"AÑO DEL FORTALECIMIENTO DE LA SOBERANÍA NACIONAL"
INSTITUTO DE EDUCACION SUPERIOR PEDADOGICO PRIVADO
“CUNA DE LA LIBERTAD AMERICA”
TEMA: RECOPILACIÓN DE YARAWI AYACUCHO
PRESENTADO POR:
JULIANA KATHERINE MORE CRUZ.
PROFESORA:
MARTHA ROMANI ALLPACCA
HUAMANGA– AYACUCHO- PERU
2022
A, Dios, esposo, hijos, padres, familia y profesora.
Introducción
II
El presenté trabajo de literatura su título es recopilación de yarawi Ayacucho está
inspirado a las tradiciones de los antepasados; los yarawi fue trasmitidas de
generación en generación ,para que así perdure nuestras tradiciones, y no sean
olvidadas .
III
Introduction
The I presented communication work its title is "compilation of the legends and
traditions of Ayacucho" is inspired by the traditions of the ancestors all these
legends were transmitted from generation to generation and were compiled by
JUAN DE PERALTA so that our traditions last, and They are not forgotten,
since in some legends they were real and are embodied with monuments;
where the events occurred.
Índice de contenidos
Dedicatoria…………………………………………………………..II
IV
Agradecimiento………………………………………………………III
Introducción……….……………………………………………........IV
Introduction………………………………………………………….V
Recopilación quechua harawi:
AMAWTAY………………………………………….VI
WASICHAY……………………………………….VII
ACHANQARAY…………………………………VIII
PUKAPUNCHUCHA…………………………….IX
YACHAY WASICHALLAY………………………X
MAMAYPAQ………………………………………XI
CHASKASCHAY………………………………… XII
CHAY SIRINITAN………………………………..XIII
CHULLAÑAWICHA…………………..…………XIV
COCACHA SANTA REMIDIO…………………XV
URPITUCHAY…………………………………..XVI
REFERENCIA……………………………………XVII
AMAWTAY
Yachay wasipi riqsirqani
Huk llampu sunaquyuq qarita,
Ancha munay sunquyuq
Warmitawan karqa.
¡amawtay ! yuyayniykitam
Apayta munani,
Yachayniykitam
Qatipayta munani.
¡amawtay!
Kunan punchawniykipi
Sumaq waytakunata kintuykuspa
Tukuy sunquywan haywariyki
WASICHAY
Ima munaymi wasichay
VI
Kay patamanta rikukun,
Aruwi pirqachantin
Puka sañu qatachantin,
Ima munaytam rikukun
Kay muqumanta pacha,
Taytaypa kancha pirqasqan,
Mamaypa wayta parqusqan.
Ancha munaymi rikukun
Michinay muqu patamanta,
Wasiy qipapi kapuli sachacha
Wayrawan kuyuspa.
ACHANQARAY
Achanqaraymi
VII kani
Munay waytacha kani.
Punchaw chayamuptin
Ñawichay intiman
Rikcharin
Uyachaytaq sullawan
Uparikun.
Sapa tutayaptin ñañay tutayaptin
Ñañay quyllurkuna
Kusi kusilla
Pukllachiwan ;
Mama killataq
Makinpi puñuchiwan;
Wayrataq
Kirawniyta kuyuchiwan.
¡kay pachapim
Kusi kusilla
Kawsakun!
PUKA PUNCHUCHA
VIII
Pukay pukay punchucha,
Munay awasqa
Kaspayki
Chirita,wayrata
Manchachinki,
Pukay pukay punchucha.
Llimpiy llimpiy punchucha,
Sumaq pallayniyuq
Kaspayki
Chikchita,parata
Manchachinki,
Pukay pukay punchucha.
YACHAY WASICHALLAY
Yachay wasichallay,
IX
Sapallaykim waytachkanki,
Urqukunapa chawpichanpi
Unanchaykiwan qayakamuspa,
Warmakunata huñumunki.
Intiwan kuskachasqa
Warmakunaqa utqaylla
Chayamusunki.
Yachaykunata mismirichinanpaq
Allin runa kanankupaq
MAMAYPAQ
Aswin munay puka qantutam
X
Munakuyniywan pallamuspa
Qampaq apamuni,
Tukuy sunquywan,
Qamman haywarinaypaq.
Mamachallay,
Sunquypa rurullan;
Anchatam munakuyki.
Mamachallay,
Anchatam wayllukuyki,
Qamrayku kunan
Ancha samiyuq kani,
Makiykita machaykuspa
Tukuy sunquywan,
Mamachallay,niyki.
CHASKASCHAY
XI
Chaskaschay
chaska ñawischay
punchay punchaytas
purinki muchila qipichayuq
calli callinta.
tutan tutantataq
urmaykamunki
yanaykiq chukllanman
manataq wiqsaqa
wiñanchu
kay wata
qaya wata
niwanki
yaw chaskaschay
amalla culirachiwaychu
chunpichaykita aysarikuspa
phulluchaykita kaywirikuspa
pisqi mankachaykita uqarispa
kutiripuy
phawaylla lliphipipikuspa
urmayamusqayki chiqaqllanta
manaraq chillmiyurushaqtiy
quyllur quyllurmanta
chaska ñawichayki
kanchayaramuwanqa.
CHAY SIRINITAN
XII
Chay sirinitan
kunkachallanwan takispalla
encantarun awkinchista
quri chukchachanwan
llamispallataq kadinarun.
chaymi
kay muchuy
wata mast’arakamun wataramun yaku para mamata.
CHULLA ÑAWICHA
XIII
Chulla makillaywan
mama kukachata
chaskiyukusqaymanta,
chulla ñawichayuq
kay chaska ñawi wawachay.
COCACHA SANTA REMIDIO
Kuka mamacha
santa remidio,
tanteo qukuqcha
kallpa yuyay churakuq,
wiksa nanaypaq santa remidio
kiru nanaypaq santa remidio
chhaynallataq
sunqu nanaypaq santa remidio
URPITUCHAY
XV
Urpitu urpituchay,
hamuy hampuway
ichhu qisachaykiman,
saracha umikuq
trigucha k’utukuq.
Chhiriraqmi muyushan
wayraraqmi phawashan.
Puka simi urpituchay
chiwchichanchispa
laprachantaraq lapracharisun,
sapan urpichanchispa
inqichanmanraq umiykusun.
Samaychaykiwan
samaychaywan
saminchayusun,
mayladumanña
ripukunanpaqpas,
may ladumanña
pasapunanpaqpas.
Chaymantaqa,
phalaripushankichá
qanmantañachá,
puka simi urpituchay
chiqchi punchu urpituchay.
REFERENCIA
XVI
[Link]
WILLAKUYNIMCHIK
EUGENIA ANKA
ABOCHG
OSCAR CHAVEZ
XVII