Atlas Lingüístico Galego: Morfología Verbal
Atlas Lingüístico Galego: Morfología Verbal
VOL I
MORFOLOXÍA VERBAL
Francisco FERNÁNDEZ REl
Instituto da Lingua Galega
LABURPENA
Galiziako barruti linguistikoari buruzko atlasa 1974 urtean hasi zen egiten, 167 puntutan
ezartzen den 2.711 item dituen inkesta baten bidez. Lchenengo alea aditz morfologiari dagokio
eta 430 mapaz osatuta dago; hiru materiale mota jasotzen ditu: lchen mailakoak, puntu guztiak
jasotzen ditu; bigarren mailakoak, inkesta sakonagoen emaitza direnak, zalantzak argitzeko edo
paradigma gebiago lortzeko; eta bibliografia, oharren hidez jasoa. Mapen antolaketak forma
kontserbadoreci ematen die lchentasuna, gero aldagai fonetiko edo azcntuzko aldagaiei, eta
azkenik forma berrienei, jatorrizko formarengandiko aldaketaren arabera.
SUMMARY
In 1974, preparation of an atlas relating to the Iinguistic area of Galieia began witb the dra-
wing up of a questionnaire of 2711 items, applied to 167 points. The first volumc deals with ver-
bal morpbology and consists of 430 maps tbe preparation of wbich has been made with three
types of material: primary material which was collected in all areas, a secondary material, being
tbe fruit of more in-deptb surveys in order to eradicate doubts or obtain a greater number of
paradigms, and bibliographical material which goes beyond the limits of tbis paper. The organi-
sation of the maps gives first place to conservative forms, and then to phonetic or accentual
variations, and then to innovative forms in accordance with the degree of distance with respect
to their original form.
IKER 7, 357-395
[1] 357
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI
Años después, en 1962 Dámaso Alonso denunciaba una vez más el enor-
me atraso en la investigación sobre el gallego moderno, afirmando que su
fonétiea era una incógnita, por lo que era preciso llevar a cabo una recogida
sistemática de materiales2 . Al mismo tiempo otro lingüista madrileño Alonso
Zamora Vicente, que había publicado trabajos sobre los prineipales fenóme-
nos dialectales de la lengua gallega (seseo, ]95]; gheada, 1952: terminaeión
-ao, -an, 1953)3 en 1963 se lamentaba igualmente del abandono de los filólo-
gos para con la lengua gallega frente a la extraordinaria pujanza de las investi-
gaciones sobre áreas eomo la leonesa, la aragonesa y la andaluza4.
358 2]
A TLAS LINGÛÍSTICO GALEGO. VOL I MORFOLOXÍA VERBAL
]3] 359
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI
]5] 361
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI
4. Notas verbales
El material eartografiado en el volumen I del ALGa se acompaña de más
de 4.000 notas, unas de carácter muy general, otras relativas a puntos prima-
rios y secundarios de eada mapa y unas terceras de tipo bibliográfico. Todas
ellas van colocadas en la página de la dereeha, debajo siempre de la leyenda
correspondiente a eada mapa.
Las notas de tipo general, qne aparecen en primer lugar, se refieren a
fenómenos fonéticos o morfológicos cartografiados en otro mapa. Unas remi-
ten a fenómenos fonétieos importantes dialectalmente, como la realización
fonética de la prepalatal fricativa sorda x y la gheada (cf. mapa 386, nota l) o
al seseo y a la voeal paragógica de los infinitivos. Otras notas hacen referen-
cia a eonstituyentes verbales sin variaeiones formales, que resultaría muy rei-
terativo cartografiar, en especial el sufijo número-personal en la primera y
segunda personas de plural, si bien pueden referirse a los demás eonstituyen-
tes verbales (cf. mapa 386, nota 2). Algunas otras indican la proeedencia del
material, en espeeial cuando no eorresponde al cuestionario verbal del ALGa.
Las notas específicas de un punto primario o seeundario pueden indicar
variantes fonéticas de un constituyente verbal (cf. mapa 2, notas 9 y 10) o
bien formas divergentes en un mismo punto en verbos de la misma conjuga-
ción, que pueden presentar diferentes constituyentes (cf. mapa 2, nota 15 y
mapa 54, nota 12), indicándose muehas veces en estas notas la procedencia
del material (euestionario o grabación), pues esto puede expliear la divergen-
eia de constituyente (ef. mapa 54, nota 7). Otras notas pueden indicar ausen-
[7] 363
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI
364 8]
Apéndices Cartográficos
[9 ] 365
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 1
Canto, -as, -a, -amos, -an.
^
C 25 ^m
[^kanLol
*
^, n
L3,
^'^ánta's] L,e
X^n ^ ...
^
[ anta^ L30
PA 1.5 1-2r
.e,
•10
[kán'tamO's]
.e, ^.
L36 \]
L,,,/ . ^
y
1 O'
.-`^^" ua
\ ^ r__.\1 1 i /o. (
( .0
^^ ^ ^ ..^_.
^-
LO* o. '
\I
.°‘ 011 )
on
"W vv
\l ■oro
0/2 r
• r f
^
^ ^
^^ti,
022 ...
0/1
^
:
^.`o^
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 1
Canto, -as, -a, -amos, -an.
NOTAS
C. 21. Non se rexisnou o parªdigma ü , pero supnnsc a sill a existenciª i fu'nrr I fumar (e I fu'ntemos I, I fu'meílªL ece ).
_
poto presencia de formas como (de'(1allel. 1'sckrel, I'frstasl. (bre lumcj O a tónico sufrir, polo renªt, un proceso patatªlizador, I;é , chegando a
e Ima'ripaj nª grªvªción do AtGa corresp ndente a este punto. realizarse como Iŕ I, cande, moho sílaba anterior hai 1 i 1. Ii I ( u ) ou
( w I
I pi7g. ni pingar, Id[ pªrrr i disparar. 1 brj trr l hallar. 1 ªf atril uraem.
C 22.0 -a finat, esporndieameme, pode converersr en lit]. lafura'krri furo o (low'ay rl tou.car_ Para D@nuso Alonso e Gareía
Yebra ("Et gallego-leonés de Aneares". 746) a inrensidude da
C. 37b, P. (5c, P. 24e. 1'kantª7l / 1'kunt:yel. Adentais, en P. (Se. na patatalización varia duns su eltos ª ,ntro., chegando as voceN a Ii 1.
P2 I'kantast / ('kaptasct. pemantense. a.'vais dªs [Link] dun a paLnalirado liél.
"Podernos decir que en generat. e. real que esta en el bolte entre
Le, I. Nos verbos da C-( hai unhª subdivisión fonética en retación coa ü e Sobre esta inflexión e as (rondlcrons en que ve produce cf.
VT vónicª do TPr.- Ikari tar1 contar (e (k^ma'tamo:l. Ikan'1. pul, ctc): M'u arre (76-411_
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 2
Cantades.
1,• O
.11 í
■
•■
OT-IC„
0 16 ..»
^T.
•io• .w .:•
',9;k
9.4
.„ l^.l
^
t. ♦ ,,,. \l(^1. -
C n
C.
311
+00 ' _ .^ ^
F
./-, .. ,, s
^ . ,
•• v ^.^es ^ ^ },= 'ri
M k,s ^..,
,
^^
^°^ ^la"^
na „_,
.y í .
^ LE +y
^
1.-
^, ...g; •14 ° ' ^~,' ^ L311^ °^'íro ^ / ...
L-.,-^
10 .p ^
ae \\^`^ ^
.»^ 010. --"a °° /
..,i\ C ^^ °w `S`
uu '^ ^ --
° 1124.x r \ °w ne "o^ °„ r
• ^^
b
Pi
°w
'^s ^
0^,.2. .A .....
.1,,,,,,, t711^frB^
^ j °v ay^ ° ^z ^ r
A^ " 1.''
I. ^
5, o»
^^4i` . • • n^.L^^\ ......ti`....
►^ g!Å 11. .^ °3, r
1..».+."•
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 2
Cantades.
[kan'taae'sl
[kan'tande'sl n
[kan'taj§l
[kan'tej§l fil
[kan'tajae'sl
[kan'ta'sl
NOTAS
C. 12. Ikan'rasl. restrinxido, atópase na zona central do vªt, a máis casrelanizada, en
contacto con Verín, e tamén na área sur, en contacto co portugués.
L. 4. En Arªnre e Cedofeita, cantades l cantais. En tódolos verbos 7-. P. 5. No Val do Tosa (15), andades /andes. Esta nos talantes roáis
existe ª alternancia -ades / -ais, ;edes / -eis, -ides / -fe,' as formas co vellos.
SNP -des apªrecen con moita frecuencia nos verbos irregulares,
montees que nos regulares o uso máis común é n das formas en -ais, 8-. P. 10c. Véxase nota 4.
En Remourelle (ea parroquia de Avªnte) óese con relatiwa-eis,la.
frecuencia cantarles, comedes, par lides, pero canto roáis se vai cara a 9-. P. 25.0 SNP é 1 -Sest / (-OeJI.
Cedofeita, o uso Besas formas faise máis raro (Amere, 12).
10-. P. 29a. O SNP é (-ndet) / (-ndesJl-
L. 16. En Suarna (68), cortarles //cortais.
I I-. P. 32. Non rexistramos cantadas, simia que se supón a súa existencia
3 bis-. L. 26. En (Ancora (28), cantais por sabedes da gravación. En Goián 1125), canteas l cantandes.
0. 2a. A pesar de que as formas reducidas tañen ptena vixencia. tamén 12-. A. 1. En El Franco (188-189), chamades / chamais / chamaides.
aparecen nalgunhas ocasións as formas plenas. A súa presencia E Consérvase o -d- etimolóxico na P3 , pero ea C-I -ades v cedendo
mande:. cundo se trªta de repetir unha frase ou pór enrase: termo ante -a e ambulas dúas alternan con -andes no !Pe Atgo
Se partirá -lo p.!
. ¿Cota semellante pasa no Imp. coa terminación -arne, -ai, -aide.
¡Se pa rtirdde -lo pªn! 13-. A. 6. No Valledor (290-292), consérvase a terminación -ades, -edes en
5-. O. 17. Na tara de Viana do Bolo rexistrase SNP -ndes e -is en formas tódolos tempos da C-1, altas na P 5 do IPr. (falaes). Tamén se perdeu o
do IPr. e SxPr de calquera eonsu ltación- Así, nos Contos de tragos -d- na P5 do Imp. (/alce).
lomo, entre nutras formas. erran ( 22 9.20), sabendes ( 22 9.38). sabeis
146.26. 44.28). gane,[ 129.61. esrriain (2929), nono, (29 11), 14-. Le. (. Pata ª VT I€I véxase mapa 1, nota 4 No cuestionario do [Link]
cm /mica (29 5). vaho s . ((1.%t. cc.. só se rexistraron formas co SNP -( / 5). pera en ancarés chegais pode
atternar con chegades (Ancares, 114).
6-. 0. 30. En Verin (133-1341, xantandes l xantades / xantais: -
ades-andes conviven en todo o val, especialmente na área norte e centro. 15-- Z. 2. Rexistrouse P4 Ikap'tcmocl, P5 (kantajsl / (karitrjst vs-
nos mi smos ,lugar s e incluso nun mermo falante. ;ais, de uso máis [andemos] `[an'dejs] de andar-
49
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 4
Cantabamos.
[kanta'Bamos]
[kan'taBamosl •
[kan'tapano's] •
NOTAS
(-. C. 12. Ikantapamo9t. O. 16. En Ambía (33-34), (alabamos, pero jaláramos. jalaríamos,
Jalásemos.
2-. C. 20. En Feas (116), cantábamos, cantábades. A forma proparoxítona
é xara' a parto da aeración de idade media (op. cit., 113).
Y-. O, 30. En Ve ríe (135), ntabamos I xantábamos. As formas
s
proparoxítonas rexístranse nos lugares máis castelanizados.
3-. L. 13a Cantábamos, cantabais. lI)-. P. 5. No Vat do Toxa (15) , a P4 e P5 do IPI )FP e IPP tañen
acentuación paroxítona: cantabamos, cantabades, cantarades.
L. 14. En Begonte (57-58), nas P 4 e P 5 do IPI, do IPP e do IFP
coexisten a acentuación paroxítona (comíamos, comiades, etc.) e I 1-. P. 6b. Vide mapa 48, nota 14.
proparoxítona (comíamos, comíades), etc. "En casos illados, aínda é
posible escoltar con acenvuación etimolóxica: hiñamos, íbamos, 12. P. 14e. Na gravación xuntábamos, pero faciamos, pidamos en verbos
pero se pre alternando da C-II.
pformas coas
proparoxítonas, incluso no mesuro falante
(...) Esta alternancia acentual está en proporción directa coa idade dos
falan ges (a matar idade. máis formas paroxitonas)". 13'. P. 21d. Na gravación bailábamos. (hamos. O SNP pode ser -(mas) / -
(moVt / -)moft.
L. 16. En Suarna (69), cortábamos. 14-. P. 24e. Na gravación pasabámolo e andábamos. jalábamos
L. 17. Nos textos de Negradas o SMT da P 4 do IPI é -bà. 15-. P. 25. P. 29a SNP -Imost / -(moJI.
(mandabamos ^ 116 111/ -hl ,Y. (botabémola, 116,7 atacabemoss,
116.8'. cortabemos, 116 .12). Sa C-II e C -III, á / Ir' n ,) (116.41. 16-. Goián (125), cantábamos.
P. 32. En
m1Ip1m(ree6atinás.ao3m2l)o^(ss,
17-. Le. 1 Pªra a VT [E] vide mapa 1. nota 4. Nos textos de grEatnfio
exemplos da C-t son de formas paroxitonas. como malb os
6 bis-, L. 26. En Láncara (28), a P4 e P5 do (PI e IPP son paraxitonas 1144.6), limpiabámolo (143 2 3), enviabámolo (144 24). hcdabamos
(cantabamos, -ahais. -r -arao) e proparoxítonas as do SxPI (145.6). apuñabámolas (152. 13-14), amontoabámolas (152-161,
(cantásemos, -á seis). Sen datos de^1FP. tomabamos (172.25) escarabámolo (1 34-12). Na C;II e C; III domina
as formas proparoxítonas, véx ase mapa 48, nota 21.
7-. (. 36. En Seteventos U. XXVII), pensabamos ; pensábamos En Ancares (159) se P4 c P5 do 1P( alternan a acentuación etimolóxica
pensabales I pensabales . 10 tomaríes I eomiades, n Ylóx - ,ntabam . contabais I contábamos, contabais.
par ' partíamos I ^ ^id, ^ , partían., A acentuacion e ceibar , .- lexabais levábamos. levábais untebamos, untebais1
proparositona e ean- t a da tenle nova. untébamos, / [Link] Ilinact cipiamos. ciñas
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 5
Cantabades.
•
•
C, •
•
•C. •
.^
, ^ ^ .^ ^• ,
De
^^ ^ ^ , i .a •
^^ .
^9 `
• k,
4!
7
^^ t ^ ^^ ¡ ^^ ^^`
',
2-
"1P i• ,,,-/--- P. ,^ti--•
,V"
c <
^ • Q oo 9291 k)o■ ^•
.o ^
e^
^
i
t ^` .^
; > ._.
^•. ^
! ^
9PO4()---7,-'4/,
r,
y o °^
^ ^ ^^#
^^ ; .
.
, !
^. ^ ^'J o
,
^ ` `., ^ 1..9,'
1..9,
2^
.1' ,,
«^ o
, ^ o
o R ;
`
• ó! ^ ,
•
•
^■
,.■
„ -í L ^ r ^ ; J"
., ^ 1w ^
i^llo^ob"'-. , . ?
Q%[^ 0 \I^w ^ ^ ^^,.^,, '; ^ tt - ! ^-"a^s' ó
f
/ (
O.
,+., ^
^ ^ o ,r1, '_ , . n^
P53 ^. ^^- 011 •
$ ^ „,
•. .°^ ó, ^
o^
° °^ ^
•
'¡ ^``
i
° ,...4^
,. o o ~
^^^..«...,^ ^ o A ^ J
^ ^! ^' ^ ^
1r^ ^ o ^ « »O. ^
i«,
^ A ^
A ^4.. ...
¿..^ ^ ^{..^ ;^.' ^. ^. ^ ^...-'^' i
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 5
Cantabades.
[kanta'(3abe'sl O
[kan'ta(iaóe'sl •
[kanta'f3ande§] A
[kan'ta(iande'sl ♦
[kanta'f3aj's] ^
[kan'ta(3aj'sl •
[kantalia's]
[kan'ta(3a'sl *f
NOTAS
1-. C. 12. I kaó[Link]. O. 30. En Verin (135). xantábandes / xantabades l xantabais Pata a
distribución x eográfica do SNP vexase napa 2. nota 6.
2.. C. 2(1 En Teáa (116). cantábades. Vide mapa 4. nota 2.
9-. P. 5. No Val do Trua (15). ,cantabades
1-. I.. 4 En Arante (161. cantabades l cantabais.
t0-. P. 25 . SNP -10c:1/ -(6o,l1 _
4-. L. 14. Sobre o SNP e a acentuación en Begonte. vide napa 4. nota 4.
P. 29a. SNP-(ndeil /-1ndoJ1.
5-. (. 16 En Suarna (60). "alabad," ; l cortabais certabais.
12-. P. 32. En Goián (125), cantábais / cantabandes
5 bis . . L. 26. En Lancara (26), cantabais. Véxase mapa 4 nota 6 bis
13. A. 1 En El Franco (189), chanábades.
6-. L. 16. En Seteventos (I. XXVIII), pensabades / pensábades. Vide
mapª 1 , nota 7. 14- A. 1. Na gravación, SNP -ndes na forma tábandes
7-. O. 16. En Ambía (33-34), »'abades, peto falárades. falaríades. 15-. Le. I. Para a VT 1(' 1 vide mapa t. nota 4. Para a acentuación vide mapa
falásedes. 4, nota 17.
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 5 bis.
Cantabades (acentuaeión).
Mapa 5 ter.
Cantabades (distribución do SNP).
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
Mapa 5 bis.
Cantabades (acentuación).
Acentuación etimotóxica.
Acentuación anatóxiea. •
Mapa 5 ter.
Cantabades (distribución do SNP).
[-ates] •
[-andel] •
[-aje] •
[-asl ¥
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 14
Cantarades.
• •
f La
49^ •
\^ .°• •
• ^ ^ : ^\ •
C• 14
l
,5'75'
•
^FL q • ^
^^• ^ ^ ^ \1.9iH
2 O>^
• 00^
^ ^
^^
O ^, O ,'S
^. l ^ ^ ;, .
^ ° /^ , •
° )^
^
O ^ >^ - -_— ^
^
^ ^'I -
)
,
e ■-
^„^^ ^Q O ^
^ \•0 J ^ ^
Lo
Q `; ^ óó ^?! ,'
^^ ^
qln '^
O O –,E7dó" ^" • “ ,
O•
^ ', O^ 1j
„ `'
, O
L' %
^ 0 •
^ _I
^
^ ŕ ,i
o
O °' _ ^ ^
^ ^ O • ^^
^ ^^ ,_, ' -9:\) - - ^-^ !
°° •°^MG _/ ē+ O
iJ on
"O O ^O ^ O 00
^+ ^
^
?^
O
0131.- ^ E3 ^:
'I
O 0.4z^°
00 ^
^;.:^°'«...
^
`„•'. ^
} i Q
^ ^^ cJ
E Í Oin
^
{^ ^ ^ O O }""\...^,,......¡~•.,.....
^ t, O ^ ^ .^^. .,».y....r ^F ^^• _.
w^.
?.»
w... .....
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 14
Cantarades.
[kanta'ra0e'sl
[kan'tara0es] •
[kan'tare0e's]
[kant'rdes]
[kan'tarande's]
lkanta'raj'sl I I
[kan'taraj'sl 111
[kante'raj'sl
[kan'teraj'sl ►I
[kanta'ra'sl
[kan'tara'sl •
NOTAS
73
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 21
Cante, -es, -e. -emos, -en.
gly
['kante]"
[Kantes] uf
n ii
• [ 'kante]
[ karrItsmó's]
,^`]canter^] L,
^n
^^
C 271
C,.
,/. ,
L=a L 27
o ',
0.l [1(9410C- Lv
^^[`Ícan t e's J^ `
^ - 03 ..[Kante] ;
(t,^.,
L.,
^ 1 37
^^
Q! ,^ k n't em os] ^
^
t,^'
° (`
'V^
f ^
['ka^4te^}'"',^ ^ ,
}!a^ • v ^. ■J oz u,
~,` C-i ^
.,, ^, ^%
^,,..
, ^^^^ ^
.,, °"
.,..,^
17 72/-q ^," a,
. 14o
r'.. ^..^. J z
• ....^1'.. -.. ,
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 21
Cante, -es, -e, -emos, -en.
['kante] ['kantel
['kantesl ['kantesl
['kante] ptcante]
[kan'temo'sl ['kanteno'sl
['kanten] ['kanten]
['kante] ptcanfe]
['kante's] ['kante's]
['kante] ['kante]
['kantemo s- ] [kan'temo's]
['kanten] ['kanten]
NOTAS
C. 7. Na Comarca Ferrolana (184). o SMT da P4 e P5 do SxPr. da C-I 5-. L. I4. Nesve punto rexistrouse SMT [e] nas P4 , P5 do SxPr. da C-I
[E] frente a [a] da C-II e C-III: fal/ el/mos, falte/des: c/ó/samos. [kan'temos], [kan'tedes) frente ó SMT [a] da C-II e C-III: callamos,
c[ó/sades: %lavamos. %/í/vades. collades: partamos, portades (e deamos, deades). En Begonte (55), o
SMT é [é] na P4q5d,(coaunStexmPrsp.,PdoaCe-I),
C. 12. [kan'temo3t.
alternar con (a) na C-II e C-III (com/á/mos / com/e/mos; part/á/mos
C. 20. En Feas (115-116), cantemos, cantedes, con [6], pero 'amén son part/E/mos).
frecuentes as formas proparoxítonas. Nos paradigmas verbais desea
monografía (116-119) o SMT é [e] na C-1 e [a] na C-II e C-III; con 6-. L. 16. En Suarna (69), cortemos /cortemos, con [e).
todo, nos textos apªtece té) en marchemos (147.35), verbo da C-I, e
[] en caemos (153.36) da C-III.
7-. L. 20. 0 SMT da P 4 , P5 da C-I E (¢) ([kan'temos), [ánóemos frente
L. 4. En Arante (17), na C-I [kan' temos), fronte á C-II callamos e C-III 6 [a] das outras conxugacións (callamos, partamos). En dar, deamos /
partamos. De tódolos xeitos, nos verbos da C-II e C-III hai alternancia de/E/mos, deades / det E/des.
0 callemos 'callamos, P5 falleis / collados, cottais, alternancia que E
milis frecuente nos verbos irregulares: P 4 fuguemos / fugamos. P5
8-. P. 25, P. 29a. P 2 -Is/ / -131 1. P 4 -Irnos) / -Imosl].
faguedes s fagades, fagueis / fagais, etc. (op. cit, 13). A autora non
indica o timbte do SMT e destes exemplos.
x3
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 50
Collín.
,,,,-(--------L,„ ^ .. .. ^^ ^.. ^
.. ••
.. "'^p ^
) .. "'.
^
[+'Ot~^T^,
."'^y ^ (
^. s .,^., ^
f
.. a. .. S^_
. •1•\'''-',1,:', .. ^ ¡
^,, . .. ^
- ^. ^; ..A.......
ry _,, .. {
,
^ .^^.r t..: ^ f._..,
MAPA 51
Cottiches (VT).
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 50
Collín.
[ko',Cill] O
[kq',Siq] ^
[ku',Sipl A
[ko',Sil •
NOTAS
1-. Para outras realizacións, fonéticas do tk1 véxase mapa 70. I72.20, 269.25), fice (268.3), fui (263.27), quise (263.I8), tuv'
6I85.53), tuve 6262.26, 263.18, 263.I9, 263.27).
2-. C. 28. Para a VR véxase mapa 45, nota 2. Na monografía Ancares 6I25), talase da tendencia á propagación do -n
no P I "no definitiva ni generalmente extendida": temín beban, nonato /
3-. Le. I. Neste punto do ALGa o SNP rexistrado foi 0 tamo nos perfectos srufmopi,av(de"c).tOrsoabn
fracos (collí valí, vendí da C-II; of, partí, subl, da C-III) coma nog comía (I47, 2 veces), nacím (11I) frente • creí (I3I) e dice 6114, 2
fortes (coupe, fixe / fice, pude, quixe, tuve, vide. etc.). weas, I20, I35), fuí 61I5, I20), fi ce 6I4I), ,soupe 6146, I35).
Nos textos de Etnografia o SNP é -n tu P I dos perfectos fracos da C-
II e CAE (comín, 266.3I; perdín 171.32, I8I.6; volvín, 166.I da C-II; 4-. Le. 5. En Castroquilame (A Ponte de Domingo Flórez) cullín, bendín,
dormís 262.14; 'sacudín I66.1 da C-III) coa excepción de pidí bibín, bin 6de "va"), dixin frente a trougue "troncen", tube "oven",
6I68.4), amais do posible calo en "quem' caín terra" 6165.3I). Nog puse "puxen", kixe "quixen" ("El perfecto", 65); fice "fixco", foi "fun"
perfectos faca o SNP é 0:a6dI7n1.i8,su2I7ve) 6op. cit. , 50).
MAPA 51
Colliches (VT).
VT i o
VT e
127
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 52
Colliehes (-che- / -ste-).
MAPA 53
Colhches (-e / -es).
128
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 52
Coliehes (-che- / -ste-).
[-'ste-l A
MAPA 53
Coliches ç-e / -es).
[-e] O
[-es] •
129
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
110
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 54
Colliches.
[ko'dit[e]
(kOitle] 0
[ku',Citlel ®
[ko'iSitleS1 •
[kq',CitleS1 O
[kuWifleS1
[ko',CiSte] ir
[ko',SiSteS1 *
[ko',tetJe]
[ko'3fetleS]
[kQ',cet[e5] p
[ko',SeSte]
[ko'deSteS1
[kq',ieSteS1 o
[ku',SeSteS1 9
NOTAS
1-. 10
Para moras realizadas fonéticas do 14) vdaase mapa 70.
-. L. 29. Nos textos de Barna Maior - O Cebreiro respondiche (Falo o
C. 3. En fistor , 40.38), perdiche (I27.14).
2-. Cariño (20). comiche.
1I-. L. 36. En Seteventos 61, XXXI), terminación -che l -ches.
3 C. 6. En Coaweiro (129), colliche.
I2-. 0. 27. No cuestionario do ALGa rexistrouse colliches // colliche (e
4-. C. 7. Na Comarca Ferrolana 6I83), cosiche / coliches. molches II molche, vendiches // vendiche), pero suponse a existencia de
5-. C. 20. Ea Feas (110). comiche / caniches. colleches Il colleche polo formas valeches // valeche, podreceches //
podreceche do memo cuestionario.
6-. C. 28. Para a VR véxase mapa 45, nota 2. I3-. 0. 30. En Verlo 6I35), xemiche / xemiches.
7-. C. 47b. Supones • existencia de collesse / collestes polo P2 bebeste, 14-. P. 5. No Val do Tosa (15), comiche / comiches.
tostes da gravación.
15-. P. I4f. Suponse a existencia de colliche por conociche da gravación.
8-. L. 14. Para a terminación en Regate véxase mapa 7. nota 8.
16-. P. 19a- Supone • existencia de colleche por entendeche da gravación.
9-. L. 16. En Suarna (77), manche.
I7-. P. 23. -[s] /
9 bis-. L. 26. En Láncara (26 e 29), vendiche / vendiches. A desinencia -che é
o normal nas persas de idade avanzada. I8-. P. 32. En Goián (125), coll(é)ste // coll/ é/stes.
3
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 145
Partiu.
o° ) I
on
r /Jxa
o
^^..^.^.^^......•
ra
270
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 145
Parfiu.
[par'tiw] O
lpar'tiol
[par'ti] 0
[par'tew] •
NOTAS
1-. C. 7. Na Comarca Ferrolana (182), viveu. 10, O. 12. VR [a) / [e). Véame mapa 125. nota 5.
2-. C. 12. VR [ae]. 11-. P. 2a. Suponse a existencia de parten por descubreuse dz gravacidn.
3-. C. 16. VR [a] / ae] //e/. 12-. P. 9. Rexistrouse VT i en partiu, sallo, riu, viu (de "ver", que no TP é
da C-IR) pero ouiu / oueu.
4-. C. 22. VR [a] / [a] / [e]. Vexase mapa I25, nota 2.
13-. P.32. En Goián 6I25), partiu; pero en "Habla de Cojan" (202),
5-. C. 22c. Supone a existencia da P 3 partí polas formas da P3 ofrecise arrepentiouse, saliou, sintiou, subiou. Váyase mapa 55. nota 13.
"ofreceuse", rompí "rompeu", erguí "ergueu". Este eunto queda na área
14-. A. 1. En El Franco 6192), sallo.
na que a VT e da P3 do lP da C-I1 e a VT i da P do IP da C-III se
neutralizan en i. Véxase mapa 55, nota 4.
I5.. A. 6. No Valledor (299), vivís / vivía.
6-. C. 24. VR [at / ta) / [e].
16-. L. 1. A VT i é a carscterística do aneares, mesuro na P3 do IP da C-I1
7-. L. 14. En Begonte, parten // pattia Nos textos dialectais deste concello (véxase mapa 55, nota 17). Nos textos de Etnografía hai exemplos da
hai monos exemplos de formas con VT e, e ningún con i: abren, beben, forma en -la' parlo (239.32), subiu (268.I), cunseguiu 6268.8),
(de "vivir"), coinciden, descubren, pareo, salen, sirbeu (Begonte, 54). vistiuse (268.33). Na P 3 do IP de ver anotouse a forma viu (269.17),
Na xente nova alternan as VTi / e resta persoa. pero tarnén veo con VTi e ("foi catá-lo rapaz ia veulli un pollo na cabezal
rapaz", 267,32-33).
8-. L. 29. Para a VT en Banxa Maior-O Cebreiro váyase mapa 55, nota 10.
17-. Z. 2. No cuestionario do ALGa, partiu, sabio, etc. , pero nos textos de
Lubián anotamos pediou (56.2), seguiou (59.26 e 63.23) e xunciou
9-. L. 37, 0.9. VR (a] / [ae] / [e]. Para 0.9 véxase mapa 125, nota 4. (61.15).
271
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
494
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 259
Fixen.
['fifeg] o
['filgeg]
['fiSegl ®
('ftseg]
['fiñJeg]
['fiYeg]
['fihel]]
['fiheg]
['f3gheg]
['fiel]]
['fieegl o
['f%) c
['fize]
['filiel •
['fiel 0
['feeeg]
NOTAS
1-. L. 4 e L. I4. En Aran. (22-23) e Begonre 664), RTP f -. 9-. O. 30. En Ver*: (149), RIP fix-.
2-. L. I6. En Suarrto (92), RIP fu- í fic-. 10-. P. 32. En Goián (152): fixen, fixeste ll -es, Jiu, I amos, fixestes
-ésteis, fixaron. VT tónica P2, P5 (e).
3-. L. I9. Nos textos de "Negueiri" RTP fec-: fecen 6314.57), fec(é/ron
6320.257), fee/é/se 6316.I16). II-. A. 1. En El Franco (201-202), fixen, fixiche, fixo l fexo. No resto do
TP, R fu- e VT (é).
4-. L. 26. En Láncara (34), RTP fix-.
5-. L. 29. En Barxa Maior-O Cebreiro, RTP fix-: fixen (Falo o fistor, 12-. A. 6. No Valledor (317), IP finen, faíche, fexo, fa(é)mos, fa(é)stes,
40.I8), fueron 633.33), fixese 675.5). fa(é)ron; IPP fa(é)ra, etc.; SxPI, fa(é)se, etc. Rexístrase Río, no TP
en xente maior de lugares da Ser, na zona de palatalización (I->ll-;
6-. O. 16. En Ambía, RTP fix-. -fixen, fixiche, fexo, fu(é/mos, fix(é)ra, fufé/se...(318). -I)>l;
7-. O. I7. Nos Contos Vianeses, RTP fic- / fix-: fixen (I87.15, en
Fradelo-Viana; 189.16, en Bembibre-Viana), fixeche (I69.8, en 13-. Le. 1. En Etnografía, fue / fice (35.35). Nos textos encarnes desta
Bembibre); fizo 6187.5 e I88.I0 en Fradelo; 51.8 e 189.I3, en monografía, RTP fic- / fu-: IP fizo (262.12, 266.4, 268.I4, 268.15,
Bembibre); fueron (83.33, en Carracedo da Sara-A Gudiña); ficeran 268.22. 268.28, 269.20, 270.8, 270.28) / fixo (261.15), ficemos
(77.34, en Bembibre); fueran (87.28, Carracedo-A Gudina); /ices, (1613). fueran (266.21/ fixeron (92.31-32) l fueran (166.27); [Link]
(109.27, en Pentes-A Ondina). Nos Congos de cregos tamén RTP f - / ficesen (183.28).
fu-: ficen 6I4.38, I5.2), ficeche (15.2); fixeche (36.I3); fina (30.21), En Aneara, IP fice (141), ficiches (173. nota 126) l Meche (7I); IPP
fixo (35.34), ficeron (t5.I3, 22.11, 27.29, 27.38), fixeron (44.24, [cera (t53).
47.I3). ficera 627.29, 30.16), fixera (40.13), Mese (21.33). fines,
6I6.22, 29.18). 14-. Le. 5. En Castroquilame-A Ponte de Domingo Flórez, fice (vexase
napa 50, nota 4): na Ponte de Domingo Flórez, fixin ("El Perfecto",
8-. O. 29. En aldeas próximas RTP 60).
495
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 260
Fixeches.
O ^`
La ^
1 L• • l
to r
^ L> c.
! O
9 `•--.,0 L9 , --
C 9>
01[]11#O / \^ ^é
^^^ ^^
C -'f ^^ O
C14J p ln
O L,]
• t,° *o', • ^4^ L,a 1
^ cw • O
^^^ ^ 1.
C19C a0 ^y `
Q n^ c ■
^
)^
u>
Lu 0 lia L^ ^
^tc . t:^ ^_ L ,a DIO 1, 9.-
1
•
y^ :ID ^ ^ C23 f/0 Oi ^ ^t^t
\ C>• Ca> O^ Ca 11 O• >
,Y_ Ca l i ^, ^ ^.
•
^ C33 il`^ - ^ , 221 ‘-19/
cn m
^^^■ ca9 ^ - ^ •
•
e
• ,;^ •
`c90.`^^_ -- '. Lv ^^
L1E
.29
'
O; )
O
^
ca
cm 010 ¡\ ') LE, 2-
^.[^^r L. c - •` :^4 L ]9
PI \\\ •• L3 D
^ ^C9• ■,^^^^^` ■•
^ P• O • , Ll, • O
LE 2
•O L 32
CÑ' ,<" • • P•
L3•
O L13
00 0
S 9 P ,O .0 • \ LE
'
.1C19:111
/\ Pn _^í
,f _ \
RJ
ay -. LIS O
LES
•Q•\^, '>
C.
-.r,
■^^ 3•
,,
P! ^^Y
• ; -;•
• 1 O]
C
T\
O
La
¡\
... 4/.. ,O
O^
O3 1.
LE• V
^._. Ir K
^ .n(1\•Oe,#.3^--,,
O • (^ ;-®
' __ ^ O (\
09^
II
^ LJ{a
• 91.1P1 10^ ^ ^ /
APIO/9..- O> ^^
On
,
012
"
p {-^^ ° ^^- C.•\\ ,t. R/ 90
ñ ^ °^ pm
^ ^T í\.
, PMO
P]• ^^
?Q.^]
0,9
^^ R-^á^••
Oi> I2
Ul¡`, ''----
^J ^.! O Ni `'
^v * o •
i »`•. ^
.a P19..... • • • y
M . ........: 020022
• oat C
4 +5 m 1 oaa ^ )•
1131Pa
^
O óu ; L - ^^ .
on "^ a]
t^. 9/47.4 SO O 27 110., .... .... •■• ... •
I:/.,1 ^l •030 ••
• .•.:
4%
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 260
Fixeches.
[fi'Jctf e] O [fi'yctfe]
[fi'Jct[es] • [fi'yetfes] •
[fi'Jictlel] [fitctfes] •
[fi'sctfe] [fi'ygtfes] "
[fi'§e.t[es] [fi'yetfes]
[fi'Jetfe] o[fi'gtf e] o
[filetes] •
[fi9ctf e]
[fi'J9etfe] e [fi'9etfes] •
[fi.'setf e] ®
[fi'Aeste]
[fi'Jitf e]
[fi'6estes] •
[fi'Jcste] 0
[fi9itf e] --
[fiJestes] ■
[fi8ctfe]
[fifscstes] 0
[fitieste] A
[fi'sestes] m
[fi'zeste]
[fi'sestes] ■
[fi'Jeste] m [fa'8itfe]
[fi'Jestes] A [fa'itfe] O
[fifcte5] rt [fide] e;
[fa'6iste]
NOTAS
t •. P. 32. Para GoiÑn véxase mapa 259, nota 10. 4. Le. 1. No ALGO P2 ficeche I fixeche con VT [é]. En ancarés, ficiches /
ficeche. Véxase mapa 259, nota 13.
2-. A. 1. En Et Franco 6201), fxiche.
5, Le. 5. En Castroquilame-A Ponte de Domingo Flórez, ficeste e na
3-. A. 6. No Valedor 6317), falche. Ponte de Domlngo Flórez, fixeche ("El Perfecto'. 60).
49,
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 307
Oíde.
C et
L 16 l 15
Z.--"S- C22 C 23
c 2.
C25 C 26
C2
^29- C 30 C 31
L 22
C33
39,
-
C 35
C 36
L24 L25 DA\
^ L 26 H l 2'
C 39
C42 pt
L28 ` DO LE
04:1'
Ca^
PR \ ^
1251
L 10
C)363/ PS E+-91' PS ^ L31 OA
LE 2
¡1('7_^1^LA ^fP 6
/^P)^ •
e
P9
JL eB^ V i L_ I
L33 Q
L 39
P90. LE3 LEO
^ / JS
C.99 P10 ^-- ^^^] LJ)
^P13^f CY^ ^ í^]
-- 0 1 "1"',.. ^ \ 38
- ,l ^ P6 PN 02 t' L39 •n• 03 ■A
PM ./... 0• LE
v ^^-. f
417
)0 5 06
?\ % Q l
09 \
nn
pp\ fa 0) 1 v
`
%'J
^ P2tMr/ , - 0. 012
^ l ^
u P22 014 013
¢ ¡ ' P2 9^EJ
P26 L,
P213^
II'
ole 0 16 0" z,
N
P29 P30rr rr r Q )
022 021 :, ) z^
02.
....`z'.
Dv
029
590
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 307
Ofde.
[Oil e [ow'J3ej]
[o'ill o
[DI]
[o'i]
[o'ir] o
[o'ir] f
[o;jej]
NOTAS
I-. Para a rea/ización fonética do n do R véxase mapa 308. 5-. P. 32, En Coidn (Ad.). ouvinde.
2-. C. 28. En Sobrado (34), nfde I nf, con VR I^I 6-. A. t. En Et Franco 6209), ¡n /fde.
3-. L. 4. En Aratat (26), oído, t of. 7-. A. 6. No l'attednr (337), auAtUde n "(de.
591
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 386
Trouxen, -eches, -o, -emos, -estes, -eron.
4 ^
1,410
0* A^ /^/ ^
J ^QK O j
%` ^i,° Q ^ ^ p ^^ Q .
.
1
ti
^e^^^^
^ ^ 0•14
1.
.
^) 2> 0^
.01
®^ ^
t —,
4^^ 0 ^ 2 0 }^.
^ Q ^% ^ ^' ^ ^
i ' ^` (
^^ p •, p ¡'
''-r-''♦ "0.*
+ Ç
<5410 ^. 4 ^
OR^i
0 p^!^ i'
^ 01 1
^^,•♦^,^ ^ ^^^• p Óp^pO•¡ ^__ ^
^ >, ,0^
^ Z5`,> .p^ ^ ,
_
^.lv ; ^
r m.
{
•-* ,,;(4 4
^r` ^ `s,
^ `^- a4
;^
a ^^, ^, N^♦ ó^^^ ^
u` Q .,
^a^/^
^ `^ ^ %
• p
« ^'' ^^.-^ 0 0^ f
py ^ ^^i' ^
Z
^^ S 1 ^^ ^ p ^^^••.
748
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
MAPA 386
Trouxen, -eehes, -o, -emos, -estes, -eron.
NOTAS
Para • realización fonética x de trouxen e do g de trougen vexania 19-. P. I8. P3 trúio. Nas PArriz. do TP, R tru-.
mapas 237 e 85, respectivamente.
20-. P. 2I. P3 rato; nas PArriz. do TP, R trui- / tru-.
Pan o R da P2 , P4 , P5, P6 véxase a P I e a P3 ; para os demais
c onstituíntes véxanse mapas 260-264. 21-. P. 26. P3 ralo; nas PArriz. do TP, R tru-.
C. 7. Na Comarca Ferrolana 6I92), RTP trota-. 22-. P. 26b. P3 trúio / tróio; na PArriz do TP, R tru-. Tamén R trux-,
segundo o informante.
C 20. En Feás 6I24), RTP troux- t troug-. Pan a gheada [h] / (81 /
(11) véxase p. 28 data monografía P. 29. P3 trúio / trúo; nao PArriz. do TP, R trui- / tru-. Tarnén RTP
23-.
trux-.
5-. 4r. 28. En Sobrado 638), RTP troi[s]- /trou(x) /-.
6-. L. 4. En Araste 630), RTP trova I trougu-. 24-. P. 32. En Goián 6156), RTP ras- l tru[h].. IP traren / tru(h)en,
trux[é]ste / tru(hjé)ste, raxo / tru/h/o, raxamos / tru(hjá)mos,
trsa( ) sea /t/trrua(hi¡o)senfd,./t
7-. L. 14. En Regoste 670), RTP rota-.
8-. L. I6. En Suarna 6I0I), RTP troux- / trono-. 25-. A. I. Neste punto do ALGa P2 trouxiche / triche, P3 tronzo, P4
tr(é)mos / troux(é)mos, P5 tr(é)stes; P6 troux(é)ron. No IPP e
9-. L. 26. En Untara 642), RTP troux-. S%PI, R r- // rola-. En El Franco (204-205), no IP, P I trouxen I
tris, P2 trouxiche, P3 trouxo; na P4 , P5 , P6 e no IPP e SxPI, R
I0.. L. 29. Nos textos de Barxa Maior-O Cebreiro, trou(h)éron (Falo o troux- /tr-.
futor, 95.9).
26-. A. 3. P3 rougo; na PArriz do tP, R rae, VT i en traguiche; (é) cuan
II-. L. 36. En Seteventos (1, XXXVI), no IP, R vota- / rouga-, aínda restantes PArriz.
que raro; tamén trough-, tan gheada.
27-. A. 3. P3 trouxo; nas PArriz. do TP, R tra . . VT i en tralche; (] nos
12-. O. 8. No 1P o R é troux- / trougu.; no IPP e no SxPI o R é ro- /
tragu-. demais PArriz.
13-. O. I6. En Arabío (42), RTP troux-. 28-. A. 6. P2 tralche, P3 rotas. Na P4 , P5 , P6 tra(é). // troux(é) -; este
doten R tomen no IPP e SxPI. No Valledor (322). IP trouxen,
14-. O. I7. Nos Costos Vianeses, trougo en Bembibre-Viana 689.32). tralche, rotas, tra(é)mos, tra(é)stes, -/é/ ron. As formas
Nos Costos de cresos, trouxo (36.29). troux( é)mos,-e(---)é(r)éstoc.r-na(eaé,s.,-,
etc., con R forte trota- unicamente se rexistran nalgún informante de
15-. O. 30. En Verlo (151) o IP ten dobre radical, troux- / trougu-. No idade avanzada.
paradigma do IPP s6 aparece trono-. Sen datos do SxPI.
29-. A. 7. 0 tralche // trouguiche, P3 trono, P4 troug/é/mos, P5
16-. P. 5. No Val do Toxa (17), trou(h). troug/é /stes, P6 troug(é)ron. No IPP e SxPI, R tr- // trougu-.
17-. P. I2, P. 15. P3 trúío; nos PArriz. do TP, R tru-. Tomen R trux-, 30-. Le. 1. En Ancores íI25.6), truxo.
especialmente na xente nonª.
3 ) -. Le. 5. En Castroquilame-A Ponte de Domingo Flórez, trougue.
18-. P. t6. R trui - / mis- en todo o TP. Vexase napa 50, nota 4.
749