fridrix nicSe
kerpebis mwuxri,
anu
rogor filosofosoben CaquCiT
germanulidan Targmna, gamokvleva
da SeniSvnebi daurTo
giorgi TavaZem
Tbilisi 2018
redaqtori: Tamar Cokoraia, filologiis doqtori
dakabadoneba da ydis dizaini: giorgi bagrationi
© giorgi TavaZe, 2018
pirveli qarTuli gamocema, 2018
gamomcemloba `nekeri~, 2018
ISBN 978-9941-479-15-1
fridrix nicSe
da misi `kerpebis mwuxri~
warmoSobis istoria. „kerpebis mwuxri~ nicSem 1888
wels dawera. es weli gansakuTrebiT nayofieri aRmoCn-
da germaneli filosofosisTvis. „vagneris saqme~, „Ecce
homo~, `antiqristiani~ da „dionisos diTirambebi~ am pe-
riodSi Seiqmna. miuxedavad am nawarmoebebis mcire mocu-
lobisa, nicSe maT udides mniSvnelobas aniWebda. „Ecce
homo~-s winasityvaobaSi igi wers: „tyuilad ki ar miv-
abare dRes miwas Cemi ormocdameoTxe weli. me mqonda
misi damarxvis ufleba. rac ki ram iyo masSi cocxali,
gadarCenilia, ukvdavia. `yvela Rirebulebis gadafase-
ba~, `dionisos diTirambebi~ da dasvenebisTvis, _ `ker-
pebis mwuxri~, _ am wlis, ufro sworad ki, am wlis bolo
meoTxedis saCuqrebia!~1
`kerpebis mwuxrs~ safuZvlad daedo is Canawerebi,
romlebic nicSem 1887-1888 wlebSi gaaerTiana saerTo
saTauriT `Zalauflebisadmi neba~ (Der Wille zur Macht).
m. montinaris mixedviT, nicSes mier `kerpebis mwuxris~
gamoqveyneba imis dasturia, rom germanelma filosofosma
uari Tqva `Zalauflebisadmi nebis~ proeqtze, romliTac
1885 wlidan iyo dainteresebuli.2 naSromis Tavdapirveli
xelnaweri versia im teqstebsac Seicavs, romlebic
1 ix. f. nicSe, `Ecce homo, rogor xdeba adamiani is, rac is
aris~, Targmna g. TavaZem, Tbilisi: `nekeri~, 2011 w. gv. 22
(qvemoT Ecce homo am gamocemaze miTiTebiTaa damowmebuli).
`yvela Rirebulebis gadafasebaSi~ nicSe `antiqristians~
gulisxmobda. Sdr. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 183-184.
2 Sdr. M. Montinari, “Nietzsche lesen: Die Götzen-Dämmerung”, in:
Nietzsche-Studien, vol. 13 (1984), gv. 69-79.
_5_
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
Semdgom nicSem `antiqristianis~ pirveli ocdaoTxi qve-
Tavis saxiT daalaga.
„kerpebis mwuxri~ nicSem zils-mariaSi dawera, sadac
turinidan iyo Casuli. nawarmoebze muSaoba man sakmaod
swrafad daasrula (1888 wlis ivnisis bolo _ 1888 wlis 3
seqtemberi). amasTan dakavSirebiT Tavad nicSe aRniSnavda:
„es nawarmoebi, romelic 150 gverdsac ki ar Seadgens da
romlis tonic erTdroulad mxiarulicaa da avbediTic,
TiTqos demoni icinodes, imdenad mokle xanSi daiwera,
rom merideba kidec am vadis gamJRavneba.~3 Txzulebis
saTauri iyo: „fsiqologis usaqmuroba~. seqtembris Sua
ricxvebisTvis hainrix kiozelicma (romelsac nicSem
peter gasti uwoda), romelic 1876 wlis Semdeg nicSes
yvela nawarmoebs kiTxulobda da koreqtirebas ukeTebda,
laifcigidan, naumanis gamomcemlobidan, naSromis pirveli
versia miiRo. amasTan dakavSirebiT igi 20 seqtembers nicSes
werda: „saTauri [...] zedmetad mokrZalebulia. Tqven Tqveni
artileria umaRles mTebze ganalageT da iseT iaraRs
flobT, romlis msgavsic jer aravis hqonia. Tundac brmad
rom isroloT Wurvebi, amiT mTel aremares mainc ZrwoliT
aRavsebT. goliaTis saqciels, romelic mTebs Zirfesvianad
aryevs, verafrisdidebiT ver vuwodebT usaqmurobas. garda
amisa, Cvens epoqaSi usaqmurobas ZiriTadad Sromis Semdeg
miecemian xolme, xSirad ki is daRlilobis Sedegicaa. ah,
gTxovT, ramdenadac amis Txovna uunaro adamians SeuZlia:
ufro STambeWdavi, ufro kaSkaSa saTauri!~4
27 seqtembers nicSe pasuxobs gasts: „rac Seexeba
saTaurs: Tqvens Zalze humanur Sepasuxebas win Tavad
Cemi eWvi uswrebda. bolos da bolos, winasityvaobis
sityvebidan avarCie iseTi formula, romelic, albaT,
Tqvens moTxovnilebebsac daakmayofilebs. is, rasac
Tqven mwerT „mZime artileriis~ Sesaxeb, „gadafasebis~
3 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 103.
4 ix. KSA, 14:410.
_6_
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
pirveli wignis dasrulebis Jams, ubralod unda miviRo.
saqme marTlac usaSineles detonaciebs exeba...~5 imave
werilSi nicSe aRniSnavda, rom axali saTauri _ `kerpebis
mwuxri~ _ kidev erTi „qaragmuli miniSneba~ iyo rihard
vagnerze, romelmac „RmerTebis mwuxri~ (vagneris operis
„nibelungebis beWdis~ meoTxe nawili) dawera (germanulad
sityvebis TamaSia: vagneriseul Götterdämmerung-s Caenacv-
la Götzen-Dämmerung-i. Götzen germanulad „kerpebs~
niSnavs).
„kerpebis mwuxris~ beWdva 1888 wlis 13 noembers das-
rulda laifcigSi, naumanis gamomcemlobaSi. 24 noembers
nicSem nawarmoebis oTxi egzemplari miiRo. wignis rea-
lizacia 1889 wlisTvis igegmeboda.
dekemberSi nicSe „kerpebis mwuxris~ erT egzemplars
Sved dramaturgs, avgust strindbergs ugzavnis Semdegi
warweriT: „baton avgust strindbergs. gana es ar unda
iTargmnos? es xom dinamitia. antiqristiani.~ es uka-
naskneli nicSes aRfrTovanebuli weriliT pasuxobs: „eWvs
gareSea, rom Tqven kacobriobas uRrmesi wigni miuZRveniT
da rac aranakleb mniSvnelovania, Tqven geyoT simamace da
am araraobebs pirdapir saxeSi SeafurTxeT es SesaniSnavi
sityvebi. didi madloba Tqven! ... megobrebisadmi yvela
werils Semdegi sityvebiT vasruleb: ikiTxeT nicSe! es
aris Cemi „Carthago est delenda!~6 strindbergiseul pozi-
ciaze idga frangi kritikosi da istorikosi ipolit
tenic, romelic, rogorc nicSe aRniSnavs, aRtacebas
gamoTqvamda „kerpebis mwuxris~ mamaci tonisa da
daxvewili pasaJebis Sesaxeb.7
Tavad nicSec sakmaod maRal Sefasebas aZlevda saku-
5 iqve.
6 ix. F. Nietzsche, Briefwechsel, Kritische Gesamtausgabe. Hrsg. von G. Colli und M.
Montinari. Unter mitarbeit von H. Anania-Hess, III/6, Walter de Gruyter, 1984, gv. 376.
7 ix. Brief an August Strindberg, 18 Dezember, 1888, [Link]
org/#eKGWB/BVN-1888,1199 (wvdoma ganxorcielda: 15.11.2018)
_7_
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
Tar nawarmoebs: „daujerebelia, magram wminda wylis
simarTlea: dRes diliT tipografiaSi gavagzavne yve-
laze ufro daxvewili, gulmodgined Sesrulebuli da
damuSavebuli xelnaweri imaTgan, rac ki damiweria. mis
Seqmnas dReebis warmoudgenlad minimaluri raodenoba
dasWirda. saTauri sakmaod mokrZalebulia: „fsiqologis
usaqmuroba~, samagierod Sinaarsia usaSinelesi da yvelaze
ufro radikaluri, Tumca yovelive es evfemizmebisa
da niuansebis saburvelqveSaa miCqmaluli. es aris das-
rulebuli zogadi Sesavali Cems filosofiaSi~, _ wer-
da nicSe musikaTmcodne karl fuqss 1888 wlis 9
seqtembers.8 am Tvalsazriss nicSe danieli kritikosisa
da literaturis istorikosis, georg brandesisadmi
1888 wlis 20 oqtombers minawer werilSic imeorebs:
„es Txzuleba [igulisxmeba „kerpebis mwuxri~ _ g. T.] _
Cemi filosofiaa in nuce: danaSaulamde radikaluri~,9
xolo 1888 wlis 14 noembris werilSi, romlis adresati
meta fon zalisia, igi „kerpebis mwuxrs~ „yvelaze ufro
radikalur nawarmoebs~ uwodebs.10
nicSes kolafsma 1889 wlis 3 ianvars „kerpebis mwuxris~
realizacia Seaferxa. gamocemis saqme nicSes axlobelma
adamianebma iTaves. kiozelicma da nicSes megobarma
da kolegam, franc oferbekma 19 ianvars gadawyvites,
rom „kerpebis mwuxri~ unda gamocemuliyo. sabolood,
„kerpebis mwuxri~ 1889 wlis 27 ianvars gamoica.
gavlenebi. `kerpebis mwuxrze~ muSaobisas nicSeze
bevrma avtorma moaxdina gavlena. am mxriv gansakuTrebiT
aRsaniSnavia XIX saukunis II naxevris literaturisa da
kulturis kritika (gansakuTrebiT, frangulenovani)11 da
8 ix. [Link]
9 ix. [Link]
10 ix. [Link]
11 ix. P. Albert, La littérature française au dix-neuviéme siécle, t. 2, Paris
1885; E. Bérard-Varagnac, Portraits littéraires, Paris 1887; P. Bourget,
_8_
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
samedicino, fsiqologiuri da biologiuri literatura.12
Essais de psychologie contemporaine, Paris 1883; misive, Nouveaux
essais de psychologie contemporaine. М. Dumas fils. М. Leconte de
Lisle. ММ. de Goncourt. Tourgueniev. Amiel, Paris 1886; G. Brandes,
Die Litteratur des 19. Jahrhunderts in ihren Hauptströmungen. 2. Bd.:
Die romantische Schule in Deutschland, Leipzig 1887; misive, Moderne
Geister. Literarische Bildnisse aus dem neunzehnten Jahrhundert.
Zweite, neu durchgesehene und vermehrte Auflage, Frankfurt am
Main 1887; F. Brunetière, Le roman naturaliste. Nouvelle edition,
Paris 1884; misive, Études critiques sur l’histoire de lа littérature
française. Troisième série: Descartes - Pascal - Le Sage - Marivaux -
Prévost - Voltaire et Rousseau - Classiques et Romantiques, Paris 1887;
L. Desprez, L’evolution naturaliste. Gustave Flaubert - Les Goncourt -
М. Alphonse Daudet - М. Émile Zola - Les Poètes - Le Théâtre, Paris
1884; É. Faguet, Dix-neuvième siècle. Études littéraires. Chateaubriand,
Lamartine, Alfred de Vigny, Victor Hugo, А. de Musset, Th. Gautier,
Р. Méimée, Michelet, George Sand, Balzac, Paris 1887; misive, Dix-
septième siècle. Études littéraires. Descartes, Malebranche, Corneille,
Pascal, La Rochefoucauld, La Fontaine, Molière, Racine, Boileau,
Madame de Sévigné, Bossuet, Fénelon, La Bruyère, Saint-Simon, Paris
(TariRis gareSe); P. Foucher, Les coulisses du passé, Paris 1873;
E. de Goncourt, J. de Goncourt, Journal des Goncourt. Mémoires de
la vie littéraire, t. 1: 1851-1861, Paris 1887, t. 2: 1862-1865, Paris
1887, t. 3: 1866-1870, Paris 1888; V. Hehn, Gedanken über Goethe.
Erster Тheil. Zweite verbesserte Auflage, Berlin 1888; J. Lemaitre, Les
contemporains. Études et portraits littéraires. Première série. Тhéodore
de Banville – Sully-Prudhomme – François Соррéе – Édouard Grenier –
Madame Adam –Madame Alphonse Daudet – Ernest Renan – Ferdinand
Brunetière – Émile Zola - Guy de Maupassant – J.-K. Huysmans –
Georges Ohnet, Paris 1886; L. Nohl, Musiker-Biographien. Fünfter
Band: Wagner. Zweite, vervollständigte Auflage, Leipzig (TariRis
gareSe); E. Scherer, Études sur la littérature contemporaine VIII, Paris
1885. sakuTriv literaturidan mniSvnelovania nicSes
mier dostoevskis `aRmoCena~. 1887 wels nicSe frangul
TargmanSi gaecno dostoevskis naSromebs `iatakqveSa
Canawerebi~ da `qajebi~. savaraudod, man `mkvdari saxlis
Canawerebic~ waikiTxa. dostoevskisTan nicSes mimarTebis
Sesaxeb ix. qvemoT SeniSvna 281.
12 ix. C. Féré, Sensation et mouvement. Études expérimentales de psycho-
mécanique, Paris 1887; misive, Dégénérescence et criminalité. Essai
_9_
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
im wyaroebis Sesaxeb adekvaturi warmodgenis qona,
romelsac germaneli filosofosi ecnoboda, Zalian
mniSvnelovania nicSes naazrevis interpretaciisTvis.
nicSes weris stili mkveTria da moulodneli. mas uecrad
Semoaqvs teqstSi esa Tu is problema da xSirad pirdapir,
konkretuli avtoris miTiTebis gareSe iwyebs msjelobas.
es ganpirobebulia rogorc misi weris stiliT, romelic
ar aris mkacrad mecnieruli (Sesabamisad, nicSe ar
Tvlida saWirod wyaroebis zedmiwevniT miTiTebas), aseve,
mkiTxvelis faqtoriTac. nicSe inteleqtualebisTvis
werda, romlebisTvisac xSirad miTiTebebis gareSec
naTeli unda yofiliyo, Tu vis naSromebs gulisxmobda
nicSe ama Tu im pasaJSi.
filosofiuri literaturidan `kerpebis mwuxrSi~
nicSe impliciturad Tu eqspliciturad referirebs
rogorc misTvis ukve kargad nacnobi avtorebis (e.
diuringi, e. fon hartmani, f. a. lange, o. libmani, l.
Smidti, a. Sopenhaueri, g. taixmiuleri) Sromebze13,
physlologique, Paris 1888; F. Galton, Inquiries into Human Faculty and
its Development, London 1883; H. Höffding, Psychologie in Umrissen
auf Grundlage der Erfahrung. Unter Mitwirkung des Verfassers nach der
zweiten dänischen Auflage übersetzt von F. Bendixen, Leipzig 1887; H. Joly,
Psychologie des grands hommes, Paris 1883; C. von Nägeli, Mechanisch-
physiologische Тheorie der Abstammungslehre. Mit einem Anhang: 1.
Die Schranken der naturwissenschaftlichen Erkenntniss, 2. Kräfte und
Gestaltungen im molecularen Gebiet, München / Leipzig 1884; C. Richet,
L’homme et l’intelligence. Fragments de physiologie et de psychologie,
Paris 1884; W. H. Rolph, Biologische Probleme zugleich als Versuch zur
Entwicklung einer rationellen Ethik. Zweite, stark erweiterte Auflage,
Leipzig 1884; G. H. Schneider, Der menschliche Wille vom Standpunkte
der neueren Entwicklungstheorien (des “Darwinismus”), Berlin 1882.
13 ix. E. Dühring, Der Werth des Lebens. Eine philosophische Betrachtung,
Breslau 1865; E. von Hartmann, Philosophie des Unbewussten.
Versuch einer Weltanschauung, Berlin 1869; F. A. Lange, Geschichte
des Materialismus und Kritik seiner Bedeutung in der Gegenwart,
Iserlohn / Leipzig 1866; O. Liebmann, Zur Analysis der Wirklichkeit. Eine
_ 10 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
aseve, axal gamokvlevebzec.14 religiisa da Teologiis
sferoSi masze gavlena iqonies e. renanis, l. Jakolios
da i. velhauzenis naSromebma.15 saerTo kulturul-
istoriul fons nicSesTvis qmnida abati galianis
werilebi, i. burkhardtis, f. fon helvaldis da u. leqis
Sromebi, aseve, e. gebhartis da e. hermanis gamokvlevebi.16
Erörterung der Grundprobleme der Philosophie. Zweite, beträchtlich
vermehrte Auflage, Straßburg 1880; misive, Gedanken und Thatsachen.
Philosophische Abhandlungen, Aphorismen und Studien. Erstes Heft: Die
Arten der Nothwendigkeit. Die mechanische Naturerklärung. Idee und
Entelechie, Straßburg 1882; L. Schmidt, Die Ethik der alten Griechen,
2 Bde., Berlin 1882; A. Schopenhauer, Sämmtliche Werke, hg. von J.
Frauenstädt, 6 Bde., Leipzig 1873-1874; G. Teichmüller, Die wirkliche und
die scheinbare Welt. Neue Grundlegung der Metaphysik, Breslau 1882.
14 ix. V. Brochard, Les sceptiques grecs, Paris 1887; J. A. Froude, Das Leben
Тhomas Carlyles. Aus dem Englischen übersetzt, bearbeitet und mit
Anmerkungen versehen von Th. А. Fischer. Bd. 1-2, Gotha 1887; J.-M.
Guyau, L’irréligion de l’avenir. Étude sociologique, 2ème edition, Paris
1887; E. Mach, Beiträge zur Analyse der Empfindungen, Jena 1886; E. de
Roberty, L’ancienne et la nouvelle philosophie. Essais sur les lois générales
du développement de la philosophie, Paris 1887.
15 ix. E. Renan, Vie de Jésus. Treizième édition, revue et augmentée, Paris
1867; L. Jacolliot, Les législateurs religleux. Manou. Moïse. Mahomet.
Traditions religieuses comparées des lois de Manou, de la Bible, du Coran,
du Rituel Egyptien, du Zend-Avesta des Parses et des traditions finnoises,
Paris, 1876. J. Wellhausen, Prolegomena zur Geschichte lsraels. Zweite
Ausgabe der Geschichte Israels, Bd. 1, Berlin 1883; misive, Skizzen und
Vorarbeiten. Erstes Heft: 1. Abriss der Geschichte Israels und Juda’s. 2.
Lieder der Hudhailiten, arabisch und deutsch, Berlin 1884; misive, Skizzen
und Vorarbeiten. Drittes Heft: Reste arabischen Heidentums, Berlin 1887.
16 ix. F. Galiani, Lettres à Madame d’Épinay, Voltaire, Diderot, Grimm, le
Baron d’Holbach, Morellet, Suart, D’Alembert, Marmontel, la Vicomtesse
de Belsunce etc. Publiées d’après les éditions originales augmentées des
variantes, de nombreuses notes et d’un index avec notice biographique par
E. Asse, 2 vol., Paris 1882; J. Burckhardt, Die Cultur der Renaissance in ltalien.
Ein Versuch. Zweite durchgesehene Auflage, Leipzig 1869; F. von Hellwald,
Culturgeschichte in ihrer natürlichen Entwicklung bis zur Gegenwart,
_ 11 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
dabolos, unda aRiniSnos, rom nicSe regularulad
ecnoboda Jurnal-gazeTebs (gansakuTrebiT Journal des
Débats da Revue des deux mondes).
nawarmoebis koncefcia da struqtura. nicSes Semoq-
medebis cnobili mkvlevari a. urs-zomeri `kerpebis
mwuxris~ `qameleonur mravalferovnebaze~ saubrobs.17
marTlac, aRniSnul nawarmoebSi nicSe mTel Tavis sti-
listikur arsenals iyenebs: aq vxvdebiT epigramebs,
sentenciebs, aforizmebs, eseebs, avtobiografiul pa-
saJebs, filosofiur-kulturologiur analizs da
a.S. am garemoebaze nicSe xazgasmiT mianiSnebda kidec:
`imis gamo, rom Sinagani mdgomareobebis simravle Cems
gansakuTrebulobas warmoadgens, CemTvis nairnairi sti-
lis uamravi SesaZlebloba arsebobs. es stilis yvelaze
ufro metad mravalferovani xelovnebaa, romelsac
manamde arc erTi adamiani ar flobda.~18
ufro metic, urs-zomeri Tvlis, rom `kerpebis mwuxri~
nicSes erTgvari eqsperimentia mkiTxvelze. teqstis mki-
Txveli gvevlineba eqsperimentis monawiled, cdis pirad,
romelzec sxvadasxva intensivobis mqone impulsebi anu
Augsburg 1874; W. E. H. Lecky, Geschichte des Ursprungs und Einflusses der
Aufklärung in Europa. Deutsch von Dr. Н. Jolowicz. Zweite rechtmässige,
sorgfältig durchgesehene und verbesserte Auflage, 2 Bde., Leipzig /
Heidelberg 1873; misive, Sittengeschichte Europas von Augustus bis auf
Karl den Grossen. Nach der zweiten verbesserten Auflage mit Bewilllgung
des Verfassers übersetzt von Dr. Н. Jolowicz. Zweite rechtmässige Auflage,
mit den Zusätzen der dritten englischen vermehrt, und durchgesehen von F.
Löwe, 2 Bde., Leipzig / Heidelberg 1879; É. Gebhart, Études mériodionales.
La Renaissance ltalienne et la philosophie de l’histoire. Machiavel – Fra
Salimbene – Le roman de don Quichotte – La Fontaine – Le palais pontifical –
Les Cenci, Paris 1887; E. Herrmann, Cultur und Natur. Studien im Gebiete der
Wirthschaft. Zweite Auflage, Berlin 1887.
17 ix. A. Urs-Sommer, Kommentar zu Nietzsches ‘Der Fall Wagner’ und
‘Götzen-Dämmerung’, Berlin / Boston: Walter de Gruyter, 2012, gv. 203.
18 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 59.
_ 12 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
teqstis gansxvavebuli pasaJebi zemoqmedeben. iseTi
STabeWdileba iqmneba, TiTqos avtori amowmebdes, ase
vTqvaT, `zomavdes~ mkiTxvelis reaqciebs. `kerpebis
mwuxrSi~ nicSe ar gvTavazobs raRac erT filosofiur
Teorias, romlis mimarT mkiTxvels SeuZlia, dadebiTad
an uaryofiTad ganewyos da amiT teqstis mimarT mkafio
damokidebuleba Camouyalibdes.19 Cemi azriT, `kerpebis
mwuxris~ struqtura, SesaZloa labirinTs SevadaroT.
aq, ra Tqma unda, aris Sesasvleli, magram SesvlisTanave
anu kiTxvis dawyebis Semdeg mkiTxveli ukve axal
gzagasayarze dgas. avtors mixveul-moxveuli gzebiT
mivyavarT da cota xanSi aRmovaCenT, rom isev labirinTis
SesasvlelTan davbrundiT. garkveuli periodis Semdeg
mkiTxvelma SesaZloa, labirinTis SuagulSi amoyos Tavi,
saidanac ukve sruliad gaurkvevelia, Tu sad aris bolo
da sad _ dasawyisi. am dabneulobis efeqts nicSe stilis
swrafi monacvleobiTa da mkveTri gancxadebebiT axdens.
`kerpebis mwuxri~ winasityvaobiT iwyeba. aq nicSes Zi-
riTadi motivebi Semoaqvs: erTi mxriv, yvela RirebulebaTa
gadafaseba, romelic misi gviandeli periodis erT-erTi
mTavari Temaa da masTan dakavSirebuli omis, brZolis
laitmotivi; xolo meore mxriv, dasveneba rogorc axali
omisTvis Semzadebis, kerpebis (anu yalbi idealebis)
gamokiTxvis saSualeba. winasityvaobaSi mocemul CaquCis
metaforas mxolod destruqciuli mniSvneloba rodi
aqvs (amaze metyvelebs nicSes mier gavlebuli paraleli
CaquCsa da kamertons Soris). upirveles yovlisa, nicSe
CaquCs gaiazrebs, rogorc diagnostikur instruments,
romelmac kerpebis siyalbe, maTi sicariele, maTi daava-
debuli buneba unda gamoavlinos.
nawarmoebis pirvel Tavs qmnis `sxartulebi~ _ ormoc-
daoTxi mcire zomis Segoneba, romlebic Tematurad
19 ix. A. Urs-Sommer, Kommentar zu Nietzsches ‘Der Fall Wagner’ und
‘Götzen-Dämmerung’, gv. 203.
_ 13 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
farTo speqtrs moicaven. `sxartulebi~ `kerpebis mwux-
ris~ meore Sesavlad, erTgvar stilistur preludiad
gvevlineba. Tuki eqsperimentis metaforas moviSveliebT,
SeiZleba iTqvas, rom mkiTxvelze eqsperimenti aq ukve
mTeli simZlavriT iwyeba. nicSe brmad isvris Wurvebs
(Sdr. zemoT kiozelicis werili) an, gnebavT isrebs
(originalSi Tavs hqvia `aforizmebi da isrebi~, Sprüche
und Pfeile), mkiTxveli ki labirinTSi eqceva.
sruliad sxva stilistur ganzomilebaSi gadavyavarT
meore Tavs (`sokrates problema~). aq nicSe ukve deta-
lurad aanalizebs moralisa da dekadansis, ufro
swored, moraluri dekadansis problemas dasavlur
azrovnebaSi, romlis gansaxierebad mas sokrates figura
miaCnia. jer kidev `tragediis dabadebaSi~ mocemuli
sokrates kritika `kerpebis mwuxrSi~ axal simkveTres
iZens. sokrate gvevlineba ara mxolod `mdabiod~, ara-
med rogorc gadagvarebadi tipis gamoxatulebad, fizi-
ologiuri daRmasvlisa da dakninebis nimuSad, romelsac
`instinqtTa anarqiuloba~ da qaosi axasiaTebs. sokrates
Semdeg filosofosebma gonebis meSveobiT instinqtTa
daZleva ganizraxes da amiT sabediswero Secdoma dauSves.
Semdgomi Tavi (`goneba filosofiaSi~) swored am sabe-
diswero nabijiT ganpirobebul Sedegebs exeba. filo-
sofosebs anu `cnebaTa kerpTayvanismcemlebs~ nicSes
mixedviT, akliaT `istoriuli grZnoba~, rac imaSi
gamoixateba, rom isini uaryofen mimdinareobas, qmnadobas
da SegrZnebebs. uzogades da ucarieles cnebebs isini
yvelaze realurad miiCneven da amiT realobas namdvil
mniSvnelobas ukargaven. amaSi filosofosebs ena
`exmareba~, romelic maT ubiZgebs, enobriv produqtebs
anu cnebebs realuri arseboba miaweron. Tavisi kritikiT
nicSe filosofiis istorias ara aRmasvlis, aramed
dacemisa da gadagvarebis procesad ganixilavs.
aRniSnuli procesi momdevno TavSi (`rogor iqca WeS-
_ 14 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
mariti samyaro bolos da bolos zRaprad~) SekumSuli
saxiTaa gadmocemuli. m. montinarma mas `filosofiuri
igavi~ uwoda, xolo m. haidegeri miiCnevda, rom aq mokledaa
gadmocemuli platonizmi da misi daZlevis istoria.20
d. elisonis azriT, mocemul TavSi warmodgenilma
ganviTarebis modelma gavlena moaxdina J. bodriaris
ganazrebebze hiperrealobis Sesaxeb.21 nicSe gviyveba
realobis gaufasurebis da misi xelaxali aRdgenis
istorias. istoriis dasawyisSi mTavar gamyalbeblad
platoni gvevlineba, romelmac `WeSmariti~ (nicSes
mixedviT, sinamdvileSi _ moCvenebiTi) samyaros arseboba
daadgina da amiT realuri, SegrZnebebis samyaro WeS-
maritis aCrdilad aqcia. istoriis msvlelobasTan erTad
`WeSmarit~ samyaros TandaTanobiT safuZveli eryeva da
bolos, qreba. magram masTan erTad, nicSes Tanaxmad, qreba
e.w. `moCvenebiTi~ anu realuri samyaroc. am nabijiT, a.
urs-zomeris azriT, nicSe uars ambobs saerTod samyaros
cnebaze anu yovelgvar ontologiaze da skeptikur
poziciaze dgeba.22 Tumca, Tavis dasasruli (`iwyeba
zaratustra~) orazrovani interpretaciis saSualebas
tovebs. erTi mxriv, saxezea Segnebuli anti-paraleli
bibliuri `Sesaqmis~ pirvel wignTan: Tuki iq RmerTi
samyaros eqvs dReSi qmnis, mocemul qveTavSi nicSe eqvs
safexurad gadmoscems swored am samyaros ganadgurebis,
20 ix. M. Montinari, “Nietzsche lesen: Die Götzen-Dämmerung”, in:
Nietzsche-Studien 13 (1984), gv. 73; M. Heidegger, Nietzsche, Bd. 1,
Pfullingen 1989, gv. 235.
21 ix. D. В. Allison, “Twilight of the Icons”, in: B. Е. Ваbiсh and R. S. Cohen,
(eds.), Nietzsche, Epistemology, and Philosophy of Science. Nietzsche and
the Sciences, vol. 2, Dordrecht / Boston etc., MPG Books, 1999, gv. 179
22 ix. A. Urs-Sommer, Kommentar zu Nietzsches ‘Der Fall Wagner’ und
‘Götzen-Dämmerung’, gv. 304-305. antikurobis skeptikur
tradiciasTan (pironis skepticizmi) nicSes mimarTebis
Sesaxeb ix. J. N. Berry, Nietzsche and the Ancient Skeptical Tradition,
Oxford: Oxford University Press, 2011.
_ 15 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
misi gauqmebis istorias da amave dros, ukanaskneli
fraziT, axali qmnadobis SesaZleblobaze mianiSnebs.
TavSi `morali rogorc arabunebrioba~ nicSe Tavs esx-
mis da mwvaved akritikebs qristianul da asketur morals,
romlebsac sicocxlis winaaRmdeg mimarTul yvelaze
mZlavr instrumentebad miiCnevs. aq nicSe, misi SefasebiT,
sicocxlisadmi da instinqtebisadmi dapirispirebul,
ara-s mTqmel morals upirispirebs instinqtebisa da
sicocxlis mimarT ho-s mTqmel morals da cdilobs,
alternatiuli moralis safuZvlebis moxazviT arsebuli
moralis araabsoluturi, SemTxveviTi da myife xasiaTi
aCvenos.
`oTxi didi Secdoma~ _ ase ewodeba momdevno Tavs,
sadac nicSe aRniSnuli Secdomebis gamomwvev faqtorebze
saubrobs. es Secdomebia: mizezisa da Sedegis aRreviT
gamowveuli Secdoma, yalbi mizezobriobis Secdoma,
warmosaxviTi mizezobriobis Secdoma da Tavisufali
nebis Secdoma. pirveli Secdoma Tavs iCens moralisa
da religiis sferoSi; yalbi mizezobriobis SecdomaSi,
nicSes mixedviT, igulisxmeba namdvili mizezis arcodna
da misi Zieba, magaliTad, e.w. `Sinagani faqtebis~ sferoSi.
odnav sxva SemTxvevaa warmosaxviTi mizezobriobis
Secdoma, rodesac mizezis arcodnis dros sxva mizezs
warmoisaxaven xolme. aRniSnuli Secdoma, aseve, mora-
lisa da religiis sferoSi vlindeba. dabolos, Tavi-
sufali nebis Secdoma, nicSes azriT, Zalauflebis
mqoneTa mier sxva adamianebisTvis `Tavisuflebis~ miwe-
ras iTvaliswinebs am ukanasknelTa dasjis meqanizmis
moraluri legitimaciisTvis.
moralur Tematikas exeba Tavi `kacobriobis gama-
umjobesebelni~. pirvelive qveTavSi nicSe ayalibebs Tavis
fundamentur debulebas (`moraluri faqtebi saerTod
ar arsebobs [...] morali mxolod garkveuli fenomenebis
interpretaciaa~) moralis relatiuri bunebis Sesaxeb.
_ 16 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
misi azriT, kacobriobis `gaumjobesebis~ yvela mcdeloba
arabunebrivi da aramoraluri iyo. mocemul qveTavSi
nicSe erTmaneTs adarebs kacobriobis `gaumjobesebis~
or models _ Sua saukuneebis qristianuli morali
da `manus kanonebis~ saxeliT cnobili kodeqsi _ da
upiratesobas ukanasknels aniWebs. Tumca, daskvniT
qveTavSi nicSe mTlianad moralis, rogorc aseTis
relativirebas axdens (`arc manu, arc platoni, arc
konfuci, arc ebraeli da qristiani moZRvrebi, arasodes
SeeWvebulan TavianT uflebaze, eTqvaT tyuili~) da
pirvel qveTavSi Camoyalibebul debulebas ubrundeba,
romelic nebismieri moralis xelovnur, socialurad
konstruirebul da SemTxveviT xasiaTze amaxvilebs
yuradRebas.
momdevno TavSi (`ra akliaT germanelebs~) nicSe Tavis
mZime artilerias germanuli kulturis winaaRmdeg iyenebs:
Svid mcire zomis qveTavSi igi akritikebs Tanamedrove
germanuli azrovnebis wess, germanul musikas, germanul
sauniversiteto ganaTlebas, politikasa da filosofias.23
`araTanadrouli Cxvletebi~ ormocdaTerTmeti, didwi-
lad mcire zomis qveTavisgan Sedgeba. aq nicSe akritikebs
an mowonebas gamoxatavs ama Tu im filosofosisa Tu
mwerlis mimarT da, aseve, msjelobs fsiqologiis,
xelovnebis, esTetikis, moralisa da politikis Sesaxeb.
ukanasknel qveTavebSi igi goeTes fenomens aanalizebs da
mas sakmaod maRal Sefasebas aZlevs.
boloswina Tavi (`ras vumadli Zvelebs~) nicSem `kerpebis
mwuxris~ teqsts maSin daumata, rodesac Ecce homo-s dawera
gadawyvita (1888 wlis oqtomberSi). amiT `kerpebis mwuxris~
Tavdapirveli struqtura Seicvala, radgan Tavidan
nicSes ganzraxuli hqonda, rom nawarmoebis dasawyissa
23 sakuTar TanamemamuleebTan nicSes arc Tu ise harmoniuli
damokidebulebis Sesaxeb ix. A. Rupschus, “Nietzsche und sein
Problem mit dеn Deutschen”, in: Nietzsche-Studien 40 (2011), gv. 72-105.
_ 17 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
da boloSi aforizmebis Semcveli Tavebi (`sxartulebi~
da `araTanadrouli Cxvletebi~) ganeTavsebina. aRniSnuli
Tavi, SesaZloa, Ecce homo-s erTgvar preludiad
ganvixiloT. `araTandrouli Cxvletebisgan~ gansxvavebiT,
sadac `Cxvletebis~ obieqtebi, ZiriTadad, Tanamedroveebi
arian, mocemul TavSi, rogorc saTauri amJRavnebs, nicSe
antikurobaze fokusirdeba. igi upirispirdeba berZnuli
samyaros klasikur aRqmas da miiCnevs, rom man pirvelma
aRmoaCina da saTanado yuradReba gaamaxvila dionisuris
fenomenze da berZnebis tragikul msoflmxedvelobaze.
amave dros, berZnul stilTan SedarebiT, nicSe aSkara
upiratesobas romaul stils aniWebs (`berZnebs sruliad
ar vumadli aseT Zlier STabeWdilebebs. yovelgvari
mikibv-mokibvis gareSe rom vTqvaT, isini Cven romaelebs
ver Segvicvlian~). ukanaskneli qveTavis dasasruls
moulodnelad Semodis `maradiuli kvlavdabrunebis~
motivi. a. urs-zomeris azriT, nicSe aq ar referirebs
`igives maradiuli kvlavdabrunebis~ Sesaxeb Tavis moZRv-
rebaze,24 radgan am `moZRvrebaze~ `kerpebis mwuxrSi~ sxvagan
24 maradiuli kvlavdabrunebis ideis Sesaxeb nicSesTan ix. `mxia-
ruli mecniereba~, IV, 341 (KSA 3, 570); `ase ambobda zaratustra~,
III, xilvisa da gamocanis Sesaxeb, 2 (KSA 4, 199 da Smd.); `ase ambobda
zaratustra~, III, gamojanmrTelebis gzaze myofi, 2 (KSA 4, 271 da
Smd.).; Ecce homo, gv. 85 da 94. ix., aseve, T. iremaZe, `fridrix
nicSe. ese ityoda zaratustra. teqsti da konteqsti~, Tbilisi:
gamomcemloba `nekeri~, 2006 w., gv. 96 da Smd.; M. Heidegger,
Nietzsche, 2 Bde., in: M. Heidegger, Gesamtausgabe, Frankfurt am Main: V.
Klostermann, Bd. 6.1 (1996), Bd. 6.2 (1997); K. Löwith, Nietzsches Philosophie
der ewigen Wiederkehr des Gleichen, Hamburg: Felix Meiner, 1986; K.
Spiekermann, “Nietzsches Beweise für die ewige Wiederkehr”, in: Nietzsche-
Studien 17 (1988), gv. 496-538; Journal of Nietzsche Studies 14 (1997).
Theme: eternal recurrence; G. Abel, Nietzsche. Die Dynamik der Willen zur
Macht und die ewige Wiederkehr. 2., um ein Vorwort erweiterte Auflage,
Berlin/New York: Walter de Gruyter, 1998; P. Peinzger, „Der Augenblick:
die Ewigkeit. Nietzsches philosophische Sehnsucht im Spiegel der ewigen
Wiederkehr“, in: Nietzscheforschung 18 (2011), gv. 27-43.
_ 18 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
arsadaa saubari. ufro metic, gviandel periodSi nicSes
mier gamoqveynebul an gamosaqveyneblad momzadebul
nawarmoebebSi am koncefcias marginaluri adgili ukavia.
urs-zomeris mixedviT, nicSe aq gulisxmobs `yvela Rire-
bulebaTa gadafasebis~ Temas, romelsac igi gviandel
periodSi Tavisi Semoqmedebis centralur aspeqtad da
mTavar amocanad miiCnevda25 (`aq isev vubrundebi im adgils,
saidanac Tavis droze daviwye. `tragediis dabadeba~ iyo
Cemi pirveli yvela RirebulebaTa gadafaseba~).
nawarmoebi sruldeba mcire zomis TaviT `laparakobs
CaquCi~, romelic `ase ambobda zaratustras~ mesame wign-
Si gvxvdeba.
ramdenime SeniSvna `kerpebis mwuxris~ interpretaci-
asTan dakavSirebiT. rogorc nawarmoebis struqturisa
da koncefciis zemoT warmodgenili monaxazidan Cans,
`kerpebis mwuxri~ mravalganzomilebiani da mravalSri-
ani nawarmoebia. qvemoT Sevecdebi, mxolod ramdenime
aspeqtze gavamaxvilo yuradReba, romlebic, Cemi azriT,
dagvexmareba, Tavi avaridoT `kerpebis mwuxris~ zedapi-
rul interpretacias.
`kerpebis mwuxris~ kiTxvisas mkiTxvels aSkarad xvdeba
TvalSi winaaRmdegobebi: nicSe erTgan ayalibebs garkveul
debulebas, ramdenime qveTavis Semdeg ki mis relativirebas
axdens. araa gamoricxuli, romeliRac qveTavSi sapirispiro
debulebasac rom wavawydeT, romelsac mtkicebis iseTive
xarisxi aqvs, rogorc Tavdapirvel msjelobas. riT SeiZleba
aixsnas es garemoeba? ratom ayenebs nicSe mkiTxvels aseTi
gamowvevebis winaSe? xom SeiZleba vifiqroT, rom igi amiT
sakuTar msjelobebs Zirs uTxris?
am SekiTxvaze pasuxi nicSes perspeqtivizmSi unda
veZioT. nicSe cdilobs, ganuwyvetliv gadaanacvlos
perspeqtivebi anu esa Tu is midgomebi da amiT mocemuli
25 ix. A. Urs-Sommer, Kommentar zu Nietzsches ‘Der Fall Wagner’ und ‘Götzen-
Dämmerung’, gv. 206 da 580.
_ 19 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
sakiTxi ufro farTo WrilSi ganixilos. igi ar erideba
alternatiuli gzebis Ziebas, imis eWvqveS dayenebas, rac
cota xnis win Tavad Tqva. mas miaCnia, rom mxolod aseTi
meTodiTaa SesaZlebeli `gaqvavebuli~ WeSmaritebebis
Tavidan acileba da sakiTxis mravalganzomilebian WrilSi
gaazreba. magaliTad, `kerpebis mwuxrSi~ (ra akliaT
germanelebs, 6) nicSe gaRizianebisgan Tavis Sekavebis,
`Camketi instinqtebis~ ganviTarebis aucileblobaze sa-
ubrobs. magram Semdgom TavSi (araTanadrouli Cxvle-
tebi, 44) didi adamianebis daxasiaTebisas igi maT
`mflangvelur~ bunebas usvams xazs: `geniosi muSaobaSi
da qmedebaSi aucileblobiT mflangvelia. igi sakuTar
Tavs flangavs, amaSia misi sidiade... TviTSenaxvis
instinqti haerSia gamokidebuli, Rvarcofad moxeTqili
Zalebis zemZlavri wneva mas yvelanairi saxis zrunvasa
da sifrTxiles aRukveTs.~ am ukanaskneli daxasiaTebis
mixedviT geniosi dekadenti da gadagvarebadi tipis
warmomadgeneli gamodis, radgan mas ar SeuZlia Tavis
Sekaveba da TiTqmis yvela gaRizianebaze reagirebs.
am winaaRmdegobis gaazrebaSi dagvexmareba nicSes mier
sakuTari Tavis daxasiaTeba. Ecce homo-Si igi wers: `garda
imisa, rom décadent-i var, me, agreTve, mis sawinaaRm-
degosac warmovadgen.~26 amiT igi sakuTar pirovnebaSi
winaaRmdegobebis Tanaarsebobas afiqsirebs. ufro qve-
moT igi aRniSnavs: `iseTi amocanisTvis, rogoricaa
RirebulebaTa gadafaseba, SesaZloa, saWiro gamxdariyo
yvela im unaris SeerTeba, romlebic manamde arasodes
gaerTianebula erT pirovnebaSi; amasTan, saWiro iqne-
boda urTierTsawinaaRmdego unarebis Tanaarseboba
erTmaneTisadmi xelis SeSlis, dapirispirebis gareSe.~27
amrigad, nicSe sapirispiro unarebis Tanaarsebobas auci-
26 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 25.
27 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 50. citirebul pasaJSi pirveli
gamoyofa nicSes ekuTvnis, meore Cemia. _ g. T.
_ 20 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
leblad miiCnevda didi pirovnebisTvis. amas adasturebs
mis mier zaratustras figuris daxasiaTeba Ecce homo-
Si: `masSi yvela winaaRmdegoba axal mTlianobaSia Sekav-
Sirebuli. adamianuri bunebis umaRlesi da udablesi
Zalebi, agreTve is, rac ki masSi yvelaze ufro tkbili,
zedapiruli da saSiSia, ukvdavi damajereblobiT moedineba
erTi wyarodan.~28 odnav qvemoT ki Semdeg msjelobas
vxvdebiT: `fsiqologiuri problema zaratustras tipSi
Semdeg sakiTxSi mdgomareobs: rogoraa SesaZlebeli,
rom igi, vinc arnaxuli xarisxiT eubneba ara-s da iqceva
yovelive imis sapirispirod, rasac aqamde adamianebi
ho-s eubnebodnen, miuxedavad amisa, uarmyofeli sulis
sruliad sawinaaRmdegos warmoadgendes...~29
zaratustras pirovnebis daxasiaTeba nicSes sakuTar
Tavze gadaaqvs: `me uarvyof (amgvarad aravis arasodes
uaruyvia), magram, miuxedavad amisa, uarmyofeli su-
28 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 93. gamoyofa Cemia _ g. T.
29 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 94. winaaRmdegobebis Tanaarse-
boba Zlieri pirovnebis bunebaSi, maTi moTokva da wina-
aRmdegobebisgan harmoniis Seqmna unda ganvasxvaoT wina-
aRmdegobebis ugulebelyofisa da ganeitralebisgan, rasac
nicSe uaryofiTad afasebs. `bolos da bolos, Cems gegmaSi ufro
daxvewil `ucnobze~ (romelsac sxva advilad ver gamoicnobs)
Tavdasxma Sedis [...] da ufro metic, ra Tqma unda Tavdasxma
germanel erze, romelic sulierebis sakiTxebSi ufro da
ufro moikoWlebs da romlis instinqtebic ufro da ufro
Raribdeba, magram romelic dRiTidRe ufro pativcemuli
xdeba da romelic SesaSuri madiT agrZelebs winaaRmdegobebiT
kvebas. igi erTnairad (sakuTari kuWisTvis zianis miuyeneblad)
ylapavs, rogorc `rwmenas~, aseve mecnierulobas, `qristianul
siyvarulsa~ da antisemitizms, Zalauflebisadmi (`raixisad-
mi~) nebasa da évangile des humbles-ac... ra miukerZoeblobaa da-
pirispirebulTa Soris! saWmlis monelebis ra neitraloba
da ra `uangaroba~! germanuli sasis samarTlianobis grZnoba,
romelic yvelafers Tanabar uflebebs aniWebs, romlisTvisac
yvelaferi gemrielia...~ ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 106.
_ 21 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
lis sawinaaRmdegos warmovadgen.~30 nicSes mier wina-
aRmdegobebis morigebaze yuradRebis gamaxvileba, Cemi
azriT, sakmaod mniSvnelovani momentia. aRniSnuli
pirovnuli momenti qmnis konteqsts, erTgvar vels,
romlis wiaRSic nicSe sakuTar perspeqtivizms aviTarebs.
swored am WrilSi unda gaviazroT nicSes mier dak-
ninebuli da damonebuli induri qveklasis _ Candalas
_ daxasiaTeba, romelic, aseve, winaaRmdegobriv kon-
teqstSia moqceuli. Tavdapirvelad (kacobriobis gamau-
mjobesebelni, 3-4) sakuTriv Candalas klasi, Candalas
SurisZiebis grZnoba, Candalas Rirebulebebi uaryofiT
konteqstSia ganxiluli rogorc yvela fexqveSgaTelilis,
sacodavis, uiRblosa da damcirebulis saerTo ajanyeba.
Tumca, `araTandrouli Cxvletebis~ 45-e qveTavSi es
Sefaseba relativirebulia: aq ukve Candalad yofnis
metafora gamoyenebulia sazogadoebaSi gabatonebuli
Rirebulebebisgan gariyuli adamianis dasaxasiaTeblad:
`sulierebis sferoSi yoveli novatori garkveuli drois
ganmavlobaSi SubliT atarebs Candalas fermkrTal da
fatalistur daRs. magram ara imitom, rom maT aRiq-
vamen ase, aramed imitom, rom isini Tavad grZnoben
saSinel ufskruls, rac maT yovelive tradiciulisa da
pativsacemisgan hyofs.~
winaaRmdegobrivi msjelobis TvalsaCino nimuSia
nicSes mier enisa da subieqtis, me-s kritika (`goneba~
filosofiaSi, 5; oTxi didi Secdoma, 3). yovelTvis un-
da gvaxsovdes, rom am mZafri kritikis miuxedavad,
nicSe iZulebulia, mTeli Tavisi saTqmeli enobriv
velSi gadaitanos, radgan sxvanairad is mkiTxvelTan
komunikaciis damyarebas ver SeZlebs. am nabijiT igi
Tavis naazrevs enis wiaRSi aqcevs, radgan teqsti,
TavisTavad, enobrivi ganzomilebis ganuyreli nawilia. am
winaaRmdegobas nicSec kargad acnobierebs, rodesac misi
30 ix. f. nicSe, `Ecce homo~, gv. 113.
_ 22 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
Sexedulebebis interpretaciis problemaze miuTiTebs
(Ecce homo, winasityvaoba, 1; Ecce homo, ratom vwer aseT
karg wignebs, 1).
aseTi tipis Sepirispirebebsa da kontrdebulebebs
mkiTxveli `kerpebis mwuxrSi~ (da, zogadad, nicSes Se-
moqmedebaSi) xSirad waawydeba. ra Tqma unda, es imas
rodi niSnavs, rom aRniSnuli maxasiaTebeli `kerpebis
mwuxris~ umTavres momentad gaviazroT. am nawarmoebSi
nicSe cdilobs garkveuli pozitiuri programis ganxor-
cielebas, romlis umTavres elements yvela RirebulebaTa
gadafasebis proeqti warmoadgens. am fonze zogierTi
debuleba, romelic nawarmoebis dasawyisSi gvxvdeba, ar
eqvemdebareba relativirebas. piriqiT, nicSe maT imeorebs
da axali saxiT warmoadgens. magaliTad, `sokrates
problemis~ mecxre qveTavSi nicSe klasikur aTenSi
arsebul `instinqtTa anarqiaze~ saubrobs (`ukve aRaravin
iyo sakuTari Tavis mbrZanebeli, xolo instinqtebi
ki erTmaneTis sawinaaRmdegod Setrialdnen~), rom-
lis ukidures gamovlinebas, misi azriT, sokrates
figura warmoadgenda. analogiurad, `araTanadrouli
Cxvletebis~ 39-e da 41-e qveTavebSi, Tanamedrove epoqis
daxasiaTebisas, nicSe instinqtebis dakninebaze da amis
Sedegad gamowveul dekadansze saubrobs. Tanamedrove
epoqaSi, nicSes mixedviT, instinqtebi erTmaneTs ewi-
naaRmdegebian, xels uSlian, anadgureben.
klasikuri xanis saberZneTisa da Tanamedrove epoqis
dekadentur xasiaTze miTiTeba ufro farTo konteqstia,
romelSic nicSesa da sokrates dapirispirebaa moqceuli.
sokratem, nicSes Tanaxmad, SeZlo sakuTar Tavze ga-
batoneba, winaaRmdegobrivi instinqtebis moTokva (sok-
rates problema, 9). rogorc zemoT aRvniSneT, es swored
is Tvisebaa, romelsac nicSe dadebiTad afasebda.
Tumca, sokratem Tavisi unari uaryofiTi miznisTvis
gamoiyena, miiCnevs nicSe: sokratem gonebisgan tirani
_ 23 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
Seqmna da moralis sferoSi racionalizmi Seitana, ri-
Tac sasicocxlo, aRmaval da jansaR instinqtebs sasikv-
dilo brZola gamoucxada (sokrates problema, 10).
qristianoba, nicSes azriT, faqtiurad, am suliskveTebis
gagrZelebas warmoadgens (sokrates problema, 11).
Ecce homo-sa da `kerpebis mwuxrSi~ gabneuli nicSes
TviTdaxasiaTebebi migvaniSnebs, rom germaneli filo-
sofosi Tvlida, rom man, sokrates msgavsad, SeZlo
winaaRmdegobriv instinqtebze gabatoneba. Tumca, nicSes
umTavresi amocana, yvela RirebulebaTa gadafaseba,
sokrates mier napovni gamosavlisgan radikalurad gan-
sxvavebulia. nicSe oms ucxadebs moralur racionalizms
(romlis gansaxierebasac, misi azriT, warmoadgens for-
mula `goneba = siqveles = bednierebas~), moiTxovs
instinqtTa gaTavisuflebas gonebis tiraniisgan da upi-
rispirdeba qristianobas, romelsac sokratuli mora-
lisa da platonuri metafizikis memkvidred miiCnevs.
qristianobis mimarT nicSes dapirispirebis umTavresi
mizezia misi Seurigebeli damokidebuleba sokratul-
platonuri racionaluri eTikisa da metafizikis mimarT.
am moZRvrebis yvelaze warmatebul memkvidred nicSe
qristianobas miiCnevda da swored amitom warmarTa
man gviandel periodSi Tavisi ZiriTadi dartymebi
qristianobis Zirebis, misi sawyisebis mimarT (ix. misi
naSromi `antiqristiani~). am `genealogiuri~ meTodiT
nicSe qristianobis safuZvelmdebare moraluri debu-
lebebis dekonstruirebas eswrafvoda.
nicSes damsaxureba isaa, rom man filosofiuri
diskursi mxatvruli ganzomilebiT gaamdidra da is
sakiTxebi da problemebi wamowia wina planze, romlebsac
manamde saTanado yuradReba ar eqceoda. gamorCeulad
gansxvavebulia is stilisturi forma, romliTac man
axleburad gaaSuqa problemebi (Sdr. `kerpebis mwux-
ri~, araTanadrouli Cxvletebi, 51), aseve, misi meTo-
_ 24 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
dologia (garkveuli fenomenis genealogiuri analizi
misi dekonstruirebis mizniT; perspeqtivizmi anu gan-
sxvavebul perspeqtivaTa urTierTmonacvleoba, rac ama
Tu im movlenis siRrmiseuli analizis saSualebas iZleva)
da mis mier warmodgenili filosofiuri proeqtebi
(moZRvreba zeadamianis Sesaxeb, yvela RirebulebaTa
gadafaseba), romlebic XX saukuneSi araerTi mniSvnelovani
moazrovnisTvis (m. haidegeri, k. iaspersi, m. fuko da sxv.)
STagonebis wyaro gaxda. es impulsebi dResac aqtiurad
aRiqmeba akademiuri filosofiis wreebSi, rasac naTlad
adasturebs nicSes Semoqmedebisadmi miZRvnili uamravi
samecniero statia, monografia Tu konferencia.
XX saukunis dasawyisis qarTul azrovnebaze nicSes
Semoqmedebam sakmaod didi gavlena moaxdina (g. robaqiZe,
d. kasraZe, k. gamsaxurdia, k. kapaneli): aqtiurad gani-
xileboda nicSes filosofiis garkveuli aspeqtebi
(g. robaqiZe, d. kasraZe),31 iTargmna misi `zaratustrac~
(e. tatiSvili). imedi maqvs, rom nicSes Semoqmedebis
qarTul enaze Targmna kvlavac nayofieri impulsebiT
gaamdidrebs qarTul kulturas.
* * *
`kerpebis mwuxri~ 2008-2009 wlebSi vTargmne. im period-
Si baTumis SoTa rusTavelis saxelmwifo universitetSi
filosofiis magistranti viyavi sicocxlis filosofiis
samagistro programaze. am programam damatebiTi
stimuli momca nicSes nawarmoebebis Targmnisa da misi
Semoqmedebis kvlevisTvis. Cemi samagistro naSromi
31 ix. g. TavaZe, `nicSes filosofiis gagebis metakritikisaTvis.
_ g. robaqiZisa da d. kasraZis polemika nicSes Tanamedrove
kvlevebis konteqstSi~. ix., `grigol robaqiZe da Tanamedrove
azrovneba~, redaqtorebi: m. TavxeliZe, T. iremaZe, Tbilisi:
`nekeri~, 2011 w., gv. 44-58.
_ 25 _
fridrix nicSe _ kerpebis mwuxri
swored `kerpebis mwuxrs~ exeboda (`Tanamedroveobis
kritika fridrix nicSes kerpebis mwuxrSi~). Targmanis
gamocema, mTeli rigi garemoebebis gamo, didi xniT
Seferxda. moxaruli var, rom winamdebare gamocemiT
qarTvel mkiTxvels SesaZlebloba aqvs, Seafasos Cemi
mokrZalebuli mcdeloba.
aRniSnuli Targmani Sesrulebulia j. kolisa da m.
montinaris gamocemis mixedviT: Friedrich Nietzsche: Sämtliche
Werke. Kritische Studienausgabe in 15 Bänden. Herausgegeben von
G. Colli und M. Montinari. KSA, Band 6: 55-161. Neuausgabe 1999.
Deutscher Taschenbuch Verlag GmbH & Co. KG, München.
fridrix nicSes werilebis Targmani ganxorcielda
nicSes Semoqmedebis kvlevisadmi miZRvnil avtoritetul
saerTaSoriso samecniero internet-portalze dayrdno-
biT.32 yovel werils Tan erTvis misi myari bmuli Nietzsche
Source-ze.
naSromis interpretaciis procesSi didi daxmareba
gamiwia Semdegma gamocemebma: A. Urs-Sommer, Kommentar
zu Nietzsches ‘Der Fall Wagner’ und ‘Götzen-Dämmerung’, Berlin /
Boston: Walter de Gruyter, 2012; T. Brobjer, Nietzsche’s Philosophical
Context. An Intellectual Biography, Urbana and Chicago: University
of Illinois Press, 2008; Nietzsche-Wörterbuch, Bd. 1. Herausgegeben
von Nietzsche Research Group (Nijmegen) unter Leitung von P. van
Tongeren, G. Schank und H. Siemens, Berlin/New York: Walter de
Gruyter, 2004. ucxo sityvebis ganmartebisas viyenebdi
saqarTvelos parlamentis erovnuli biblioTekis
veb-gverdze ganTavsebul ucxo sityvaTa leqsikons.
Ecce homo-s citirebisas veyrdnobodi Cems Targmans,
romelic 2011 wels gamoica (teqstSi aRniSnulia rogorc
Ecce homo).33 aRniSnuli gamocemis garkveuli pasaJebi
32 Nietzsche Source. Digitale Kritische Gesamtausgabe. Werke und Briefe
([Link]
33 f. nicSe, `Ecce homo. rogor xdeba adamiani is, rac is aris~,
Targmna g. TavaZem, Tbilisi: `nekeri~, 2011 w.
_ 26 _
fridrix nicSe da misi `kerpebis mwuxri~
winamdebare gamocemaSi Sesworebuli saxiTaa mocemuli.
wignis redaqtirebis dros gaweuli daxmarebisTvis did
madlobas vuxdi Cems megobars, niu viJenis universitetis
asocirebul profesors, Tamar Cokoraias; madlobas vuxdi,
aseve, im adamianebs, romlebic mudmivad gamoxatavdnen
keTilganwyobas aRniSnuli proeqtis mimarT. swored
maTi mxardaWera iyo CemTvis is didi stimuli, romelmac
SesaZlebeli gaxada winamdebare gamocemis Sesruleba.
giorgi TavaZe
Tbilisi, saqarTvelo
15 oqtomberi, 2018 weli
_ 27 _