Variable Complexe
Variable Complexe
MODERNES D’HAITI
(UNASMOH)
15 Septembre 2024
Résoudre dans C les expressions suivantes.
1. Cosz=2 i
3.
2. Sinz=3 √ 2
4.
Cosz +sinz−3=0
5.
Sinz−3 i=0
cosz−7=0
3 3
6. cos z +cos z=−1
7. ( 4 +2 i )+ (−6+5 i )
8. (3−2i)¿
−5+5 i
9.
4−3 i
Résolvons dans C. 4 i+ 2i √ 5
x''=
2 ×1
''
Résolution I. x =−0,236 i (2)
Dans (1) on a :
10. Cosz=2 i '
x =4,236 i
D’après Euler on a : Or e iz =X e iz =4,236 i
iz −iz
e +e D’après Euler
cosz=
2 π
i= e i 2 et
Par égalité de fonction on a :
iz
e +e
−iz i= e 2 ikπ
=2 i π
2 -i= e−i 2
iz −iz
e + e =4 i On a :
iz 1 iz
e + iz =4 i e =1 ×4,236 i
e i
π
iz 2
posons e =X
iz e =1 ×4,236 e
1 π
X + =4 i iz=ln |4,236|+i( +2 kπ )
x 2
2
X +1
=4 i π
x z=−iln|4,236|+ +2 kπ
2 2
X +1−4 ix=0
2
X −4 ix+ 1=0
2
∆=b −4 ac
Dans on a :
Avec a=1, b = -4i ''
x =−0,236 i (2)
et c=1
2 Or e iz =X e iz =−0,236 i
∆=(4 i) −4 × 1× 1
∆=−16−4 avec i 2=−1 iz
e =−1 ×0,236 i
√ ∆=√ 20i2 −i
π
√ ∆=2 i √ 5 e iz =e 2
× 0,236
' −b− √ ∆
x= ¿1 −π
2a iz=ln |0,236|+i( +2 kπ )
2
'' −b+ √ ∆
x = ¿2 π
2a z=−iln|0,236|− +2 kπ
pour 2
' −b− √ ∆
x=
2a
'
x =4,236 i (1) On sait que :
iz −iz
−b+ √ ∆ e −e
''
Pour x = sinz=
2a 2i
Par égalité de fonction on a :
−iz
iz
e −e Or e iz =X
=3 √ 2
2i iz
e =8,365 i
e −e =6 i √ 2
iz −iz
1 π
e − iz =6 i √ 2
iz
D’après Euler i=e i 2
e
1
posons e =X X − =6 i √ 2
iz
X i
π
2
2
X −1 iz=e ×8,365
=6 i √ 2 X 2 −1−6 i √ 2 X =0
X π
z=−iln|8,365|+ +2 kπ
X −6 i √ 2 X−1=0
2
2
2
∆=b −4 ac
Dans (2) on a :
Avec a=1,
''
b=−6 i √ 2 et x =0,115i
c=-1
π
z=−iln|0,115|+ +2 kπ
2
2
∆=(−6 i √ 2) −4 × 1× ¿)
2
∆=36 × 2i +4
∆=−72+ 4 avec i 2=−1 Résolution III.
1. Cosz +sinz−3=0
∆=−68
√ ∆=√ 68i2
Par arc commun on a :
√ ∆=8 , 25 i cos =sin = √
π π 2
4 4 2
' −b+ √ ∆
x= ¿1 √2
2a Multiplions les deux membre par
2
'' −b−√ ∆ √2 Cosz+ √ 2 sinz− 3 √ 2 =0
x = ¿2
2a 2 2 2
pour π π 3 √2
cos cosz+ sin sinz=
' −b+ √ ∆
4 4 2
x=
2a
cos z−( ) π
4
= √
3 2
2
'6i √ 2+ 8 , 25i
x= π
2 ×1 Posons t= z−
4
'
x =8,365 i (1) 3 √2
cost =
2
pour
D’après Euler on a :
'' 6 i √ 2−8 , 25i
x = e +e
¿ −¿
2 ×1 cost =
''
2
x =0,115 i (2)
Par égalité de fonction on a :
Dans (1) on a :
3 √2
¿ −¿
e +e
' =
x =8,365 i (1) 2 2
¿
Avec 2 ≠ 0 iπ
e =e × e
2 ikπ
× 0 ,25
1 t=-iln|0,25| + π +2 kπ
¿ =3 √ 2
¿
e ¿ + e−¿ =3 √ 2e +
e
π
¿ On sait que t= t= z−
Posons e =X 4
1 π
X+ =3 √ 2 z− =−iln∨0 , 25∨+ π + 2 kπ
X 4
2
X +1 π
=3 √ 2 z=−iln|0 , 25|+ π + +2 kπ
X 4
X −( 3 √ 2 ) X +1=0
2 5π
z=−iln|0 , 25|+ +2 kπ
4
2
∆=b −4 ac
{
a=1
b=−3 √ 2 '' −b+ √ ∆
pour x =
c=1 2a
'' 4,243+3,742
∆=(−3 √ 2) −4 ×1 ×1
2
x =
2
∆=18−4 ''
x =¿3,992
∆=14 ''
x ≈4
√ ∆=√ 14 Or e ¿ =X
√ ∆=3,742 ¿
e =4
−b− √ ∆
x'= ¿1 ¿ iπ
e =e × e
2 ikπ
×4
2a
t=-iln|4| + π +2 kπ
−b+ √ ∆
''
x = ¿2
2a π
On sait que t= t= z−
4
Pour
π
−b− √ ∆
'
z− =−iln∨0 , 25∨+ π + 2 kπ
x= 4
2a
5π
z=−iln|0 , 25|+ +2 kπ
x= √
3 2−3,742
' 4
2 ×1
Résolution IV
4,243−3,742
'
x= cosz−7=0
2
3 √ 2−3,742 D’après Euler on a :
x'=
2 ×1 iz −iz
e +e
cost =
'
x =0 , 25 2
Posons e iz =X Or e iz =X
iz
1 e =13 , 93
X+ =14
X
z=−iln|13 , 93|+ π +2 kπ
2
X +1
=14 Résolution V
X
2
sinz−3 i=0
X −14 X +1=0
2
sinz=3 i
∆=b −4 ac
D’après Euler on a :
2
∆=(−14) −4 ×1 ×1 iz −iz
e −e
∆=196−4 sinz=
2i
∆=192 Par égalité de fonction on a :
√ ∆=√ 192 e −e
iz −iz
=3 i
√ ∆=13,856 2i
iz −iz
' −b− √ ∆ e −e =−¿ 6 avec i2=-1
x= (1)
2a iz 1
e − iz
=−6
−b+ √ ∆ e
x ' '=
2a Posons e iz =X
Pour 1
X− =−6
−b− √ ∆ X
x'=
2a 2
X −1
=−6
' 14−13,856 X
x=
2 2
X +6 x−1=0
'
x =0,072 2
∆=b −4 ac
Or e iz =X
{
a=1
iz
e =0,072 b=6
c=−1
D’après Euler
2
∆=6 −4 × 1×(−1)
1=e iπ
∆=36+ 4
1=e 2 ikπ
∆=40
z=−iln|0,072|+ π +2 kπ
√ ∆=√ 40
√ ∆=6,324 2 3 3
cos z +cos z +sin z +sin z=0
2
' −b− √ ∆ 2 2
cos z ( 1+ cosz ) +sin z (1+sinz )=0
x= ¿1
2a
0r cos 2 z =1-sin2 z=(1−sinz )(1+sinz)
'' −b+ √ ∆
x = ¿2 et sin2 z=1-cos 2 z=(1−cosz)(1+ cosz)
2a
Pour ( 1−sinz )( 1+ sinz ) ( 1+cosz ) +(1−cosz)(1+ cosz)(1+ sinz)
=0
' −6−6,324
x=
2 En factorisant par :
'
x =−6,162 [ ( 1+ sinz ) ( 1+ cos ) ] ( 1−sinz+1−cosz ) =0
Or e iz =X ( 1+ sinz ) ( 1+cos )(−sinz−cosz+2 )=0
iz
e =−6,162 1+ sinz=0(1)
-1=e−iπ 1+cosz=0 (2)
z=−iln|6,162|−π +2 kπ 1+ sinz=0
Pour sinz=−1
{
iz
e =0,162 3π
z= +2 kπ
2
1=e iπ 3π
z=+ π− +2 k π
2 ikπ 2
1=e
{
iz
e =e ×e
iπ 2 ikπ
×0,162 3π
z= +2 kπ
2
z=−iln|0,162|+ π +2 kπ 2 π−3 π
z= +2 k π
2
Résolution VI
{
3
cos z +sin z=−1
3 3π
z= +2 kπ
3 3
2
cos z +sin z +1=0 −π
z= +2 kπ
Or 1 = cos 2 z +sin2 z 2
3 3
cos z +sin z +cos z +sin z=0
2 2 Dans (2) on a :
1+cosz=0 1
=2 √ 2
iz
e + iz
cosz=−1 e
cosz=cosπ Posons e iz =X
cosα=cos β => 1
X+ =−6
X
Avec β=π 2
X +1
α =± β+ 2 kπ =2 √ 2
X
X −2 √ 2 x+1=0
2
{z=−π
z=π +2 kπ
+2 kπ
∆=b −4 ac
2
{
a=1
Dans (3) on a : b=−2 √ 2
(−sinz−cosz+2 )=¿ c=1
2
−sinz−cosz=−2 ∆=(−2 √ 2) −4 ×1 ×1
cosz+ sinz=2 ∆=8+ 4
Par arc commun on a : ∆=12
Par arc commun on a : √ ∆=√ 12
π π √2
cos =sin = √ ∆=6,324
4 4 2
−b− √ ∆
Multiplions les deux membre par
√2 x'= ¿1
2 2a
−b+ √ ∆
√2 Cosz+ √ 2 sinz= 2 √2 x''= ¿2
2 2 2 2a
π π ' −b− √ ∆
cos cosz+ sin sinz=√ 2 Pour x =
4 4 2a
2 √ 2−6,324
( ) π '
cos z− =¿ √ 2 ¿ x=
4 2
'
π x =−1,748
Posons k= z−
4 ¿ e =X
iz
cos k=¿ √ 2 ¿ iz
e =−1,748
iz −iz
e +e z=−i ln |1,748|−π + 2 kπ
cosz=
2
2 √ 2+ 6,324
Par égalité de fonction on a : x''=
2
iz −iz
e +e ''
x =4,576
=√ 2
2
ore iz =X
e + e =2 √2
iz −iz
iz
e =4,576
z=ln|4,576|+ π +2 kπ Dans ¿1 on a :
2
Résolution VII ∂ p
2
=t ’ w+ w ’ t
( 4 +2 i )+ (−6+5 i )=4 +2 i−6+5 i ∂x
Avec t’=u’ et w=−2 xcosy+2 ysiny−cosy
( 4 +2 i )+ (−6+5 i )=−2+7i
w '=−2 cosy
Resolution VIII
2
∂ p −2 x −2 x
( 3−2i ) ( 1+ 3i ) =3+9 i−2+6 avec i2=-1 2
=−2e (−2 xcosy+2 ysiny−cosy )−2 e cosy
∂x
( 3−2i ) ( 1+ 3i ) =7+9 i
2
Résolution IX ∂ p −2 x
2
=e (4 xcosy−4 ysiny−cosy −2 cosy )
−5+5 i −5+5 i ∂x
=( )¿ )
4−3 i 4−3 i 2
∂ p −2 x ¿
2
=e ¿) 2
−5+5 i −20−15i+20 i−15 ∂x
=
4−3 i 16+9 2
∂ p
Cherchons
−5+5 i −35+5 i ∂y
2
=
4−3 i 25 2
∂ p ∂y
−5+5 i −7 1 2
= ¿)
= + i ∂y ∂y
4−3 i 5 25
∂y
Résolution X Trouvons d ' abord
∂x
Vérifions que la fonction P définie par −2 x '
−2 x
u=e =¿ u =0 et v =xcosy− ysiny=¿
Q( x , y)=e ( xcosy− ysiny) est '
v =−xsiny−siny− ycosy
harmonique.
∂ y −2 x
2
∂ p ∂ p
2 =e (−xsiny−siny− ycosy)¿ 3
P est harmonique + 2 =∆ p avec ∂y
2
∂x ∂ y 2
∆ p=0 ∂ p −2 x (
2
=e −xcosy−cosy −cosy + ysiny )
2
∂y
∂ p ∂ y ∂y
Cherchons = ( ) 2
2
∂x ∂x ∂x ∂ p −2 x (
2
=e −xcosy−2 cosy + ysiny ) ¿ 4
∂y
∂y
Trouvons d’abord
∂x
∂y '
=u v+ v ' u
∂x
Additionnons ¿2 et ¿ 3
Avec u= e−2 x => u’== −2 e−2 x
−2 x −2 x
e ¿) +e (−xcosy−2 cosy+ ysiny )=∆ p
v=xcosy+ ysiny
−2 x
v '=cosy ∆ p=e ¿
−2 x
∂y −2 x −2 x ∆ p=e (5 xcosy−5 cosy−3 ysiny )
=−2 e ( xcosy− ysiny )−e cosy
∂x
puisque ∆ p ≠ 0 alors p n’est pas
∂ y −2 x harmonique et par conséquent p n’est pas
=e (−2 xcosy+2 ysiny−cosy ) ¿1
∂x
{
holomorphe donc on ne peut pas déterminer ∂P ∂Q
la fonction Q. = (1)
∂x ∂ y
∂ P −∂ Q
Résolution XI = (2)
∂y ∂x
f ( z )=cosz+ sinz
'
montrons que f ( z ) peut s écrire sous laforme de
f ( z )=wcos ( z−∅ ) avec w et ∅ ∈ R Dans (1) on a :
Par arc commun on a : ∂P ∂Q
=
∂x ∂ y
π π √2
cos =sin =
4 4 2 ∂Q
Cherchons
∂y
Multiplions les deux membre par
√2
2 ∂Q u'
=
∂y u
√2 f ( z )= √2 cosz+ √2 sinz √2 f ( z )=co s 2 2
2 2 2 2 u=( x+7 ) + ( y+ 4 ) u' =2( y+ 4)
π π
cosz+sin sinz ∂Q 2( y+ 4)
4 4 = ¿
∂ y ( x +7 )2 + ( y + 4 )2 1
En appliquant la formule de duplication des
arcs ∂P ∂Q
Puisque = alors
√ f ( z )=cos ( z− π )
2 ∂x ∂ y
2 4 ∂P 2( y+ 4)
=
∂ x ( x +7 )2 + ( y + 4 )2
( π4 ) f ( z )= 2 cos z− π
cos z−
√2 ( 4 )
f ( z )= Intégrons les deux membres
√2
2 ∂P 2 ( y+ 4 )
∫ dx =∫ ( x +7 )2+( y+ 4 )2 dx
( π4 )
f ( z )= √ 2 cos z−
P=∫
2 ( y + 4 ) dx
( x +7 )2 + ( y +4 )2
Donc
f ( z ) est sous la forme de f ( z ) =wcos ( z−∅ ) dx
P=2 ( y + 4 )∫
−π ( x +7 ) + ( y + 4 )2
2
avec w=√ 2 et ∅ =
4
Résolution XII P=2 ( y + 4 )
1
y+ 4
artan
x+7
y +4 ( )
+c ( y )
2 2
Q(z )=ln ⌊ ( x+7 ) + ( y +4 ) ⌋
Déterminons la fonction P(z) telle que
P=2 artan ( )
x +7
y+4
+ c( y)¿2
−2 ( x +7 ) z 1 z 1
e + e =e +e e + =e + z
z −z z −z 0 0
0
z
∂P ( y +4 ) 2 e e 0
= +c '( y )
( )
x +7 2
∂y 1 1
+1 Posons e z =x 0 et e z =x x + =x 0 +
0
y+4 x x0
−2 ( x +7 ) x +1 x 0+ 1
2 2
x (x ¿¿ 2+1)=x (x ¿ ¿ 0 + 1) ¿ ¿
2
2 =
∂P ( y +4 ) x x0 0
= +c ' ( y )
∂ y ( x+7 )2 + ( y +4 )2
x 0 (x ¿¿ 2+1)−x (x ¿ ¿ 0 + 1)=0 ¿¿
2
2
( y +4 )
Fixons x comme variable
∂P −2 ( x +7 )
= + c ' ( y ) ¿3
∂ y ( x +7 ) + ( y + 4 )
2 2
x 0 x −x (x ¿ ¿ 0 +1)+ x 0=0 ¿∆=b 2−4 ac ¿
2 2
2
∆=[−( x 0+ 1 ) ] −4 × x 0 × x 0
2
∂Q
Cherchons
∂x 4 2 2
∆=x 0 +2 x 0−4 x 0+ 1
2 2
Q(z )=ln ⌊ ( x+7 ) + ( y +4 ) ⌋
2
∆=x 0 −2 x 0 +1 ∆=( x 20 −1 ) √ ∆=x 0−1
4 4 2
∂Q 2(x +7)
= ¿
∂ x ( x +7 )2 + ( y + 4 )2 4 −b− √ ∆
x'= ¿1
2a
∂ P −∂ Q
Or =
∂y ∂x ¿¿
2 2
k est une constante d’uniformité ' x 0 +1−(x 0−1)
x=
2 x0
P=2 artan ( xy +7+ 4 )+ k '
x=
2
x 0 +1−x0 +1
2
Résolution XIII 2 x0
e
z −z0
=e 2 kπ z−z 0=2 kπ z=z 0 +2 kπ 2
∂ p −x −x
2
=−e (−xcosy− ysiny +cosy )−e cosy
Dans (2) on a : ∂x
2
''
x =x 0 => e z =e− z e z =e− z × 1 ∂ p −x
=e (xcosy+ ysiny−2 cosy)
0 0
2
∂x
e =e
z − z0
×e
2 kπ
z=−z 0 +2 kπ 2
∂ p
Cherchons 2
Donc les solutions sont : ∂y
{
2
z=z 0 +2 kπ ∂ p ∂ p ∂p
= ( )
z=−z 0 +2 kπ 2
∂ y ∂ y ∂y
−x
Alors P( x , y)=e ( ysiny−xcosy )
chz =shz 0 ⟺ z=z 0 +2 kπ et z ¿−z 0+ 2 kπ ∂p ' '
=u v+ v u avec u=e−x =¿ u' =0
∂y
¿¿
v= ysiny−xcosy=¿❑
Résolution XIV
∂ p −x
Montrons que la fonction P définie par : =e ¿)
∂y
−x
P( x , y)=e ( ysiny−xcosy ) 2
∂ p ' '
2
=u v + v uu=e−x =¿ u' =0
∂y
v=siny + ycosy+ siny
'
v =cosy +cosy − ysiny +cosy
'
( π4 )
f ( z )= √ 2 cos z +
( )
f ( z )= √ 2 sin z −
f ( z )=wcos ( z+ ∅ ) et f ( z )=wsin ( z−∅ ) avec w et ∅ ∈ R
π
4
cos =sin = √
π π 2
4 4 2
( π4 ) f ( z )= 2 cos z + π
cos z +
√2 ( 4 )
f ( z )=
√2
2