UNIDAD II.

OPERACIONES CON NÚMEROS RACIONALES

EL CONJUNTO DE LOS NÚMEROS RACIONALES

EJERCICIO 2.1

Encuentra el numerador o denominador faltante:

1 6 42 5 −4
= = = =
2 6 19. 13 −65 28. 7 −56
1. 10. 11
1 6 24 7 7 −14
= = = =
2. 3 18 20. 8 −40 −8
11. 7 29.
1 −2 −8 5 −15
= 7 84 = =
8 72 =
3.
12. 13 21. 3 30. −12
1
= 5 −10 −5 −15 7 −28
4. 5 35 = = =
13. 7 22. 4 31. −13
2
= −3 −21 9 −63
5. 3 12 3 −18 = =
=
14. 4 23. 7 32. −11
3
=
6. 4 52 2 −24 −6 18 −3
= = =
15. 3 24. 11 33. 13 −39
5
=
7. 7 42 4 −16 −8 −7
=
=
= 25. 5 −30 34. 16 −64
3 16. 9
= −4
8. 8 40 −2 =
8 =
= 26. 9 −54 35. 11 −66
17. 9 −27
3 12
= −5
9. 16 3
−3
= =
= 27. 4 −28 36. 12 −48
18. 11 −44

Reduce las fracciones siguientes a sus términos mínimos:

4 6 8 9
37. 12 38. 15 39. 12 40. 21

1
 12 24 72 96
41. 30 45. 40 49. 63 53. 128

15 27 126 144
42. 20 46. 18 50. 72 54. 176

16 35 90 144
43. 64 47. 28 51. 195 55. 360

21 48 96 225
44. 35 48. 36 52. 108 56. 360

Obtén los valores de las siguientes expresiones:

2+11 3+4 7 +4 6 +9
57. 2 58. 3 59. 4 60. 6

6−17 14−30 20+7 14+10

61. 3 62. 7 63. −6 64. −8

25−5 30−11 15−18 7−21

65. −5 66. −11 67. −9 68. −7

8 12 9 8
69. 12−2 70. 24−7 71. 15−21 72. 4−16

−3 −10 5+3 8+7

73. 12−27 74. 10−30 75. 3+1 76. 6 +4

24−9 18−20 10−4 14−6

77. 12+3 78. 3+5 79. 5−2 80. 7−3

6−8 6−22 −14−12 −9−12

81. 3−4 82. 3−11 83. 7−3 84. 15−6

−25−36 −8−10
85. 5−9 86. 6−12

EJERCICIO 2.2

Encuentra el mínimo común múltiplo de cada uno de los siguientes conjunto de números:

2
 1. 2, 3, 4 7. 6, 10, 15 13. 10, 20, 30 19. 52, 65, 78

2. 4, 6, 8 8. 6, 15, 21 14. 12, 16, 24 20. 60, 80, 100

3. 4, 9, 12 9. 2, 3, 5 15. 12, 18, 24 21. 56, 64, 72

4. 3, 6, 15 10. 3, 5, 7 16. 14, 21, 28

5. 6, 9, 12 11. 8, 12, 16 17. 24, 36, 48

6. 6, 8, 12 12. 9, 10, 15 18. 30, 45, 60

Efectúa las siguientes operaciones con fracciones y expresa el resultado en forma

reducida:

1 5 5 1 2 4 9
+ +
7 15 8
− +
+ −
22. 2 2 31. 6 6 40. 5 5 5 49. 19 19 19

1 4 3 1 3 5 6 6 4 16
+ − + + − −
23. 3 3 32. 8 8 41. 7 7 7 50. 7 7 7

7 8 9 3 5 9 7 1 5 11
− −
+ − + −
24. 3 3 33. 7 7 42. 8 8 8 51. 6 6 6

5 7 4 11 2 8 5 11 7 5
+ − + − − + −
25. 6 6 34. 9 9 43. 13 13 13 52. 12 12 12

11 13
+ 5 13 9 13 7 7 8 11
− + − − + −
26. 6 6 35. 16 16 44. 10 10 10 53. 15 15 15

2 4 7 19 11 9 15 7 13 19
+ − + − − − −
27. 7 7 36. 18 18 45. 16 16 16 54. 24 24 24

5 7 2 14 3 7 10 8 14 11
+ − − + − − −
28. 9 9 37. 15 15 46. 11 11 11 55. 27 27 27

5 8 1 2 5 20 9 6 1 1
+ + + − + +
29. 13 13 38. 3 3 3 47. 17 17 17 56. 2 3

5 1 1 3 7 8 11 3 1 5
− + + − + +
30. 3 3 39. 4 4 4 48. 9 9 9 57. 2 6

3
 1 1 5 7 2 3 5 102.
+ − − − −
58. 3 6 73. 9 6 88. 3 8 12 9 4 5
− −
26 39 52
1 3 3 5 5 7 11
+ − − − −
59. 4 8 74. 8 6 89. 6 8 12 103.
7 4 17
2 5 9 7 7 6 9 − −
+ − − − − 12 15 18
60. 3 6 75. 8 12 90. 4 7 14
104.
5 3 5 9 1 2 4
+ − −
9 4
− −
2 3 5 1 3 5
61. 3 5 76. 91. + −
6 7 8
5 4 11 8 3 1 8
+ − − − − 105.
62. 6 9 77. 12 9 92. 5 6 15
7 11 4
− +
13 17 2 5 3 15 18 27
1 4 − − − +
+ 12 18 5 6 10
63. 4 5 78. 93.

2 1 15 27 3 5 4
− − − − −
3 6 79. 8 10 94. 4 6 9
64.

3 1 5 1 7 1 8 13
− − + + −
2 4 80. 3 2 6 95. 6 9 12
65.

3 1 3 1 1 3 7 4
− − + − −
4 3 81. 2 3 4 96. 2 3 7
66.

5 1 1 2 3 4 3 5
− + − − −
6 4 82. 2 3 4 97. 3 7 14
67.

2 3 2 3 5 5 3 7
− + − + −
3 8 83. 3 4 6 98. 6 8 12
68.

5 7 1 1 2 7 1 3
− + − + −
6 8 84. 3 6 9 99. 6 12 16
69.

7 3 3 1 3 100.
− − +
12 8 85. 4 6 8 5 11 13
70. + −
18 24 36
5 9 2 5 7
− + +
4 14 86. 3 6 8 101.
71.
3 4 7
3 5 7 7 1 + −
− − − + 22 33 44
4 6 87. 4 8 12
72.

4
EJERCICIO 2.3

Efectúa las operaciones indicadas y simplifica:

2 3 3 8 15 36 24
1.
×
3 4 15.
× ×
4 9 10
30. 21
÷−
35( )
3 7 4 12 18 48 40
2.
⋅
4 18 16.
× ×
9 16 7
31.
−
28 ( )
÷−
42

5 8 6 14 15
⋅ ⋅ ⋅ 56 35
3. 2 15 17. 35 9 8
32.
−
27 ( )
÷−
9
7 9 7 9 32
⋅ ⋅ ⋅ 57 38
24 16 21
4. 3 14 18.
33.
−
48 ( )
÷−
36
7 4 5 5
⋅ ÷
5. 8 21 19. 6 3 3 5 25
⋅ ÷
34. 4 9 6
7 16 4 8
⋅ ÷
6. 32 21 20. 9 3 22 25 5
⋅ ÷
35. 15 11 3
8 12 3 9
− ⋅ ÷
7. 9 16 21. 4 16 34 21 7
⋅ ÷
36. 28 51 3
12 14 5 25
− ⋅ ÷
8. 35 27 22. 6 9 15 16 3
⋅ ÷
37. 64 20 8
22 16 15 9
9.
− ( )
24 44
÷
23. 4 8 15 18 9
÷ ⋅
38. 16 7 35
6 15
12 15 ÷
−
10. 25 9
( ) 24. 20 18 21 14 8
÷ ⋅
39. 26 39 9
12 32
−7 52 − ÷
−
11. 13 14
( ) 25. 21 14 12 30 14
÷ ×
40. 21 9 6
28 35
− ÷
63 25 24 9 36 48 15
12.
− −
40 14 ( ) 26.
÷ ⋅
41. 35 28 63
26 39
− ÷
75 9 27. 27 36 21 66
13.
− ( )
−
27 20
⋅ ÷18
42. 22 5
18 81
21 65
÷
28. 32 −8
( ) 24 4
14.
− −
26 35 ( ) ⋅ ÷21
43. 35 32
24 18
29. 32
÷−
16( )

19
 7 3 33 11 3 45 75 18
44.
35÷ ⋅
8 16
÷ ⋅ (
46. 52 26 4
) (
÷ ⋅
48. 32 48 30
)
16 8 2 24 18 28
45.
÷ ⋅( )
27 9 3 ÷ ⋅ (
47. 40 27 35
)
EJERCICIO 2.4

Efectúa las operaciones indicadas y simplifica:

1 7 4 7 1 4
+ ⋅ ⋅ −
1. 2 8 7 14. 6 21 9

4 2 3 7 3 3
+ ⋅ ⋅ −
2. 3 9 4 15. 5 14 4

3 7 9 11 3 1
+ ⋅ ⋅ −
3. 8 3 14 16. 9 7 3

5 9 1 5 3 9
+ ⋅ + ÷
4. 6 4 3 17. 12 8 7

5 9 11 8 9 27
⋅ + + ÷
5. 3 20 8 18. 11 11 2

8 13 7 4 7 21
⋅ + + ÷
6. 13 12 4 19. 9 9 10

4 5 13 6 4 8
⋅ + + ÷
7. 15 6 3 20. 7 21 3

4 3 3 7 25 15
⋅ + − ÷
8. 33 8 11 21. 9 24 28

5 9 4 5 11 22
− ⋅ − ÷
9. 8 16 3 22. 12 36 15

2 7 10 11 3 9
− ⋅ − ÷
10. 3 12 7 23. 24 16 8

3 5 7 13 5 20
− ⋅ − ÷
11. 4 3 10 24. 9 27 21

1 2 15 2 5 2 3
− ⋅ + ⋅ −
12. 6 3 8 25. 3 6 15 4

8 7 8 1 5 8 3
⋅ − + ⋅ −
13. 21 12 3 26. 4 16 3 8

20
 3 4 3 5 5 8 5 1
27.
− ⋅ +
2 9 8 6
38. 12
− −
11 8 6 ( )
7 3 14 3 11 8 3 11
28.
− ⋅ +
6 7 9 4 + − (
39. 15 13 16 24
)
2 7 14 7
+ ÷ − 7 12 15 17
29. 9 9 3 12
40.
− (
−
9 23 28 21 )
3 9 21 1
+ ÷ − 2 11 5 4
7 8 4 2
30.
41.
− ÷ +
9 20 6 15 ( )
1 4 8 1
− ÷ +
31. 3 15 5 2 1 46 5 1
42.
− ÷ +
6 27 3 4 ( )
7 5 15 1
− ÷ +
32. 8 4 8 4 2 5 7 3
43.
− ÷ −
3 42 12 8 ( )
4 3 5 2
33.
+ −
7 11 6 9 ( ) 3 34 8 5
44.
− ÷ −
4 27 9 12 ( )
3 8 1 3
34.
+ +
8 13 12 16 ( ) 7 11 4 3
45.
+ ÷ −
3 16 9 4 ( )
5 9 3 5
35.
− − (
8 8 4 12 ) 1 23 5 7
− ÷ −
46. 12 54 9 8
( )
3 8 7 5
36.
− −
4 3 8 6( ) 6 14 5 23
− ÷ −
47. 11 15 12 30
( )
7 4 2 1
37.
+ −
6 13 3 8 ( ) 7 22 13 7
+ ÷ −
48. 10 45 18 8
( )
EJERCICIO 2.5

Obtén la fracción común equivalente a cada uno de los números decimales siguientes:
1. 0.6 2. 0.8 3. 0.15 4. 0.36

5. 0.04 6. 0.025 7. 0.008 8. 0.384

9. 3.24 10. 7.05 11. 13.45 12. 9.16

13. 18.336 14. 11.064 15. 1.144 16. 2.884

Escribe las siguientes fracciones comunes en forma decimal:

21
 3 3 5 7
17. 2 18. 4 19. 8 20. 8
9 13 2 7
21. 16 22. 16 23. 5 24. 25
11 31 3 19
25. 25 26. 25 27. 125 28. 125
5 2 8 3
29. 6 30. 7 31. 9 32. 11
7 8 16 23
33. 12 34. 15 35. 33 36. 33
28 5 21 6
37. 33 38. 37 39. 37 40. 101
Redondea los siguientes números a dos cifras decimales:
41. 74.9736 42. 1.8946 43. 7.7815 44. 46.8529
45. 4.6871 46. 26.2573 47. 68.1782 48. 74.139
49. 9.4523 50. 8.6151 51. 87.7852 52. 6.3454
53. 58.635 54. 21.595 55. 32.115 56. 18.855
57. 24.385 58. 83.925 59. 69.345 60. 42.765
EJERCICIO 2.6
Escribe las fracciones impropias siguientes como números mixtos:

3 7 25
1. 2 2. 4 3. 6 4.
29
8
98 183 88
5. 3 6. 5 7. 7 8.
145
6
279 160 136
9. 8 10. 9 11. 11 12.
148
17
206 328 201
13. 13 14. 15 15. 16 16.
239
18
265 825 743
17. 21 18. 23 19. 29 20.
973
33

22
 2 3 6
1 2 2
21. 3 22. 5 23. 7 24.
8
3
9
3 5 3
27 31 15
25. 4 26. 6 27. 8 28.
3
25
7
8 9 4
12 3 4
29. 9 30. 13 31. 15 32.
9
13
11
3 13 9
21 16 18
33. 13 34. 15 35. 17 36.
8
23
19
19 8 3
30 12 36
37. 24 38. 27 39. 32 40.
25
26
34
VALOR ABSOLUTO
EJERCICIO 2.7

Encuentre el valor de cada una de las siguientes expresiones:

1. |2| 18. |32 - 16|

2. |9| 19. |8 - 8|
3. |11| 20. |19 - 19|
4. |50| 21. |2 - 11|
5. |-6| 22. |5 - 18|
6. |-1| 23. |8 - 18|
7. |-20| 24. |10 - 30|
8. |-7| 25. |-3 - 1|
9. |3 + 6|
10. |7 + 15|
11. |10 + 8|
12. |23 + 5|
13. |19 - 15|
14. |20 - 6|
15. |-6 + 15|
16. |-10 + 35|
17. |14 - 7|

23
4