0% encontró este documento útil (0 votos)
6 vistas39 páginas

Atlas Lingüístico Galego: Morfología Verbal

El Atlas Lingüístico Gallego, iniciado en 1974, se centra en la morfología verbal y contiene 430 mapas basados en una encuesta de 2,711 ítems. Este primer volumen incluye materiales primarios, secundarios y bibliográficos, organizados para reflejar variaciones lingüísticas en Galicia. La cartografía presenta formas conservadoras, variaciones fonéticas y formas innovadoras, facilitando el estudio de la lengua gallega.

Cargado por

soy_humana
Derechos de autor
© All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd
0% encontró este documento útil (0 votos)
6 vistas39 páginas

Atlas Lingüístico Galego: Morfología Verbal

El Atlas Lingüístico Gallego, iniciado en 1974, se centra en la morfología verbal y contiene 430 mapas basados en una encuesta de 2,711 ítems. Este primer volumen incluye materiales primarios, secundarios y bibliográficos, organizados para reflejar variaciones lingüísticas en Galicia. La cartografía presenta formas conservadoras, variaciones fonéticas y formas innovadoras, facilitando el estudio de la lengua gallega.

Cargado por

soy_humana
Derechos de autor
© All Rights Reserved
Nos tomamos en serio los derechos de los contenidos. Si sospechas que se trata de tu contenido, reclámalo aquí.
Formatos disponibles
Descarga como PDF, TXT o lee en línea desde Scribd

ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO.

VOL I
MORFOLOXÍA VERBAL
Francisco FERNÁNDEZ REl
Instituto da Lingua Galega

LABURPENA

Galiziako barruti linguistikoari buruzko atlasa 1974 urtean hasi zen egiten, 167 puntutan
ezartzen den 2.711 item dituen inkesta baten bidez. Lchenengo alea aditz morfologiari dagokio
eta 430 mapaz osatuta dago; hiru materiale mota jasotzen ditu: lchen mailakoak, puntu guztiak
jasotzen ditu; bigarren mailakoak, inkesta sakonagoen emaitza direnak, zalantzak argitzeko edo
paradigma gebiago lortzeko; eta bibliografia, oharren hidez jasoa. Mapen antolaketak forma
kontserbadoreci ematen die lchentasuna, gero aldagai fonetiko edo azcntuzko aldagaiei, eta
azkenik forma berrienei, jatorrizko formarengandiko aldaketaren arabera.

SUMMARY

In 1974, preparation of an atlas relating to the Iinguistic area of Galieia began witb the dra-
wing up of a questionnaire of 2711 items, applied to 167 points. The first volumc deals with ver-
bal morpbology and consists of 430 maps tbe preparation of wbich has been made with three
types of material: primary material which was collected in all areas, a secondary material, being
tbe fruit of more in-deptb surveys in order to eradicate doubts or obtain a greater number of
paradigms, and bibliographical material which goes beyond the limits of tbis paper. The organi-
sation of the maps gives first place to conservative forms, and then to phonetic or accentual
variations, and then to innovative forms in accordance with the degree of distance with respect
to their original form.

IKER 7, 357-395

[1] 357
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI

1. Necesidad de un atlas gallego

En 1944 Dámaso Alonso iniciaba la publieación de una serie de artículos


sobre problemas, fundamentalmente léxicos, del gallego hablado en la zona
asturiana occidental comprendida entre los ríos Navia y Eo, basándose en
materiales que él mismo había recogido in situ. Este ilustre lingüista naeido
en Madrid pero con antecedentes familiares a ambas orillas del Eo, río que en
su tramo final establece el límite administrativo entre Asturias y Galicia, en
1957 en su monografía "El gallego-leonés de Aneares" se quejaba de la penu-
ria de investigaciones sobre el gallego de Galicia eon estas palabras: "No
sabemos apenas nada de lo que es la verdadera imagen de la rica variedad
fonética en el gallego hablado en Galicia. Es lamentable el eontraste entre la
escasez de estudios lingüísticos gallegos, hechos con criterio científico, y el
enorme y fructífero esfuerzo de los especialistas catalanes"".

Años después, en 1962 Dámaso Alonso denunciaba una vez más el enor-
me atraso en la investigación sobre el gallego moderno, afirmando que su
fonétiea era una incógnita, por lo que era preciso llevar a cabo una recogida
sistemática de materiales2 . Al mismo tiempo otro lingüista madrileño Alonso
Zamora Vicente, que había publicado trabajos sobre los prineipales fenóme-
nos dialectales de la lengua gallega (seseo, ]95]; gheada, 1952: terminaeión
-ao, -an, 1953)3 en 1963 se lamentaba igualmente del abandono de los filólo-
gos para con la lengua gallega frente a la extraordinaria pujanza de las investi-
gaciones sobre áreas eomo la leonesa, la aragonesa y la andaluza4.

Todas estas críticas estaban plenamente justificadas en los años sesenta.


La práetica ausencia de investigaeiones sobre el gallego explica que para la
romanística esta lengua no existiese más que como mero satélite del portu-

I. La cita corresponde a D. Alonso, Obras completus L. Estudios lingüísticos peninsua-


res, Gredos, Madrid, 1972, 317, nota 2. La investigación sobre el ancarés fue presentada en
1957 en el III Colóquio tnternacional de Estudos Luso-Brasileiros (Lisboa) y publicada por pri-
mera vez en 1959.
2. "He aquí una enorme dificultad, porque debido al increíble atraso de los estudios de
lingüística gallega, esta lengua, en su estado moderno es casi una incógnita; lo es, desde luego,
su vocaItsmo. Falta casi completamente una recogida sistemática de materiales: labor de años.
Cuando se compara con el catalán, el balance es desconsolador: imposihle imaginar en Galicia
gramáticas como la de Moll, o como la de Badía, con su atención constante a la fonética, aun en
menudas variaciones dialectales" (Obras completas, 1, 31).
3. Los estudios de A. Zamora Vicente sobre fenómenos dialectales del gallego se reedi-
taron en la colectánea del autor Estudios de dalectología hispánica, anexo 25 de Verba, 1986.
4. En su artículo "Los grupos -uit-, -oit- en gallego moderno. Su repartición geográfica",
en Boletim de Filologa, 21 (1962/63), 57-68 afirmaha: "Es verdaderamente asombrosa la deja-
dez de los jóvenes filólogos en cuanto al gallego se refiere. En estos últimos años, el conoci-
miento de otras áreas dialectales (leonés, aragonés, andaluz) se ha extendido extraordinariamen-
te. No así el del gallego, que sigue prácticamente olvidado" (p. 58).

358 2]
A TLAS LINGÛÍSTICO GALEGO. VOL I MORFOLOXÍA VERBAL

gués, e incluso del español, como se puede apreciar consultando eualquier


manual de lingüístiea románica, clásico o moderno.
En mayo de ]971 se creaba en la Universidad de Santiago de Compostela
el ILG (Instituto da Lingua Galega), organismo supradepartamental que tenía
como fines inmediatos el estudio, la promoción y el cultivo de la lengua galle-
ga, así eomo la investigación sincrónica del gallego actual. De acuerdo con
este segundo objetivo, en ]974 el ILG proyeetó la elaboración de un atlas de
todo el dominio lingüístico gallego, para el cual se redactó un euestionario de
2.71] preguntas, muehas de ellas con respuestas múltiples.
Se estableció una red de ]67 puntos, con la siguiente distribución geográ-
fica: 49 en A Coruña, 39 en Lugo, 3] en Ourense y 33 en Pontevedra, a los
que hay añadir los puntos correspondientes al gallego hablado fuera de los
límites administrativos de Galicia (7 en Asturias, 5 en León y 3 en Zamora).
Constantino Gareía González, Catedrático de Filología Románica y
Antón Santamarina Fernández, en aquel entonces Profesor Adjunto de la
misma diseiplina, fueron los directores del proyecto del ALGa (Atlas
Lingüístico Galego), mientras que Rosario Álvarez Blanco, Franeisco
Fernández Rei y Manuel González González, recién licenciados en la sección
de Filología Románica (Subsección de Español), llevaron a cabo la investiga-
eión de eampo entre 1974 y ]976.
En julio de ]990 se publicó el volumen I del ALGa5, eoordinado y redac-
tado por F. Fernández Rei, con la eolaboraeión de Carme Hermida Gulías y
Ma das Dores Lagarón Ron, lieeneiadas en Filología Hispánica (Subseeción
de Gallego-Portugués).
En la presente comunicación me referiré en primer lugar a los tipos de
material verbal existentes en este volumen del ALGa, para a continuación tra-
tar con más detalle aspectos relacionados eon la cartografía de este material6.
Práeticamente todos los ejemplos de mi exposición se refieren a mapas que
figuran fotoeopiados en el dossier que se les ha entregado.

2. Material verbal del ALGa


El primer volumen del ALGa consta de 430 mapas, de ellos 428 de mor-
fología verbal y 2 fonéticos (mapas 85 y 86, gheada y seseo de agradezo),
relativos a los dos fenómenos fonéticos más importantes de la dialectología
gallega, que aparecen en el radical de varios verbos analizados. La inclusión

5. Instituto da Lingua Galega, Atas Lingüístico Galego, Vol. t, 1 y 2 Morfoloxía verbal.


Fundación "Pedro Barrié de la Maza, Conde de Fenosa", La Coruña, 1990.
6. Sobre la metodología de este volumen presenté la comunicación "Atlas Lingüístico
Galego. Vol. 1. Morfoloxía verbal" en el XIX Congreso Internacional de Lingüística e Filoloxía
Románicas (Universidade de Santiago, 4-9 de setembro de 1989).

]3] 359
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI

de estos dos mapas fonéticos permite economizar formas en la leyenda al no


tener que transeribir en muchas ocasiones la realización fonética de la gheada
y el seseo.

El material verbal eartografiado y analizado en todos estos mapas es de


tres tipos (primario, seeundario y bibliográfico), que se corresponden cronoló-
gicamente eon tres fases diferentes.

El material que denominamos primario fue recogido en toda la red de


puntos del ALGa en el período ]974-76. Se utilizó para ello un euestionario
de 30 verbos regulares e irregulares, completado con material de las grabacio-
nes magnetofónicas realizadas en gran parte de esos puntos, con la finalidad
de ampliar la informaeión del cuestionario.

EI material secundario aparece para mejor delimitar una isoglosa o para


dar información de formas no registradas en los ]67 puntos primarios del
ALGa. En el volumen I figuran 26] puntos secundarios, que van siempre
acompañados de una letra, que sigue a la numeración correspondiente al
punto primario más próximo (C.2a, C.2b, [Link], [Link]). Una pequeña parte de
este material se recogió al mismo tiempo que se cubrían los cuestionarios del
ALGa, pero la mayor parte de la información procede de grabaciones del
Archivo Dialectológico del Instituto da Lingua Galega, efectuadas entre ]977
y ]984, así como de encuestas realizadas ad hoc para este volumen verbal en
el mismo período.

La red de puntos secundarios es totalmente aleatoria, y únicamente en


alguna eomarca, como A Terra Cha (Lugo) y O Baixo Miño (Pontevedra), la
existeneia de puntos seeundarios no es fruto del azar. La comarca del Baixo
Miño, en el tramo final del río, presenta una gran concentración de puntos,
con abundante informaeión que reeogí en el verano de ]98] a partir de graba-
ciones y euestionarios idéntieos a los de la red primaria del ALGa. Se trata de
una comarca con rasgos lingüísticos propios, unas veces comunes a áreas geo-
gráfieamente extremas y otras veces presenta fenómenos insólitos, siendo el
más peculiar la diptongación de e abierta en ie, ia en algún punto, con reper-
cusiones morfológieas especiamente en la vocal temática.

Un tercer tipo de material, que apareee siempre en notas y nunca earto-


grafiado en los mapas, fue expnrgado de publicaciones dialectales, de colec-
ciones de textos orales y de memorias de lieenciatura inéditas realizadas en el
Departamento de Filología Romániea de la Universidad de Santiago y en el
Instituto da Lingua Galega. Son 33 obras, easi todas publicadas o realizadas
en los años setenta y ochenta, si bien a veees se trata de investigaciones edita-
das años antes de proyectarse el ALGa.
360 4]
A TAS LINGÜÍSTICO GALEGO. VOL I MOREOLOXÍA VERBAL

3+ Cartografía del ALGa

3.1. Tipos de mapas


Del total de 430 mapas del volumen I, 88 son mapas sencillos de media
lámina, eon eseasas variantes de la forma verbal preguntada, como se puede
apreciar en el mapa 50 (collín). Otras veces estos mapas sencillos comple-
mentan alguno de los 342 mapas de lámina completa por cartografiarse en
ellos únieamente algún constituyente relevante, tal eomo oeurre en los mapas
5 bis y 5 ter en los que, en eierto modo, se sintetiza el mapa 5 (cantabades).
Los mapas de lámina eompleta son mapas generalmente eomplejos, usa-
dos cuando una forma verbal presenta múltiples respuestas, pero también
euando se registran escasas variantes con distribueión irregular. La maqueta
final del primer volumen del ALGa hizo que se reconvirtiesen en mapas de
lámina eompleta algunos qne en principio eran seneillos, como ocurrió con el
mapa ] (canto, -as, -a, -amos, -an).
Estos mapas de lámina eompleta pueden ser de tres tipos. Un primer
grupo de 38 mapas presentan isoglosas y signos, eon trancripción fonética del
la forma más eomún de un área delimitada por una isoglosa. Véanse al respee-
to los mapas 2 (cantades), 4 (cantabamos), 2] (cante, -es, -e, -emos,-en) y
]45 (partiu).
Un segundo grupo lo constituyen 72 mapas con signos en eada uno de los
puntos investigados, como se aprecia en los mapas 5 (cantabades), ]4 (canta-
rades), 54 (colliches) y 386 (trouxen, -eches, -o, -emos, -estes, -eran). La
eompleja irregularidad registrada en algunos verbos se salvó utilizando signos
(oíde).
de diferentes eolores, tal como puede verse en los mapas 260 (fixeches) y 307

Además, tal como indiqué anteriormente, hay mapas de lámina completa


que van acompañados de otros de media lámina en los que se cartografía
algún constituyente verbal de espeeial relevancia. Así ocurre con el mapa 5
cantabades, qne lleva eomo complementarios los mapas 5 bis y 5 ter referi-
dos, respectivamente, a la aeentuaeión y a la distribución del sufijo número-
persoal; y lo mismo oeurre eon el mapa 54 (caniches), al quel anteceden tres
mapas de media lámina en los que se eartografía la distribución de la vocal
temátiea ile (mapa 5l), la distribueión de la desineneia -che- palatalizada /
-ste- etimológica sin palatalizaeión (mapa 52) y la ausencia o presencia de -s
final en esta segunda persona del pretérito perfecto (mapa 53).
EI tercer grupo lo constituyen los mapas de lámina completa en los que
figura transeripta fonéticamente en el eentro del mapa la forma verbal más
extendida. Se utilizan, además, signos para marcar las variantes de la forma
generalizada, o bien la coexistencia en un mismo lngar de la forma más exten-
dida y otra u otras diferentes. Véase al respecto el mapa 259 (fixen).

]5] 361
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI

3.2. Leyenda y signos


Las formas verbales que aeompañan los números con los que se eneabe-
zan los mapas corresponden a los paradigmas verbales de las Normas orto-
gráficas e morfolóxicas do idioma galego (1982), elaboradas por el Instituto
da Lingua Galega y la Real Academia Galega y posteriormente oficializadas
por la Xunta de Galicia.
En la leyenda de la dereeha de cada mapa apareeen transcriptas fonética-
mente todas las respuestas relativas a la forma o formas verbales del mapa en
euestión. Con freeuencia figura en nota una respuesta que solamente se regis-
tró en un punto, en especial si esa variante es fonétiea y no morfológica.
La distribución general de las formas transeriptas es la siguiente: aparece
en primer lugar la forma más conservadora, seguida de las posibles variantes
fonéticas y acentuales; a continuación figuran las formas innovadoras, con las
correspondientes variantes, obedeeiendo su orden de colocación al grado de
alteraeión en relaeión con la forma originaria. Véase al respecto el mapa 4
(cantabamos), con tres formas (cantabamos, cantábamos, cantábanos) y el
mapa 5 (cantabades), con una leyenda más eompleja (cantabades, cantába-
des, cantabandes, cantábandes, cantabais, cantábais, cantabás, cantabas).
Cuando apenas se registró la forma conservadora, se alteró este esquema,
pasando a eoloearse en primer lugar la forma innovadora y mayoritaria con
sus variantes, tal como ocurre en el mapa 50 (collín), en el que la forma con-
servadora collí solamente aparece en algún punto del gallego oriental.
Los signos "blancos", esto es, los signos que presentan únicamente el
contorno de una figura, se utilizan generalmente para representar formas con-
servadoras, mientras que los signos "negros" (figuras pintadas en negro u otro
eolor) indican innovaciones aeentuales o morfemáticas, eomo puede apreeiar-
se en el mapa 4 (cantabamos) o en el mapa 145 (partiu). Esta distribución no
pudo conservarse en los mapas con muchas variantes: en la leyenda de los
mapas 5 (cantabades) y ]4 (cantarades) los signos "blancos" aparecen con
las formas conservadoras acentualmente, pero innovadoras en el sufijo núme-
ro-personal (cantabandes, -abais, -abás; cantarandes, -arais, -arás), mientras
que los signos "negros" marean desplazamiento acentual a la vocal temática
(cantábades, -ábandes, -ábais, -aras; cantárades, -árandes, -árais, -aras).
En la leyenda el primer signo es siempre un círculo "blanco", utilizándo-
se, por lo general, unha figura geométrica distinta cuando hay que marcar
cambios en los constituyentes verbales. En los mapas 2 (cantades), 5 (canta-
bades) y ]4 (cantaramos), las alteraciones en la figura geométrica sirven para
marcar distinto sufijo número-personal (-des, -ndes, -is, -s). Por otra parte, en
los mapas 2 y ]4, por ejemplo, se utilizan signos derivados para señalar unha
innovación en la voeal temática (cantèis, cantérais, eon e abierta), en el sufi-
362 ]6]
ATAS LINGÛÍsTICO GALEGO. VOL t MORFOLOXÍA VERBAL

jo modal-temporal (cantáredes) o en el sufijo número-persoal (cantaides). En


estos easos las alteraeiones son irrelevantes dialectológiea y morfológicamente.
En el mapa 21 (cante, -es, -e, -euros, -en) el cambio de círeulo a cuadrado
indiea alteración en el sufijo modal-temporal (cantèmos), eon timbre abierto,
propio de un área dialeetal de cierta extensión geográfica. En el mapa 54
(colliches) el cambio de figura puede indicar distinta marea de número y per-
sona, como se observa en colliste(s) respeeto de colliche(s), diferente voeal
temática (colleche, -es) o bien cambio en ambos constituyentes (colleste, -es).
En el mapa 259 (fixen) los cambios de figura obedeeen a variaciones en
la consonante del radical (figuen, ficen), mientras que en el mapa 386 (trou-
xen, -eches, -o, -emos, -estes, -eron) los cambios de figura y las combinaeio-
nes de signos "blancos" y "negros" indican alteraeiones en la voeal o en la
consonante de la raíz, o bien en voeal y eonsonante radieal a la vez.
En los mapas de eolores (260 fixeches, 307 oíde) las alteraciones en la
raíz se indican con diferente color, mientras que los signos hacen referencia a
los demás constituyentes verbales, respetándose el principio de a igual consti-
tuyente, igual signo.

4. Notas verbales
El material eartografiado en el volumen I del ALGa se acompaña de más
de 4.000 notas, unas de carácter muy general, otras relativas a puntos prima-
rios y secundarios de eada mapa y unas terceras de tipo bibliográfico. Todas
ellas van colocadas en la página de la dereeha, debajo siempre de la leyenda
correspondiente a eada mapa.
Las notas de tipo general, qne aparecen en primer lugar, se refieren a
fenómenos fonéticos o morfológicos cartografiados en otro mapa. Unas remi-
ten a fenómenos fonétieos importantes dialectalmente, como la realización
fonética de la prepalatal fricativa sorda x y la gheada (cf. mapa 386, nota l) o
al seseo y a la voeal paragógica de los infinitivos. Otras notas hacen referen-
cia a eonstituyentes verbales sin variaeiones formales, que resultaría muy rei-
terativo cartografiar, en especial el sufijo número-personal en la primera y
segunda personas de plural, si bien pueden referirse a los demás eonstituyen-
tes verbales (cf. mapa 386, nota 2). Algunas otras indican la proeedencia del
material, en espeeial cuando no eorresponde al cuestionario verbal del ALGa.
Las notas específicas de un punto primario o seeundario pueden indicar
variantes fonéticas de un constituyente verbal (cf. mapa 2, notas 9 y 10) o
bien formas divergentes en un mismo punto en verbos de la misma conjuga-
ción, que pueden presentar diferentes constituyentes (cf. mapa 2, nota 15 y
mapa 54, nota 12), indicándose muehas veces en estas notas la procedencia
del material (euestionario o grabación), pues esto puede expliear la divergen-
eia de constituyente (ef. mapa 54, nota 7). Otras notas pueden indicar ausen-
[7] 363
FRANCISCO FERNÁNDEZ REI

cia de informaeión en un punto primario, o bien la nota es una explicación


pertinente ante la preseneia de una forma totalmente insólita (cf. mapa 145,
nota 5).
Las notas bibliográficas, correspondientes a las monografías dialectales a
que me he referido más arriba, dan por lo general información nueva sobre un
lugar que no figura ni en la red primaria ni seeundaria de puntos del ALGa.
Estas notas, que aparecen siempre intercaladas entre las correspondientes a
los puntos cartografiados en eada mapa, a veces informan de fenómenos no
registrados en la red del atlas, como es la diptongaeión de e abierta en el sudo-
este de Pontevedra en el lugar de Goián (mapa 35, nota 7 y mapa 73, nota 4) o
el sufijo número-personal -es de falaes en puntos del gallego de Asturias (cf.
mapa 2, nota ]3).
Normalmente las notas bibliográficas amplían la información del ALGa,
bien ayudando a mejor delimitar una isoglosa (cf. mapa 4, nota 4 y mapa 145,
nota 7), bien señalando la existeneia de un fenómeno fuera de un área en la
que es propia, como ocurre con la vocal temátiea i (en lugar de e) en formas
como colliu, bebiu en Goián, en el Baixo Miño pontevedrés (mapa 55, nota
13). Estas formas con i son propias del Oecidente coruñés y de puntos del
gallego exterior, especialmente de León. Por otra parte, una nota bibliográfica
puede indicar divergeneia entre el material recogido por los eneuestadores del
ALGa y el proporeionado por otros investigadores (ef. mapa 50, nota 3).
El signo a modo de T vuelto hacia la derecha, que en los mapas aeompa-
ña a puntos primarios y secundarios, indiea que en la hoja impar (leyenda y
notas) hay una nota relativa a ese punto. Cuando se trata de una nota biblio-
gráfiea, ese signo se eoloca en el punto primario geográficamente más próxi-
mo al lugar a que corresponde la informaeión proporcionada por una mono-
grafía dialectal.
En estos momentos está maquetado el volumen II (morfología no verbal),
coordinado por Ma Rosario Álvarez Blanco y en preparaeión el volumen III
(fonétiea), bajo la coordinaeión de Manuel González González. En breve se
iniciarán los trabajos preparatorios para la edición del material léxico.
Cuando en un futuro, más o menos próximo, todo el material del ALGa
esté a disposición de cualquier investigador, todos los miembros del ILG que
desde 1974 trabajamos en este magno proyecto esperamos haber proporciona-
do a los romanistas, y lingüistas en general, material para mejor conocer la
lengua originaria del noroeste ibérieo.
Al mismo tiempo, con la publieaeión del ALGa el Instituto da Lingua
Galega de la Universidad de Santiago de Compostela pretende eontribuir a la
dignifieación y a la normalización del uso de la lengua gallega, pues esta es la
única utilizada en la redaeeión de los volúmenes del citado atlas.

364 8]
Apéndices Cartográficos

[9 ] 365
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 1
Canto, -as, -a, -amos, -an.

^
C 25 ^m
[^kanLol
*
^, n
L3,

^'^ánta's] L,e
X^n ^ ...
^
[ anta^ L30
PA 1.5 1-2r
.e,

•10
[kán'tamO's]
.e, ^.
L36 \]
L,,,/ . ^
y
1 O'
.-`^^" ua
\ ^ r__.\1 1 i /o. (
( .0
^^ ^ ^ ..^_.
^-
LO* o. '
\I
.°‘ 011 )
on
"W vv
\l ■oro
0/2 r
• r f

^
^ ^

^^ti,
022 ...

0/1
^
:
^.`o^
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 1
Canto, -as, -a, -amos, -an.

[kanto, -aš, -a, -'amos, -anl


[kanto, -a § 1 , - a, -'amos t , -agl
[kapto, -af, -a, -'amof, -al)l
['kanto,-x's, -x, kxn'tamo§, 'kantxg] M
['kanto, -aš, -a, -'emo's, -ag]

NOTAS
C. 21. Non se rexisnou o parªdigma ü , pero supnnsc a sill a existenciª i fu'nrr I fumar (e I fu'ntemos I, I fu'meílªL ece ).
_

poto presencia de formas como (de'(1allel. 1'sckrel, I'frstasl. (bre lumcj O a tónico sufrir, polo renªt, un proceso patatªlizador, I;é , chegando a
e Ima'ripaj nª grªvªción do AtGa corresp ndente a este punto. realizarse como Iŕ I, cande, moho sílaba anterior hai 1 i 1. Ii I ( u ) ou
( w I

I pi7g. ni pingar, Id[ pªrrr i disparar. 1 brj trr l hallar. 1 ªf atril uraem.
C 22.0 -a finat, esporndieameme, pode converersr en lit]. lafura'krri furo o (low'ay rl tou.car_ Para D@nuso Alonso e Gareía
Yebra ("Et gallego-leonés de Aneares". 746) a inrensidude da
C. 37b, P. (5c, P. 24e. 1'kantª7l / 1'kunt:yel. Adentais, en P. (Se. na patatalización varia duns su eltos ª ,ntro., chegando as voceN a Ii 1.
P2 I'kantast / ('kaptasct. pemantense. a.'vais dªs [Link] dun a paLnalirado liél.
"Podernos decir que en generat. e. real que esta en el bolte entre
Le, I. Nos verbos da C-( hai unhª subdivisión fonética en retación coa ü e Sobre esta inflexión e as (rondlcrons en que ve produce cf.
VT vónicª do TPr.- Ikari tar1 contar (e (k^ma'tamo:l. Ikan'1. pul, ctc): M'u arre (76-411_
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 2
Cantades.

1,• O

.11 í

•■
OT-IC„
0 16 ..»

^T.
•io• .w .:•
',9;k
9.4
.„ l^.l
^

t. ♦ ,,,. \l(^1. -
C n
C.
311
+00 ' _ .^ ^
F

./-, .. ,, s
^ . ,
•• v ^.^es ^ ^ },= 'ri
M k,s ^..,
,
^^
^°^ ^la"^
na „_,
.y í .
^ LE +y

^
1.-
^, ...g; •14 ° ' ^~,' ^ L311^ °^'íro ^ / ...
L-.,-^
10 .p ^
ae \\^`^ ^
.»^ 010. --"a °° /
..,i\ C ^^ °w `S`
uu '^ ^ --
° 1124.x r \ °w ne "o^ °„ r
• ^^
b
Pi
°w
'^s ^
0^,.2. .A .....
.1,,,,,,, t711^frB^
^ j °v ay^ ° ^z ^ r
A^ " 1.''
I. ^
5, o»
^^4i` . • • n^.L^^\ ......ti`....
►^ g!Å 11. .^ °3, r
1..».+."•
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 2
Cantades.

[kan'taae'sl

[kan'tande'sl n

[kan'taj§l

[kan'tej§l fil

[kan'tajae'sl

[kan'ta'sl

NOTAS
C. 12. Ikan'rasl. restrinxido, atópase na zona central do vªt, a máis casrelanizada, en
contacto con Verín, e tamén na área sur, en contacto co portugués.
L. 4. En Arªnre e Cedofeita, cantades l cantais. En tódolos verbos 7-. P. 5. No Val do Tosa (15), andades /andes. Esta nos talantes roáis
existe ª alternancia -ades / -ais, ;edes / -eis, -ides / -fe,' as formas co vellos.
SNP -des apªrecen con moita frecuencia nos verbos irregulares,
montees que nos regulares o uso máis común é n das formas en -ais, 8-. P. 10c. Véxase nota 4.
En Remourelle (ea parroquia de Avªnte) óese con relatiwa-eis,la.
frecuencia cantarles, comedes, par lides, pero canto roáis se vai cara a 9-. P. 25.0 SNP é 1 -Sest / (-OeJI.
Cedofeita, o uso Besas formas faise máis raro (Amere, 12).
10-. P. 29a. O SNP é (-ndet) / (-ndesJl-
L. 16. En Suarna (68), cortarles //cortais.
I I-. P. 32. Non rexistramos cantadas, simia que se supón a súa existencia
3 bis-. L. 26. En (Ancora (28), cantais por sabedes da gravación. En Goián 1125), canteas l cantandes.
0. 2a. A pesar de que as formas reducidas tañen ptena vixencia. tamén 12-. A. 1. En El Franco (188-189), chamades / chamais / chamaides.
aparecen nalgunhas ocasións as formas plenas. A súa presencia E Consérvase o -d- etimolóxico na P3 , pero ea C-I -ades v cedendo
mande:. cundo se trªta de repetir unha frase ou pór enrase: termo ante -a e ambulas dúas alternan con -andes no !Pe Atgo
Se partirá -lo p.!
. ¿Cota semellante pasa no Imp. coa terminación -arne, -ai, -aide.
¡Se pa rtirdde -lo pªn! 13-. A. 6. No Valledor (290-292), consérvase a terminación -ades, -edes en
5-. O. 17. Na tara de Viana do Bolo rexistrase SNP -ndes e -is en formas tódolos tempos da C-1, altas na P 5 do IPr. (falaes). Tamén se perdeu o
do IPr. e SxPr de calquera eonsu ltación- Así, nos Contos de tragos -d- na P5 do Imp. (/alce).
lomo, entre nutras formas. erran ( 22 9.20), sabendes ( 22 9.38). sabeis
146.26. 44.28). gane,[ 129.61. esrriain (2929), nono, (29 11), 14-. Le. (. Pata ª VT I€I véxase mapa 1, nota 4 No cuestionario do [Link]
cm /mica (29 5). vaho s . ((1.%t. cc.. só se rexistraron formas co SNP -( / 5). pera en ancarés chegais pode
atternar con chegades (Ancares, 114).
6-. 0. 30. En Verin (133-1341, xantandes l xantades / xantais: -
ades-andes conviven en todo o val, especialmente na área norte e centro. 15-- Z. 2. Rexistrouse P4 Ikap'tcmocl, P5 (kantajsl / (karitrjst vs-
nos mi smos ,lugar s e incluso nun mermo falante. ;ais, de uso máis [andemos] `[an'dejs] de andar-

49
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 4
Cantabamos.

[kanta'Bamos]

[kan'taBamosl •

[kan'tapano's] •

NOTAS

(-. C. 12. Ikantapamo9t. O. 16. En Ambía (33-34), (alabamos, pero jaláramos. jalaríamos,
Jalásemos.
2-. C. 20. En Feas (116), cantábamos, cantábades. A forma proparoxítona
é xara' a parto da aeración de idade media (op. cit., 113).
Y-. O, 30. En Ve ríe (135), ntabamos I xantábamos. As formas
s
proparoxítonas rexístranse nos lugares máis castelanizados.
3-. L. 13a Cantábamos, cantabais. lI)-. P. 5. No Vat do Toxa (15) , a P4 e P5 do IPI )FP e IPP tañen
acentuación paroxítona: cantabamos, cantabades, cantarades.
L. 14. En Begonte (57-58), nas P 4 e P 5 do IPI, do IPP e do IFP
coexisten a acentuación paroxítona (comíamos, comiades, etc.) e I 1-. P. 6b. Vide mapa 48, nota 14.
proparoxítona (comíamos, comíades), etc. "En casos illados, aínda é
posible escoltar con acenvuación etimolóxica: hiñamos, íbamos, 12. P. 14e. Na gravación xuntábamos, pero faciamos, pidamos en verbos
pero se pre alternando da C-II.
pformas coas
proparoxítonas, incluso no mesuro falante
(...) Esta alternancia acentual está en proporción directa coa idade dos
falan ges (a matar idade. máis formas paroxitonas)". 13'. P. 21d. Na gravación bailábamos. (hamos. O SNP pode ser -(mas) / -
(moVt / -)moft.
L. 16. En Suarna (69), cortábamos. 14-. P. 24e. Na gravación pasabámolo e andábamos. jalábamos
L. 17. Nos textos de Negradas o SMT da P 4 do IPI é -bà. 15-. P. 25. P. 29a SNP -Imost / -(moJI.
(mandabamos ^ 116 111/ -hl ,Y. (botabémola, 116,7 atacabemoss,
116.8'. cortabemos, 116 .12). Sa C-II e C -III, á / Ir' n ,) (116.41. 16-. Goián (125), cantábamos.
P. 32. En
m1Ip1m(ree6atinás.ao3m2l)o^(ss,
17-. Le. 1 Pªra a VT [E] vide mapa 1. nota 4. Nos textos de grEatnfio
exemplos da C-t son de formas paroxitonas. como malb os
6 bis-, L. 26. En Láncara (28), a P4 e P5 do (PI e IPP son paraxitonas 1144.6), limpiabámolo (143 2 3), enviabámolo (144 24). hcdabamos
(cantabamos, -ahais. -r -arao) e proparoxítonas as do SxPI (145.6). apuñabámolas (152. 13-14), amontoabámolas (152-161,
(cantásemos, -á seis). Sen datos de^1FP. tomabamos (172.25) escarabámolo (1 34-12). Na C;II e C; III domina
as formas proparoxítonas, véx ase mapa 48, nota 21.
7-. (. 36. En Seteventos U. XXVII), pensabamos ; pensábamos En Ancares (159) se P4 c P5 do 1P( alternan a acentuación etimolóxica
pensabales I pensabales . 10 tomaríes I eomiades, n Ylóx - ,ntabam . contabais I contábamos, contabais.
par ' partíamos I ^ ^id, ^ , partían., A acentuacion e ceibar , .- lexabais levábamos. levábais untebamos, untebais1
proparositona e ean- t a da tenle nova. untébamos, / [Link] Ilinact cipiamos. ciñas
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 5
Cantabades.



C, •

•C. •
.^
, ^ ^ .^ ^• ,
De
^^ ^ ^ , i .a •
^^ .
^9 `
• k,

4!
7
^^ t ^ ^^ ¡ ^^ ^^`
',
2-
"1P i• ,,,-/--- P. ,^ti--•
,V"
c <
^ • Q oo 9291 k)o■ ^•
.o ^
e^
^
i
t ^` .^
; > ._.
^•. ^
! ^
9PO4()---7,-'4/,
r,
y o °^
^ ^ ^^#
^^ ; .
.
, !
^. ^ ^'J o
,
^ ` `., ^ 1..9,'
1..9,
2^
.1' ,,
«^ o
, ^ o
o R ;
`
• ó! ^ ,

^■
,.■
„ -í L ^ r ^ ; J"
., ^ 1w ^
i^llo^ob"'-. , . ?
Q%[^ 0 \I^w ^ ^ ^^,.^,, '; ^ tt - ! ^-"a^s' ó
f
/ (
O.
,+., ^
^ ^ o ,r1, '_ , . n^
P53 ^. ^^- 011 •
$ ^ „,
•. .°^ ó, ^
o^
° °^ ^

'¡ ^``
i

° ,...4^
,. o o ~
^^^..«...,^ ^ o A ^ J
^ ^! ^' ^ ^
1r^ ^ o ^ « »O. ^
i«,
^ A ^

A ^4.. ...
¿..^ ^ ^{..^ ;^.' ^. ^. ^ ^...-'^' i
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 5
Cantabades.

[kanta'(3abe'sl O

[kan'ta(iaóe'sl •

[kanta'f3ande§] A

[kan'ta(iande'sl ♦

[kanta'f3aj's] ^

[kan'ta(3aj'sl •
[kantalia's]
[kan'ta(3a'sl *f

NOTAS
1-. C. 12. I kaó[Link]. O. 30. En Verin (135). xantábandes / xantabades l xantabais Pata a
distribución x eográfica do SNP vexase napa 2. nota 6.
2.. C. 2(1 En Teáa (116). cantábades. Vide mapa 4. nota 2.
9-. P. 5. No Val do Trua (15). ,cantabades
1-. I.. 4 En Arante (161. cantabades l cantabais.
t0-. P. 25 . SNP -10c:1/ -(6o,l1 _
4-. L. 14. Sobre o SNP e a acentuación en Begonte. vide napa 4. nota 4.
P. 29a. SNP-(ndeil /-1ndoJ1.
5-. (. 16 En Suarna (60). "alabad," ; l cortabais certabais.
12-. P. 32. En Goián (125), cantábais / cantabandes
5 bis . . L. 26. En Lancara (26), cantabais. Véxase mapa 4 nota 6 bis
13. A. 1 En El Franco (189), chanábades.
6-. L. 16. En Seteventos (I. XXVIII), pensabades / pensábades. Vide
mapª 1 , nota 7. 14- A. 1. Na gravación, SNP -ndes na forma tábandes

7-. O. 16. En Ambía (33-34), »'abades, peto falárades. falaríades. 15-. Le. I. Para a VT 1(' 1 vide mapa t. nota 4. Para a acentuación vide mapa
falásedes. 4, nota 17.
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 5 bis.
Cantabades (acentuaeión).

Mapa 5 ter.
Cantabades (distribución do SNP).
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

Mapa 5 bis.
Cantabades (acentuación).
Acentuación etimotóxica.
Acentuación anatóxiea. •

Mapa 5 ter.
Cantabades (distribución do SNP).

[-ates] •
[-andel] •
[-aje] •
[-asl ¥
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 14
Cantarades.

• •
f La

49^ •
\^ .°• •
• ^ ^ : ^\ •
C• 14
l
,5'75'


^FL q • ^

^^• ^ ^ ^ \1.9iH
2 O>^
• 00^
^ ^
^^

O ^, O ,'S
^. l ^ ^ ;, .
^ ° /^ , •
° )^
^
O ^ >^ - -_— ^
^
^ ^'I -
)
,
e ■-
^„^^ ^Q O ^
^ \•0 J ^ ^
Lo
Q `; ^ óó ^?! ,'
^^ ^
qln '^
O O –,E7dó" ^" • “ ,
O•
^ ', O^ 1j
„ `'
, O
L' %
^ 0 •
^ _I
^
^ ŕ ,i
o
O °' _ ^ ^
^ ^ O • ^^
^ ^^ ,_, ' -9:\) - - ^-^ !
°° •°^MG _/ ē+ O
iJ on
"O O ^O ^ O 00
^+ ^
^

?^
O
0131.- ^ E3 ^:
'I
O 0.4z^°
00 ^
^;.:^°'«...
^
`„•'. ^
} i Q
^ ^^ cJ
E Í Oin
^
{^ ^ ^ O O }""\...^,,......¡~•.,.....
^ t, O ^ ^ .^^. .,».y....r ^F ^^• _.
w^.
?.»
w... .....
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 14

Cantarades.

[kanta'ra0e'sl
[kan'tara0es] •

[kan'tare0e's]

[kant'rdes]
[kan'tarande's]
lkanta'raj'sl I I

[kan'taraj'sl 111
[kante'raj'sl

[kan'teraj'sl ►I
[kanta'ra'sl
[kan'tara'sl •

NOTAS

1-. C. 12. (kantaras] O. 1 falabades.


6. En Ambía (33-34), falárades (e fa laríades, falásedes), pero

2- . C. 20- En Feás (116), cantarades.


O. 30. En Verín (136), xantarandes / xantárandes xantarades /
L. 4. En Arante (16), cantárades / cantárais. Vide mapa 2, nona 2. antárades / xantarais / xantárais. As formas paroxitonas son máis
frecuentes nos lugares menos castelanizados.
4-. L. I3a. P5 cantaráis frene á P4 corláramos.
lo-. O. 31. Pata o ªcento vide mapa 13. nota 9.
5-. L. 16- En Suarna (60), cortárades/ cortárais / cortaráis.
I I-. P. 25. SNP -(bes] / -]OesJt.
6-. L. 19. Para o acento vide mapa 13. nota 5.
12-. P. 29a. SNP -[ndes] /-[ndesf].
6 bis-. L. 26. En Láncara (28), c antarais. Véxase mapa 4, nona 6 bis.
(3-. P. 32. En Goián (126), cantarais.
7-. L. 36. En Seteventos (1. XXV(((), pensarades / pensárades- Vide mapa
4, nota 7 14-. Le. 1. En Anears(126),xutéi.

73
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 21
Cante, -es, -e. -emos, -en.

gly
['kante]"
[Kantes] uf
n ii
• [ 'kante]
[ karrItsmó's]
,^`]canter^] L,

^n
^^
C 271

C,.
,/. ,
L=a L 27
o ',
0.l [1(9410C- Lv
^^[`Ícan t e's J^ `
^ - 03 ..[Kante] ;
(t,^.,
L.,
^ 1 37
^^
Q! ,^ k n't em os] ^
^
t,^'
° (`
'V^
f ^
['ka^4te^}'"',^ ^ ,
}!a^ • v ^. ■J oz u,
~,` C-i ^
.,, ^, ^%
^,,..
, ^^^^ ^
.,, °"
.,..,^
17 72/-q ^," a,
. 14o
r'.. ^..^. J z

• ....^1'.. -.. ,
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 21
Cante, -es, -e, -emos, -en.

['kante] ['kantel
['kantesl ['kantesl
['kante] ptcante]
[kan'temo'sl ['kanteno'sl

['kanten] ['kanten]

['kante] ptcanfe]
['kante's] ['kante's]
['kante] ['kante]
['kantemo s- ] [kan'temo's]

['kanten] ['kanten]

NOTAS
C. 7. Na Comarca Ferrolana (184). o SMT da P4 e P5 do SxPr. da C-I 5-. L. I4. Nesve punto rexistrouse SMT [e] nas P4 , P5 do SxPr. da C-I
[E] frente a [a] da C-II e C-III: fal/ el/mos, falte/des: c/ó/samos. [kan'temos], [kan'tedes) frente ó SMT [a] da C-II e C-III: callamos,
c[ó/sades: %lavamos. %/í/vades. collades: partamos, portades (e deamos, deades). En Begonte (55), o
SMT é [é] na P4q5d,(coaunStexmPrsp.,PdoaCe-I),
C. 12. [kan'temo3t.
alternar con (a) na C-II e C-III (com/á/mos / com/e/mos; part/á/mos
C. 20. En Feas (115-116), cantemos, cantedes, con [6], pero 'amén son part/E/mos).
frecuentes as formas proparoxítonas. Nos paradigmas verbais desea
monografía (116-119) o SMT é [e] na C-1 e [a] na C-II e C-III; con 6-. L. 16. En Suarna (69), cortemos /cortemos, con [e).
todo, nos textos apªtece té) en marchemos (147.35), verbo da C-I, e
[] en caemos (153.36) da C-III.
7-. L. 20. 0 SMT da P 4 , P5 da C-I E (¢) ([kan'temos), [ánóemos frente
L. 4. En Arante (17), na C-I [kan' temos), fronte á C-II callamos e C-III 6 [a] das outras conxugacións (callamos, partamos). En dar, deamos /
partamos. De tódolos xeitos, nos verbos da C-II e C-III hai alternancia de/E/mos, deades / det E/des.
0 callemos 'callamos, P5 falleis / collados, cottais, alternancia que E
milis frecuente nos verbos irregulares: P 4 fuguemos / fugamos. P5
8-. P. 25, P. 29a. P 2 -Is/ / -131 1. P 4 -Irnos) / -Imosl].
faguedes s fagades, fagueis / fagais, etc. (op. cit, 13). A autora non
indica o timbte do SMT e destes exemplos.

x3
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 50
Collín.

,,,,-(--------L,„ ^ .. .. ^^ ^.. ^

.. ••
.. "'^p ^
) .. "'.
^
[+'Ot~^T^,
."'^y ^ (
^. s .,^., ^
f

.. a. .. S^_
. •1•\'''-',1,:', .. ^ ¡

^,, . .. ^
- ^. ^; ..A.......
ry _,, .. {
,
^ .^^.r t..: ^ f._..,

MAPA 51
Cottiches (VT).
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 50
Collín.

[ko',Cill] O
[kq',Siq] ^
[ku',Sipl A
[ko',Sil •

NOTAS
1-. Para outras realizacións, fonéticas do tk1 véxase mapa 70. I72.20, 269.25), fice (268.3), fui (263.27), quise (263.I8), tuv'
6I85.53), tuve 6262.26, 263.18, 263.I9, 263.27).
2-. C. 28. Para a VR véxase mapa 45, nota 2. Na monografía Ancares 6I25), talase da tendencia á propagación do -n
no P I "no definitiva ni generalmente extendida": temín beban, nonato /
3-. Le. I. Neste punto do ALGa o SNP rexistrado foi 0 tamo nos perfectos srufmopi,av(de"c).tOrsoabn
fracos (collí valí, vendí da C-II; of, partí, subl, da C-III) coma nog comía (I47, 2 veces), nacím (11I) frente • creí (I3I) e dice 6114, 2
fortes (coupe, fixe / fice, pude, quixe, tuve, vide. etc.). weas, I20, I35), fuí 61I5, I20), fi ce 6I4I), ,soupe 6146, I35).
Nos textos de Etnografia o SNP é -n tu P I dos perfectos fracos da C-
II e CAE (comín, 266.3I; perdín 171.32, I8I.6; volvín, 166.I da C-II; 4-. Le. 5. En Castroquilame (A Ponte de Domingo Flórez) cullín, bendín,
dormís 262.14; 'sacudín I66.1 da C-III) coa excepción de pidí bibín, bin 6de "va"), dixin frente a trougue "troncen", tube "oven",
6I68.4), amais do posible calo en "quem' caín terra" 6165.3I). Nog puse "puxen", kixe "quixen" ("El perfecto", 65); fice "fixco", foi "fun"
perfectos faca o SNP é 0:a6dI7n1.i8,su2I7ve) 6op. cit. , 50).

MAPA 51
Colliches (VT).

VT i o
VT e

127
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 52
Colliehes (-che- / -ste-).

MAPA 53
Colhches (-e / -es).

128
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 52
Coliehes (-che- / -ste-).
[-'ste-l A

MAPA 53
Coliches ç-e / -es).
[-e] O

[-es] •

129
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

110
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 54
Colliches.

[ko'dit[e]
(kOitle] 0
[ku',Citlel ®
[ko'iSitleS1 •
[kq',CitleS1 O
[kuWifleS1
[ko',CiSte] ir
[ko',SiSteS1 *
[ko',tetJe]

[ko'3fetleS]
[kQ',cet[e5] p
[ko',SeSte]
[ko'deSteS1
[kq',ieSteS1 o
[ku',SeSteS1 9

NOTAS
1-. 10
Para moras realizadas fonéticas do 14) vdaase mapa 70.
-. L. 29. Nos textos de Barna Maior - O Cebreiro respondiche (Falo o
C. 3. En fistor , 40.38), perdiche (I27.14).
2-. Cariño (20). comiche.
1I-. L. 36. En Seteventos 61, XXXI), terminación -che l -ches.
3 C. 6. En Coaweiro (129), colliche.
I2-. 0. 27. No cuestionario do ALGa rexistrouse colliches // colliche (e
4-. C. 7. Na Comarca Ferrolana 6I83), cosiche / coliches. molches II molche, vendiches // vendiche), pero suponse a existencia de
5-. C. 20. Ea Feas (110). comiche / caniches. colleches Il colleche polo formas valeches // valeche, podreceches //
podreceche do memo cuestionario.
6-. C. 28. Para a VR véxase mapa 45, nota 2. I3-. 0. 30. En Verlo 6I35), xemiche / xemiches.
7-. C. 47b. Supones • existencia de collesse / collestes polo P2 bebeste, 14-. P. 5. No Val do Tosa (15), comiche / comiches.
tostes da gravación.
15-. P. I4f. Suponse a existencia de colliche por conociche da gravación.
8-. L. 14. Para a terminación en Regate véxase mapa 7. nota 8.
16-. P. 19a- Supone • existencia de colleche por entendeche da gravación.
9-. L. 16. En Suarna (77), manche.
I7-. P. 23. -[s] /
9 bis-. L. 26. En Láncara (26 e 29), vendiche / vendiches. A desinencia -che é
o normal nas persas de idade avanzada. I8-. P. 32. En Goián (125), coll(é)ste // coll/ é/stes.

3
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 145
Partiu.

o° ) I

on
r /Jxa
o

^^..^.^.^^......•
ra

270
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 145
Parfiu.

[par'tiw] O

lpar'tiol

[par'ti] 0
[par'tew] •

NOTAS
1-. C. 7. Na Comarca Ferrolana (182), viveu. 10, O. 12. VR [a) / [e). Véame mapa 125. nota 5.

2-. C. 12. VR [ae]. 11-. P. 2a. Suponse a existencia de parten por descubreuse dz gravacidn.

3-. C. 16. VR [a] / ae] //e/. 12-. P. 9. Rexistrouse VT i en partiu, sallo, riu, viu (de "ver", que no TP é
da C-IR) pero ouiu / oueu.
4-. C. 22. VR [a] / [a] / [e]. Vexase mapa I25, nota 2.
13-. P.32. En Goián 6I25), partiu; pero en "Habla de Cojan" (202),
5-. C. 22c. Supone a existencia da P 3 partí polas formas da P3 ofrecise arrepentiouse, saliou, sintiou, subiou. Váyase mapa 55. nota 13.
"ofreceuse", rompí "rompeu", erguí "ergueu". Este eunto queda na área
14-. A. 1. En El Franco 6192), sallo.
na que a VT e da P3 do lP da C-I1 e a VT i da P do IP da C-III se
neutralizan en i. Véxase mapa 55, nota 4.
I5.. A. 6. No Valledor (299), vivís / vivía.
6-. C. 24. VR [at / ta) / [e].
16-. L. 1. A VT i é a carscterística do aneares, mesuro na P3 do IP da C-I1
7-. L. 14. En Begonte, parten // pattia Nos textos dialectais deste concello (véxase mapa 55, nota 17). Nos textos de Etnografía hai exemplos da
hai monos exemplos de formas con VT e, e ningún con i: abren, beben, forma en -la' parlo (239.32), subiu (268.I), cunseguiu 6268.8),
(de "vivir"), coinciden, descubren, pareo, salen, sirbeu (Begonte, 54). vistiuse (268.33). Na P 3 do IP de ver anotouse a forma viu (269.17),
Na xente nova alternan as VTi / e resta persoa. pero tarnén veo con VTi e ("foi catá-lo rapaz ia veulli un pollo na cabezal
rapaz", 267,32-33).
8-. L. 29. Para a VT en Banxa Maior-O Cebreiro váyase mapa 55, nota 10.
17-. Z. 2. No cuestionario do ALGa, partiu, sabio, etc. , pero nos textos de
Lubián anotamos pediou (56.2), seguiou (59.26 e 63.23) e xunciou
9-. L. 37, 0.9. VR (a] / [ae] / [e]. Para 0.9 véxase mapa 125, nota 4. (61.15).

271
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

494
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 259
Fixen.

['fifeg] o
['filgeg]
['fiSegl ®

('ftseg]
['fiñJeg]

['fiYeg]
['fihel]]
['fiheg]
['f3gheg]
['fiel]]

['fieegl o
['f%) c
['fize]
['filiel •
['fiel 0
['feeeg]

NOTAS

1-. L. 4 e L. I4. En Aran. (22-23) e Begonre 664), RTP f -. 9-. O. 30. En Ver*: (149), RIP fix-.

2-. L. I6. En Suarrto (92), RIP fu- í fic-. 10-. P. 32. En Goián (152): fixen, fixeste ll -es, Jiu, I amos, fixestes
-ésteis, fixaron. VT tónica P2, P5 (e).
3-. L. I9. Nos textos de "Negueiri" RTP fec-: fecen 6314.57), fec(é/ron
6320.257), fee/é/se 6316.I16). II-. A. 1. En El Franco (201-202), fixen, fixiche, fixo l fexo. No resto do
TP, R fu- e VT (é).
4-. L. 26. En Láncara (34), RTP fix-.

5-. L. 29. En Barxa Maior-O Cebreiro, RTP fix-: fixen (Falo o fistor, 12-. A. 6. No Valledor (317), IP finen, faíche, fexo, fa(é)mos, fa(é)stes,
40.I8), fueron 633.33), fixese 675.5). fa(é)ron; IPP fa(é)ra, etc.; SxPI, fa(é)se, etc. Rexístrase Río, no TP
en xente maior de lugares da Ser, na zona de palatalización (I->ll-;
6-. O. 16. En Ambía, RTP fix-. -fixen, fixiche, fexo, fu(é/mos, fix(é)ra, fufé/se...(318). -I)>l;
7-. O. I7. Nos Contos Vianeses, RTP fic- / fix-: fixen (I87.15, en
Fradelo-Viana; 189.16, en Bembibre-Viana), fixeche (I69.8, en 13-. Le. 1. En Etnografía, fue / fice (35.35). Nos textos encarnes desta
Bembibre); fizo 6187.5 e I88.I0 en Fradelo; 51.8 e 189.I3, en monografía, RTP fic- / fu-: IP fizo (262.12, 266.4, 268.I4, 268.15,
Bembibre); fueron (83.33, en Carracedo da Sara-A Gudiña); ficeran 268.22. 268.28, 269.20, 270.8, 270.28) / fixo (261.15), ficemos
(77.34, en Bembibre); fueran (87.28, Carracedo-A Gudina); /ices, (1613). fueran (266.21/ fixeron (92.31-32) l fueran (166.27); [Link]
(109.27, en Pentes-A Ondina). Nos Congos de cregos tamén RTP f - / ficesen (183.28).
fu-: ficen 6I4.38, I5.2), ficeche (15.2); fixeche (36.I3); fina (30.21), En Aneara, IP fice (141), ficiches (173. nota 126) l Meche (7I); IPP
fixo (35.34), ficeron (t5.I3, 22.11, 27.29, 27.38), fixeron (44.24, [cera (t53).
47.I3). ficera 627.29, 30.16), fixera (40.13), Mese (21.33). fines,
6I6.22, 29.18). 14-. Le. 5. En Castroquilame-A Ponte de Domingo Flórez, fice (vexase
napa 50, nota 4): na Ponte de Domingo Flórez, fixin ("El Perfecto",
8-. O. 29. En aldeas próximas RTP 60).

495
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 260
Fixeches.

O ^`
La ^
1 L• • l
to r
^ L> c.
! O
9 `•--.,0 L9 , --
C 9>
01[]11#O / \^ ^é
^^^ ^^
C -'f ^^ O
C14J p ln
O L,]
• t,° *o', • ^4^ L,a 1
^ cw • O
^^^ ^ 1.
C19C a0 ^y `
Q n^ c ■
^
)^
u>
Lu 0 lia L^ ^
^tc . t:^ ^_ L ,a DIO 1, 9.-
1

y^ :ID ^ ^ C23 f/0 Oi ^ ^t^t
\ C>• Ca> O^ Ca 11 O• >
,Y_ Ca l i ^, ^ ^.

^ C33 il`^ - ^ , 221 ‘-19/

cn m
^^^■ ca9 ^ - ^ •

e
• ,;^ •
`c90.`^^_ -- '. Lv ^^
L1E
.29
'
O; )
O
^
ca
cm 010 ¡\ ') LE, 2-
^.[^^r L. c - •` :^4 L ]9
PI \\\ •• L3 D
^ ^C9• ■,^^^^^` ■•
^ P• O • , Ll, • O
LE 2
•O L 32
CÑ' ,<" • • P•
L3•
O L13
00 0
S 9 P ,O .0 • \ LE
'
.1C19:111
/\ Pn _^í
,f _ \
RJ
ay -. LIS O
LES

•Q•\^, '>
C.
-.r,
■^^ 3•
,,
P! ^^Y
• ; -;•
• 1 O]
C
T\
O
La
¡\
... 4/.. ,O
O^
O3 1.
LE• V
^._. Ir K
^ .n(1\•Oe,#.3^--,,
O • (^ ;-®
' __ ^ O (\
09^
II
^ LJ{a
• 91.1P1 10^ ^ ^ /
APIO/9..- O> ^^
On
,
012
"
p {-^^ ° ^^- C.•\\ ,t. R/ 90
ñ ^ °^ pm
^ ^T í\.
, PMO
P]• ^^
?Q.^]
0,9
^^ R-^á^••
Oi> I2
Ul¡`, ''----
^J ^.! O Ni `'
^v * o •
i »`•. ^
.a P19..... • • • y
M . ........: 020022
• oat C
4 +5 m 1 oaa ^ )•
1131Pa
^
O óu ; L - ^^ .
on "^ a]
t^. 9/47.4 SO O 27 110., .... .... •■• ... •
I:/.,1 ^l •030 ••

• .•.:

4%
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 260
Fixeches.
[fi'Jctf e] O [fi'yctfe]
[fi'Jct[es] • [fi'yetfes] •
[fi'Jictlel] [fitctfes] •
[fi'sctfe] [fi'ygtfes] "
[fi'§e.t[es] [fi'yetfes]
[fi'Jetfe] o[fi'gtf e] o
[filetes] •
[fi9ctf e]
[fi'J9etfe] e [fi'9etfes] •
[fi.'setf e] ®
[fi'Aeste]
[fi'Jitf e]
[fi'6estes] •
[fi'Jcste] 0
[fi9itf e] --
[fiJestes] ■
[fi8ctfe]
[fifscstes] 0
[fitieste] A
[fi'sestes] m
[fi'zeste]
[fi'sestes] ■
[fi'Jeste] m [fa'8itfe]
[fi'Jestes] A [fa'itfe] O
[fifcte5] rt [fide] e;
[fa'6iste]

NOTAS
t •. P. 32. Para GoiÑn véxase mapa 259, nota 10. 4. Le. 1. No ALGO P2 ficeche I fixeche con VT [é]. En ancarés, ficiches /
ficeche. Véxase mapa 259, nota 13.
2-. A. 1. En Et Franco 6201), fxiche.
5, Le. 5. En Castroquilame-A Ponte de Domingo Flórez, ficeste e na
3-. A. 6. No Valedor 6317), falche. Ponte de Domlngo Flórez, fixeche ("El Perfecto'. 60).

49,
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 307
Oíde.

C et
L 16 l 15
Z.--"S- C22 C 23
c 2.
C25 C 26
C2
^29- C 30 C 31
L 22
C33
39,
-
C 35
C 36
L24 L25 DA\
^ L 26 H l 2'
C 39
C42 pt
L28 ` DO LE
04:1'
Ca^
PR \ ^
1251
L 10
C)363/ PS E+-91' PS ^ L31 OA
LE 2
¡1('7_^1^LA ^fP 6
/^P)^ •
e
P9
JL eB^ V i L_ I
L33 Q
L 39
P90. LE3 LEO
^ / JS
C.99 P10 ^-- ^^^] LJ)
^P13^f CY^ ^ í^]
-- 0 1 "1"',.. ^ \ 38
- ,l ^ P6 PN 02 t' L39 •n• 03 ■A
PM ./... 0• LE
v ^^-. f
417
)0 5 06
?\ % Q l
09 \
nn
pp\ fa 0) 1 v
`
%'J
^ P2tMr/ , - 0. 012
^ l ^
u P22 014 013
¢ ¡ ' P2 9^EJ
P26 L,
P213^
II'
ole 0 16 0" z,
N
P29 P30rr rr r Q )
022 021 :, ) z^
02.

....`z'.
Dv
029

590
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 307
Ofde.

[o'itíe] E [ow'itSe] [ow'J3it5eJ [ow'yiSe]


[o'iSe] Z [ow'it5e] [ow'Jiipde] [ow'yi]
[olr3de] * [2w'it9e] [ow'J3ij] [ow'ywit5e] ■
[P'inde] © [ow'i] [ow'J3i] [aw'yitíe]

[o'ijl o [aw'it5e] \ [ow'Ri] [aw'ywit5e] x

[Oil e [ow'J3ej]

[o'ill o
[DI]

[o'i]

[o'ir] o
[o'ir] f
[o;jej]

NOTAS

I-. Para a rea/ización fonética do n do R véxase mapa 308. 5-. P. 32, En Coidn (Ad.). ouvinde.

2-. C. 28. En Sobrado (34), nfde I nf, con VR I^I 6-. A. t. En Et Franco 6209), ¡n /fde.

3-. L. 4. En Aratat (26), oído, t of. 7-. A. 6. No l'attednr (337), auAtUde n "(de.

4-. L. 26. En Idncara (46), Inlfde.

591
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 386
Trouxen, -eches, -o, -emos, -estes, -eron.

4 ^

1,410
0* A^ /^/ ^
J ^QK O j
%` ^i,° Q ^ ^ p ^^ Q .
.
1

ti
^e^^^^
^ ^ 0•14

1.
.
^) 2> 0^
.01
®^ ^

t —,
4^^ 0 ^ 2 0 }^.
^ Q ^% ^ ^' ^ ^
i ' ^` (
^^ p •, p ¡'
''-r-''♦ "0.*
+ Ç

<5410 ^. 4 ^
OR^i
0 p^!^ i'
^ 01 1
^^,•♦^,^ ^ ^^^• p Óp^pO•¡ ^__ ^
^ >, ,0^
^ Z5`,> .p^ ^ ,
_
^.lv ; ^
r m.
{
•-* ,,;(4 4
^r` ^ `s,
^ `^- a4
;^
a ^^, ^, N^♦ ó^^^ ^
u` Q .,
^a^/^
^ `^ ^ %
• p
« ^'' ^^.-^ 0 0^ f
py ^ ^^i' ^
Z
^^ S 1 ^^ ^ p ^^^••.

748
ATLAS LINGÜÍSTICO GALEGO

MAPA 386
Trouxen, -eehes, -o, -emos, -estes, -eron.

['trowjen, -o] • ['trowye, -o] 0


['trowjen, 'trojjo] 4 ['trow ye9, -o] •
['trowje, -o] m ['trojyen, -o] •
['trowjen, -o] ® ['trojye, -o] m

['troj j en, -o] O ['truyeqs -o] *


['trujen, -o] 17 ['troje!), -o]

['trajen, -o] ^ ['trujen, -o] p
['trajjen, -o] ® ['truen, -o]

['trowyen, -o] ♦ [tr'in, tra'ew] f

NOTAS
Para • realización fonética x de trouxen e do g de trougen vexania 19-. P. I8. P3 trúio. Nas PArriz. do TP, R tru-.
mapas 237 e 85, respectivamente.
20-. P. 2I. P3 rato; nas PArriz. do TP, R trui- / tru-.
Pan o R da P2 , P4 , P5, P6 véxase a P I e a P3 ; para os demais
c onstituíntes véxanse mapas 260-264. 21-. P. 26. P3 ralo; nas PArriz. do TP, R tru-.

C. 7. Na Comarca Ferrolana 6I92), RTP trota-. 22-. P. 26b. P3 trúio / tróio; na PArriz do TP, R tru-. Tamén R trux-,
segundo o informante.
C 20. En Feás 6I24), RTP troux- t troug-. Pan a gheada [h] / (81 /
(11) véxase p. 28 data monografía P. 29. P3 trúio / trúo; nao PArriz. do TP, R trui- / tru-. Tarnén RTP
23-.
trux-.
5-. 4r. 28. En Sobrado 638), RTP troi[s]- /trou(x) /-.

6-. L. 4. En Araste 630), RTP trova I trougu-. 24-. P. 32. En Goián 6156), RTP ras- l tru[h].. IP traren / tru(h)en,
trux[é]ste / tru(hjé)ste, raxo / tru/h/o, raxamos / tru(hjá)mos,
trsa( ) sea /t/trrua(hi¡o)senfd,./t
7-. L. 14. En Regoste 670), RTP rota-.
8-. L. I6. En Suarna 6I0I), RTP troux- / trono-. 25-. A. I. Neste punto do ALGa P2 trouxiche / triche, P3 tronzo, P4
tr(é)mos / troux(é)mos, P5 tr(é)stes; P6 troux(é)ron. No IPP e
9-. L. 26. En Untara 642), RTP troux-. S%PI, R r- // rola-. En El Franco (204-205), no IP, P I trouxen I
tris, P2 trouxiche, P3 trouxo; na P4 , P5 , P6 e no IPP e SxPI, R
I0.. L. 29. Nos textos de Barxa Maior-O Cebreiro, trou(h)éron (Falo o troux- /tr-.
futor, 95.9).
26-. A. 3. P3 rougo; na PArriz do tP, R rae, VT i en traguiche; (é) cuan
II-. L. 36. En Seteventos (1, XXXVI), no IP, R vota- / rouga-, aínda restantes PArriz.
que raro; tamén trough-, tan gheada.
27-. A. 3. P3 trouxo; nas PArriz. do TP, R tra . . VT i en tralche; (] nos
12-. O. 8. No 1P o R é troux- / trougu.; no IPP e no SxPI o R é ro- /
tragu-. demais PArriz.

13-. O. I6. En Arabío (42), RTP troux-. 28-. A. 6. P2 tralche, P3 rotas. Na P4 , P5 , P6 tra(é). // troux(é) -; este
doten R tomen no IPP e SxPI. No Valledor (322). IP trouxen,
14-. O. I7. Nos Costos Vianeses, trougo en Bembibre-Viana 689.32). tralche, rotas, tra(é)mos, tra(é)stes, -/é/ ron. As formas
Nos Costos de cresos, trouxo (36.29). troux( é)mos,-e(---)é(r)éstoc.r-na(eaé,s.,-,
etc., con R forte trota- unicamente se rexistran nalgún informante de
15-. O. 30. En Verlo (151) o IP ten dobre radical, troux- / trougu-. No idade avanzada.
paradigma do IPP s6 aparece trono-. Sen datos do SxPI.
29-. A. 7. 0 tralche // trouguiche, P3 trono, P4 troug/é/mos, P5
16-. P. 5. No Val do Toxa (17), trou(h). troug/é /stes, P6 troug(é)ron. No IPP e SxPI, R tr- // trougu-.
17-. P. I2, P. 15. P3 trúío; nos PArriz. do TP, R tru-. Tomen R trux-, 30-. Le. 1. En Ancores íI25.6), truxo.
especialmente na xente nonª.
3 ) -. Le. 5. En Castroquilame-A Ponte de Domingo Flórez, trougue.
18-. P. t6. R trui - / mis- en todo o TP. Vexase napa 50, nota 4.

749

También podría gustarte