............................................................................... .............................................................................
(Name, Matr.-Nr, Unterschrift)
Klausur Strömungslehre
11. 03. 2009
1. Aufgabe
a) Kräftegleichgewicht:
X
0 = F
0 = −FA + FG + FW
0 = −ρ(z = 0m)VB g + mB g + ρ(z = 0m)VW g
mB
VW = VB − = 0.768m3
ρ(z = 0)
b) Kräftegleichgewicht:
X
0 = F
0 = −FA + FG + FW + FS
0 = −ρ(z)VB g + mB g + ρ(z = 0m)VW g + FS
mB g + ρ(z = 0m)VW g + FS
ρ(z) =
VB g
mB g + ρ(z = 0)VW g + FS
̺0 + ̺1 z =
VB g
1 mB g + ρ(z = 0m)VW g + FS
z = − ̺0
̺1 VB g
z = 2071m
c)
dp
= ρ(z)g
dz
dp = (̺0 + ̺1 z) gdz
p(z)
Z Zz
dp = (̺0 + ̺1 z) gdz
p(z=0) z=0
z2
p(z) = ̺0 z + ̺1 g + pa
2
z2
N m N
400000 = ̺0 z + ̺1 9.81 2 + 100000 2
m2 2 s m
z1 = −792030.9m
z2 = 30.89m
Physikalisch sinnvolle Lösung ist z2 = 30.89m.
d)
pV = mRT = const.
pa Vi = (pa + ∆p) Vi2
Vi2 = 0.99m3
kg kg kg
ρ(z = 30.89m) = 990 3
+ 0.0025 4 30.89m = 990.08 3
m m m
mW 2 = (Vi − Vi2 ) ρ(z = 30.89m) = 9.9kg
0 > −FA + FG + FW + FW 2 − FS
0 > −ρ(z = 0m)VB g + mB g + ρ(z = 0m)VW g + mW 2 g − FS
0 > −103N
Der Taucher kann die Oberfläche erreichen.
2. Aufgabe
Z1
∂v ̺ ̺
a) Bernoulli 0-1: ̺ ds + p1 + v12 (1 + ζ) = p0 + v02 + ̺g(h − h1 ), h = h(t)
∂t 2 2
0
Z1
∂v ̺ 2
v1 (1 + ζ) − v02 = ̺g(h − h1 )
̺ ds + p1 − p0 +
∂t 2
0
Z1
∂v 2(p1 − p0 )
2 ds + + v12 (1 + ζ) − v02 = 2g(h − h1 )
∂t ̺
0
Der größte Teil der Stromlinie befindet sich in der Wasserflasche:
Z1
∂v dv0
ds = (h − h1 )
∂t dt
0
dv0 dv1 A1
Konti: v0 A0 = v1 A1 → =
dt dt A0
2 !
A1 dv1 p1 − p0 A1
Einsetzen: 2(h − h1 ) +2 + v12 1+ζ − = 2g(h − h1 )
A0 dt ̺ A0
V0 V0
Druck an der Oberfläche: p0 (h) = pa , → p0 (h) = pa
V (h) V0 + A0 (h0 − h)
2 !
A1 dv1 2pa V0 A1
→ 2(h − h1 ) + 1− + v12 1+ζ − = 2g(h −
A0 dt ̺ V0 + A0 (h0 − h) A0
h1 )
b) Quasi-stationär (A1 ≪ A0 ):
2pa V0
1− + v12 (1 + ζ) = 2g(h − h1 )
̺ V0 + A0 (h0 − h)
r s
1 2pa V0
v1 = 2g(h − h1 ) − 1−
1+ζ ̺ V0 + A0 (h0 − h)
c) Vereinfachen:
s
2g(h − h1 )
v1 =
1+ζ
d) Integration: s r
dh A1 2g(h − h1 ) A1 dh 2g A1
= −v0 = −v1 =− → √ =− dt
dt A0 1 + ζ A0 h − h1 1 + ζ A0
s
2(h0 − h1 )(1 + ζ) A0
∆t =
g A1
3. Aufgabe
’0’
’2’
’1’ F
a) Druckverlauf (mehrere Möglichkeiten):
p0 = pa + ̺gH
pa
1 2
b) Bernoulli 0 → 2 (D ≪ H)
ρ p
pa + ρgH = pa + v2 2 → v2 = 2gH
2
D p D
Konti: v(r)2πrB = v2 2π B → v(r) = 2gH
2 2r
d
Bernoulli ’r’ → 2: r ≥
2
D2
ρ 2 ρ 2 d D
p(r) + v (r) = pa + v2 → p (r) = pa + ρgH 1 − 2 ≤r≤
2 2 4r 2 2
√
aus der Aufgabenstellung und mit v(r = d/2) = 2gHD/d:
2r D 2
d
p (r) = pa + ρgH 1 − , 0 ≤ r ≤
d d2 2
Impulssatz um die Platte (x-Richtung):
d D
Z2 Z2
(p(r) − pa ) 2πr dr + (p(r) − pa ) 2πr dr = −F
0 d
2
d D
Z2 Z2
2rD 2 D2
→ 2πρgH 1 − 3 r dr + 2πρgH 1 − 2 r dr = −F
d 4r
0 d
2
d2 D 2
2
d2 πD 2
π π D 2 D 1 D
→ −F = ρgH − + ρgH − − D ln = ρgH − ln
2 2 3 2 2 2 d 2 6 d
πD 2
D 1
→F = ρgH ln − d.h. für ln Dd > 16 wird die Platte angesaugt.
2 d 6
4. Aufgabe
a) Couette-Strömung (mit Druckgradient).
b) Kräftebilanz am Volumenelement in x-Richtung:
g
l
H
x τ
p p+dp
y
h
"1" τ+d τ "2"
uw
∂p dτ
p− p+ dx dy + τ − τ + dy dx = 0
∂x dy
dτ ∂p ∂p d2 u
=− , → =η 2
dy ∂x ∂x dy
Bernoulli/Hydrostatik :
∂p ̺gH
p2 = p1 + ̺gH , =
∂x l
2
̺gH du
→ =η 2
l dy
̺gH 2
→ u(y) = y + c1 y + c2
2ηl
Randbedingungen:
y=0: u=0
̺gH 2 uw
→ u(y) = y − yh + y
2ηl h
y = h : u = uw
Maximale Höhe → V̇ = 0
Zh
̺gH 2 uw
→0= y − yh + y dy
2ηl h
0
3
̺gH h huw
→0= − +
2ηl 6 2
6ηluw
→H=
̺gh2
5. Aufgabe
a) Anzahl der Kennzahlen:
8 Parameter: λ, T, η, cp, u, ̺, D, f
4 Grunddimensionen: kg, m, s, K
→ 4 Kennzahlen
b) Wiederkehrende Variable: ̺, u, D, T
1. Kennzahl: Π1 = λ̺α uβ D γ T δ
[kg] : −1 = α → α = −1
[m] : −1 = −3α + β + γ → γ = −1
[s] : 3 = −β → β = −3
[K] : 1 = δ → δ = 1
λT
Π1 =
̺u3 D
2. Kennzahl: Π1 = η̺α uβ D γ T δ
[kg] : −1 = α → α = −1
[m] : 1 = −3α + β + γ → γ = −1
[s] : 1 = −β → β = −1
[K] : 0 = δ → δ = 0
η
Π2 =
̺uD
3. Kennzahl: Π1 = cp ̺α uβ D γ T δ
[kg] : 0 = α → α = 0
[m] : −2 = −3α + β + γ → γ = −1
[s] : 2 = −β → β = −2
[K] : 1 = δ → δ = 1
cp T
Π3 =
u2
4. Kennzahl: Π4 = f ̺α uβ D γ T δ
[kg] : 0 = α → α=0
[m] : 0 = −3α + β + γ → γ = 1
[s] : 1 = −β → β = −1
[K] : 0 = δ → δ=0
fD
Π4 =
u
c) Bekannte Kennzahlen:
η λ cp T 1 1
Π1 = = Π3 =
̺uD ηcp u 2 Re Pr (γ − 1)Re Pr M2
1
Π2 =
Re
γRT c2 1
Π3 = = =
(γ − 1)u 2 (γ − 1)u 2 (γ − 1)M2
Π4 = Sr
6. Aufgabe
a) Zeichnung:
0.2
0.15
0.1
0.05
y
-0.05
-0.1
-0.15
0.15 0.2 0.25 0.3 0.35 0.4 0.45 0.5
x
b) Der k-te Wirbel befindet sich an der Position (x = ka, y = 0). Sei Γ > 0.
Γ p
→ ψk = − ln (x − ka)2 + y 2
2π
∂ψk Γ y
→ uk = =−
∂y 2π (x − ka)2 + y 2
∂ψk Γ x − ka
→ vk = − =
∂x 2π (x − ka)2 + y 2
c) Superpositionsprinzip:
∞ ∞
X Γ p 2 2
Γ X p
→ψ= − ln (x − ka) + y = − ln (x − ka)2 + y 2
2π 2π
k=−∞ k=−∞
d) Geschwindigkeitskomponenten:
∂ψ ∂ 1 Γ 1 2πy 2πx
→u= = − ln cosh − cos
∂y ∂y 2 2π 2 a a
1 Γ 1 1 2πy 2π
= − sinh
2 2π 12 cosh 2πy − cos 2πx
a a
2 a a
Γ 1 2πy
= − 2πy
2πx
sinh
2a cosh a − cos a a
∂ψ ∂ 1 Γ 1 2πy 2πx
→v=− = − − ln cosh − cos
∂x ∂x 2 2π 2 a a
1 Γ 1 1 2πx 2π
= 1 2πy
2πx
sin
2 2π 2 cosh a − cos a 2 a a
Γ 1 2πx
= 2πy
2πx
sin
2a cosh a − cos a a
e) Zirkulation: ΓK = Γ
7. Aufgabe
a) Randbedingungen für das Geschwindigkeitsprofil:
y
1. Haftbedingung: u = 0 = 0 → a0 = 0
δ
u( yδ = 1)
2. Grenzschichtrand: = 1 → a1 + a2 + a3 = 1
ua
3. Wandbindungsgleichung:
∂2u dp dp
η 2 y=0
= , aus reibungsfreier Außenströmung
∂y dx dx
dp ∂ua
= −ρua , ua aus Kontiuitätsgl.:
dξ ∂ξ
Konti: ua (ξ)H(ξ) = u0 H0 mit H(ξ) = H0 + 2ξ tan α
u 0 H0
→ ua (ξ) =
(H0 + 2ξ tan α)
dp ∂ua ρua u0 H0 2 tan α
→ = −ρua = mit ξ = x cos α
dξ ∂ξ (H0 + 2ξ tan α)2
dp 2ρua u0 H0 sin α
→ =
dx (H0 + 2x sin α)2
2 u
2
∂ u ua ∂ ua ua
mit η 2 =η 2 y 2
y
=0
=η 2a2
∂y y=0 δ ∂ δ2
δ
δ
ρδ 2 u0 H0 sin α
→ a2 =
η(H0 + 2x sin α)2
∂ uua
4. Grenzschichtrand: τ = 0 → y = 0 → a1 + 2a2 + 3a3 = 0
∂ yδ δ
=1
1 + a2 3 − a2
a3 = − , a1 =
2 2
mit a2 s.o.
∂ uu
b) Ablösestelle: τw = 0, d.h. ∂ yδ
a
y
=0
=0
δ
3 − a2
d.h. a1 = 0 = → a2 = 3
2
H0 ρu0 δ 2 (x) sin α
→ =3
η(H0 + 2x sin α)2
q
H0 ρu0 δ2 (x) sin α
3η
− H0
xAB = für geg. δ(x) muss diese Gl. gelöst werden
2 sin α
c) Berücksichtigung der Verdrängung durch die Grenzschicht:
Z 1
u(y) y
(a) Berechnung von δ1 = (1 − )d aus der Lösung
0 ua δ
u 0 H0
(b) Einsetzen in die Konti-Gleichung: ua (x) =
H0 + 2(x sin α − δ1 (x))
(c) neue Berechnung des Geschwindigkeitsprofils
(d) Prüfung, ob die Veränderung des neuen Geschwindigkeitsprofils gegenüber dem al-
ten Geschwindigkeitsprofil z.B. durch die Bestimmung der L2 -Norm kleiner als ein
vorgegebener Wert ist.
(e) Schritte (a)-(d) wiederholen, bis der vorgegebene Wert unterschritten wird.
8. Aufgabe
a) Temperaturverhältnis:
u2
cp T0 = cp T +
2
M 2 γRT
cp T0 = cp T +
2
γ−1 2
cp T0 = cp T 1 + M
2
T0 γ−1 2
=1+ M
T 2
Annahme: adiabate und reibungsfreie Strömung (isentrop)
b) Machzahl:
Gemessene Drücke: p0,2 = pv , p2 = ph
γ γ
p0,2 T0,2 γ−1 γ − 1 2 γ−1
= = 1+ M2
p2 T2 2
s
p0,2 γ−1
2 γ
→ M2 = − 1 = 0.57735
γ−1 p2
c) Ruhedruck:
s
γ+1
M2⋆ = = 0.6124
γ − 1 + 2/M22
1
→ M1⋆ = = 1.633
M2⋆
s
2
→ M1 = γ+1 =2
⋆
(M )2 − (γ − 1)
1
p2
p1 = 2γ = 1 bar
1 + γ+1 (M12 − 1)
γ
p01 γ − 1 2 γ−1
= 1+ M1 = 7.825
p1 2
→ p01 = 7.825 bar