SANTIAGO CARBONELL MARTÍNEZ

DIÁLOGOS
PRÁCTICAS DE GRIEGO ANTIGUO

CULTURA CLÁSICA
DIÁLOGOS. Prácticas de Griego Antiguo
DIÁLOGOS. Prácticas de Griego Antiguo
Συγγραφεύς
Santiago Carbonell Martínez

Εἰκόνες
Asier Mendoza

Φωναί
Pronunciación histórica griega
Santiago Carbonell Martínez (coordinador-editor)
Xavi Agulló Sol Graber
Alejandro J. Aroca Víctor Maldonado
Fernando Blaya Lorena Molina
Damián Boluda Joan Ortiz
Aihnoa Cánovas Patri Piera
Lidia Carbonell Olga Ruiz
Sara Carbonell Mar Sanchís
Marta Ferrándiz Daniel Segovia
Raquel García Miriam Silvestre
Teo Giner Alexis Tur
Víctor Giner Janira Vidal
Toñi González Enmanuel Vinader

Pronunciación hispano-erasmiana
José Carlos García de Paredes (coordinador)
Santiago Campo Moreno (editor)
Fátima Carmona Laura López
Alicia Collado Rubén Paredes
Patricia Galán Ana Isabel Platero
Jema García Rubio Jesús Sánchez

Μουσική
Σπύρος Κανιάρης

Ἐκδοτικὸς οἶκος

CULTURA CLÁSICA
ANNO MMXX
DIÁLOGOS
PRÁCTICAS DE GRIEGO ANTIGUO
Santiago Carbonell Martínez

Ilustraciones:
Asier Mendoza

© CULTURA CLÁSICA, 2014

Segunda edición, revisada y aumentada, 2020
Camino de Ronda, 164, 5º C
18003-Granada, España
Tel. (+34) 958 044 000
Mov. (+34) 692 391 050
[Link]
culturaclasica@[Link]

ISBN: 978-84-945346-1-4
Depósito Legal: GR-880/2020
Impreso en España – Printed in Spain
Imprime: Gráficas Alhambra

AUDIOS: [Link]/linguagraeca

____________________________________________________________________
No está permitida la reproducción total o parcial de este libro, ni su
tratamiento informático, ni la transmisión de ninguna forma o de cualquier
medio, ya sea electrónico, mecánico, por fotocopia, por registro u otros
métodos, sin el permiso previo y por escrito de los titulares del copyright.
 Εἰσαγωγή

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Centrados como estamos habitualmente en el estudio de la gramática y la

práctica de traducción de los textos literarios clásicos, a menudo olvidamos que el
griego antiguo y el latín fueron lenguas con las que los antiguos se comunicaban en
su quehacer cotidiano para expresar sentimientos y emociones. En este sentido, el
desarrollo de una competencia lingüística global, que implica la capacidad de
comprensión y producción de textos tanto a nivel escrito como oral, se perfila ya
entre muchos docentes clásicos como el objetivo fundamental al que debiera aspirar
la formación académica de nuestros alumnos.
Partiendo pues de la idea de que el griego antiguo debería ser una adquisición
más valiosa para la areté personal que útil para la vida dentro de un sistema
productivo, ΔΙΑΛΟΓΟΣ nace con la intención de ser un método activo que haga del
proceso de aprendizaje-enseñanza de esta lengua una experiencia significativa a la
vez que motivadora. Plantea para ello diversos tipos de actividades centradas en
aspectos de la vida cotidiana en la antigua Grecia.
Este manual se ha podido llevar a cabo gracias a varias personas. Debo
agradecer a Antonio G. Amador el trabajo en la maquetación y a Cultura Clásica
por su interés en reeditarlo cuando atravesamos momentos difíciles no sólo para las
humanidades, sino también para la Humanidad en general. Agradezco de nuevo a
José Carlos García de Paredes y a Santi Campo la coordinación y edición de los
audios y a todos los alumnos y amigos que han participado en las grabaciones. Mis
agradecimientos renovados para Mercedes Madrid, Lluïsa Merino y José Carlos
García de Paredes por sus inestimables observaciones y correcciones, así como a
Asier Mendoza por sus ilustraciones sine qua non y a Σπύρος Κανιάρης por la
música con buzuki. Agradecemos también a Juan José Marcos García, creador de la
fuente Alphabetum Unicode, que ha cedido su uso de forma gratuita para la
tipografía de este libro.
Está dedicado a la memoria del querido compañero Juanvi Santa Isabel,
nuestro particular Hermes, que tanto hizo por la difusión de las lenguas clásicas.

Alcoi, Abril de 2020

Santi Carbonell

5
ΔΙΑΛΟΓΟΣ

ΣΥΜΒΟΛΑ

Ἀκούω Ὁρῶ

Πληρῶ Γράφω

Ἀναγιγνώσκω Συνδυάζω

Διαλέγομαι Ἀποκρίνομαι

6
 Πρῶτοι διάλογοι

ΠΡΩΤΟΙ ΔΙΑΛΟΓΟΙ

Ἐγώ Σύ

Ναί Οὐδαμῶς

Χαῖρε Πῶς ἔχεις;

Καλῶς Κακῶς

Χάριν σοι ὁμολογῶ Δέομαί σου

7
ΔΙΑΛΟΓΟΣ

Ἀνοίγω τὸ βιβλίον Σίγα

Τί ἐστι τοῦτο; Ἀκούω

Οὐ κατανοῶ Οὐ γιγνώσκω

- Πῶς λέγεται “Roma” ἑλληνιστί;

- Ῥώμη

ὁ διδάσκαλος ὁ μαθητής
8
 Πρῶτοι διάλογοι

Γράφω Ἀναγιγνώσκω

βαρ, βαρ

Διαλέγομαι Μὴ φλυάρει!

Δύναμαι εἰσβαίνειν; Κάθισον!

9
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

Τὰ γράμματα
1. Ἀκούω

Φωνήεντα Σύμφωνα Ὄνομα Ἤχος

Ἐρασμιακὴ Ἱστορικὴ
φωνή φωνή
Αα ἄλφα /a/
Ββ βῆτα /b/ /v/
Γγ γάμμα /g/ /γ/
Δδ δέλτα /d/ /ð/
Εε ἒ ψιλόν /e/
Ζζ ζῆτα /ds/ /s/ sonora
Ηη ἦτα /e:/ larga /i/
Θθ θῆτα /th/ /z/
Ιι ἰῶτα /i/
Κκ κάππα /k/
Λλ λάμβδα /l/
Μμ μῦ /m/
Νν νῦ /n/
Ξξ ξῖ /ks/
Οο ὂ μικρόν /o/
Ππ πῖ /p/
Ρρ ῥῶ /r/
Σ σ,ς σῖγμα /s/ sorda
Ττ ταῦ /t/
Υυ ὖ ψιλόν /ü/ alem. /i/
Φφ φῖ /ph/ /f/
Χχ χῖ /ch/ /j/
Ψψ ψῖ /p/
Ωω ὦ μέγα /o:/ larga /o/

10
 α΄ Τὰ γράμματα

2. Διαλέγομαι

ΑΛΦΑ
ΒΗΤΑ
ΓΑΜΜΑ

3. Πληρῶ

δ ε ζ _____ π ρ
α β _____ _____ τ _____
_____ ν ξ ξ ο _____
_____ σ _____ _____ φ _____
_____ μ _____ _____ θ _____
_____ ζ _____ _____ κ _____
_____ ε _____ _____ δ _____
_____ Λ _____ _____ Τ _____
_____ Ξ _____ _____ Ι _____
_____ Γ _____ _____ Σ _____

11
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

Συνδυασμοὶ φωνηέντων

ΑΙ αι ► /e/* * ΣΦΑΙΡΑ

ΑΥ αυ + φωνήεν,
β γ δ λ μ ν ξ ρ ►/av/* ΑΥΛΗΤΡΙΣ

+ κ π τ χ φ θ σ ►/af/* ΑΥΤΟΥΡΓΟΣ

ΕΙ ει ► /i/* ΧΕΙΡΩΝ

ΕΥ ευ + φωνήεν,
β γ δ λ μ ν ξ ρ ►/ev/* ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

+ κ π τ χ φ θ σ ►/ef/* ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ

* Ἱστορικὴ φωνή, ** Ἐρασμιακὴ φωνή

12
 α΄ Τὰ γράμματα

ΟΙ οι ► /i/* ΟΙΝΟΣ

ΟΥ ου ► /u/* ** ΟΥΡΑΝΟΣ

ᾳ ► [a] * **
ῃ ► [i] * [e:] **
ῳ ► [o] * [o:] **

Συνδυασμοὶ συμφώνων * **

ΓΓ γγ ΓΚ γκ ΓΧ γχ ΓΞ γξ
/ng/ /nk/ /nj/ /nks/

ΑΓΓΕΛIΑΦOΡΟΣ ΣΦΙΓΞ

13
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

4. Ἀκούω καὶ ἀριθμῶ

ΝΑΟΣ ΗΛΙΟΣ ΟΙΚIA ΑΝΘΡΩΠΟΣ

ναός ἥλιος οἰκία ἄνθρωπος

ΑΙΜΑ ΛΥΚΟΣ ΧΡΥΣΑΛΛΙΣ ΑΝΘΟΣ

αἷμα λύκος χρυσαλλίς ἄνθος
1

BIΒΛΙΟΝ ΔΕΝΔΡΟΝ ΛΙΘΟΣ ΑΣΤΡΟΝ

βιβλίον δένδρον λίθος ἄστρον

ΑΦΡΟΔΙΤΗ ΠΑΝΔΩΡΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Ἀφροδίτη Πανδώρα Ἀλέξανδρος

14
 α΄ Τὰ γράμματα

5. Ἀναγιγνώσκω

α ΑΙ αν ας αφ αθη να ΝΑΙ νησ νομ

ξεν ξιφ ξυρ ξυς
βα βε βαι βη βι
βυ βο βω βου βαρ ομ οικ ονει οιδι ομο
γα γε γι γυ γο γου ολο οργ ουδ
γαρ γιγ γρα γλω παρ πρα πρακ περ πλαν
ΔΕ δει δια διο πνι πριν πτερ
δεν δυσ δαρ δελ ρα ρε Pαψ ριζ ριπ ΡΟ
σβη σπερ σχη στρο
ΕΝ ΕΚ εμ ει επ
ζα ΖΩ ζυ ζη συν
Ημ ηγε ηλι ηδον ημι ταξ ΤΑΚ τεκ τρα τρεχ
ηφαι ησι υσ υφ υδρ

θα θαλ θαν θε θυ φιλο φειδ φαν φαιν φλογ

θνη ΘΩ χαλ χειμ χθο χλω χρον

ιω ισο ιππο ιατρο ψαλ ψη ψυχ ψιθ
ΚΑΙ καθ κοσ κρα κρε
ωκε ωρ ως ΩΝ ωφ
λα λαι λει λυ λο λου

ΜΑ μαι μη μο μου

15
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

Aα Bβ Γγ Δδ
Eε Zζ Hη Θθ
Iι Κκ Λλ Mμ Nν Ξξ
Oo Ππ Ρρ Σ σ,ς Tτ
Υυ Φφ Xχ Ψψ Ωω

6. Πληρῶ

Φωνήεντα ___ ___ ___ ___ ___ ___ Ω ω

Σύμφωνα χειλικά Β β ___ ___ ___ ___

Σύμφωνα ὀδοντικά ___ ___ Θ θ ___

Σ
ύ
Σύμφωνα λαρυγγικά ___ Κ κ ___ Ξ ξ μ
φ
ω
ν
Σ α
ύ
μ ῥ
φ ι
ω ν
Σύμφωνα γλωσσικά ___ ___ ν ι
α κ
ά
Σύμφωνα συριστικά ___ ___ δ
ι
π
λ
ά

+ =

16
 α΄ Τὰ γράμματα

Στίξη

Τελεία Ἄνω τελεία Κόμμα ᾿Ερωτηματικόν

α. α· α, α;
Ὀρθογραφικὰ σημεῖα

¨
Διαίρεσις ἀρχαῖος / αρχαϊκός

Ἀπόστροφος ἀλλὰ ἐγώ ► ἀλλ᾿ ἐγώ

᾿
Τόνοι

Ὀξεία Βαρεία Περισπωμένη

´
α
καλός
`α
καλὸς θεός
῀
α
καλοῦ θεοῦ

σῶμα / σώματος δῶρον / δώρου θάλασσα / θαλάσσης

φαινόμενον / φαινόμενόν τι

17
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

7. Ἀκούω
Α. θεός, θεοῦ, κεφαλή, κεφαλῆς, θεά, θεᾶς, παῖς, φιλεῖ, καλὴ θεά, καλῶς

Β. γράμμα, δένδρον, χρόνος, λίθος, θεραπεία, καλοῦ φαινομένου

Γ. λαβύρινθος, τετράγωνος, φαινόμενον, σώματος, ψευδώνυμός τις

8. Ἀκούω καὶ τονίζω

ναος, ναου, φωνη, φωνης, πονει, καλος στρατηγος.

φιλος, Δαφνη, γεωμετρια, δωρον, Ῥωμαιος.
ψευδωνυμος, προλογος, θεατρον, θαλασσα, φαρμακον τι.

9. Τονίζω

νεκρος

νεκρου φιλος

ἀγορα Ἀφροδιτη ῾Ομηρος

ἀγορας εἰρωνεια ᾿Ολυμπος

μουσικη παιδαγωγια ὀνομα

μουσικης Δαφνη ὀνοματος

καλως Εὐρωπη θαλασσα

οἰκει θαλασσης ἀνθρωπος

παις ἀνθρωπου αἰματος

και σωμα σωματος

καλη θεα καλος ὑπνος καλον φαινομενον

18
 α΄ Τὰ γράμματα

Πνεύματα

Ψιλή Δασεῖα

᾿
α
εὐαγγέλιον Εὐρώπη
῾
α
ἄνθρωπος

ὕδωρ ῥόδον ἵππος

ἡ ῾Ελένη ὁ ῾Ερμῆς ὁ Ὅμηρος

19
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

10. Πνευματίζω

ύδωρ ίππος ώρα

ημέρα οικία επτά
αγρός ομόφωνος υπόθεσις
αναισθησία ύμνος επιδημία
ρυθμός έξοδος ήλιος
άνθρωπος αναιμία αίνιγμα
εβραῖος αιμάτωμα ειδύλλιον
Ελένη Όμηρος Αλέξανδρος

11. Διαλέγομαι

ΜΥΘΟΣ
Μ_ _ _ Σ

20
 α΄ Τὰ γράμματα

ἅλς ἀγρός ἄνθρωπος Ἀγαμέμνων

βοῦς Βάκχος βιβλίον βλασφημία
γῆ γράμμα γυμναστής γεωμετρία
δέ δένδρον δύσκολος δημοκρατία
ἐν ἑπτά ἔξοδος ἐπίλογος
ἦν ἦχος Ἡρακλῆς ἡγεμονία
θήρ θεός θέατρον θεραπεία
ἴς ἵππος Ἰθάκη ἱππόδρομος
καί κύκνος κεφαλή καταστροφή
λίς λίθος λογικός λαβύρινθος
μέν μῦθος μουσική μελῳδία
νύξ ναός νάρκισσος ναυμαχία
ξῖ ξένος Ξενοφῶν ξυλοφάγος
οὐ ὀκτώ ὄστρακον ὀλιγαρχία
παῖς πατήρ πρόλογος παντοκράτωρ
ῥῶ ῥυθμός Ῥωμαῖος ῥᾴθυμος
σύ στήλη στρατηγός συμφωνία
τίς τέχνη τραγικός τετράγωνος
ὗς ὕμνος ὑδρία ὑποκριτής
φῖ φωνή φάρμακον φαινόμενον
χείρ χρόνος χαρακτήρ χειρουργία
ψῖ ψυχή ψυχικός ψευδώνυμος
ὦ ὥρα ὠσαννά ὠκεανός

21
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

12. Πληρῶ

ἄνθρωπος, ἐν, ὁδός, Ὀλυμπία, ὁμιλία, ἰατρός, ὕμνος, ἵππος, ὥρα, ἀγορά,
ἕν, Ἕκτωρ, ῥεῦμα, Ἀθηνᾶ, ἅλς, ὁμόφωνος, ὄρνις, ὅπλον, Ἄργος, ἐκ, ἕξ,
ἁρμονία, ῥήτωρ, ῥίζα, ἡγεμονία, Ἠλέκτρα, ἥλιος, Ἡρακλῆς, ἧπαρ, ὕπνος,
ὕδωρ, ἱερός, εἴδωλον, ὠφέλεια, Ἴλιον, ῥυθμός, Ἑλένη, ἤπειρος,
εὔγνωστος, ὤψ, ἑκατόν, ἔθνος, ὑπερβολή, αὐτουργός, αἷμα, μῦθος, σῶμα,
ὡραῖος

ἄνθρωπος

22
α΄ Τὰ γράμματα

23
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

13. Γράφω κεφαλαῖα γράμματα

θεώρημα ΘΕΩΡΗΜΑ ὀστέον

παῖς ἵππος

ξένος λειποθυμία

βίος ὑποκριτής

θέατρον ὕμνος

ἡμέρα ἀρχαιολογία

χρόνος πόλις

14. Γράφω μικρὰ γράματα

ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΘΕΜΑ

σύστημα

ΙΠΠΟΔΡΟΜΟΣ ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΑ ΤΕΧΝΗ

ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΝ ΓΡΑΜΜΑ ΚΕΦΑΛΗ

ΕΠΕΙΣΟΔΙΟΝ ΦΥΣΙΣ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

24
 α΄ Τὰ γράμματα

15. Ἀκούω καὶ πληρῶ

εὐ . γ . έ . ι . ν . ἶμ .

γ . ν . . ἰκ . α

. ῷ . ν . δω .

δ . ρ . α Μ . . σ α

κ ω . ῳ δ . α ἄ . θ . ω π . ς

α . ν . γ . α α . γύ . τι . ς

. ί π . ω . α κό . μ . ς

. π . ό δ . ο μ ο . . λ ι . ς

Χ . ίρω . ο . ρα . ό .

ν . κρ . ς . στ . ο .

Ἑρμ. ς δ . ά λ . γ . ς

16. Ἀκούω καὶ ἐπιλέγω √

Α  δέρμα  θέμα  βλέμμα  σπέρμα  αἷμα

Β  μῦθος  δῆλος  βυθός  λίθος  ξίφος
Γ  μέθοδος  πάροδος  εἴσοδος  ἄνοδος  ἔξοδος
Δ  βρῶμα  στρῶμα  σῶμα  δῶμα  στόμα

25
ΔΙΑΛΟΓΟΣ - I

17. Χωρίζω /

ψυχή/φιλόσοφοςαἷμαὑποκριτήςἈριστοτέληςνα
όςλίθοςἄστρονΑἴγυπτοςἀγοράἄνθρωποςσῖγμα
μαθηματικάκαλλιγραφίαὑπόθεσιςγεωμετρίαἄ
λφαμυθολογίαἀστρολογίαβιβλίονΚαλλιόπη
ἈλέξανδροςἄγγελοςαἴνιγμαθέατρονΑἰθιοπία
ἀναιμίαἱππόδρομοςτραγῳδίακιθάραδυναστεία
ΜοῦσαἐκκλησίαἐνέργειαΠανδώραχάοςδιάλογ
οςπεριφέρειαεἰρωνείαεἰδύλλιονσοφίαπόλιςξέ
νοςἐπεισόδιονδιδάσκαλοςμέθοδοςἀκούωγράφ
ωἀναγιγνώσκωὄνομαθεόςἀτμόσφαιραπαράδει
σοςοὐρανόςΚλειώἈφροδίτηΘΕΟΣΕΥΡΩΠΗΓΡ
ΑΜΜΑΛΙΘΟΣΠΑΠΥΡΟΣΧΡΟΝΟΣΤΡΑΓΩΙΔΙ
ΑAIMΑΘΕΡΑΠΕΙΑΟΙΚΟΣΗΛΙΟΣΝΑΟΣΑΝΘ
ΟΣΟΝΟΜΑΙΒΗΡΙΑΓΛΩΣΣΑΕΓΩΣΦΑΙΡΑΚΟ
ΣΜΟΣΦΑΙΝΟΜΕΝΟΝΔΙΑΛΟΓΟΣ

“ Ἐγώ εἰμι τὸ Α καὶ τὸ Ω ”

26