُو ف
ِٔ ا ْف َع ْْيَ َالْٞ ِيَٝ َٚ َٗا ْف َع َّ٘ َه ا ْف َع ْْي ع َو
َ ْ٘ ا ْعرَفّ َع َو َٗا ْف َعٚغذَا ِع ُّ ش ُ ٌَّ اى
َّ ة
ِِْ ٍَٞ اىال َ َٗا ْف َعا َّه ٍَا قَ ْذ َ ا َؼ
13. Yang ketiga adalah fi’il tsulasi mazid sudasi ( fi’il yang terdiri dari 3 huruf asal lalu mendapat
tiga huruf tambahan ) adapun babnya itu ada 6 yaitu :
14. 1 ) و َ َ ْغر َ ْف ِع ُو اِع ْفٝ - seperti ْعر َ ْل ِف َشٛ
َ َْدع َ – اِ ْعر َ ْلفَ َش َ ْ٘ ََ ْفعَ ْ٘ َ ِال ْفعٝ - seperti
2)ه
ةُ ْعش َْ٘ ِشَٝ – َة َ اِ ْعش َْ٘ش3 ) ْف َع ّ ِ٘ ُه اِ ْف َع َّ٘ َهَٝ - seperti ُ ْع َي ّ ِ٘رَٝ – َ ا ِْظيَ َّ٘ر4 )َٚ اِ ْف َع ْْيٚ ْف َع ْْ ِيَٝ - seperti
ْٚ َ ْغيَ ْْ ِقٝ – َٚاِ ْعيَ ْْق5 ) ع ْْيَ َو َ ْ َ ْفعَ ْْ ِي ُو اٝ - seperti ِظ
ِف ُ َ ْقعَ ْْغٝ –ظ َ ْْ َاِ ْقع
َ غ
6) ه َّ ْف َعا ُّه اِ ْف َعاَٝ - seperti اس ُّ ََ ْؽَٝ –اس َّ ََ ا ِْؼ
ِِْ ٞع َ َْ٘ ّ َٚعي
َ ُٜاىشتَا ِعُّ ذْٝ َ ص
َ َٗ ْصُُّٔ ذَفَ ْعيَـالٜ ش ُ ٌَّ ْاى ُخ ََا ِع15 َ ِعر َّ ٍح ّ َْؽ ُ٘ا ْف َعيَـ َّو ا ْف َع ْْيَـالِٛ
ْ ر
Fi’il ruba’i mazid ( fi’il yang terdiri dari 4 huruf asal lalu mendapatkan tambahan huruf ) itu ada
2 macam :
15. 1 ) Fi’il ruba’i mazid khumasi ( fi’il yang terdiri dari 4 huruf asal lalu
mendapatkan tambahan satu huruf ) yang babnya ada satu yaitu : َرَفَ ْعيَ ُوٝ – ذَفَ ْعيَ َوseperti
َرَذَ ْخ َش ُضٝ – ذَذَ ْخ َش َض
2 ) Fi’il ruba’i mazid sudasi ( fi’il yang terdiri dari 4 huruf asal lalu
mendapatkan tambahan dua huruf ),sedangkan wazannya ada 2 yaitu:
1) و ُّ َ ْف َع ِيٝ - اِ ْف َعيَ َّوseperti ش ِع ُّش َ اِ ْق
َ َ ْقٝ – ش َع َّش
2) َ ْفعَ ْْ ِي ُوٝ - اِ ْفعَ ْْيَ َو seperti ٌُ َ ْخ َش ّْ ِعٝ – ٌَ ا ِْخ َش ّْ َع
ُ ْ ِ ُّ َ ْ ُ َ َ ِ َ ْ َب بُ ْال َل
ِِْ ََٞ قِ ْغَٚعي َ ِٓ ِْشَٞ َٗ َِْٜ ٍِٞ ِِْ َٞظ ْشت َ َٚعي َ صذَ ٌسْ ٍَ َٗ
اط ذَــر َّ ِث ْع
َ َٞ فاى ِق ْ ُٓعذَا َ َٗ ٍَا ُ ِٛز فَ ْاىضَ ًِ اىَّز
ع َِ ْع ِ َ اىصَّالٍِِٛ ِْ ر
BAB MASDAR DAN MUSYTAQ MINHU
16. Masdar itu dibagi menjadi 2 macam yaitu :
1 ) Masdar mim ( masdar yang huruf pertamanya berupa mim zaidah ) 2 ) Masdar ghoiru mim
( masdar yang huruf pertamanya tidak berupa
mim zaidah )
17. Sedangkanmasdar ghoiru mim itu terbagi menjadi 2 bagian yaitu :
1 ) Masdar ghoiru mim dari fi’il tsulasi mujarrod itu hukumnya sama’i
(ketentuan dari orang Arab dan tidak bisa disamakan dengan wazannya ) 2 ) Masdar ghoiru
mim dari selain fi’il tsulasi mujarrod ( fi’il
sumber : [Link]
ْ َ ِعٝ و
ِــ ُْ ـص َٗ ٍَاقُ ِش
ٍ ٗظ ِت َُ ْعرَـ ٍّو َم ََ ْف ُش
ْ َٗا ْع ِن ْ َ َٗا ْفـر
ٍ ِـػ ىَ َٖـا ٍِ ِْ َّاق
21. Masdar mim,isim zaman dan isim makan dari fi’il tsulasi mujarrod yang terdiri dari bina’ naqish
dan lafif maqrun itu harus mengikuti wazan و ٌ ٍَ ْف َع
( fathah a’in fi’ilnya ) dan jika dari bina’ mu’tal mitsal atau bina’ lafif mafruq maka harus
mengikuti wazan و ٌ ( ٍَ ْف ِعkasroh a’in fi’ilnya )
َاسعٍ ىَ َٖا قَ ْذ ُظ ِٖـال َ ٍُ ٍِصْ َو
ِ ع ْ َّ ُمالْٜ ِعذَ اىصُّالَش
َاظ َعــال َ َٗ ٍَا
ص ْشِ َٝ ًَاْٞ ٍِ ًْا ىَٖـَا َٗا َ َّٗ ٌهْٞ ع
َ َمزَا ا ْع ٌُ ٍَ ْفعُ ْ٘ ٍه َٗفَا ِع ٍو ُمغ ِْش
22. Wazannya masdar mim,isim zaman dan isim makan dari fi’il selain tsulasi mujarrod (
ruba’i,khumasi dan sudasi ) itu seperti mudlori’nya ketika mabni majhul (huruf pertama
didlomah dan huruf sebelum akhir di fathah)
23. Begitu juga isim maf’ul dan isim fa’ilnya hanya saja untuk isim fa’il itu a’in fi’ilnya ( huruf
sebelum akhir ) dikasroh dan huruf mudloro’ahnya diganti dengan huruf mim
ٍ ُ َٗتَــذْء ٍَ ْعــي
ُ ًٍ٘ تَفَــرْـػ
ع ِيــ َنا
ْ اٍرَـ َؽ
ِـ ُّ َٗاىٜاِالَّ ْاى ُخ ََا ِع
ُْ فَا ْمغ َِشٜغذَا ِع
ْ ا ُِْ تُـ ِذتَـا ِت َٖ َْ ِـض َٗ ْ ـ ٍو َم
Fi’il madli yang mabni ma’lum itu huruf pertamanya harus dibaca fathah secara mutlak ( fi’il
tsulasi mujarrod atau ghoiru tsulasi mujarrod )
26. kecuali fi’il khumasi dan sudasi yang dimulai dengan hamzah washol maka huruf pertamanya
harus dibaca kasroh seperti َِؽَ َ ا ٍِْر
ٌْ دَ ْس ِظـ َٖا ٍَـ َع ْاىـ َنـ ِيْٜ َِم َؽـ ْزفِٖا ف ًْ االتْـرِـذَاقَـ ِذ ْاىر ُ ِـض
ِ ْ ِٜشُث ُْ٘ذ ُ َٖاف
27. Hamzah washol adalah hamzah yang dibaca ( ditetapkan ) jika berada dipermulaan kalimah dan
tidak dibaca ( dibuang ) jika berada ditengah-tengah kalimah
ْ َـَ ٍض َم
اظ َٖ ِـش ْ َٕٗ ِـ ٍ َُ ْـَٝ َٗا َ ْه َٗا ْ ٍَ ٗــضا َ ٍْ ٍـشىَ ُٖـ ََ َا
صذَ ِس ِ َْ َٖ َم
ِ ٞب ْاٍشرَجٍ اشْــَْــرَـ
ِْـ ٍ َٗ ْاٍ ِش ِ َْْٞـِ اتْــَْـ ٍح َٗاشْـ
ِْـ ِ َٗات ُِِْات
ْ ْـ َُ ٍِ ا َ ْه فَا ْفر َ َؽَٝ اِٜ فَٙ٘ ىَ َٖـا ِع30 ُْ ْعِ فَا ْمغ َِشَِٞ ْاى َعَِٜمـزَاا ْع ٌُ ا ْعدُ ف
ِـ
28. Hamzah washol tersebut berada pada : fi’il amar dan masdarnya fi’il khumasi dan sudasi ,lafadh
ا َ ْه,ٌِ َُ ْٝ َ ا,fi’il amarnya tsulasi mujarrod yang huruf kedua dari mudlori’nya mati ( sukun ) seperti
ا ِْظ َٖ ْش
29. Lafadh , ِِْ َْْٞ اِش, ب
ٌ ا ُ ٍْ ُش, ٌ ا ٍِْ َشرَج, ِِْ َٞ اِ ْتَْحٌ اِشَْْر, ٌِْ اِت, ٌٌ ُْاِ ْت
30. ْ ِ اdan ٌاِ ْعد
Lafadh ٌٌ ع
Semua hamzah washol itu harus dibaca kasroh kecuali hamzah yang berada pada lafadh ا َ ْه dan
ٌِ َُ ْٝ َ اmaka harus dibaca fathah
31. Hamzah yang berada pada fi’il amar dari fi’il tsulasi mujarrod yang ikut wazan و ْ ُ (ا ُ ْفعa’in
fi’ilnya didlomah ) yang a’in fi’il mudlori’nya didlomah dan yang bertempat pada fi’il khumasi
dan sudasi yang dimabnikan majhul itu harus dibaca dlomah seperti َِا ُ ٍْر ُ ِؽ,ض
َ ا ُ ْعر ُ ْخ ِش
ْ عاتِـ ِ اىَّـز
قٌــ ْذ ُخـرِـ ََاِٛ َ َم َنغ ِْش عــ ٍ ٌّ ُؼـرِـ ََا ْ ٍَ َٗتَـ ْذ ُء
َ ِـعـ ُٖ ْـ٘ ٍه ت
32. Fi’il madli mabni majhul itu huruf yang pertama didlomah dan huruf sebelum akhir dikasroh
ْظ ٍ ٌّ ٍُ ْعرَـَْة ُّ َّاال ْفَا ُِْ ِت ََ ْعـيُ ْـ٘ ًٍ فَـفَـرْـ ُؽـٖـا َٗ َظة
َ ُْشَٞ ْٜ اىشتَا ِع
sumber : [Link]
34. Fi’il mudlori’ mabni ma’lum itu huruf mudloro’ahnya ( ْٜ )َّأ ْ ِذitu harus dibaca fathah ,kecuali
fi’il ruba’i maka huruf mudloro’ahnya dibaca dlomah
َ شَالَشَـ ٍحَٚعي
عــذَا َ ِٛ ٍَِِ اىَّـز35 ْ خ ِشا ْمغٟا
ِـش آتَـذَا ِ ْـ َوَٞٗ ٍَاقُثَــ
َعال َ ٍِ ِْ ذَـفَاٜذِـ٠ ِماىَعـذَ ا ٍَا َظا َء ٍِ ِْ ذَفَعَّـال
َ ع َو ْاٗذَـفَا َ ْـ ََاِٞف
35. Huruf sebelum akhir dari fi’il mudlori’ mabni ma’lum selain tsulasi mujarrod ( ruba’i,khumasi
dan sudasi ) itu harus dibaca kasroh
36. kecuali fi’il yang ikut wazan و َ ذَفَاdan ذَفَ ْعيَ َو,maka huruf sebelum akhir harus dibaca
َ َّذَفَع, ع َو
fathah
ْ ِٔ ِتـِٛعا ِت ِ اىَّـز
ٌْ اخرُـرِـ َ ِ َمفَـرْـػًْ عـ َُّـ َٖا ىَ ِض ْ ََ َٗا ُِْ ِت
َ َـع ُٖ٘ ٍه ف
37. Fi’il mudlori’ mabni majhul itu huruf mudloro’ahnya ( ٜ ْ ِ )َّأْذharus dibaca dlomah dan huruf
sebelum akhir dibaca fathah
ْ ص
ـو َ ة َمزَا َظ ْض ًٍ َؼ ْ َّٗ ٍِ ِْ َس ْفـعٍ ْا ْاى َعــ ََ ْوٚع
ٍ ص َ آخ ٌش ىَـُٔ ِت َُ ْقرَـ
ِ َٗ
38. Akhirnya fi’il mudlori’ itu dii’robi menurut kebutuhan amil yang masuk pada fi’il tersebut yaitu
wajib dibaca rofa’ jika sunyi dari amil nawashib dan jawazim dan jika kemasukan amil jawazim
maka harus dibaca jazm
ْ َــ
ـو ِ َ ـػ َم ِير
ْ صِ َٝ ُِْ عــ ِ ّن ِْ ا
َ َٗ َا َ ْٗال ص ْو
ِ َ ا ُِْ ِت ِٔ الَ ًٍا ذٜ
ٌ ْٖ ََّٗ ا َ ٍْ ٌش
39. Fi’il mudlori’ yang dimasuki الً اٍشitu disebut amar ghoib,sedangkan jika dimasuki حٕٞال اىْا
maka disebut fi’il nahi
ًْ اسعٍ ُظ ِـض
ِ عَ ٍُ تِـَْـا َءُٓ ٍِصْـ َو ًْ ا َ ْٗاَتْـ ِ ا ُِْ ٍُ َؽ َّش ًما شُـ ٌَّ ْاىر َ ِض
42. Adapun akhirnya fi’il amar hadlir itu dimabnikan menurut fi’il mudlori’nya ketika tingkah jazm
َ ٍِِ ْٗ َ ع ِي َـٌ ا
عـضَ ٍَا َ ِْ ٍِ ُـ َعـا ُءَٝمفَـا ِعـ ٍو ِظ ْة تِاع ٌِْ فَا ِع ٍو َمـ ََا
43. Isim fa’il tsulasi mujarrod yang fi’ilnya ikut wazan (فَ ِع َوa’in fi’il dikasroh ) yang muta’adi atau
ikut wazan و َ (فَ َعa’in fi’il difathah ) baik muta’adi atau lazim itu ikut wazan فَا ِع َوseperti ٌَ ع ِي َ
َ dan lafadh ًَ َعض
isim fa’ilnya ٌٌ عا ِى َ isim fa’ilnya ًٌ اص
ِ ع َ
ٍ االَّ ٍَاّّـزّسْٝ ظ ِش َ َٗع ْؽ ٍـٌ ا َ َمـش ْ َ ِِْ ا ْعرَقٞع َ ِاض ا ُِْ ت
َ ٌّ ِ عــ ٍ ٍَ َٗ
44. Fi’il tsulasi mujarrod yang ikut wazan و َ ُ (فَعa’in fi’il didlomah ) itu isam fa’ilnya ikut wazan
فَ ْع ٌوatau ٌوْٞ فَ ِعseperti ٌَ ظ ُؽ َ isim fa’ilnya ٌٌ ظ ْؽ َ , ف َ ظ ُشَ isim fa’ilnya ٌ ْٝ ظ ِش َ ,jika tidak
mengikuti salah satu dari wazan tersebut maka hukumnya nadir ( langka ) seperti َِغ
ُ َؼ
ٌِ غ َ فَ ُٖ َ٘ َؼ, ٌٌ َّعُ ٌَ فَ ُٖ ََّ٘ا ِع, ٌش َعاع
ُ َ٘ ُٖ َش ُع َع ف َ َ٘ ُٖ َغ ُٖ َش ف
َ , غا ِٕ ٌش َ , ط ُو ُ
َ َتط َو فَ ُٖ َ٘ا َ ْت
ْ َاؼف
ْ ـع ٍَاُّ ِق
ـو ْ َٗ ُُ َ َٗ ْاالَ ْفـ َعـ ِو ْاىفَـ ْعال45 ْ ْـش الَ ِص ًٍا َظا َم ْاىـفَ ِع
ـو ٍ ِٗا ُِْ ِت َنغ
45. Fi’il tsulasi mujarrod yang ikut wazan فَ ِع َوyang lazim itu isim fa’ilnya itu mengikuti salah satu
dari 3 wazan yaitu : فَ ِع َو, ا َ ْف َع َو, ُُ َفَ ْعالseperti فَ ِش ٌغ فٖ٘ فَ ِش َغ, ا َ ْؼ ََ ُش فٖ٘ َؼ َِ َش, َٖ٘اُ ف
ُ طشْ ع
َ
َ ع ِط َ dan jika tidak mengikuti salah satu dari wazan tersebut maka hukumnya sama’i seperti
ٌَ ع ِي
َ ٖ٘عا ِى ٌٌ ف
َ
ُوْٞ َظا َءا ْع ٌُ ٍَ ْفعُ٘ ٍه َمـزَا قَرِـ ُوْٞ ِت َـ٘ ْص ُِ ٍـ َ ْفـعُ٘ ٍه َمـزَافَ ِعـ
46. Wazannya isim maf’ul dari tsulasi mujarrod itu ada 2 yaitu : 1 ) ٍَ ْفعُ ْ٘ ٌهseperti ص ْ٘ ٌس
ُ ْْ ٍَ 2) ٌوْٞ فَ ِع
ٌ ْٞ ِقَر
seperti و
َ ِْى َنص
ُوْٞ فَ ِعـ ٌو ا َ ْٗ ٍِ ْفـ َعـا ٌه ا َ ْٗ فَ ِعـــشجٍ فَعَّـا ٌه ا َ ْٗفَعُ ْـ٘ ُه
47. Wazannya shighot mubalaghoh atau shighot katsroh itu ada 5 yaitu : 1 ) فَعَّا ٌهseperti فَرَّا ٌغ
2) فَعُ ْ٘ ٌهseperti ش ُن ْ٘ ٌس
َ 3) فَ ِع ٌوseperti َ ِف ٌو 4) ٍِ ْفعَا ٌهseperti ًٌ َ ٍِغْقا 5) ٌوْٞ فَ ِعseperti ٌٌ ْٞ ع ِي
َ
ِ ْ ِ َ ْ ٌلل ِي َ ْ ِل ْ ِ ال َّر
ِ ِ اعْٜٖ َّْ ِالَ ْٗ ُظــ ٍٔ َماْالَ ٍْ ِـش َٗاىـــشفَـا
ْـشفَا َّ ص َ َ اسعٌ ذ
ِ عَ ٍُ ٗاض ْا
ٍ ٍَ َٗ
sumber : [Link]
غثَ ْح
َ ة َم ْاى َُخَا َ َمـزَا ٍُـخَـاة َم ْاىلَـاتِثَـح
ٌ غ ٍ ِشَالَشَـحٌ ِىلَـات
ُ ٍ ٜ ِْش ا َ ٍْ ٍـش شُـ ٌَّ َّـ ْٖـَٞ ِٜف
عـ ِيـ ََا 50 ِ َْْٗ ٍُرَـ َن ِـيّـ ٌٌ ىَـُٔ اش
َـاُ ُٕـ ََا
ِِْ فَا ِعــ ِوٞفَعَـيَ ٍح َٗفَا ِعـيَـف ا ْع ٌُ ْاىفَـا ِع ِو ُ ـش َّ صَ ُٝ ٍـشجَ ىعَـ ْش
ٜشــذَّاىرَّـا ِى
ُ ٗظ َُـ ٌْ فَ َا ْ ْـ ِٖ ََا اٞ َٗ ِفـَِْ فُـعَّـ ٍو فُعَّـا ِهَٞٗفَا ِعـ ِيـ
َخ َٗفَ َـ٘ا ِعـ ُو َمـ ََا قَـ ْذ ُّـ ِقــال ٍ َْـِ فَا ِعــال ِ َٞفَا ِعيَــ ٍح فَا ِعـيَـر
51. Isim fa’il dari tsulasi mujarrod itu bisa ditashrif menjadi 10 wajah :
1) وٌ فَا ِعuntuk mufrod mudzakar
2) ُِ َفَا ِعالuntuk tatsniyah mudzakar
3 ) َُْ٘ ُعي ِ فَاuntuk jamak mudzakar
52. 4 ) ه ٌ فُعَّاuntuk jamak taksir
5) و ٌ َّفُعuntuk jamak taksir
6 ) ٌعيَح َ َفuntuk jama’ taksir
53. 7 ) ٌ عيَح ِ فَاuntuk mufrod mu’anats
8 ) ُا ِ َ فَا ِعيَرuntuk tatsniyah mu’anats
9 ) ٌع َالخ ِ فَاuntuk jamak mu’anats
10 ) و ُ فَ َ٘ا ِعuntuk jama’ muntahal jumu’
ِّ َ ٍَ ْفـعُ٘ىَـ ٍح ٗشَٜأْذِـٝ ٍغـثْـع
َ ُــِ ٍَ ْفـع
ٍ َـ٘ال
خ َ شُــ ٌَّ ا ْع ٌُ ٍَ ْفـعُ٘ ٍه ِى
َ ُـٝ ٍْشٞ ـعُ٘ىَُُ٘ شُــ ٌَّ َظ َْـ ُع ذ َ ْنغِـ55
ْ ع ْ َمـزَا ٍَ ْفـعُ٘ ٌه ٍُـصَـَّْآُ َٗ ٍَــــ
54. Isim maf’ul dari fi’il tsulasi mujarrod itu bisa ditashrif menjadi 7 wajah dengan perincian yaitu :
1) هٌ ْ٘ ُ ٍَ ْفعuntuk mufrod mudzakar
2) ُِ ٍَ ْفعُ َالuntuk tatsniyah mudzakar
3) َُْ٘ ُ ٍَ ْفعُ ْ٘ىuntuk jamak mudzakar
55. 4 ) ٌ ٍَ ْفعُ ْ٘ىَحuntuk mufrod mu’anats
5) ُاِ َ ٍَ ْفعُ ْ٘ىَرuntuk tatsniyah mu’anats
sumber : [Link]
ٍ ع ُن
ِ َ ـُ٘ الَذ
ص ْو ُ ـع
ْ ٍَ ٍ ّ اخ ِخـ ْ ِ ِ ْٜٖ َّْْـ ٍذ تِ ْاالَ ٍْ ِشاىَُّٞٗـَُ٘ ذ َ ْ٘ ِمـ
َ َ َٗر ـو
56. Fi’il amar dan fi’il nahi baik hadlir atau ghoib yang mabni ma’lum atau majhul itu bias diberi
nun taukid tsaqilah ( yang ditasydid ) atau nun taukid khofifah ( yang disukun ) ,namun untuk
amar dan nahi yang tasniyah dan jama’ inats itu tidak boleh bertemu dengan nun taukid khofifah
َّ ص َش
seperti ُ ُ ّْ ُ ا,َُّ ص َش
ُ ْْ َٞ ِى,َُّ ص َش ُ ْْ َٝ َال,َُّ ص َش ُ ّْ ُ ا,ُْ ص َش
ُ ْْ َ َالذ,ُْ ص َش ُ ْْ َ َالذ
ِ َ ْ ٌلل ِي اْلفَ َوا ِا
ٌْ ًـا ُٗ ِعــٞـشا ُِْ شُالَشِـ
ّ ٍ ف َظ َ ِ ْٞ ِت ْاى َٖ ْـَ ِـض َٗاىرَّعْـ ِعـ
ْ َٗ َؼ ًْ عـ ِذّ ٍَاىَ ِـض
ِ ـش
FASAL MENERANGKAN TENTANG FAWAID
( BEBERAPA FAIDAH )
57. Fi’il tsulasi mujarrod yang lazim itu bisa dijadikan muta’adi dengan 3 cara yaitu :
1 ) Di muta’adikan dengan menambahhamzah naqol seperti ذ ٌ تَ ْن ًشاْٝ َا َ ْم َش ًَ صasalnya ٌ ذْٝ ََم ُش ًَ ص
2 ) Di muta’adikan dengan menambah tasydid seperti ذ ٌ خَا ِىذ ًاْٝ َغ ص َ فَ َّشasalnya ٌ ذْٝ َفَ ِش َغ ص
َ َٕ رasalnya ٌ ذْٝ ََة ص
َ ذ ٌ ِتْٝ ََة ص
3 ) Di muta’adikan dengan huruf jer seperti ع َْ ٍش َ َٕر
ٙ َُشَٝٗا ُِْ َؼزَ ْفر َ َٖا فَالَ ِص ًٍا ع ِذّ ِت ََا ذَأ َ َّخ َشا
َ ُٓ َْشَٞ َٗ
58. Adapun fi’il lazim dari selain fi’il tsulasi mujarrod itu hanya bisa dimuta’adikan dengan huruf
jer seperti ذ ٌ ِتخَا ِى ٍذْٝ َطيَ َ ص
َ ّْ ِاasalnya ٌ ذْٝ َطيَ َ ص
َ ّْ ِاdan jika ِحَٝ (اَدَ َٗاخُ اىر َّ ْع ِذalat untuk
َ َٕر
memuta’adikan ) itu dibuang maka fi’ilnya menjadi lazim kembali seperti ًَ َم ُش,َة , َ َطي
َ ّْ ِا
َْــذًاقَـاذَـالٝ َٗقَــ َّو َما ِالىَـُٔ ص َعــال َ ِِْ فَـاَٝـشر
َ ٍصـاد ٍِس ٍِ ِِ ْا
َ ِى
59. Fi’il tsulasi mazid ruba’i yang ikut wazan و َ فَاitu yang banyak berfaidah ِِْ ََِْْْٞ اشَٞاس َم ْح َت
َ ع َ ( ٍُش
musyarokah bainas naini )seperti ع َْ ًشا َ ٌ ذْٝ َب ص َ اس
َ ظ َ dan sedikit yang tidak berfaidah َاس َم ْح َ ٍُش
ِِْ ََِْْْٞ اشٞ ( َتmusyarokah bainas naini ) seperti ذًاْٝ َقَاذ َ َو اْ ِالىَُٔ ص
ِْش َٗا ِقـعٍ َظالٞ ِى ِلـٚ َٗقَــ ْذ اَذَـ60 َعـال َ َٗىَ ُٖـ ََا ْاٗصَ اتــ ٍذ ذ َ َفا
60. Fi’il yang ikut wazan و َ ع َ ذَفَاitu yang banyak ِِْ فَا َ ْمص َ َشََِْْْٞ اشََٞاس َم ْح ت َ ( ٍُشsatu pekerjaan yang
dilakukan oleh oleh dua orang atau lebih ) seperti ًُ ْ٘ َػ اْىق َ َصاى َ َ ذ, ع َْ ٌش َٗتَ ْن ٌش َ ٌ ذْٝ َب ص
َ اس
َ عَ َ ذdan
terkadang berfaidah ِى٘اقِع َ ْ اِْٚظ ف َ َٞاس ٍَا ى ْ
ُ َٖ (اِظmenampakkan sesuatu yang sebenarnya tidak
terjadi atau pura-pura ) seperti ٌ ذْٝ َض ص َ اس َ ََ َ ذ
ِْ و ذ َ ِث ْ ٍ فَــا ٌء ٍِ ِْ ا َ ْؼ ُشف ُِْ غا َء ا
ٍ الغثَا َ َٗاتْــذ ِْه ِىرَـاء ا ِال ْفرِـ َعـاه
sumber : [Link]
61. Fi’il tsulasi mazid khumasi yang ikut wazan اِ ْفر َ َع َوitu apabila fa’ fi’ilnya itu berupa huruf ithbaq
( shod,dlod,tho’ dan dho’ ) maka ta’ و َ َاِ ْفرَعnya harus diganti dengan tho’ seperti ,ب َ ظ
َ ط َش ْ ِا
,ط َٖ َش ْ ط َث َش ا
َ ِغ َ ْ ِ اdan عٕ ََش َ ظ ْ ِ اasalnya ,ِغر َ َٖ َش ْ اِ ْ ر َ َث َش ا,ب َ ظر َ َش
ْ ِاdan د ََش َٕ ظْ ِا
ْ ُ اس
ِــ ِ ا َ ْٗدَالً ْاٗرَاالً َما ِال ْص ِد َظِْ ًا ذَــ ُنْٝـشدَاالً ا ُِْ صَ ا
ُ ٞصِ َ َمَا ذ
62. Fi’il yang ikut wazan و َ َاِ ْفرَعjika fa’ fi’ilnya za’,dzal dan dal ( ) ص,ر,دmaka ta’ اِ ْفرَعَ َوnya harus
diganti dengan dal seperti ٚع َ َّ اِد, اِ ْردَ َم َش, ا ِْصدَ َظ َشasalnya ٚ اِ ْدذ َ َع, اِ ْرذ َ َن َش, ا ِْصذ َ َع َش
ْ ََ ِ ّ َش ُْ ذ َ َاٗا ْدِٞ َ ـ
ِـ َ اَٝ ــِ فَااْ ِال ْفرِ َعا ِه
ا َ ْٗ َٗ ًاٗا ا َ ْٗشَـاِْ عــ َن ْ َٗا ُِْ ذ َ ُن
63. Dan jika fi’il yang ikut wazan و َ اِ ْفر َ َعitu fa’ fi’ilnya berupa ya’,wawu atau tsa’ ٛ,ٗ,) ( زyang
mati maka fa’ fi’ilnya harus diganti dengan ta’ kemudian ta’ tersebut harus diidghomkan pada ta’
ifti’alnya seperti وَ ص َ َّ اِذ,اِشَّل ََشasalnya ص َو
َ َّ اِذ,غ َش َ َ رْٝ ِا,اِشْرَل ََش
َ َ ا ِْٗذ,غ َش
ٌْ ْاى ََ َشا ًُ ذَـِٛز ا ُِْ ِتـز
ِ َ فَ ْ٘وَ اىصَّال ٌْ ََْـو ذَـ
ْ ٕ غاً ْـَٝٗ ُ ـ ٍذ ٍَ ِْ اٝ َاؼ ُنـ ٌْ ِتض
ْ َٗ
64. Huruf zaidah ( tambahan ) itu ada 10 yaitu ر,ٗ,ٛ,ط,ا, ٕـ,ه,خ,ُ,ً ( hamzah,wawu,ya’,
sin,alif,ha’,lam,ta’,nun dan mim ) yang terkumpul dalam lafadh ٌْ َََْو ذ ْ ٕ ً ْغاَٝٗ ُ اdengan syarat
berada pada kalimah yang huruf asalnya ada 3 atau lebih dan kalimah tersebut sudah mempunyai
makna yang sempurna sebelum dimasuki huruf ziyadah tersebut seperti ًَ ا َ ْم َش,و َ اِ ّْ َن
َ َ قَاذ,غ َش
1) حٝ(ذعذTa’diyah)
2)شٗسجٞ (Shoiruroh)
3) (مصشجKatsroh)
69. 4) ّْ٘حٞ( ؼHaenunah) 6) ُ (ٗظذاWijdan )
5) (اصاىحIzalah) 7) طٝ(ذعشTa’ridl)
ُا
ِ َٗسجٍ ِٗ ْظــذ َ ُْشٞ َ ة ٍ َطي َ ِى70 ِ َاال ْعرِ ْفعَا ِه َظا ٍَع
ُــا ِ ْ ِِْ ِٞى ِغ
ٌُ ْٝ ع َإاىُـ ُٖ ٌْ َما ْعر َ ْخ َث َش ْاى َن ِش
ُ ٌُ ْٞ َمــزَا ا ْعرِـقَاد ٌ َتـ ْعـذَُٓ اىرَّغْـ ِي
70. Syin wazan اِ ْعر َ ْف َع َوitu mempunyai 6 arti yaitu :
71. 1) ( غيةTholab ) 3) ُ ( ٗظذاWijdan ) 5) ٌٞ ( ذغيTaslim )
2) شٗسجٞ (Shoiruroh) 4) ( اعرقادI’tiqod ) 6) ( عإاهSu’al )
ْ َعأ َ َه قَ ْث َو ٍَااَف
ـو َ َّ َْؽ ُ٘ق ْاى َٖ ْـَضَ ا ْشر َ ِـَ ْوَٚعي
َ ـشا َ ِٛـ٘ص اىَّـز
ُ َُ ٍَ ْٖـ
78. Fi’il bina’ mahmuj adalah tiap-tiap fi’il madli yang fa’,a’in dan lam fi’ilnya berupa hamzah
kalau fa’ fi’ilnya berupa hamzah maka disebut mahmuj fa’ , kalau a’in fi’ilnya berupa hamzah
maka disebut mahmuj a’in dan kalau lam fi’ilnya berupa hamzah maka disebut mahmuj lam
َ َرَف,عأ َ َه
seperti و َ ,َ قَ َشر
ْ ـِ ىَُٔ ُ ِف
ـش ْ ََ َمٜـش ىََْـا َس ِتّـ ْ ر ُ ِمِٛعـذَا اىَّز
ْ َما ْ ِف ــش َّ شُـ ٌَّ اى
َ ُػ ٍَاْٞ ص ِؽ
79. Selain bina’ tersebut diatas ( mitsal,ajwaf,naqish,lafif,mahmuj dan mudlo’af ) itu disebut bina’
shohih yaitu tiap-tiap fi’il madli yang fa’,a’in dan lam fi’ilnya tidak berupa huruf ilat,tidak
berupa hamzah serta a’in dan lam fi’ilnya tidak berupa huruf yang sejenis seperti
ب َ ,فَر َ َػ,َفَ َش
َ ظ َش
81. Fi’il bina’ naqish wawi dan ya’i yang bertemu dengan wau jama’ atau ta’ ta’nits sakinah itu alif
yang gantian dari wawu atau ya’ harus dibuang karena bertemu dua huruf yang mati seperti
ْ َ َضَ َٗ ْٗا َض,asalnya اخ
َضَ ْٗاasalnya َضَ ْاٗاdari خ ْ َ َضdari خ
ْ َٗ َ َض, َضَ ذَاasalnya َضَ اذَاdari
َضَ َٗذَا
ِ خ فَا ْقـرَـ
َ ْٗ َ َٗ َـضَ َٗا َمـزَا َـض ٜز ٍُ ْْـر َ ِف
ِ االَّـا ُ َٗ ْاىقَ ْي
ِ ْ ِ َظ َْـعِٜـة ف
82. Fi’il bina’ naqish tersebut baik wawi atau ya’i jika bertemu dengan nun jama’ inats ,alif tasniyah
dan dlomir ( muttakalim,mukhotob atau mukhotobah ) maka wawu atau ya’ tersebut itu tidak
diganti alif seperti َُْٗ َ َض/ ٍََِْٞ َس, َضَ َٗا/ َ اٍَٞ َس, ِ ُ َضَ ْٗخ/ ِ ُْدٍَٞ َس
ََٚ قَـذِا ّْرَـَٚ ِى َنـلَـضَ اشُـ ٌَّ َمـف َٗا ّْغُةْ ِالَ ْظ َ٘فٍ َمـقَا َه َما َه ٍَا
83. Wawu dan ya’ yang hidup berada pada fi’il bina’ ajwaf serta berada setelah harokat fathah itu
seperti yang berada pada fi’il bina’ naqish yakni harus diganti alif seperti هَ قَا, َما َهasalnya
قَ َ٘ َه,َ َوَٞم
َ ِم ْيـَِ ِت ْٗ َ ِف ا َ ِىـفًا ٍِ ِْ قُ ْـيَِ ا
عـ ٌَّ فَا َٗ َمغ ِْشَٕا َس َٗ ْٗا ْ اؼـز
ْ خِ ََملَـض
84. Fi’il bina’ ajwaf itu apabila disandarkan pada nun jama’ inats maka alifnya yang gantian dari
wawu atau ya’ itu harus dibuang sebagaimana alifnya fi’il bina’ naqish ketika disandarkan (
bertemu ) dengan ta’ ta’nits sakinah kemudian fa’ fi’il bina’ ajwaf tersebut didlomah jika berupa
ajwaf wawi seperti ََِْ ُقasalnya ٍَِْ َ٘ َقdan dikasroh jika berupa bina’ ajwaf yai seperti َُع ْش
ِ
asalnya َُ ْشَٞ ع
َ
َ ْدُ ِىيعٞ َفا ْت ِ ٍِصَـاىُُٔ َخ ِش85 غ ْش
َّـش ْس َ َا ُء ا ُِْ ٍَاقَ ْثيَـ َٖا قَـذِا ّْ َنَٞٗ ْاى
غ ِِشْٞ ُٞ َمِٜـش ف ْ ُ َٗ ًاٗ فَـق ِّ ِشٞصـ
ُ ُْ٘ ِعٝ ـو َ َع ُنِّ٘ َٖا ف ُ ظـ ٌَّ ٍَ ْع ُ ْٗ َ ا
85. Kalau ada ya’ mati atau hidup berada setelah harokat kasroh maka harus ditetapkan ( tidak
diganti dengan alif ) seperti ُ َّٔؽ ََّذ ٌ َست َ َخش,ّْٚدُ َس ِتَٞخ ِش
َ ٍُ ِٚ
86. Kalau ya’ tersebut mati dan berada setelah harokat dlomah maka harus diganti dengan wawu
ِ ُْ٘ ٝ,ُِ ِ ُْ٘قٝasalnya غ ُِشْٞ ُٝ,ُِ ِقْٞ ُٝ
seperti ع ُش
ُظ ِ٘ ْسِٜ َْش تَ ْعـذَ َّ ْق ٍو فَٞا ًء َم ِعٝ ـش
ْ ص َ َْٗ َٗ ًاٗااِش
ِ َ ـش َمغ ِْشا ُِْ ذ َ ْغ ُن ِْ ذ
87. Apabila ada wawu mati yang berada setelah harokat kasroh maka harus diganti dengan ya’
seperti َْشٞ ِظasalnya ِظ ْ٘ َس
َْ ِعةٝ عا ِمـًْا فََْـ ْقيُـ َٖاَ ٍَا َ ـ َّػ ْعقِـة َ ُِْ َا َم َـ٘ا ٍٗاَٞؼ َش َمحٌ ِى
َ ُ َاف َٗ ْاالَ ِى
ٌْ ع ِْ َٗا ٍٗ ذَقُـ ُ َخٝ 90 ٌْ ُ ُو شْٞ َ ِنـْٝٗ َ َقُ ْـ٘ ُه اٝ ٍِصَا ُه رَا
89. Apabila ada wawu atau ya’ hidup sedangkan huruf sebelumnya berupa huruf shohih yang mati
maka harokatnya wawu atau ya’ tersebut harus dipindahkan pada huruf shohih yang mati
tersebut,kemudian kalau yang dipindah itu harokat fathah maka wawu atau ya’ tersebut harus
diganti dengan alif
90. Seperti ,وُ ْٞ َ ِنٝ َقُ ْ٘ ُهٝasalnya َ ْق ُ٘ ُهٝ,ِ ُوَٞ ْنٝ dan ,اب
ُ َٖ َٝ َاف
ُ َخٝasalnya ,ة ُ َ٘ َ ْخٝ
ُ َْٖٞ َٝ ف
ْ ع ِ ّن ِْ ذ ُ َؽ
َ ْصة ِ َ َ ْْرٝ ٌْ َاسعٍ ى
ِ عَ ٍُ ف ْ ـش َ ِٜ ِِْ فٞـش َم
َ غ َّ َٗا ُِْ ُٕـ ََا ٍُ َؽ
ـاء رَا ا ْقيِةْ ا َ ِىـفَاَٝ َٗ ِٜـِ َخش ْ ٍِ ْٗ َ ا عفَا ْ ٍِ ْٗ َ اٍَٚ ـِ َس
َ ِـ ْ ٍاِ َظِّٛ َْؽ َ٘اىَّـز
91. Apabila ada wawu atau ya’ berharokat dlomah yang dibaca rofa’ dan berada diakhir fi’il
mudlori’ ( menjadi lam fi’il ) maka harus disukun karena dianggap beratnya dlomah pada wawu
atau ya’ tersebut
92. Seperti , ْ٘ َُ ْعفٝ ,َٚخش
ْ َٝ ٍِٚ َ ْشٝasalnya , ُ٘ َُ ْعفٝ ,َٚ
ُ َ ْخشٝ ٚ
ُ ٍِ َ ْشٝ
حَٝ ِ٘ َِْ ِتـزَا ٍُ ْغرَـٝ َٗ ٍَا َمرَـ ْل ِض حَٞ ِْْ َظ َْ ِع ِٔ الَاىرَّصِٜاؼـ ِز ْف ُٖـ ََا ف
ْ َٗ
93. Fi’il mudlori’ yang akhirnya ( lam fi’il ) berupa wawu atau ya’ itu apabila bertemu dengan wawu
jama’ atau ya’ mu’anats mukhothobah maka wawu atau ya’ tersebut harus dibuang seperti
َُْٗ ْل ُضَٝ , َُْ٘ ش
ُ َْ َٝ , َِْٝذ َ ْل ِضdan َِْٞ ذ َ َْ ِشasalnya َُْٗ ُٗ ْل ُضَٝ , َُُْ٘ ٞ َْ ِشَٝ , َِِْٝٗ ذ َ ْل ُضdan َِِْٞٞ ذ َ َْ ِش
Sedangkan jika bertemu dengan alif tasniyah maka tidak boleh dibuang akan tetapi harus
diharokati fathah seperti seperti َُ ْل ُض َٗاَٝ , َُاَٞ ش ِ َْ َٝ
dibuang itu huruf ya’ lalu maf’ulnya dibuang karena bertemunya dua huruf yang mati dalam
satu kalimah seperti وٌ ْٞ ٍَ ِنasalnya ُْ٘ ٌهٍَٞ ْن
ٌْ عـ ِي ٍ َ ِىالَ ٍِـ ِٔ ِت ََـا ِىَْاق ٌْ ِ ْـ ٍذ قَـ ْذ ُؼنـْٞـ ُ الَ ِتقَـٞش ُ ٌَّ اىَّي ِف
ُ ص
103. Lam fi’ilnya ( huruf akhir ) fi’il mudlori’ yang dijazmkan ,fi’il amar dan fi’il nahi dari bina’ lafif
maqrun atau lafif mafruq itu seperti lam fi’ilnya fi’il bina’ naqish yaitu harus dibuang seperti ٌْ َى
ْ ا
,ِ٘ ِغ ْ َٝ dan
ِ٘ ط ِ٘ طْ َ الَذasalnya ,ِٙ٘ ِغ
ْ اِٙ٘ ط ْ َٝ ٌْ َىdan ِ٘ ط
ْ َ الَذٙ ( Lafif maqrun ) ,
,وِ ِ َٝ ٌْ َىdan ِ َ الَذasalnya ,ِٚ ا ِْٗقَٚ ِقٝ ٌ ىdan ٚ (الَذ َ ِقLafif maqrun )
ٍ ٗ َٗفَـا ُء ٍَ ْف ُش ُْ ِِْ ٍَاقُ ِـشٞاؼ ُنـ ٌْ ِى َع
ْ و َم َُ ْعرَــ ٍّو ُص ِم
ِـ َّ ا َ ْٗ َماى
ْ ِْػٞص ِؽ
104.A’in fi’ilnya bina’ lafif maqrun itu seperti a’in fi’ilnya bina’ shohih yaitu tidak dirubah dan tidak
ْ ِا,ِ٘ ْشَٝ ٌْ َ(ىlafif maqrun) sebagaimana ْاِظ ِْشب, ْع ِْشبَٝ َ (الbina’ Shohih )
dibuang seperti ِ٘ ش
Sedangkan fa’ fi’ilnya bina’ lafif mafruq itu hukumnya seperti fa’ fi’ilnya bina’ mu’tal mitsal
wawi yakni harus dibuang pada fi’il mudlori’,fi’il amar danfi’il nahi yang ikut wazan -و ُ ْف ِعَٝ ,
فَ ِع َو-َ ْف ِع ُوٝ َف َع َو-َ ْف َع ُوٝ , َف َع َوseperti ٚ َٗ َق-َٚ ِقٝ , ٚ َٗ َى-َٚ ِيٝ , َ ٍِ َٗ - ُ َِ َٝ ( lafif Mafruq )
ظ َع َ َٗ -ع ُع َ َٝ ,َعذَ َٗ -ُ َ ِعذٝ , ز َ َٗ ِس-ز ُ َ ِشٝ ( Mitsal wawi ) sedangkan yang ikut wazan فَ ِع َو-َ ْفعَ ُوٝ
maka tidak dibuang seperti ٚ َ َٗ ِظ-ٚ ْ٘ َظَٝ sebagaimana َٗ ِظ َو- ْ٘ َظ ُوَٝ ( bina’ Shohih )
َـاَِْٞ ِى ْي َع ْـَعِ اتْرِـِْٞــِ قُ ْ٘ا َٗق
ِ َْْٞ ِالش105 ْ ََٗا َ ٍْ ُش رَا ِى ْيف
َـاِٞ قْٜ ِـش ِد قِ ْٔ َٗق
[Link] fi’il amar hadlir dari bina’ lafif mafruq ialah ْٔ ِق,َاِٞق,ْ٘ ُق,ِٚق,َاِٞق, َِِْٞقyakni hamzah
washol dan fa’ fi’ilnya fi’il amar hadlir dari bina’ mitsal wawi yang ikut wazan , و َ فَ َع- ْف ِع ُوَٝ ,
فَ ِع َو-َ ْف ِع ُوٝ فَ َع َو-َ ْف َع ُوٝperinciannya sebagai berikut ِٚ(ىيَفشد اىَزمش) قِ ْٔ (ىيَفشدج اىَإّس) ق
, ََِِْٞا (ىعَع اىَإّس) قِٞ اىَزمش ٗاىَإّس) قْٚ (ىيَص, ْ٘ ُ (ىعَع اىَزمش) ق,
ْ ََـاً قُ ِـ
ِـ ٍ ع ٍ فَ ُٖ َـ٘ تِــا ِ ْد َ ٍُ ِْ ٍِ َّصـذَ ًساا َ ْٗ ٍَــذ
َ عا ْ ٍَ َّٗ ٍَا َم ََ ٍذ
[Link] ada lafadh yang a’in dan lam fi’ilnya berupa huruf yang sama,sedangkan huruf yang
pertama mati dan yang kedua hidup atau hidup keduanya maka huruf yang pertama harus
diidghomkan pada huruf yang kedua seperti َّ ٍَذdan ٌّ ٍَذasalnya َ ٍَذَدdan ٌ ٍَ ْذد
[Link] fi’il bina’ mahmuj itu apabila mati ( disukun ) maka boleh diganti huruf mad yang
sesuai dengan harokat huruf sebelumnya yaitu kalau harokat huruf sebelumnya fathah maka
hamzah tersebut diganti alif
[Link] dlomah maka hamzah tersebut diganti wawu dan kalau kasroh maka hamzah diganti
ُ َا ُمٝdan ُْ َزْٝ ِئasalnya
dengan ya’ dan jugaboleh ditetapkan ( tidak diganti ) seperti , َُْ٘ ٍُِْ ُْ٘ ٝ و
, َُْ٘ ٍُِْ ُْإٝ َأ ْ ُم ُوٝdan ُْ َئِتْز
ظ
ْ ف َٗ ِق
ْ َ ِ ّش ُٓ َْشَٞ ِْػٞ ٍصؽ ْ ف ٕ ََْ ِـض ُخـ ْز َٗ ٍُ ْش ُم ْو الَذ َ ِق
َّ َٗ َماى ظ َ َٗ َؼـ ْز
[Link] hamzahnya fi’il bina’ mahmuj yang berada pada fi’il amar seperti lafadh ,ُخ ْز ٍُ ْش
dan و ْ ُمitu hukumnya syad yaitu tidak sesuai dengan qoidah yang berlaku,adapun tashrifannya
fi’il selain fi’il bina’ shohih sebagaimana bina’ mitsal,ajwaf,naqish,mahmuj,mudlo’af dan lafif
itu seperti tasyrifannya bina’ shohih
ْ َٝ ِِِّ غ
ارااى ُع ْ٘ ِد ّ س اىِٝ ُ اس ٍَْْا ٍَِِ ْاى ََ ْق
َ فَاعْـزَ ْس َؼـذ ص ْ٘ ِد ُ ٍَ ٌَّ قَـ ْذذَــ
َ ٍُ َؽــ ََّ ٍذ َٗآ ِى ِٔ َٗ ٍَ ِْ ذَــال113 َ ًاّٞص ِي
َٚعي َ ٍُ ََٗا َ ْؼ ََذ ُ هللا
[Link] telah sempurna dan selesai menyusun nadhom al maqshud dalam ilmu shorof ,kami selaku
pengarang yang masih muda usianya mohon ma’af kepada Yang Maha Pemurah atas kekurangan
pada kitab ini
[Link] memuji kepada kehadirat Alloh SWT,seraya membaca sholawat dan salam kepada nabi
Muhammad SAW,keluarga serta orang-orang yang membaca kitab ini
19 Mei 2014 H