PATOLOGÍA INFECCIOSA DEL APARATO RESPIRATORIO
Más frecuentes que en cualquier otro órgano
Mayoría causadas por virus
Factores que comprometen a los mecanismos de defensa
- Pérdida reflejo tos (puede provocar aspiración contenido gástrico)
- Lesión al aparato mucociliar (por humo de los cigarros, enf. víricas, defectos gen.,
etc)
- Acumulación de secreciones como fibrosis quística o obstrucción bronquial
- Congestión y edema del pulmón
INFECCIONES RESPIRATORIAS
Defectos de la inmunidad innata y humoral: ↑ infeccion por bacterias piogenas
Defectos inmunitarios mediados por cels: ↑ infeccion por microorg intracelulares (microbact.,
virus herpes, Pneumocystis jirovecii, etc)
Pacientes con enf. cronicas pueden infectarse durante hispitalización (inf. nosocomial).
Gram +: Tiñen de azul oscuro/violeta, por caracteristica quimica de la estruct. de envoltura
celular
Gram -: Tiñen de Tiñen de rosa
NEUMONÍAS BACTERIANAS EXTRAHOSPITALARIAS
Personas NO hospitalizadas que se infectan en un entorno normal
Puede ser bacteriana o viral
No se pueden diferenciar a nivel clínico/radiológico
Infección bacteriana normalmente vías altas
Situaciones predisponentes:
- Enf. crónicas: EPOC, insuficiencia cardiaca congestiva y diabetes
- Inmunodeficiencias congénitas o adquiridas
Morfología:
Patrones principales:
- Broncopneumonia
- Pneumonia lobular
Neumonía lobular 4 estadios
- Congestión: Pulmonar pesado, pastoso y rojo
- Hepatización roja: Exudado masivo confluente con espacios alveolares llenos de
neutrófilos, eritrocitos y fibrina
Complicaciones:
- Destrucción y necrosis tejido: absceso
- Diseminación a cavidad pleural: empiema
- Diseminación bacteriémica hacia válvulas cardiacas, cardiaca, cerebro, riñones,
bazo o articulaciones
Evolución clínica:
Síntomas principales: Fiebre con inicio brusco, escalofrío y tos con esputo purulento
Modificación cuadro clínico si se administra antibióticos: No fiebre y pocos signos (48-72h)
Es fundamental identificar microorganismos.
Streptococcus pneumoniae
Coco Gram+
Agente etiológico más frecuente de neumonía extrahospitalaria
Abundantes neutrófilos que contienen diplococos típicos, gram+ en forma de lanza
Se pueden obtener falsos positivos porque forma parte de la microbiota en un 20% de los
adultos
Cultivo: más específico pero menos sensible
Pacientes con riesgo elevado de infección debe de vacunarse
Haemophilus influenzae
Cocobacilo Gram-
Presenta formas encapsuladas y no encapsuladas (vacuna efectiva en cepas
encapsuladas)
Se puede presentar después de infección viral: urgencia pediátrica por elevada mortalidad
Causa bacteriana más frecuente de exacerbación de la EPOC
Moraxella catarrhalis
Coco Gram-
M.O. más frecuente a causa de neumonía bacteriana (común en ancianos)
Segunda causa bacteriana de exacerbación de la EPOC
Causa frecuente de titis mediana en niños
Staphilococcus aureous
Coco Gram+
Causa importante de neumonía secundaria post infección viral
Alta incidencia de complicaciones: absceso pulmonar y empiema
Causa importante de muerte por neumonía nosocomial
Klebsiella pneumoniae
Causa más frecuente de neumonía por gram-
Afecta a personas debilitadas y malnutridas
Esputo mucoide muy espeso: polisacárido capsular muy viscoso
Pseudomonas aeruginosa
Gram-
Provoca infecciones nosocomiales
Neutropénicos: Tendencia a la septicemia que puede ser fulminante
Legionella pneumophila
Causa enfermedad de los legionarios y fiebre de Pontiac (enf. autolimitada vías altas)
Crece en torres de refrigeración y sistemas de conducción de agua potable
Transmisión: Inhalación M.O. en aerosoles o aspiración agua potable contaminada
Mortalidad: 50% en paciente inmunodeprimidos
Diagnóstico rápido: Demostración de antígenos en orina
Mycoplasma pneumoniae
Muy frecuente en niños y adultos jóvenes
Se puede presentar de golpe o epidemias locales a comunidades cerradas
NEUMONÍAS VIRAL EXTRAHOSPITALARIAS
Las infecciones víricas más frecuentes son por virus de gripe, virus respiratorio sincitial, etc
Factores que favorecen la diseminación de la infección:
- Edades extremas
- Desnutrición
- Alcoholismo
- Enf. crónicas
Todos causan neumonías por unos mecanismos generales parecidos:
- Trofismo que les permite unirse a las cels del epitelio respiratorio y entrar en ellas
- Replicación viral y expresión génica producen cambios citopáticos que inducen a
muerte celular y inflamacion secundaria
Morfología
Todas las infecciones virales producen cambios morfológicos. parecidos
Infecciones altas:
- Hiperemia y tumefacción de la mucosa
- Infiltrado linfomonocitario y plasmocítico de la submucosa
- ↑ producción moco
Se pueden taponar los canales nasales, los senos o trompetas de eustaquio (provoca
infección bacteriana secundaria)
Laringotraqueobronquitis y bronquiolitis virales
Taponamiento vías respiratorias pequeñas (atelectasias pulmonares focales)
Si hay afectación bronquial intensa se puede producir fibrosis con bronquiolitis obliterante y
daño pulmonar permanente
Afectación pulmonar variable
Infrecuente: pleuritis y derrame pleural
Característica histológica principal: reacción inflamatoria intersticial que afecta a la pared de
alveolos: tabiques ensanchados y edematosos
NEUMONÍA ASOCIADA A LA ATENCIÓN SANITARIA
Asocia a factores de riesgo:
- Hospitalización reciente (duración min. 2 días)
- Visita al hospital o consulta de hemodialisi
- Tratamiento antibiótico endovenoso, quimioterapia o curas recientes
M.O. frecuentes Staphylococcus aureus y P. aeruginosa
Más % mortalidad que en neumonía extrahospitalaria
Neumonia nosocomial
Infecciones pulmonares adquiridas durante estancia hospitalaria
Habitual en pacientes con enfermedad base grave, inmunodepresión, etc
Complicación grave (normalmente mortal)
Neumonia por aspiracion
En pacientes debilitados o que aspiran contenido gástrico mientras están inconscientes por
vómitos repetidos
Anomalías en el reflejo náuseas y deglución
Polimicrobiana, necrótica, evolución clínica fulminante y suele causar muerte
Después de supervivencia: absceso pulmonar es complicación frecuente
Absceso pulmonar
Proceso supurativo local que produce supuración local y necrosis del tejido pulmonar
Tienen que ver en su desarrollamiento:
- Procedimientos quirurgicos o dentales
- Infecciones bronquiales
- Bronquiectasias
Etiología y patogenia
- M.O. aislados más frecuentes: Estreptococos aerobios y anaerobios, s. aureus y
Gram-
- Infecciones mixtas en relación a cuerpo extraño
- Anaerobios en relación a microbiota oral
Mecanismos
- Aspiración del material infeccioso (alcoholismo agudo, coma, anestesia, etc)(primero
neumonía, luego necrosi y por último absceso)
- Antecedentes de infección pulmonar primaria
- Mayor riesgo inmunodeprimidos
- Embolia séptica
- Neoplasia (común en segmento pulmonar obstruido)
Morfología
- Diámetro variable de mm a cm
- Afectan a cualquier zona del pulmón y pueden ser unicos o multiples
- Abscesos por aspiración (frecuente en pulmón derecho)
- Alteración histológica fundamental: destrucción supurativa del parénquima pulmonar
con zona central cavitada
- En cavidad puede haber aire o contenido supurativo drenable o no
- Casos crónicos se produce en pared fibrosa
Evolución clínica
- Manifestación similar a bronquiectasias
- Abundante esputo purulento fétido
- Pueden aparecer acropaquias
- Abceso en persona edad avanzada se descarta carcinoma subyacente
- Resolucion con antibiótico suelen dejar una cicatriz
NEUMONÍA CRÓNICA
Lesión en paciente inmunocompetentes con o sin afectación de ganglios linfáticos
Normalmente la reacción inflamatoria es granulomatosa y se debe a bacterias (p.e. M.
tuberculosis) u hongos (p.e. Histoplasma capsulatum)
Tuberculosis
Enfermedad crónica grave, pulmonar y sistémica producida por micobacteria M. tuberculosis
Contagio por contacto con persona con tuberculosi
Morfología
- T. Primaria: Bacilos en espacios aéreos, después de producir la sensibilización
aparece zona inflamatoria balnco -gris con consolidación
- Los bacilos migran a ganglios, suelen adquirir consistencia caseosa( Que produce la
degeneración de los tejidos.)
- Lesión parenquimatosa + implicación de ganglios = Complejo de Ghon
- Complejo de Ghon es fibroso y puede llegar a calcificar
- En pacientes inmunodeprimidos no se forman granulomas típicos y los macrofagos
contienen muchos bacilos
- T. Secundaria: Focus de consolidación blanco-gris de pocos cm con diferentes
grados de caesificación y fibrosis periférica
- Se puede curar con formación de tejido fibrótico espontáneo o con tratamiento
- T. Pulmonar progresiva: Puede aparecer en edad avanzada o inmunodeprimidos
- Lesión apical se extiende en zonas contiguas del pulmón y llega a bronquios y vasos
sanguíneos
- Daños en vasos pueden provocar hemoptisis
- En tratamiento inadecuado o inmunodepresión se produce tuberculosis miliar
Histoplasmosis
Infección por Histoplasma capsulatum
Inhalación de partículas de polvo contaminado con heces de aves o murciélago
Patógeno intracelular parecido a tuberculosis presente principalmente en facogitos
Clínica y lesiones morfológicas (parecidas a tuberculosis)
- Afectación pulmonar primaria autolimitada y normalmente latente
- Enferm.. pulmonar secundaria progresiva crónica
- Diseminación a localizaciones extrapulmonares
- Enferm. diseminada en pacientes inmunodeprimidos
Morfología
- Personas sanas: granulomas normalmente caesificantes
- Histoplasmosis diseminada fulminante en inmunodeprimidos no forma granulomas
Blastomicosis
Hongo dimórfico
Morfología
- Se forman granulomas caesificantes en paciente
- Blastomyces presentan pared celular gruesa con doble contorno y núcleo visible
- Cuando afecta a piel y laringe hay hiperplasia epitelial que se puede confundir con
un carcinoma epidermoide
PATOLOGÍA TUMORAL DEL APARATO RESPIRATORIO
LIQUIDS BIOLÒGICS
Ascitis: Liquid en cavitat peritoneal
Empiema: Pus en cavitat pleural
Hemotorax: Sang en cavitat pleural
Hemopericardi: Sang en cavitat percicardiaca
Hemoperitoneu: Sang en cavitat peritoneal
Liquids serosos son ultrafiltrats del plasma i es formen en abundant xarxa capilar de la
memebrana serosa
Transudats: Liquids NO inflamatoris que s’originen per alteració de factors sistemics que
afencten a la formació o reabsorció del liquid
Exsudats: Liquids inflamatoris que s’originien per augment de la permeabilitat capil·lar
degut a alteracions estructures de la supergicie de determinades cavitats corporals
Estudi de les mostres
Obtenció mostres
Pericardiocentesis C. Pericardiaca
Toracocentenesis C. Pleural
Paracentesis C. Peritoneal
Macro
Importante macro ya que presentan coloracion variada segun etiologia
- Vermell sang - Blanc Purulent
- Marro sang hematies trancat - Groc Icteria bilirrubina
- Verd bilis - Negre Melanoma
Micro estudi
- Bioquimic Espectrogotometria o electrodes
- Citològic Manul o automatic
- Microbiologic Tinció Gram i cultiu
- Immunocitoquimic Test papanicolau, Diff quick
- Immunofenotip Citometria de fluxe
Estudi citologic
- Analisis manual amb una cambra compta globuls
- Analisis automatic amb un citometre o citocentrifuga
Processament de mostres
Cal processar les mostres en menys d’1h perque cels es poden deteriorar
Si mostra te coagul no es pot fe recompte però es pot fer citoanalisis per determinar cels
atipiques
Elevada celularitat=dilució de la mostra
Cels benignes en liquids biologics
En recompte diferencial cal considerar % de totes cels nucleades observades
Preferible inicar visualitació microscopi a pocs augments i anar augmentant
- MESOTELIALS
Forma rodona
Relació N/C baixa, nucli central o lleugerament exocentric de contorn rodó i
cromatina poc consensada
Citoplasma ampli i basofil
Poca cohesió
Vacuoles en citoplasma = Degeneració precoç
Es troben en liquid pleural, ascitic i pericardiac
- MACROFAGS
Mida mitjana/gran
Relacio N/C moderada
Nucli exentric de cromatina poc condensada i contorn rodó
Citoplasma palid, d’aspecte espumós
Solen veure’s aillats
Formen part del sistema mononuclear fagocític constituit per cels precursores
monocitiques de la medula ossia
Funció: eliminació per fagocitosis de subs. estranyes a l’organisme
Es troben en liquids i monocits en sang periferica
- CELS SANGUINEES
Poden ser discretament diferents respecte als observats en la sang
En liquids serosos solen ser més grans i basòfils
Hematies
Forma biconcava i zona pal·lida central
Punció traumàtica
Neutròfils
Inflamatoris aguts, pneumonia, pancreatitis, etc
Eosinofils
Malalties parasitàries al·lergiques, neoplsaies inflamatòries, autoimmune o
tromboembolia
Limfocit
Processos inflamatoris crònics
Monocit
LIQUID PLEURAL
Ultrafiltrat plasmatic procedent de les fulles pleurals.
Pleura parietal i es reabsorbeix via limfatica
Capil·lats pleura visceral drenen a les venes pulmonars i capil·lars vena parietal a vena cava
Cavitat pleural lubricada per liquid que secreta la pleura i reabsorbeix a intervals
relativament constants
Funcio: Lubricar espai entre pulmons i paret toràcica
Acumulació de lquidi en espail pleural per desequilibri entre producció i reabsorció de liduid
Toracocentesis/Punció pleural: Aspiració amb xeringa heparitzada i separació en diferents
tubs.
- Finalitat diagnostica: 50-100cc
- Finalitat terapeutica: alleugerar simptomes, compromís hemodinàmica i evacuar
infecció
Causes increment producció:
- Augment de P. hidrostatica
- Reducció de la P. col·lodoosmotica o sistemica
- Increment de la permeabilitat capil·lar
- Pas del liquid des de la cavitat peritoneal
Causes de la disminució de la reabsorció
- Reducció de la P. en la cavitat pleural
- Disminució o bloqueig del drenatge limfatic
Simptomes principals vessament pleural: Dispnea, dolor toràcic i tos
Inici agut
Pacient presenta trepopnea (dificultat per respirar quan esrà en decubit i fa mal en només
un costat)
Dispnea
- Aument del volum intratoracic
- Compressió del pulmó subjacent
Tos
- Seca, esporàdica i poc intensa.
- La tos relacionada amb malaltia peural no es específica
Dolor toràcic
- Dolor pleuritic que augmenta amb la respiració profunda i amb la tos irradia pigastri,
hipocondri i regió lumbar
1er objectiu: diferenciar entre transsudat i exusdat
Causes TRANSUDATS
- ICC insuficiencia caridaca cronica
- Cirrosis
- Sindrome nefrtotica
- Dialisis peritoneal
- Glomerulonefritis
Causes exsudats
- Inflamatoria i infecciosa
- Inflamatoria no infecciosa
- Neoplasica
- Miscel·lania
Estudi exsudat:
Aspecte macro