Struktur Teks Pidhato dan Pewara
Struktur Teks Pidhato dan Pewara
1
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
C. Tujuan Pembelajaran
Pertemuan pertama
Setelah mengikuti serangkaian kegiatan pembelajaran peserta didik dapat:
1. Melalui kegiatan membaca teks pewara dan pidhato, peserta didik dapat
meningkatkan rasa iman dan taqwa kepada Tuhan YME.
2. Melalui kegiatan tanya jawab, peserta didik dapat mengidentifikasi struktur teks
pewara dengan benar dan tanggungjawab.
3. Melalui kegiatan tanya jawab, peserta didik dapat menganalisis struktur teks pewara
dengan benar dan tanggungjawab
4. Melalui kegiatan tanya jawab, peserta didik dapat mengidentifikasi struktur teks
pidato dengan tepat dan tanggungjawab.
5. Melalui kegiatan tanya jawab, peserta didik dapat menganalisis struktur teks pidato
dengan tepat dan tanggungjawab.
6. Melalui kegiatan diskusi, peserta didik dapat mengidentifikasi perbedaan unsur
kebahasaan dalam teks pewara dan teks pidato dengan benar dan tanggungjawab.
2
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Pertemuan kedua
Setelah mengikuti serangkaian kegiatan pembelajaran peserta didik dapat:
1. Melalui kegiatan menganalisis teks pewara dan pidato, peserta didik dapat
meningkat sikap sosial terhadap sesama teman.
2. Melalui kegiatan diskusi secara kekeluargaan, peserta didik dapat menjelaskan
kriteria menjadi pewara yang baik dengan benar dan tanggungjawab.
3. Melalui kegiatan diskusi secara kekeluargaan, peserta didik dapat menjelaskan
kriteria menjadi orator yang baik dengan benar dan tanggungjawab.
Pertemuan ketiga
Setelah mengikuti serangkaian kegiatan pembelajaran peserta didik dapat:
1. Setelah mengikuti pembelajaran tentang teks pewara dan pidato, peserta didik dapat
lebih meningkatkan rasa syukur tentang keberadaan bahasa Jawa.
2. Setelah diberi contoh teks pewara dan pidato, peserta didik dapat membuat
kerangka teks pewara suatu kegiatan dengan jujur dan tanggungjawab.
3. Setelah diberi contoh teks pewara dan pidato, peserta didik dapat membuat
kerangka teks pidato suatu kegiatan dengan jujur dan tanggungjawab.
4. Setelah mengamati teks pewara dan pidato, peserta didik dapat menulis teks pewara
dengan benar dan tanggungjawab.
5. Setelah mengamati teks pewara dan pidato, peserta didik dapat menulis teks pewara
dengan benar dan tanggungjawab.
Pertemuan keempat
1. Setelah mengikuti pembelajaran tentang teks pewara dan pidato, peserta didik dapat
lebih meningkatkan rasa tanggung jawab dan santun kepada guru.
2. Setelah menulis teks pewara, peserta didik dapat membacakan teks pewara dengan
percaya diri dan santun.
3. Setelah menulis teks pidato, peserta didik dapat membacakan teks pidato dengan
percaya diri dan santun.
3
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
D. Materi Pembelajaran
Materi Reguler
1. Teks pewara (pranata adicara)
2. Struktur teks pewara.
3. Teks pidato.
4. Struktur teks pidato.
5. Kriteria menjadi pewara (pangajhumma partѐngkan) dan orator yang baik.
6. Kerangka teks pewara
7. Kerangka teks pidato
Materi Pengayaan
1. Teknik menulis teks pewara.
2. Teknik menulis teks pidato
3. Teknik pewara
4. Teknik pidato
5. Membaca teks pewara
6. Membaca teks pidato.
Materi Remidial
1. Kerangka teks pewara dan teks pidato
E. Metode Pembelajaran
1. Pendekatan saintifik/Kontekstual
- Mengamati
- Menanya
- Mengumpulkan
- Mengasosiasi
- Mengkomunikasikan
2. Discovery learning
4
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
G. Teknik Pembelajaran :
- Ceramah
- Tanya Jawab,
- Diskusi
- Praktek
- Pemberian tugas.
I. KKM : 75
5
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
6
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
3. Menalar/mengeksplorasi
(Pengumpulan data)
Peserta didik mengumpulkan informasi tentang struktur teks pewara
LITERASI dengan kegiatan tanyajawab secara kekeluargaan dan
tanggungjawab PPK.
Peserta didik mengumpulkan informasi LITERASI tentang struktur teks
pidato dengan jujur dan tanggungjawab PPK.
4. Mengasosiasi
(Pengolahan data)
Peserta didik mengidentifikasi struktur teks pewara LITERASI dengan
disiplin dan tanggungjawab PPK.
Peserta didik menganalisis struktur teks pewara LITERASI dengan
disiplin dan tanggungjawab PPK.
Peserta didik mengidentifikasi struktur teks pidato LITERASI dengan
disiplin dan tanggungjawab PPK.
Peserta didik menganalisis struktur teks pidato LITERASI dengan
disiplin dan tanggungjawab PPK.
Peserta didik menganalisis perbedaan unsur kebahasaan dalam teks
pewara dan teks pidato LITERASI dengan tekun dan tanggungjawab
PPK.
5. Mengomunikasikan
(Pembuktian)
Peserta didik menjelaskan struktur teks pewara dengan baik dan
tanggungjawab. PPK
Peserta didik menjelaskan struktur teks pidato dengan baik dan
[Link]
Peserta didik menjelaskan perbedaan struktur teks pewara dan teks
pidato dengan baik dan [Link]
c. Kegiatan penutup
a. Dengan bimbingan guru, peserta didik menyimpulkan materi pelajaran
tentang teks pewara dan pidato dan karakteristiknya LITERASI dengan
kreatif dan penuh tanggungjawab PPK.
7
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Pertemuan Kedua
Indikator
3.3.6 Menjelaskan kriteria menjadi pewara yang baik.
3.3.7 Menjelaskan kriteria menjadi orator yang baik.
a. Pendahuluan
1. Guru mengkondisikan suasana belajar dengan memberi salam dan menyapa
siswa PPK, siswa dikondisikan untuk siap belajar teks pewara dan pidato.
2. Guru mengajak siswa berdoa bersama untuk memulai pembelajaran PPK.
3. Guru melakukan apersepsi dengan bertanyajawab kepada siswa mengenai
pembelajaran teks pewara dan pidato pada pertemuan sebelumnya.
4. Guru memberi motivasi belajar peserta didik mengenai manfaat belajar teks
pewara dan pidato.
5. Guru menyampaikan tentang kriteria menjadi pewara dan orator baik.
6. Guru menyampaikan materi pembelajaran yang akan dilakukan dan tagihan
penilaian.
b. Kegiatan inti
Peserta didik bersama guru melakukan pembelajaran berbasis saintifik dengan
langkah-langkah sebagai berikut:
1. Mengamati
• Peserta didik mencermati contoh teks pewara dan pidato LITERASI
dengan santun PPK melalui tayangan video.
• Peserta didik mencatat/ menandai hal-hal penting yang terkait dengan teks
pewara dan pidato LITERASI dengan rasa tanggungjawab PPK.
2. Menanya
(Pertanyaan/identifikasi masalah)
Peserta didik bertanya jawab tentang kriteria menjadi pewara yang baik
dengan santun dan percaya diri PPK.
8
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Peserta didik bertanya jawab kriteria menjadi orator yang baik dengan
santun dan percaya diri PPK.
3. Menalar/mengeksplorasi
(Pengumpulan data)
Peserta didik mengumpulkan informasi LITERASI tentang kriteria
menjadi pewara yang baik dengan berdiskusi dengan kekeluargaan dan
santun PPK.
Peserta didik mengumpulkan informasi LITERASI tentang kriteria
menjadi orator yang baik dengan berdiskusi dengan kekeluargaan dan
santun PPK.
4. Mengasosiasi
(Pengolahan data)
Peserta didik menyimpulkan informasi LITERASI tentang kriteria
menjadi pewara yang baik dengan tanggungjawab PPK.
Peserta didik menyimpulkan informasi LITERASI tentang kriteria
menjadi orator yang baik dengan tanggungjawab PPK.
[Link]
(Pembuktian)
Peserta didik memahami kriteria menjadi pewara yang baik LITERASI,
dan salah satu perwakilan kelompok maju membacakan informasi yang
didapat di depan kelas dengan percaya diri dan bertanggungjawab PPK.
Peserta didik memahami kriteria menjadi orator yang baik LITERASI,
dan salah satu perwakilan kelompok maju membacakan informasi yang
didapat di depan kelas dengan percaya diri dan bertanggungjawab PPK.
d. Kegiatan penutup
Dengan bimbingan guru, peserta didik menyimpulkan materi pelajaran
tentang kriteria menjadi pewara dan orator LITERASI yang baik dengan
kreatif dan penuh tanggungjawab PPK.
Peserta didik menyimak informasi LITERASI mengenai rencana tindak
lanjut pembelajaran, dengan pemberian tugas dengan penuh
tanggungjawab PPK.
Guru mengajak peserta didik mengucap syukur PPK agar ilmunya
bermanfaat.
9
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Pertemuan ketiga
Indikator
4.3.1 Membuat kerangka teks pewara suatu kegiatan
4.3.2 Membuat kerangka teks pidato
4.3.3 Menulis teks pewara
4.3.4 Menulis teks pidato.
a. Pendahuluan
Guru mengkondisikan suasana belajar dengan memberi salam dan menyapa
siswa (PPK) siswa dikondisikan untuk siap belajar teks pewara dan pidato.
Guru mengajak siswa berdoa bersama untuk memulai pembelajaran. (PPK)
Guru melakukan apersepsi dengan bertanyajawab kepada siswa mengenai
pembelajaran teks pewara dan pidato pada pertemuan sebelumnya.
Guru memberi motivasi belajar peserta didik mengenai manfaat belajar teks
pewara dan pidato.
Guru menyampaikan tentang pembuatan teks pidato dan pewara.
Guru menyampaikan materi pembelajaran yang akan dilakukan dan tagihan
penilaian.
b. Kegiatan inti
Peserta didik bersama guru melakukan pembelajaran berbasis saintifik dengan
langkah-langkah sebagai berikut:
1. Mengamati
• Peserta didik mengamati rekaman teks pewara dan pidato LITERASI
yang ada di daerah masing-masing dengan tanggung jawab. PPK
2. Menanya
(Pertanyaan/identifikasi masalah)
Peserta didik menanya cara membuat kerangka teks pidato dengan
santun. PPK
Peserta didik menanya cara membuat kerangka teks pewara dengan
santun. PPK
3. Menalar/mengeksplorasi
10
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
(Pengumpulan data)
Peserta didik mengumpulkan informasi tentang kerangka teks pewara
LITERASI suatu kegiatan dengan berdiskusi dengan kekeluargaan dan
santun. PPK
Peserta didik mengumpulkan informasi tentang kerangka teks pidato
LITERASI suatu kegiatan dengan berdiskusi dengan kekeluargaan dan
santun. PPK
Peserta didik mengumpulkan informasi tentang cara menulis teks pewara
LITERASI suatu kegiatan dengan berdiskusi dengan kekeluargaan dan
santun. PPK
Peserta didik mengumpulkan informasi tentang cara menulis teks pidato
LITERASI suatu kegiatan dengan berdiskusi dengan kekeluargaan dan
santun. PPK
4. Mengasosiasi
(Pengolahan data)
Peserta didik menganalisis kerangka teks pewara LITERASI suatu
kegiatan secara mandiri (kerja mandiri) dengan penuh tanggung jawab.
PPK
Peserta didik menganalisis kerangka teks pidato LITERASI suatu
kegiatan secara mandiri (kerja mandiri) dengan penuh tanggung jawab.
PPK
Peserta didik menyusun teks pewara LITERASI suatu kegiatan secara
mandiri (kerja mandiri) dengan penuh tanggung jawab. PPK
Peserta didik menyusun teks pidato LITERASI suatu kegiatan secara
mandiri (kerja mandiri) dengan penuh tanggungjawab. PPK
5. Mengomunikasikan
(Pembuktian)
Peserta didik menjelaskan kerangka teks pewara LITERASI dengan
santun dan percaya diri. PPK
Peserta didik menjelaskan kerangka teks pidato LITERASI dengan
santu dan percaya diri. PPK
c. Kegiatan Penutup
11
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Peserta didik mengumpulkan hasil kerangka teks pewara yang telah disusun
kepada guru.
Guru bersama peserta didik melakukan reflexi hasil pembelajaran.
Guru memberi tugas sebagai perbaikan dan pengayaan.
Guru menutup pelajaran.
Pertemuan keempat
Indikator
4.3.5 Praktik menjadi pewara.
4.3.6 Praktik menjadi orator
a. Kegiatan pendahuluan
o Guru mengkondisikan suasana belajar dengan memberi salam PPK dan
menyapa siswa, siswa dikondisikan untuk siap belajar pewara dan pidato.
o Guru mengajak siswa berdoa PPK bersama untuk memulai
pembelajaran.
o Guru melakukan apersepsi dengan bertanya jawab kepada siswa
mengenai pembelajaran teks pewara dan pidato pada pertemuan
sebelumnya.
o Guru memberi motivasi belajar peserta didik mengenai manfaat belajar
teks pewara dan pidato.
o Guru menyampaikan tujuan pembelajaran yang akan dicapai.
o Guru menyampaikan materi pembelajaran yang akan dilakukan dan
tagihan penilaian.
b. Kegiatan inti
Peserta didik bersama guru melakukan pembelajaran berbasis saintifik dengan
langkah-langkah sebagai berikut:
1. Mengamati
Peserta didik mengamati tayangan pewara dan orator LITERASI
dengan tanggung jawab PPK.
2. Menanya
(Pertanyaan/identifikasi masalah)
Peserta didik menanya cara praktik menjadi pewara dengan santun PPK.
12
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Peserta didik menanya cara praktik menjadi orator dengan santun PPK.
3. Menalar/mengeksplorasi
(Pengumpulan data)
Peserta didik mencari konsep praktik menjadi pewara secara mandiri dan
tanggung jawab LITERASI.
Peserta didik mencari konsep praktik menjadi orator secara mandiri dan
tanggung jawab PPK.
4. Mengasosiasi
(Pengolahan data)
Peserta didik menulis (membuat) teks pewara LITERASI secara mandiri
(kerja mandiri) dengan penuh tanggungjawab PPK.
Peserta didik menulis (membuat) teks pidato LITERASI secara mandiri
(kerja mandiri) dengan penuh tanggungjawab PPK.
5. Mengomunikasikan
(Pembuktian)
Peserta didik mempraktikan menjadi pewara secara baik dan santun
PPK.
Peserta didik mempraktikan menjadi orator secara baik dan santun PPK.
c. Evaluasi
Peserta didik mengerjakan evaluasi yang diberikan oleh guru.
d. Kegiatan penutup
Dengan bimbingan guru, peserta didik menyimpulkan materi pelajaran
LITERASI tentang upacara adat secara mandiri dengan penuh tanggung
jawab PPK.
Guru mengajak peserta didik mengucap syukur PPK agar ilmunya
bermanfaat.
Guru mengucap salam penutup.
13
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
b. Bentuk Penilaian:
a. Observasi : Jurnal guru
b. Tes tertulis : uraian dan lembar kerja
c. Unjuk kerja : Praktik/Pedoman Penskoran
d. Proyek : Produk/Pedoman Penskoran
e. Portofolio : E-Portofolio
c. Instrumen Penilaian (terlampir)
d. Program Tindak Lanjut
1. Remedial
Peserta didik yang belum mencapai KKM (75) diberi tugas untuk menganalisis
karakteristik menjadi pewara dan orator yang baik terkait gambar dan grafik dan
atau menuliskan salah satu teks pewara dan pidato pada gambar terkait kegiatan di
lingkungan tempat tinggal selama dua minggu. Setelah dua minggu guru
mengevaluasi kemajuan kompetensi peserta didik dalam menangkap makna dan
atau menyusun laporan kegiatan upacara adat. Kemudian guru melaksanakan
penilaian remedial.
2. Pengayaan
Bagi peserta didik mempunyai nilai di atas 80 diberi pengayaan berupa tugas
mandiri untuk membuat laporan teks pewara dan pidato terkait gambar atau grafik
dari peristiwa. Kemudian mempublikasi dengan ditempel di madding.
Surabaya,
Mengetahui: Guru Mata Pelajaran
Kepala Sekolah
………………… ……………………….
14
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
LAMPIRAN 1
Bung Karno amedhar Sabda kewasisane Bung Karno pidhato sing kapisan, kang njalari
dadi kawigatene masyarakat saindenging donya, yaiku nalika pidhato ing sangarepe
“Pengadilan Pemerintah Hindia Belanda” kanthi irah-irah “ Indonesia Menggugat”. Pidhato
kang isine “pembelaan diri” amarga Bung Karno ditangkep dening Bangsa Walanda mau
kedadeyan ing Bandung nalika taun 1931. Wektu iku Bung Karno isih durung dadi presiden.
Nalika pidhato panjenengane babar pisan ora duwe rasa wedi ngadhepi para “penegak hukum”
sing kabeh wong Walanda mau. Malah Bung Karno kasil ngyakinake para hakim yen
panjenengane ora salah, mula Bung Karno kasil bebas, luwar saka paukuman.
15
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Para Alim Ulama, para Rama Kyai ingkang tansah dados panuntune kawula dasih ingkang
dahat kinabekten. (3)
Para sesepuh, pinisepuh ingkang pana ing pamawas, lebda ing pitutur ingkang dahat
kinabekten. (4)
Para pangemban pangembating praja ingkang minangka pandam pandoming kawula dasih
ingkang dahat sinudarsana. (5)
Para rawuh kakung sumawana putri, wredha tuwin taruna ingkang satuhu dahat kinurmatan.
(6)
Keparenga kula cumantaka ngadeg, sowan wonten ing ngarsa panjenengan sami, awit ngemban
jejibahan dhawuh saking panjenenganipun Bapa Prasetya ingkang hamangku karsa. Kepareng
kula jejer minangka panata adhicara wonten ing adhicara dhauping kang putra kinasih nun
inggih kang asesilih sang kusumaning Ayu Dyah Puspita Harumingtyas ingkang arsa
kadhaupaken kaliyan putra bagus kang asesilih Sang Kusumaning Bagus Arga Putra Dewa,
putra saking panjenenganipun Bapa Puja Sentika, ingkang mijil saking tlatah Kartasura
Hadiningrat. (7)
Sumangga adicara siyang punika kita bikak kanthi waosan basmallah sesarengan.
Bismillahirohmanirohim. (9)
Tumapaking adicara salajengipun waosan Ayat suci Al Qur’an. Dhumateng ingkang kajibah,
kula sumanggakaken. (10)
………………. Waosan ayat suci Al Qur’an ………………………….. (11)
Tatas titis mrantasi tan ana kang kacicir sadaya dhawuh pangandikanipun sulih pangandikan
saking Bapa Prasetyo ngkang hamangku gati nun inggih Bapa Harja Waskito, kula namung
saged ndherekaken sugeng lenggah malih kanthi suka mardikaning manah. Tumapak adicara
salajengipun nun inggih Atur Pasrahe sang pinanganten kakung. Dhumateng Bapa Wisnu
Tinulat, ingkang minangka sesulih saking kadang besan nun inggih Bapa Pujo Sentika
sakulawangsa dalasan para pangombyonge pinanganten saking Tlatah Kartasura Hadiningrat,
sasana pangandikan kula aturaken. (14)
16
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
……………………Atur
Panampi………………………......................................................(16)
…………….Adicara kirab Kanarendran lan lerem…………........................................(17)
……………Adicara Kirab
Kasatriyan…………………………............................................(18)
Paripurna kirabe sri penganten, keparenga kula ngaturi para-para ingkang mangke kula sebat
asmanipun keparengan jumeneng jajar kaliyan sri penganten badhe kapundhut foto sesarengan
Pinanganten kekalih. (19)
Mugi kanthi panjurunge donga kalawau, sageda ugi sumrambah dumateng kita sedaya saengga
tansah pinaringan pangayomaning Gusti Allah SWT, saengga saparipurnaning pahargyan
punika mangke, kula dalah panjenengan sami tansah ginanjar wilujeng, bagaswaras boten
kirang sawiji punapa. Amin. Lan sumangga adicara menika kita pungkasi sesarengan kanthi
munjokaken raos puji syukur dhumateng ngarsaning Gusti Kang Murbeng Dumadi kanthi atur
hamdallah sesarengan.
Alhamdulillahirobil’alamin. Wasana saking kula minangka panatacara, menawi wonten kirang
trapsila, kirang nuju prana, kula tansah nyadong duka saha sih lumunturing samodra
pangaksama. Wasana Wasallamu’alaikum wr. wb. Nuwun. (22)
Cathetan Wigati:
Yen njingglengi wacan ing dhuwur, para siswa bisa ngidhentifikasi perangane wacan.
Bakune wacan kasebut mung nduweni struktur: 1) Pambuka, 2) Isi, lan 3) Panutup.
Kanggo sarana mangun teks pranatacara lan pidhato (pamedhar sabda) kudu
mangerteni struktur teks kekarone mau. Kajaba iku, kang perlu digatekne yaiku babagan apa
sing padha lan apa sing beda ing antarane lelorone mau. Ing dhuwur wis diterangake yen
antarane teks pranatacara lan teks pidhato (pamedhar sabda) sing beda mung ing perangan
struktur isi. Tegese ing struktur pambuka lan panutup bisa padha.
1. Nuwun, Bapak Kepala Sekolah minangka pangarsaning pawiyatan SMA….. ingkang satuhu
kinabekten, Bapak saha Ibu guru saha para karyawan SMA-….ingkang dahat kinabekten ugi,
para tamu ingkang dahat kinurmatan, sarta para kadang siswa SMA… ingkang kula tresnani.
Sumangga tansah kula dherekaken muji syukur ing ngarsaning Gusti, Pangeran Ingkang Maha
Welas lan Asih ingkang sampun ngluberaken kanugrahan ingkang arupi kanikmatan ingkang
tanpa pepindhan dhumateng kula dalah panjenengan sedaya, saengga taksih kepareng
17
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
pinanggih wonten ing mriki kanthi kawontenan rahayu wilujeng kalis ing rubeda. Tan
katalompen sholawat saha salam mugi
konjuk ngarsa dalem Nabi Agung Muhammad SAW, ingkang sampun nuntun para umat wiwit
jaman jahiliyah ngantos islamiyah, ingkang satuhu kita antu-antu safaatipun ing mbenjang
dinten kiyamat. Para tamu ingkang minulya, keparenga kula ingkang mundhi dhawuhipun
Ketua panita, Bapak Suharmanto, kapasrahan minangka pranatacara wonten ing adicara
perpisahan punika badhe ngaturaken menggah rantamaning titi laksana adicara pawiwahan ing
wanci menika.
2. Nuwun, mugi kinalisna ing sarusiku, tinebihna ing tulak sarik bendu panyendhu anggen kula
kumawani ngadeg ing ngarsa paduka para tamu ingkang minulya, sarta paripaksa nigas wacana
munggel pangandikan para tamu ingkang nembe sekeca imbal wacana. Sedaya wau awit saking
mradapa mundhi dhawuhipun Bapak-Ibu Suhardi kinen ngaturaken menggah rantamaning titi
laksana adicara pawiwahan ing wanci menika. Para pepundhen ingkang dahat pinundhi. Para
pinisepuh, kasepuhan, miwah para sesepuh ingkang satuhu kinabekten. Para tamu wredha
miwah taruna ingkang sutresna. Sumangga tansah kula dherekaken tumungkul ing pepadaning
Gusti ingkang Mahawelas lan asih ingkang sampun paring kanugrahan ingkang tanpa
pepindhan nun inggih kebagaswarasan, satemah kula miwah panjenengan saged kempal
manunggal ing sasana ngriki saperlu paring paseksen sarta hangestreni tumapaking gati adicara
pawiwahan penganten sarimbit nun inggih Dyah Ayu Retnawati kaliyan Bagus Sulistya. Tan
kantun, sholawat saha salam mugi katur konjuk dhumateng junjungan kita, titah linuwih Nabi
Muhammad SAW, ingkang tansah kita ajengajeng safaatipun ing yaumul kiyamah mangke.
3. Panjenenganipun ingkang kinabekten, para pinisepuh, saha para sesepuh ingkang tansah
anggung mestuti dhumateng pepoyaning kautamen, ingkang dahat pinundhi. Langkung-
langkung panjenenganipun Almukarrom Rama Kyai Haji Masduki, ingkang dahat kinurmatan.
Panjenenganipun para ‘Alim, para 'Ulama, para Kyai, lan para Ustadz ingkang tansah kaantu-
antu berkah pandonga miwah pitutur luhuripun. Para pangreh pangemban pangembating praja
minangka pangayomaning para kawula dasih ingkang satuhu pantes sinudarsana. Sumawana
sanggyaning para rawuh, para pilenggah, kakung miwah putri, saha para sanak kadang wredha
mudha, ingkang tansah winantu ing suka rahayu. Langkunglangkung panjenenganipun Bapak
Wahyu Yuwono ingkang minangka duta sraya pasrah temanten kakung/putri dalah para kadang
pangombyong temanten saking tlatah Sampung Kadipaten Ponorogo, ingkang pantes sinuba
sagungingpakurmatan. Langkung rumiyin kula ngonjukaken raos syukur wonten ngarsa dalem
Allah SWT, karana sih wilasa miwah barokahipun ingkang sampun kaparingaken dhumateng
panjenengan sedaya lan kula, saengga wonten wekdal menika kula panjenengan saged
makempal wonten papan menika kanthi pinaringan kawilujengan tuwin karaharjan mboten
manggih alangan setunggal menapa. Pramila saking menika kula ikroraken kanthi maos
kalimah tahmid 'alhamdulillahirobbil'alamin.' Shalawat lan salam mugi tansah lumintu
dhumateng titah linangkung ingkang dados pepanutaning ummat sejagad, nenggih Sang Nabi
Agung Muhammad SAW ingkang kula panjenengan antu-antu syafangatipun wonten yaumil
qiyamah. Allahumma amin.
18
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
2. Purwa, madya, wus dumugi pungkasaning adicara. Kula minangka pranatacara ingkang
ndherekaken adicara ndherek mangayubagya dhumateng risang penganten sarimbit, sageda
nggayuh gesang ingkang atut runtut rerentengan ngantos kakenkaken ninen-ninen kadya mimi
hamintuna. Kula ugi ngaturaken panuwun rehning sampun pinitados ndherekaken gatining
laksana pawiwahan sri pangaten. Kalamun wonten kalepatan, kirang pana ing pandhapuking
basa, kirang wikan ing pangandikan, kirang runtut pangrakiting ukara, sayuk karya wulung
wido mangsa rowang sayektine wit saking bodho kawula, pungkasaning atur sedhah siti boga
kang binuntel roning kalapa apuranta yen wonten lepat kawula. Nuwun.
3. Puput pepuntoning adicara, wus dumugi paripurnaning gati. Kula sakadang ingkang
ndherekaken gatining laksana, ndherek mangayubagya risang penganten mugi saged nggayuh
gesang ingkang kebak ing kabagyan, ndhapuk kulawarga ingkang sakinah mawaddah
warohmah. Bokmenawi anggen kula ngracik saha mranata laksitaning adicara wonten ingkang
cicir cewet adamel kuwica, mugi bapak Suharmanto sakulawangsa miwah para tamu kersa
ngluberaken sih samodraning aksama. Sugeng kondur, pungkasaning atur mangga samya
hasesanti jaya-jaya wijayanti, nirbaya, nirwikara, nir ing sambekala. Nuwun.
Kanggo nggoleki lan milah-milah perangan mau bisa kanthi cara luwih dhisik nggoleki
gagasan ing saben pada. Dene kanggo nggoleki gagasan ing saben sapada, luwih dhisik
digoleki isine saben ukara.
Tuladha:
Ukara nomer 1 lan 2 ==== salam pambuka
Ukara nomer 3- 6 ==== atur pakurmatan
Ukara nomer 7 ==== panyapa
Ukara nomer 8- 9 ==== pangajak miwiti adicara pambuka
Mugi karahayon, katentreman, tuwin kebahagiaan tansah kasarira ing Panjenengan sami, awit
saking sih, tuntunan, saha pangayomanipun Gusti ingkang maha mirah.
19
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Puji syukur alhamdulillah sumangga kita aturaken dhumateng ngarsanipun Gusti Allah SWT
ingkang tansah paring kanugrahan dhumateng kita sadaya, saengga ing titi wanci punika kula
lan Panjenengan saged jagong sapatemon ing dalemipun Bp. Surya Legawa kanthi mboten
manggih rubeda punapa.
Bapak, ibu saha para kadang ingkang kula tresnani ing dalu punika Panjenenganipun Bp. Surya
Legawa nimbali kula lan Panjenengan saperlu kersa ndherek ngestreni
anggenipun Bp. Surya Legawa sagotrah syukuran dhumateng ngarsanipun Gusti awit putra
pambayunipun anakmas Wisnu Mulya sampun winisuda dados sarjana sujana saking paiyatan
luhur Unesa jurusan Pendidikan Basa Jawa.
Sumangga pepanggihan punika kita bikak kanthi maos basmallah sesarengan kula dherekaken.
Nomer
Bakune
Pambuka
..............
..............
..............
........................................................
........................................................
......................................................
Isi ..............
..............
..............
........................................................
........................................................
........................................................
Panutup
..............
..............
..............
........................................................
........................................................
........................................................
Bapak, ibu saha para kadang ingkang tansah kula kurmati, tumapaking adi cara kaping
kalih atur pambagya saking panjenenganipun Bp. Surya Legawa utawi ingkang kapiji
anyenyulihi, kawula sumanggakaken!
Para lenggah ingkang tansah satuhu luhur ing budi, makaten kala wau atur pambagya harja
ingkang sampun kaaturaken. Ndungkap adicara candhakipun sesorah saking Bp. Haryosuman,
minangka sesulihipun para kadang ingkang sampun kadhawuhan ngombyongi adicara punika.
Dhumateng panjenenganipun Bp. Haryosuman kawula sumanggakaken! Matur agunging
20
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Para lenggah ingkang tansah karoban sih kanugrahan, adicara candhakipun dhumateng
Panjenengan sadaya keparenga jumeneng sawatawis jengkar tumuju sasana boga. Minangka
wujuding raos syukur Bp. Surya Legawa sagotrah nyawisaken dhedhaharan, sumangga
sesarengan kembul bujana, binarung lan ungelipun gendhing-gendhing langgam ingkang
sampun karacik dening juru pranata pita swara. Dhumateng para kadang ingkang tinanggenah
angayahi jejibahan kawula sumanggakaken. Dhumateng para tamu undangan sumangga samya
angrahapi dhedaharan ingkang sampun kaaturaken.
Bapak, ibu, tuwin para kadang ingkang sinudarsana, sacekapipun adicara kembul bujana
sampun purna, sumangga kita lajengaken tumapaking adicara candhakipun inggih punika
donga pangiring. Dhumateng Panjenenganipun Bapa Ali Mursid keparenga nyarirani,
sumangga!
Bapak, ibu, para kadang kakung miwah putri ingkang setya tuhu ngestreni pepanggihan punika,
kanthi donga pangiring kala wau purwa, madya, lan wasananing adicara sampun kita
tindakaken. Kula ingkang ndherekaken lampahing adicara ngaturaken agunging panuwun saha
nyuwun pangapunten menawi anggen kula matur wonten babbab ingkang kirang mranani
penggalih Panjenengan.
Nuwun
21
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
..........................................................
.........................................................
Panutup .....................
.....................
.....................
..........................................................
..........................................................
..........................................................
22
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
LAMPIRAN 2
INSTRUMEN PENILAIAN PERTEMUAN 1, 2, 3, DAN 4
3. Coba bandhingna struktur teks pewara lan teks pidhato ing ndhuwur! (HOTS)
4. Sebutna pambeda antarane struktur teks pewara lan struktur teks pidhato ing ndhuwur!
(HOTS)
3. Coba bandhingna
struktur teks pewara lan
teks pidhato ing
ndhuwur!
4. Sebutna pambeda
anatarane struktur teks
pewara lan struktur teks
pidhato ing ndhuwur!
Skor total
23
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Skor yang diperoleh peserta didik untuk suatu perangkat tes uraian dihitung dengan rumus:
Skor yang diperoleh peserta didik
Nilai peserta didik 100
Skor total (100)
1. Pertemuan 2
Bab :Unsur kebahasaan teks pewara dan teks pidato, kerangka teks pewara lan teks pidato
Tes Uraian:
24
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Skor yang diperoleh peserta didik untuk suatu perangkat tes uraian dihitung dengan rumus:
Skor yang diperoleh peserta didik
Nilai peserta didik 100
Skor total (100)
2. Pertemuan 3
Bab : Teknik Pewara dan Teknik Pidato, Kriteria Pewara dan Orator
Tes Uraian:
1. Sawise ndeleng video pewara lan orator mau, saiki coba sebutna teknik apa wae kang perlu
ditindakake supaya dadi pewara lan orator kang apik!
2. Kepriye kriteria dadi pewara kang apik!
3. Kepriye kriteria dadi orator kang apik!
25
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
Skor yang diperoleh peserta didik untuk suatu perangkat tes uraian dihitung dengan rumus:
Skor yang diperoleh peserta didik
Nilai peserta didik 100
Skor total (100)
26
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
(1) Nggawea teks pewara lan teks pidhato kanthi tema Nasionalisme.
Pertemuan 4
27
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
(3) Sawise kancamu maju ana ngarep kelas, banjur wenehana panyaruh miturut panemumu.
28
RPP Bahasa Jawa Kelas XI (2017-2018)
1= kurang
2= cukup
3= baik
4= amat baik
2 Rubrik Penilaian :
1. Petunjuk Penskoran :
Skor akhir menggunakan skala 1 sampai 4
Perhitungan skor akhir menggunakan rumus :
𝑆𝑘𝑜𝑟
𝑥 4 = 𝑠𝑘𝑜𝑟𝑎𝑘ℎ𝑖𝑟
𝑆𝑘𝑜𝑟𝑇𝑒𝑟𝑡𝑖𝑛𝑔𝑔𝑖
2. Konversi Nilai
Peserta didik memperoleh nilai :
Sangat Baik : apabila memperoleh skor 3,20 – 4,00 (80 – 100)
Baik : apabila memperoleh skor 2,80 – 3,19 (70 – 79)
Cukup : apabila memperoleh skor 2.40 – 2,79 (60 – 69)
Kurang : apabila memperoleh skor kurang 2.40 (kurang dari 60%)
29