A
A
Web
Moving Images
Texts
Audio
Software
Patron Info
About IA
Projects
(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community
Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library |
Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us) Upload
See other formats
Full text of "Analecta Hymnica Medii Aevi"
ANALECTA HYMNICA
IEI)II AEVI.
Herausgegeben
011
Clemens Blume =« Guido M. Dreves.
XLVII.
TROPI
Tropên
GRADUALE,S.
des Missale
im
Mittelalter.
Leipzig.
O. R. Reisland.
1905.
TROPI GRADUALES.
Tropen
des Missale
in
Mittelalter.
Tropen zum Ordinarium Missae.
Aus haladschriftlichen Quellen herausgegeben
von
Clemens Blume
S.J.
Hem'y Marriott Bannister
,1. A. Oxon.
\\-5.- .
O. R. Rei land,
1905.
Vorwort
und::Einleitung.
1. Tropus -- nicht im stilistisch-rhetorischen, sondern im
liturgisch-hymnologischen Sinne -- ist ein ame, ein Begriff,
der verschiedenartige, zu verschiedenen Zeiten entstandene
Dirige umfafst, welche urspranglich auch verschiedene Be-
nennungen trugen. Gemeinsam ist ihnen ailen, dais sie einen
festen, in sich abgeschlossenen liturgischen Text, wie z. B.
den Introitus, das Kyrie, Gloria, Graduale oder andere Teile
der Messe und des Brevieres, erweitern, auschmacken, um-
ranken, ohne den Kern des offiziellen Textes selbst, dem sie
sich innig anschliefsen, irgendwie zu i ndern, zu mehren oder
zu mindern. Sie erliiutern und amplifizieren viehnehr den-
selben, sind eine Art von bald mehr, bald minder poetischem
Kommentar. welcher in den liturgischen Text eingewoben ist
oder ihn umsiiumt. Das Kyrie, Gloria, Sanctus usw. sind die
Kette. der Tropus ist der Einschlag; beide zusammen bilden
das Gewebe, den Teppich des tropierten Kyrie oder Kyrie-
Tropus. So wird man verstehen, wie Léon Gautier auf
die Frage ,,Qu'est-ce qu'un Trope?" kurz und bestimmt ant-
worten durfte: ,,C'est l'interpolation d'un texte liturgique,"
welche Definition er dahin erliiuterte: C'est l'intercalation
d'un texte nouveau et sans autorité dans un texte authentique
et officiel; dans ce texte même dont saint Grégoire avait si
sagement trac6 et fixé toutes les lignes." ) -- hTur der Aus-
druck ,,Interpolation" kann mifsdeutet und dann als minder
zutreffend bezeichnet werden. Wird er namlich ausschliefslich
1) Léon Gautler, Histoire de la Poésie liturgique au moyen £ge. Les
Torpes. Paris, 1886. pag. 1.
-- 8 --
qui praecipuis festivitatibus cantatur immediate ante Introitum,
quasi quoddam praeambulum et continuatio ipsius Introitus,
ut verbi gratia in festo 'ativitatis. Continet autem tria
tropus, videlicet Antiphonam, Versum et Gloriam." ) Diese
unvollkommene und namentlich ira zweiten Satze ganz falsche
Definition des Doctor resolutissimus" ist ruhig ad acta zu
legen. -- In seinem spiiteren Werke hat Reiners folgende
Fassung gewlihlt: .... Hunderte von herrlichen Tropen-
gesi ngen, die nichts anderes sind als poetische Erweiterungen
des liturgischen Textes, als erlfiuternde, erklfirende Ein-
schaltungen, Pr tambeln oder Einleitungssiitze zum Mefs-
Introitus, in Kyrie, Gloria, Offertorium, Sanctus, Agnus, Post-
kommunion." 2) __ p. Wagner iiufsert sich in seiner ,Ein-
fï hrung in die gregorianischen Melodien" nebenbei auch
iiber die Tropen und meint, man kiinne sie als Einleitungen.
Einschiebsel oder Zusfitze zu den liturgischen Gesi ngen be-
zeichnen" 8). __ Ganz eigenartig klingt die Definition, welche
Wilh. Meyer aus Speier aufstellt: ,,Ein Tropus . . . d. h.
ein l ingeres oder ktirzeres, aus wohlklingenden Worten schiin
geffigtes und kunstvoll zum Gesang kompouiertes Stiick.
welches in die hergebrachte Liturgie eingeschoben wurde." )
Meyer weifs gewifs, dafs es manche Tropen, sehr echte Tropen
gibt, die aus minder wohlklingenden" Worten nichts
weniger als schSn" geft gt sind und die eher kunstarm
oder gar kunstlos als kunstvoll" genannt werden mfissen.
Wie werden diese Tropen unter seine Definition passen? --
Was aber allen letzteren Definitionen, mit Ausnahme der-
jenigen von l einers, als Hauptfehler anhaftet, ist diéses, daçs
sie von Einschaltungen und Zus itzen zu ,,liturgischen
G e s ii n g e n" oder gar von Einschiebungen in die .. L i t u r g i e"
reden. Schon ira Vorwort zum Bande XX dieser Analecta
(S. 5f.) ist darauf aufmerksam gemacht, dafs bei der
Gautierschen Definition der achdruck auf das Wort Text
]) Durandus, Eationale, IV, Cap. 5, § 5.
2) Reiners, Ad., Tropenges inge u. ihre Melodien. Luxemburg, 1887. . 4f.
s) Wagner, Pet., Einfiihrung in d. gregorian. Melodien. Freiburg, 1901.
Bd. I, . 282.
l Ieyer, Wilh., aus Speyer, Fragmenta Burana. Berlin, 1901. $. 34.
-- 10 --
ts Lesser Tropes [iiber lie minder gliickliche Einteilung von
grofsen und kleinen Tropen weiter unten], and this, historically
spe tking, is their proper position: but for practic d purposes
they must be taken out of this ¢lass and dealt with as a
class by themselves. This will give a fourfoh| division, so
far ts the Iass is eoncerned, into Greater Tropes, Lester
Tropes, Sequences. and a supplementary class eontaining all
the other and rarer tropes which do hOt fall into the first
three classes." Ip. X.) Zum Gllick erheisehen logisehe,
historische und praktische l lieksicht eine und dieselbe
Klassifikation ohne supplementiires Flickwerk. und zwar sehr
einfaeh und ungezwungen; die Sehwierigkeit erwuchs nur
nus unkl«arer Fassung des Begriffes Tropus. Eine Skizzierung
der verschiedenen Tropen wird dies klarer zeigen.
2. Vorher ist einiges liber Entstehung und Ent-
wicklung der Tropen zu berï hren; eine Spezialstudie
darïfl)er bleibt unseren ..Hynmologischen Beitr igen" und unserer
Geschichte der Hymnodie vorbehalten. Mit Rï cksicht auf
diese spiiteren Publikationen begnlige ich mich datait, nur einen
U mrifs liber die Entstehung der Tropen zut Orientierung
vorzulegen, ohne das Beweismaterial und die literarischen
Belege vollstiindig zu erbringen. Ohnedies wird ja
meistens der Beweis sich hauptsiichlich sti tzen miissen auf
.iene Tropentexte sowie auf (las Alter, die Provenienz und
die Verbreitung ihrer entsprechenden q uellen, welche in
diesem und den folgenden Tropenbiinden zut Ver/ ffentlichung
gelangen. Erst mlissen das Iaterial und die Quelle t
m/ glichst vollst ndig reden, was bis jetzt trotz mancher
Einzelpublikation und trotz der bahnbrechenden, aber leider
kaum iiber die vielversprechenden Anfange hinausreichenden
Arbeit Gautiers nicht der Fall xvar; der Tod hat bekann lich
den liebenswiirdigen und feinsinnigen Forscher zu friih ab-
berufen. Dann erst kann die Theorie mit Erfolg zu Wort
kommen, k/ nnen die Resultate zu einem historisch sicheren
oder der Wirklichkeit wenigsiens mit Wahrscheinlichkeit
entsprechenden Bilde zusammengefafst erden. Vielleicht
auch liifst sich dann das Dunkel lichten, welches jetzt noch
liber der Ursprungsstiitte der Tropen liegt, wenngleich nach
-- 12 --
fïthrt wohl auch die Bezeichnung ,i ubil u m, iubilus, iubi-
latio" oder .euma". Demnach ist ,sequentia" ur-
sprt nglich ein rein lnusikalischer Terminus. Kardinal
Bona bemerkt: .,Iubili ab aliis sequentia dicti surir.
quia sunt quaedam veluti sequela et appendix cantici aile-
luia, quae sine verbis post ipsum s eq
der Abt von St. Blasien: ... quod
antea iubilationibus eiusmodi proprium
uuntur." ) hnlich
[nomen sequentiarum]
fuit, haud dubie, quia
soni illi ultimam verbi syllabam seu vocalem sequebantur.
,Sequitur iubilatio,« ut habetur in Ordine l omano II.,
»quam s e q u e n t ia m vocant, .... In citatis his locis agitur
de Alleluia. in cuius ultima syllaba huiusmodi neumae
haud raro satis longue comparent in veteribus codicibus,
notis musicis exaratis .... Ipsa illa repetitio aaa cure
modulati me sequentia dicebatur. Post Alleluia quaedam
melodia neumatum cantatur, quodsequentiamquidam
aPl)elant,« ait S. Udalricus lib. I Consuet. Cluniac. c. II.
Belethus idem aïfirmat: »Moris enim fuit. ut post Alleluia
cantaretur neuma. Nominatur autem neuma cantus, qui
sequebatur Alleluia.« Quod tamen ita intelligi debet, ut
ipsi ultimae vocali A coniuugeretur." So Gerbert (l. c. I.
p. 338 sq.). Amalarius hat zugleich eine mystische Deutung
versucht: ,Haec iubilatio, quam cantores sequentiam
vocant, stature illum ad mentem nostram ducit, quando non
erit necessaria locutio, sed sola cogitatione mens menti
monstrabit, quod retinet in se." e) In der Tut ist der .ubi-
latio", der ,sequentia" in den altet Quellen meistens keine
..locutio", kein Text untergelegt, voie es auch ira Speculum
) Bona, Rerum liturgicarum libri duo, p. 369.
) Amalarius De divinis officiis, III. p. 16. --Es sollte eigentlieh
selbstversti4ndlich sein, dafs keineswegs j e d e r iubilus, j e d e iubilatio n
nn
aueh ein ],Ielisma oder gar eine sequentia sel XVenn also Augustin sagt:
.In iubilatione canes ...... quid est in iubilatione cancre? Intelligere,
verbis explicare non posse, quod eanitur corde .... Iubilnm sonus
quidam est significans cor parturire, quod dicere non potest," oder wenn er
erklgrt: Qui iubilat, non verba dieit, sed sonus quidam est laetitiae sine
verbis" (Enarrat. in psalm. 32, 1, 8 u. 49, 4, 1), so heffst dus wahrlieh
nieht, dafs schon zu Augustins Zeiten l Ielismen, neumae oder sequentiae in
Brauch waren. Aber es gibt Leute -- nomina sunt odiosa --, welche diese
qteIlen allen Ernstes so mifsdeuten und mifsbrauchen.
-- 13 --
de mysteriis ecclesiae heffst: ,Quaedam ecclesiae mystice
pneumatizant sequentiam sine verbis" (Migne, P. L. 177,
col. 319); und wie in den zitierten Troparien Frankreichs
und Norditaliens, so begegnen wir auch in einigen alten
Troparien Deutschlands, wie z. B. in den Codd. Sangallenses
484, 381, 382 u. in den Codd. Einsiedlen. 121 u. 114. einer
besonderen Gruppe von Alleluiamelodien ohne Worte. Aber
in einigen, jedoch nicht in den deutschen Troparien, steht
unter einem Teile der Melismen, nie unter dem ganzen
l eumenschwanze, ein kurzer Text, der in Abschnitte oder
Verse zerfallt, welche sowohl nach Silbenzahl als nach
Melodie paarweise untereinander parallel sind, ganz wie bei
Prosen oder Sequenzen der ersten Epoche. Solche ,sequentiae"
mit Text sind ira Cod. Parisin. hTOUV, acq. 495 als
sequentia cure prosa", im Cod. Parisin. 1084, der noch
aus dem 10. Jahrhundertstammt, als carmina sequen-
tiarum" bezeichnet. Sie sind nicht zu verwechseln mit den
,Tropi ad (ante) sequentiam (sequentia)", kurzen I ntro-
d u k t ion en zum Alleluia, die also einleitend dem Alleluia
vorausgehen, und welche u. a. in den Codd. Parisin. 9 . ,
1118 u. 124o als solche aufgezeichnet sind. Ira niichsten
Tropenbande, welcher die Texte der sequentiae cure prosa und
der tropi ad sequentiam bringen wird, ist der Platz fï r weitere
ErSrterungen liber diese interessanten Literaturprodukte.
Halten wir diese Daten vor Augen und lesen dann den
wichtigen und bekannten Abschnitt aus der Praefatio Notkers
zum liber sequentiarum: ,,Cure adhuc iuvenculus essem, et
m e 1 o d i a e l o n g i s s i m a e saepius memoriae commendatae
instabile corculum aufugerent, coepi tacitus mecum volvere,
quonaln modo eas potuerim colligare. Interim vero contigit,
ut presbyter quidam de Gimedia nuper a Nordmannis vastata
veniret ad nos Antiphonarium suum secum deferens, in quo
aliqui versus ad sequentias erant modulati, sed iam
tunc nimium vitiati. Quorum ut visu delectatus, ita sure
gustu amaricatus; ad imitationem tamen eorundem coepi
scribere: , Laudes Deo concinat orbis universus, qui gratis
est liberatus,« et infra: ,Coluber Adae deceptor.« Quos cum
magistro meo Isoni obtulissem, ille studio meo congratulatus
imperitiaeque compassus, quae placuerunt, laudavit, quae
1.5 m
nennen, wenngleich es noch nicht ein Tropus iln strengen
Sinne des Wortes ist. Bei den Sequenzen hingegen tritt das
E i n fï ge n in einen pri existierenden T e il der Liturgie, in
das Alleluia mit seineln l Ielisma, nicht nur in den Hinter-
grund, sie entwickeln sich viehnehr rasch zu eiuem ueuen
Teile der Liturgie, schieben sich als selbstandiger Teil
zwischen Graduale und Evangelium, sind keine Tropen.
Es ware nun von hi chsten Interesse, zu wissen, oh (las
Antiphonariuln des Benediktiners von Julni ges auch Tropen
zum Kyrie, Introitus usw. enthielt. Jedenfalls beanspruchten
die vel'sus ad sequentias" das Hauptinteresse 'otkers.
hn t brigen sind wir auf Konjekturen ul d Erw guugen an-
gewiesen. Nach dem Zeugnisse Ekkehards I¥. hat Tutilo,
l otkers Zeitgenosse, Tropen zum Introitus und zuln Kyrie
gemacht. Oh schon vor der Ankunft des nordfranzi sischen
l It)nches? Wenn ja, wenn er Worte unter die ebenfalls
langen l Ielismen des Kyrie legte oder doch Kyrie-Tr«q»en
erfand, in denen die textlose Melodie (Melisma) durch Melodie
mit Tex t vertreten war, warum bat nicht dieses Beispiel
Tutilos den Notker schon vorher angeregt, Worte unter
die ihn plagenden langen l Ielodien des Alleluia zu legen?
Wenn Tutilo kein Bedenken trug, beim Introitus Ein-
schiebungen erweiternder Texte vorzuuehmen, warum mul'sten
dann erst die Texteinschiebungen des l ordfranzosen bei
l 'otker die Idee zeitigen, dafs durch Texteinschiel)ungen die
5Ielismeu des Alleluia fïw sein Geditchtnis leichter haftbar
wtirden? Der Mi nch von Jumièges hrachte ja ï berhaupt
keine solchen Alleluia-Tropen mit, die dem Zwecke Notkers
entsprachen; es waren, nach den uns bekannten Alleluia-
Tropen aus dem 10. Jahrhundert zu schliefsen, ,'ielfach solche,
die keineswegs die textloseu l Ielismen verktirzten oder gar
beseitigten, sondern oft nur Verse, welche einen Ab schnitt
aus dem textlosen Melisma ein zweites Mal mit Textworten
w i e d e r h o I t e n ; jedenfalls waren es uur »a I i q u i versus".
Und gerade die paar Einschiebsel von Texten, so unvoll-
kommen und ungelenk sie Notker erschienen (,,gustu a m a r i -
ca tus"), waren hinreichend, ihn so folgenschwer zu be-
einflussen. Die Erfindung der Tropen durch Tutilo abcr, der
an seiner Seite lebte, h:,itte ohne Einflul's auf ihu bleiben
-- lti --
sollen, obgleich die Tropen den Sequenzen so nahe verwandt
sind, und obgleich sich Notker so eifrig mit dem Problem
trug, ein nne notechnisches Mittel fiir die schrecklichen I 'eumen-
schw tnze zu finden (,coepi mecum volvere, quonam nodo eos
potuerim colligare")? -- Also, dafs Tutilo vo r der Ankunft
des Ordensgenossen aus der N'ormandie schon Tropen ge-
dichtet habe, l fst sich meines Erachtens schwer annehmen.
Wenigstens, so scheint mit, kam der Impuls dazu d urch
das Antiphonar von Jumièges; dann w iren die eigentlichen
Tropen Tutilos fast gleichzeitig mit den Sequenzen Notkers
als Zwi]linge in St. Gallen entsprossen aus dem gleichen
Stamme der Sequentiae, der Alleluia-Tropen von Jumièges.
Aber wer biirgt dafiir, dafs der F 'emd]ing von dort in seinem
Antiphonar nicht auch andere Tropen zum Introitus, Kyrie usw.
mitbrachte? Wer die Tropen dieses Bandes durchmustert,
wird finden, dafs St. Gallen relativ sehr sêlten als Quelle der
betreffenden Tropen zitiert we 'den konnte, und wenn aus
rien dortigen Troparien ein Tropus kol|ationiert werden k«»nnte,
so ist es nleist eine jtingere Zuschrift aus dem 13. Jahr-
hundert. Ist dieses Verhiiltnis bei den Introitus-Tropen auch
ein wenig anders, so sagen doch im al|gemeinen die Quellen
deutlich genug, dais St. Gallen frit die Tropen bei weitem
nicht der giinstigste Boden war. Ganz anders die alten
Quêllen Frankreichs und selbst Englands, d'as vielfach von
Frank 'eich, namentlich von der Xormandie, beeinflu 'st war.
Sie sind reich, sehr reich an T 'open und legen Zeugnis ab,
wie beliebt dieses Literaturprodukt bei den Franzosen war.
Es ist nur zu bedauern, dafs nicht Handschriften aus dem
9. und der ersten Hiilfte des 1 ). Jahrhunderts uns direkt be-
zeugen ki)nnen, seit wann diese Tropendichtung dort ira
Schwunge war. Speziell in der jetzigen Normandie m0gen
viele kostbare Codices aus jener Zeit -- vielleicht auch mit
Tropen -- den lçormannen zum Opfer gefallen sein. Das
Tropar , on St. Martial aus der Mitre des 10. Jahrhunderts
und somit das iilteste uns erhaltene f 'anzOische Tropar
(Cod. Parisin. 124 )) bekundet durch seinen ziemlich reichen
Tropenschatz, bei dem freilich kein Kyrie-Tropus und keine
,sequentiae" nfit unterlegtem Text zu finden ist, der aber
neben 13 Gloria-Tropen viele tropierte Introitus, Gradualen.
-- 18 --
zusammengefafst. Weii die m e i s t e n der Einschaltungen in
einen liturgischen Text Tropen genannt wm'den und die BrOcher,
in denen sie gesammelt waren, den Titel T r o p a r i u m fï hrten.
erscbeint es ge 'echtfertigt, dafs mit der Zeit der bezeichnete
Kollektivname zur Geltung kam und die Sondernamen ve us,
prosae, proscllae, laudes verdritngte. So sagen wir jetzt
gleichmiifsig Tropus ad Introitum, Tropus ad Kyrie, Tropus
ad Gloria usw., -iihrend es friaher sehr v echselvoll hiefs:
,Trophus ad introitum" oder ,Ve us in psalmis" fï r die
Introitus-Tropen; ,Versus ad Kyrieleison," ,Prosae (oder
Prosulae) ad (oder de) Kyrieleison" ffir die Ky 'ie-Tropen;
Laus. Laudes, Lauda" oder ,,Versus" fï r die Gloria-Tropen usw.
Bei Mitteilung des Textes dieser verschiedenen Tropen-
gruppen werden wir Gelegenheit finden, ihre verschiedenen
Benennungen in den betreffenden Quellen niiher anzugeben.
Beachtung verdient, dafs der l 'ame ,,tropus" in den iltesten
Quellen namentlich beim Introitus, Offertorien und der
Communio An endung rand, bei den anderen tropierten
Teilen der Messe fast nie.
Der l ame ,t ropus" ist ein Lehnwort aus dem Griechischen
und war wie çgzroç ein rein musikalischer Terminus,
wenigstens insoweit er for die Liturgie in Betracht kommt;
er ist gleichbedeutend mit dem lateinischen modus, m o d u 1 us,
verwandt mit unserem deutschen Mod ulation. Gerbert
(1. c. pag. 342) sagt ganz rid tig: ,ropi enim proprie sunt
moduli; nomenque retinuerunt, cure illis verba sunt substituta,
ut postea de sequentiis dicemus." Gautier (l. c. pag. 56)
beanstaudet an dieser Definition nur den Ausdruck ,substituta"
und mi)chte ,coniuncta" statt dessen einsetzen. De» Grunti
nennt er nicht. Er kann anscheinend nur darin liegen, dafs
beim Ausdrucke ,substituta" die Voraussetzung ist, eine
Melodie (tropus = modulus) p riie xi st i e r e, der alsdann
Worte unterlegt werden, welche man auch, wie die
Melodie, tropi nannte. So war es ja entschieden der Fall bel
den sequentiae des Alleluia; der l 'ame der Melodie wurde
dort fibertrageu auf den untergelegten Text. Gerade bel
jenen Tropen aber, die in den alten Quellen mit Vorzug
,tt'opi" genanut werden, niimlich den Tt'open zum Introitus,
Offertorium und zur Communio, kanu von einer priV
-- 19 --
existierenden Melodie, der Worte unterlegt wm-den, nicht
die Rede sein. Denn diese Tropen bestehen fast ausnahmslos
aus Einleitungen zum litm'gischen Text und aus Ein-
schaltungen in denselben. Diese einleitenden Worte
konnten nun selbstredend nicht einer priiexistierenden Melodie
unterlegt, werden, denn ein Melisma, ein eumenschwanz
ging offenbar dem ersten Worte des Int 'oitus usw. nicht vor-
aus. Ganz anders liige die Sache bei den Kyrie-Tropen; das
e des Kyrie war und ist jetzt noch der Triiger eines liingeren
Melisma. Unter dieses Melisma als ein praexistierendes
konnten Worte substituiert werden, und es geschah wirklich;
so z. B. bestand die Melodie zum Kyrie Fons bonitatis"
bereits ira 1 . Jahrhundert; der Text taucht erst ira 11. Jahr-
hundert auf. Handschriften des 10. Jahrhunderts, die viele
Kyrie-Tropen enthalten, bieten uns wohl die Melodie von
,Fons bonitatis", aber nicht den Text. Derselbe ist sp ter
untergelegt, und enn die Mel die ,tropus" hiel's, so 'er-
stehen wir es leicht, wenn auch der substituierte Text »tropus"
benannt wurde. Aber letzteres lai'st sich beim Kyrie nicht
erweisen. --Dasselbe gilt vom Gloria. In den filtesten
Troparien (Cod. Sangallen. 484 und Cod. Palatin. Vindobonen.
1609) finden i " neben den Abschnitten des Gloria, namlich
neben Laudamus te, Benedicimas te usw., lange l eumen-
schwanze ohne Text, und diese Melodien sind in den Quellen
»tropi" genannt; die gleichen Melodien kehren in der gleichen
Handschrift wieder mit unterlegtem Text, aber jetzt heffsen
die Texte dort nicht ,t 'opi", sonderu »laudes" und l nliches.
Erst Sl) iter, bei den alten Theoretikern. heffsen sie auch tropi.
Hier herrscht betreffs der Namengebung ein Dunkel, das ich
nicht zu zerstreuen vermag. Um es klar zusammenzufassen:
Warum hiel'sen die Interpolationen des liturgischen Textes,
enn sie untel" ein praexistierendes Melisma, das »tropus"
hiel s, untergeleg wurden, wie beim Kyrie und Gloria, nicht
,tropi", und umgekehrt dann, wenn erst eine Melodie ganz
oder doch zum Teil ffir den interpolierenden Text geschaffen
werden roui'ste, wie bei der Einleitung zum Introitus und
Offerto 'ium, tropi"? Und arum das, obgleich ein schlagen-
des Analogon bei den ,,sequentiae « vorlag, obgleich die Be-
zeichnung , ropus" ft r die Texte allem hnschein nach vom
2*
-- 20 m
musikalischen Terminus ,tropus" entlehnt wurde.9 Von
grofser Bedeutung fï r Entstehung und Entwicklung der
Tropen ist allerdings diese Frage nicht.- l ur vor einer
Schlufsfolgerung aus dent Worte ,tropus" als einem Lehn-
worte aus dem Griechischen (te&roç) ist zu warnen. Wa g ne r
(a. a. O. Seite 282) behauptet kï hn: .ie die Sequenzen
so lehnten sie (die Tropen) sich ira ;runde an Praktiken der
byzantinischen Musiker an. In der griechischen Musik
ist t( &ro¢ ein vielgebrauchtes Wort . . . Die Tropen oder,
wie sie von den R6mern genannt wurden, die ihren Z u-
sammenhang mit griechischer 5Iusik nicht fï hlten,
die »festivae laudes« kann man" usw. Wenn tropus" gleich
bei seiner Entlehnung die Interpolation eines liturgischen
Textes bedeutet hatte! So aber taten die Rflmer recht
daran, wenn sie den erfundenen .,Zusammenhang mit griechischer
Musik nicht fï hlten".
4. Die K 1 a s s i f i z i e r u n g der verschiedenen Tropen hat
wenig Schwierigkeit. Sie treten zuerst und in ausgedehntestem
Mafse als Einschiebungen in die Texte der Messe auf.
spater und in geringerem Umfange in die des B r e v i e r s ;
[Link] haben sie ein anderes Geprage als in der Me e.
Demnach ergeben sich naturgemiifs zuniichst zwei grofse
Grupl)en: die Tropen des Mefsbuches, die Tropen des Breviers.
Beide Grul)pen sind fï r den G e s a n g bestimmt, und da nach
unserer jetzigen Terminologie die sanglichen Teile der Messe.
das Graduale, die des Breviers das Antiphonale kon-
stituieren, so gruppieren wir fï glich: Tropi ( raduales und
Tropi Antiphonales. Die letzteren kommen erst fiat" einen
spateren Band in Betracht, werden deshalb hier nicht weiter
zergliedert. Die Tropi Graduales hat man gew6hnlich in
grofse und kleine Tropen zerlegt,- eine rein aufserliche
und nicht einmal zutreffende Einteilung. Zu rien .,grofsen"
rechnete man die Tropen zum Kyrie, (;loria, Sanctus und
Agnus Dei, die ï brigen zu rien .,kleinen", wufste aber dabei
nicht recht, wohin mit den tropierten El,isteln und Ire missa
est, und erst recht war die Verlegenheit grofs, wenn zugleich
die Sequenzen als Tropen registriert werden sollten. (Vgl.
Freres Versuche, oben S..q sq.). Die Tropen zum Sanctus und
besonders zum Agnus Dei sind fast immer klein, sehr klein,
oft weit kleiner als die Tropen zum Introitus oder zum
Alleluia, und doeh sollen diese kleinen Tropen grofse"
heifsen und die gri fseren ,kleine" ! Eine riel naturgemiifsere
Einteilung bat Frere selbst (1. c. pag. VIII) angedeutet. Das
Missale n imlich zerfi llt in das l. ,Ordinarium Missae",
welehes die festen, textlieh stets gleiehbleibenden Teile
der Messe umfafst, und diese sind, abgesehen von jenen
Teilen, die nicht tropiert werden: Kyrie, Gloria, Credo,
Sanctus, Agnus Dei und Ire Missa est 2. I'roprium
Missarum", welches die je naeh den Festen textlich
weehselnden Teile enthiilt: Introitus, E1)istel, Graduale
nebst hlleluia. Offertorium, Communio. Da haben wir aber-
mals zwei natï rliche Unterabteilungen der Tropi Graduales:
1. Tropi Ordinarii, 2. Tropi Proprii. l ie Tropen der
zweiten Unterabteilung unterscheiden sich aueh in ihrem
iiufseren Gepriige sehr von jenen der ersten Unterabteilung ; sie
varen ferner selar zahlreich und -erbreitet und x'ersch 'anden
relativ frt h, als jeue der ersten Abteilung noch lange fort-
bestanden. Alles spricht also ft r diese einfache Klassifikation.
5. Vorliegender Band bringt nun die Tropen der ersten
Unterabteilung, die Tropi Graduales Ordinarii, und
zwar m6glichst vollstiindig, zum Abdruck. Vollstiindig inso-
fern, als alle einschliigigen Tropen aus den benutzten Hand-
schriften hier ira ganzen Texte mitgeteilt werden oder zu
Kollationen benutzt siud, und a n n ë,h e r n d vollst indig auch
in der Hinsicht. als aile Troparien, soweit sie bekannt
oder in den verschiedenen Lëmdern auffindbar waren, zur
Benutzung herbeigezogen sind. Aufser den Troparien sind
auch noch eine gauze Reihe -on Gradualien, Missalien und
Sammelbiinden als Quellen verwertet. Eine Liste der be-
kannten und durch unsere Tropenpublikation jetzt ans Licht
gezogenen Troparien, nach Lë, ndern und bei den Liindern nach
ihrem Alter geordnet, dfirfte von Interesse sein. ¥orher ist
indessen zu bemerken, dafs es nur wenige Handschriften gibt,
die ausschliefslich Tropen enthalten; die meisten ent-
halten z u g I e i ch eine Sammlung von Prosen oder Sequenzen
u nd bilden ein Graduale (friiher Antiphonarium genannt).
-- 23 --
23.
24.
25.
26.
27.
28.
29.
80.
31.
32.
33.
34.
35.
36.
87.
88.
39.
40.
41.
Cluniacense saec. 11. Cod. Parisin. 1087.
Nivernense ca. ann. 1060. Cod. Parisin. 944'3.
Nivernense saec. 12.
Vedastinum saec. 11.
Cameracense saec. 11.
Cameracense saec. 12.
Cameracense saec. 12.
Longoretense saec. 12.
Narbonense saec. 12.
S. Ebrulphi saec. 12.
Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235.
Cod. Cameracen. 76 (75).
Cod. Cameracen. 79 (78).
Cod. Cameracen. 61 (60).
Cod. Cameracen. 62 (61).
Cod. Parisin. 10511.
Cod. Parisin. 778.
Cod. Parisin. 1"0508.
Sammaglorianum saec. [11 et] 12. Cod. Parisin. 13252.
Parisiense (? Remense) saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 695.
Victorinum saec. 1a114. Cod. Parisin. Arsen. 110.
Carnotense saec. 13. in. Cod. Roman. Angelic. 4:35 (D V 3).
Laudunense saec. 13. Cod. Capit. Laudunen. 263.
Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemovicen. 2 (17).
Caelestinum saec. 15. Cod. Avenionen. olim 225.
Claromontense saec. 15. Cod. Claromonten. 57.
Aniciense anni 1553. (Privatbesitz).
Sangallense
Sangallense
Sangallense
Sangallense
Sangallense
Sangallcnse
Troparien Deutschlands.
(?) saec. 10. Cod. Vindobonen. 1609.
saec. 10. Cod. Sangallen. 484.
saec. 10. Cod. Sangallen. 378.
saec. 11 in. Cod. Sangallen. 381.
saec. 11. Cod. Sangallen. 376.
saec. 11. Cod. Sangallen. 380.
42.
43.
44.
45.
46.
47.
48. Sangallense saec. (11. et) 13. Cod. Sangallen. 382.
49. Augiense saec. 10. Cod. Bambergen. Ed V 9.
50. Moguntinum(?)anni 955--62. Cod. Londinen. Add. 19 768
(Pars I).
51. Prumiense saec. 1o/1 . Cod. Parisin. 9448.
52. Rhenoviense (Sangailense?) saec. 11. in. Cod. Turicen.
Rhenov. 97.
53. 5Iindense anni 1024. Cod. Berolinen. Theol. IV ° 11.
54. Emmeramense anni 1024--36. Clm. 5Ionacen. 14322.
55. Emmeramense saee. 11/'1¢ . Clm. Monaeen. 14083.
56. Emmeramense anni 1106--25. Clin. Monacen. 14845.
57. Fredeslariense saec. 11. Cod. Casselan. Theol. IV ° 25.
58. Heidenhemense saec. 11. Cod. Oxonien. Seld. supra 27.
59. Bambergense anni 1040--61. Cod. Vindobonen. 1845.
60. St. Petri Salisburgensis saec. 11. ex. Cod. Venet. Marcian.
L III 124.
61. Germanicum saec. 12. Cod. Roman. Angelic. 948 (R IV 38).
62. Secoviense saec. 12. in. Cod. Graecen. 479.
68. Seeoviense saec. 12. Cod. Vindobonen. 13314 (Pars I).
-- 25 --
101.
102.
103.
104.
105.
106.
107.
108.
109.
110.
111.
112.
Pistoriense saec. II,/I o Cod. Capit. Pistorien. 70.
Ravennatense saec. ll 12. Cod. Capit. 1 lutinen. 0 I 7.
Ravennatense saec. 12. Cod. Capit. Patavin. A 47.
Romanum saec. l/le. Cod. Yatic. 5319.
Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34.
Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18.
S. Eugenii Senensis('.,) saec. 12. Cod. Senen. F VI 15.
Catanense saec. 13. Cod. Matriten. s. n.
Mosacense saec. 13. Cod. Oxonien. Misc. lit. 340.
l Iosacense saec. 13. Cod. Archiep. Utinen. VIII 2.
Civitatense saec. 14. Cod. Civitaten. 56. (20).
Aquilegiense saec. 15. Cod. Serein. Goricien. I.
d. Troparien Englands.
113. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775.
114. Wintoniense saec. 11. Cod. Colleg. Corp. Christi Canta-
brigien. 47B.
115. Anglicum(?) saec. ll/lo. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII.
116. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV.
117. S. A!bani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. 51isc. 358.
118. Glastoniense (?Cantuariense) saec. 11. ex. (et 12.) Cod.
Londin. Calig. A XIV. (Pars 1.)
119. Cicestrense saec. lB. ex. Cod. ColI. Unir. Oxonien. 148.
120. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160.
121. Sarisburiense (Londinense?) saec. 13. ex. Cod. Parisin.
Arsen. 135.
122. Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigien. Add. 710.
e. Troparien Spaniens.
123. Vicense saec. Il[l°.. Cod. Capit. ¥icen. CXI.
124. Hispanicum (Benedictinnm) saec. 12. Cod. Capit. Oscen. s. n.
125. Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495.
126. Dertusense saec. 13. Cod. Capit. Dertusen. s. n.
Alle diese m i t M e l o d i e e n ausgestatteten Troparien, von
denen mehrere bereits fur die Analecta benutzt wurden, sind
auf Provenienz und Alter neu revidiert worden; bei etwaigen
Differenzen gelten vorstehende Angaben. Ist nun die Liste der
Trol)arien hiermit als abgeschlossen zu betrachten ? Das mSchte
ich nicht behaupten, und riel weniger, dafs nicht aus manchen
Missalien oder Gradualien noch eine Bereicherung des Tropen-
schatzes, nicht blofs durch Kollationen, sondern auch durch
einige unbekannte Texte, erreicht werden ki)nne. 'amentlich
-- 26 --
in F r a n k r e i c h mag auf verschiedenen Departementsbiblio-
theken, wie zu Evreux, Douai, Amiens, Troyes, Tours, eine
Tropenjagd vielleicht mit Beute belohnt werden. Als nitmlich
Dreves seine ersten Nachforschungen auf den Bibliotheken
Europas anstellte, trug er sich, wie begreiflich, nur luit dem
Gedanken, I n e d i t a ans Licht zu f5rdern. Léon Gautier war
zu der Zeit mit seinen ersten Tropenpublikationen ans Licht ge-
treten ; die Anf inge waren vielversprechend. Warum also bei der
berfi lle der Arbeit und des Materials noch demjenigen nach-
jagen, was andere mit Geschick und Eifer schon besorgten?
Deshalb schlofs Dreves die Tropen prinzipiell aus seinem
Forschungsgebiete aus, entdeckte aber sch« n dalnals mehrere
Troparien, wie z. B. die zu Cambrai, welche Gautier ent-
gangen waren. Als spiiter unser Plau heranreifte, die Analecta
Hymnica nicht hloïs als eine Nachlese der Inedita zu be-
trachten, sondern durch Aufnahlne des gesamtcn hynmo-
logischen Materials zu einelu miSglichst vollkominenen The-
saurus hymnologicus auszugestalten, haben wir wohl a 1 le
bekannten Troparien durchgearbeitet und auf allen denjenigen
I',ihliotheken lu Deutschland. Italien und Frankreich, wohin
die hylunologischen Forschungen uns fiihrten, genaue Suche
nach Troparien Ulld nach Tropen in Gradualien oder Missa-
lien angestellt, aber alle Bibliotheken zweiten oder dritten
]langes n u r auf Tr«q en noch einlnal eigens zu durchforschen
ohne eine sichere oder wahrscheinliche Aussicht auf Ausheute,
schien sich nicht zu verlohnen. Daher auch habe ich den
Plan fallen lassen, far die vier in Spanien hefindlichen
Troparieu von Catanea (Sizilien), Tortosa, Vicq und Huesca,
die leider nicht an ausliindische Bibliotheken ausgeliehen
werden. Zeit Ulld MOhen und Kosten einer grol en Reise
aufzuwenden. Wenigstens durch das Tropar von Gerona ist
Sllanien schon vertreten, und ira Bande 17 sind die aller-
dings spiirlichen Tropen aus dem Codex Calixtinus von
Compostella schon mitgeteilt. Viel mehr als die hezeichneten
Tropare Spaniens lassen sich schwerlich auftreiben; durch
den Hinweis auf ihr Vorhandensein ist ja auch schon ein
Dienst erwiesen, und so wird diese kleine Liicke, die durch
die spanischen Tropare auszufiillen bleibt, nicht schwer
empfunden werden. Fi r die in E n gl a n d befindlichen
-- 27 --
Tropare und sonstige Tropen enthaltende Quellen t bernahm
unser Freund und Mitarbeiter Bannister in gewohnter
Liebenswth'digkeit sowie mit Sachkenntnis und Eifer die
Suche. Das Resultat der Durchforschung aller ohen regi-
strierten Tropare und anderweitigen Quellen, die an Zahl
die Tropare noch bedeutend fihersteigen, ermSglicht es, die
Kenntnis der Tropen zunfichst in ihrer textlichen Hinsicht
um eiu Wesentliches zu f rdern. Die Basis des Quellen-
materials ist so breit gelegt und nunmehr, relativ wenigstens,
so vollst indig, dais keine erhebliche Bereicherung der Text-
sammlung mehr zu erwarten steht.
6. Es fiihrt mich dieses zu einer kurzen Orientiernng
liber die Arbeiten, welche bisher auf dem Gebiete der
Tropenkunde geleistet wurden. Einen Mark- und Merk-
stein bester Art hat Léon Gautier durch sein hekanntes
und bereits angezogenes Buch iiber die Tropen errichtet.
Ein verhi ltnismi fsig reiches Material hat er gesammelt aus
44 Troparien; er hat es gesichtet, klassifiziert mit l)einlicher
Sorgfalt, ist hinabgestiegen bis zu rien minutiSsesten Unter-
abteilungen, um zu zeigen, wie verschiedenartig die Tropen
aufgebaut sind; er hat ferner mit feinem Blick dem Ent-
stehen, dem Keimen, Blï hen und Verfallen dieser merk-
wfirdigen Kulturpflanze nachgeforscht; er hat in frischem,
poetischem, oft schwungvollem Tone seine Leser einzufiihren
gesucht in diese den meisten ganz neue un,l ungeahnte Welt
mittelalterlichen Denkens und Dichtens; kurz, er schrieb mit
Kennerblick, mit der Kritik eines Dichters und pietiitvollen
Liturgikers ï ber die Tropen. Die Tropen selbst bat er uns
nicht mitgeteilt, aufser in Beispielen, die seine Theorie
ber die Tropen erliiutern sollen. Das ganze sachliche MateriM
ist untergebracht in langen, wertvollen Fufsnoten, die stellen-
weise fï r den fortlaufendenText nur eine bis zwei Zeilen
ïfi)riglassen. Die Tropen, geschweige die Tropen mit dem
Apparate der Quellen und Varianten, hat er nicht publiziert,
sondern nur eine Auswahl und die Liste der Tropen-
anfi nge zum Kyrie und Gloria nebst den Quellen, soweit
ihm dieselben bekannt geworden waren. Sein Werk wurde
iiberdies leider nicht vollendet. ,,Cependant le chant du
-- 29 --
der Tropen zum Hauptgegenstande seiner Dissertation gemacht
und im Jahre 1873 das gleiche in der Zeitschrift »Monde"
noch niiher behandelt. Aber an einem Spezialwerke tiber
diesen Literaturzweig fehlte es, als Reiners aus z w e i Troparen
der Pariser l -ationalbibliothek, den Troparen von Prtim und
Echternach, den Tropengehalt, mit Sequenzen und Pr ifationen
gemischt, der 0ffentlichkeit iibergab. ,Nicht gerade viel, aber
«loch ein Anfang. Der Text sieht recht kraus und ott
fehlerhaft aus; immerhin nennt Gautier das Bi ch]ein »fort
intéressant", und mit dem Urteil kSnnen ir uns hier
bescheiden.- Ein reicheres Material fSrderte Reiners drei
Jahre sp/iter in dem Werke ,Tropenges nge und ihre
Melodien" zutage. Mit Eifer und Begeisterung hatte er
den Tropen weiter nachgespiirt und nachsptiren lassen.
, A]tertiimer aller Art, Milnzen und die geringftigigsten Scherben,
die mtihsam und mit schweren Geldopfern oft dem dunklen
Schofs der Erde entrissen werden," so urteilt er etwas scharf,
aber doch nicht ganz mit Unrecht, »werden heutzutage in
Museen ..... mit vielem Gepr inge aufgestapelt und fber
Gebl]hr angestaunti um mie viel mehr verdienen Bertick-
sichtigung und Bewunderung die Prosen oder Sequenzen und
Tropen des frtihen Mittelalters, oft wahre Dichtungsperlem
sprachliche Alterttimer. historische Dokumente lies tiitig
schaffenden Menschengeistes, worin sich der Geist eines Volkes,
einer Klasse, einer Gegend in seiner Richtung und Lebens-
beziehung so wahrheitsgetreu abspiegelt." (S. 5.) Dieser
Eifer veranlafste Reiners, ,eingehendere Studien und fort-
gesetzte Forschungen in den ftinf grofsen Pariser Bibliotheken,
in der K5nigl. Bibliothek zu Brtissel, London, Krakau etc."
zu machen, und liefs ihn ,,aus et a lt)t} Handschriften des
XI. Jahrhunderts Prosen und Tropengesi nge ganz oder teil-
weise abschreiben oder den Anfang notieren" (S. 6}. In
Wirklichkeit sind nur 16 Troparien tei]weise ausgenutzt;
die tibrigen Quellen sind j ngeren Datums; von Varianten
ist vollstiindig abgesehen. Schlimmer als die Textfehler und
das willkfirliche Arrangement sind die historischen Versehen.
So heifst es: ,Die Tropengesi nge, wie es (las Wort schon
vermuten lai'st, sind wohl blachahmungen von griechischen
Vorbildern aus den Troparien. Sehr alt m5gen diese Art
m 31 --
Bau und auch nur auf den Sinn der Tropen I ei einer solchen
Publikation geachtet wurde, l ebenbei sei bemerkt, dafs ail
diese Irrtt mer, wie immer, sich ira Repertorium Hymnologicum
Chevaliers getreu wiederholen.
Um so glanzender und erfreulicher ist eine andere
Publikation, die ebenfalls in England erschien und ira Auf-
trage der bert hmten, den Dank der Liturgiker in hohem
l lafse verdienenden Henry Bradshaw Society von Rev.
Walter Howard Frere besorgt wurde, namlich das be-
reits zitierte Werk ,The Winchester Troper". N'ach einer
sorgfaltig gearbeiteten Einleitung, die reich ist an manchen
treffenden Bemerkungen, werden wir bekannt gemacht mit
dem Inhalte der beiden Winchester-Tropare von Oxford
und Cambridge. Letzteres, obgleich das jt ngere, ist als das
reichere zut Grundlage der Publikation ausgew/ hlt; die
l eihenfolge der Texte in dieser Handschrift ist auch diejenige
in der Ausgabe Freres. Eingeschoben sind diejenigen Texte,
welche nur dem Tropar in Oxford eigen sind, und als solche
kenntlich gemacht; von Mitteilung der Sequenzentexte, weil
schon anderweitig ediert, wurde abgesehen. Hiermit w ire
die eigentliche Aufgabe, das Winchester-Tropar zu
edieren, geliSst gewesen. Es folgen aber nach Seite 98 noch
weitere 120 Seiten, abgesehen von den verschiedenen Indices,
welche t berdies 30 Seiten ft llen. Zum- 'ergleich ist namlich
der Tropenbesthnd aus mehreren anderen Handschriften eng-
lischen Ursprungs beigeftigt, so aus Cod. Londinen. Calig.
A XIV, aus den beiden Troparen von St. Albans und aus
dem Dubliner Tropar. Schliefslich folgt als ,Appendix" ein
Abdruck der sogenannten ,lesser tropes" aus dem Tropar von
St. Magloire nebst einem Index der darin befindlichen ,greater
tropes" und schliel'slich eine Auslese aus fiinf verschiedenen
Martialenser Troparen. Dieser ,Appendix" erhMt noch ein
weiteres Anhtingsel, ntimlich vier Tropen aus dem Tropar
von 1%valese. Das ist gent gender Reichtum von Appendices.
Sie sollen zum Vergleiche dienen. Aber ob sie wirklich sehr
zum Vergleiche dienen und den Uberblick fi rdern? Ich far
meine Person mul's bekennen, dafs ich trotz aller Bekannt-
schaft mit Tropen mich ira Werke Freres sehr schwer zurecht-
finde. Ich meine: bei allem mul's das Hauptziel einer Publi-
-- 32 --
kation klar und fest vor Augen gehalten werden. Ist der
Zweck, zu zeigen, wie ein einzelnes Tropar in seinem
ganzen Aufbau aussieht, dann drucken wir es einfach diplo-
matisch genau ab, oder noch besoer: wir photographieren es.
Wollen wir aber den textlichen Inhalt eines Tropars
kennen lernen, so stellen wir einen annehmbaren Text her.
der lesbar und ï bersichtlich ist und uns den urspriinglichen
Text mSglich. t getreu vor Augen fïd rt; orthographische Un-
ebenheiten haben da kein Interesse und ebensowenig evidente
Schreibfehler, welcbe hSchstens in die Anmerkungen ver-
wiesen werden. Offenbar verderbte Stellen, die keinen Sinn
oder einen Unsinn ergeben, sucht man mit m0glichster Vor-
sicht zu bessern und gibt den verderbten Text dem Leser zut
Beurteilung in rien Fufsnoten. Um den richtigen Text sicherer
zu erraten, dienen die Lesarten anderer Quellen, welche
( uellen zut Eleichterung der ( bersicht gleich unmittelbar
unter den betreffenden Text gestellt werden. Soll dabei zu
gleidmr Zeit gezeigt werden, wie die einzelnen Tropare ira
Inhalte und in der P, eihenfolge differieren, so wird dazu ara
besten ein Inhaltsverzeichnis der betreffenden Tropare dienen.
Meines Erachtens wird jeder, der das Buch Freres be n u t z t,
mir beipflichten, dais dieses wertvolle Buch ungleich wert-
voller sein wfirde, wenn diese doch wohl selb tverst indlichen
Grundsatze beachtet waren. Jetzt wird man bel Benutzung
des Buches oft von einer Stelle zut anderen verwiesen und
murs obendrein eine ganze Reihe willkïtrlicher Zeichen und
Abkï rzungen ira Gediichtnis haben, um sich zurechtzufinden.
Die Verwirrung wird noch schlimmer, wenn einmal die Zeichen
und Chiffren verdruckt sind, was leider nicht selten der Fall
ist; von Seite 152--155 z. B. bemerkte ich dieses sechsmal.
Sehr schlimm ist folgender Fehler: auf Seite XLIII, wo die
Chiffren und Abkï rzungen verzeichnet sind, heifst es: E be-
deute (las Winchester Troper ira Corpus Christi College zu
Cambridge, (',(', dasjenige auf der Bodleian Library zu Oxford.
Gerade diese offizielle Liste wird jeder Benutzer des Buches
nachschlagen, wenn er dessert Hieroglyphen entziffern ill. Ira
Kontext auf Seite XXVII wird man aber sehen, dais die
beiden Zeichen auf der Liste in fataler Weise ver-
wechselt sind. -- Wie sehr man durch die Verweise
-- 33 --
geplagt werden kann, davon ein Beispiel. Ich m )chte wissen,
wie der Text des Introitus-Tropus Fulget nempe dies"
in den von Frere benutzten t uellen aussehe. Ira Index
finde ich den Anthng n icht verzeichnet, da trotz vieler In-
«lices doch keiner von den Initia der Introitus-Tropen
vorhanden ist; statt dessert nur die Initia der Int -oitus-
Texte, velehe t 'opiert sind. Ich veifs nun. dal's der Tropus
F u ] g e t n e m p e zum Int 'oitus G a u d e ci m u s gehih't. Hinter
[ audeamus stehen ira Index 17 Zahlen, velche die Seiten
bezeichnen ; also suchen ! Bei der zweite n Zahl auf geite
32 finde ich gliicklich den gesuchten Tropus. Wel«he ( uelle?
Er steht ira Corpus des ,Winchester-Trope -", also venigstens
in einer der beiden Quellen von Cambridge « der Oxford.
Aber in velcher? Oder in beiden'. Kein Zeichen, kein
Verweis gibt mir Aufschlul's. Ich lese bei der Tabelle de -
Zeichen nach, was (las F e h le n j e d e s Z e i c h e n s andeuten
soll; ich finde nichts. Also ira langen Vorwort suchen, wo
ich beleh 't werde, «las Fehlen jedes Zeichens gehe n,
der betreffende Text stehe in b e i d e n Quellen; die Einfassung
des ganzen Textes zwischen [ .... ] bedeute, der Text stehe
nur ira Oxfo 'der, die Einfassung z ischen ç .... *, der Text
stehe nur ira Cambridger Manusk 'ipt. Also wieder zuriick
zur Seite 32; ich weifs jetzt, mein T 'opus ist in beiden Win-
chester-Troparen, scheinbar ohne Varianten. Hat ihn F 'ere-
Index noch aus anderen Quellen verzeichnet'. Also zuriick
zum der Int 'oitusanfiinge auf Seite 221; ich habe erst zwei
Seiten von den 17 zu Gaudeamus dort angegebenen nach-
gesehen. Bel der d 'itten his neunten Seite kein Erfolg; bei
«ler zehnten finde ich auf Seite 152 richtig zum Intr itus
Gaudeamus den Anfang »Fulget" verzeichnet und gleich
hinter diesem einen Wo -t: »159. I. II.", dann vier Punkte
und die Wo 'te: ,christi celeb 'is Iwocessit in orbem: unde
Gaudeamus."-Was bedeutet 1597 Wohl die Seite,
Niiheres zu finden ist? Umsonst. Aber es gibt ira Buche
auch Paragraphenzeichen (§) hinter den Titeln des" einzelnen
Tropen. Also zuriick zu diesem Paragraphen 159. Ich finde ihn
auf Seite 32 ; aber bei § 159 ist wiederum kein Tropus ,,Fulget
nempe" zu finden. Zum Gliick steht derselbe wenigstens
auf der gleichen Seite beim § 156. Also ein Druckfehler:
Blumo, Tropi Graduales. I. 3
-- 34 --
159 statt § 156. Was bedeutet nun aber ,I. II." hinter dem
verdruckten 1597 Endlich gefunden: Dafs nur Zeile I und
II des sonst fimf Hêxameter unffassenden Introitus in der
betreffenden l uelle .',ttJl en. Und wie heifst die Quelle? hn
Werke Freres kann ich auf Seite 152, auf der ich nach
langem Ilerumsuchen wieder gelandet bin, zunlichst nur
sehen, dafs ich ira .ppendix" hin; ich mnl\« sorgfiiltig
1)lattern, um zu finden, welche uelle augenblicklich abgedruckt
wird. und finde auf Seite 145. dafs es sich nm das Tropar
x- )n St. Maghdre handelt. -- Sun wieder zum Index der In-
lroitusanfiinge; bei ,,Gaudeamus" sind erst 1 w)n rien 17
l,ezeichneten Seiten erledigt; 1,ei der 14. entdecke ich aber-
mals auf Seite 2 7 mein Fulget nempe dies" mit dem
Zusatz: . 15 ; but for line 2. (!) quo ex stirpe David" etc.
etc., d. h. ein kOmldett anderer Tropus, der mit . 156 nur
die erste Zeile gemeinsam hat. Mein abermaliges Aufschlagen
des § 15 ; war also ganz fd el'fltissig, der Verweis ganz nutz-
los. -- Sun nochmals zum Introitusindex. um zu sehen, auf
xvelchen Seiten ich nochmals zu suchen habe; es erfibrigen
drei, auf denen von ,,Fulget nempe" nichts zu finden
ist. -- [)er Erfolg der langen Arbeit? Weiter nichts als
die Kelmtnis, dafs Frere den Tr q us ..Fulget nempe" nur
in den beiden Winchester-Troparen VOl'rand, ira Tropar von
St. Magloire aber nur die zwei ersten Hexameter mit einer
Variante ira 2. Verse. Hiitte das nicht besser g leieh unter
dem Texte auf Seite 32 vermerkt werden ki)nnen? Wenn
vir wiilgten: Frere notiert unter je(lent Tropus aile die-
jenigen der von ihm benutzten Qnellen, in denen er illn vor-
fand, und |'ïlgt noch die Varianten bei, so 'iire auf einmal
ailes erledigt dme Verweise und ohne veruirrende Zeiehen. --
Bei unserem Beisldele .ulget nempe" sind wir indessen
noeh l ngst nicht ara Ende der Arbeit. Werfen wir niimlieh
von der .qêite 152, die uns schon riel Zeit raubte, einen
Blick auf die Seite 151. um zu sehen, an welehem Mutter-
gottesfeste der Tropus zur Verwendung kam, so sehen wir
hinter der 'bersehrift ,De sancta Maria" zwei Paragraphen:
§§ 156. 155 I--III." Also ira Tropar von St. Magloire stand
als erster Introitus-Tropus dea:ienige, der aus dem Winchester-
Tropar unter § 15 i mitgeteilt wnrde, und (las ist ja eben
-- 35 --
unser Tropus ,Fulget nempe"! Und doch haben wir
eben geglaubt, konstatieren zu mtissen, in St. Magloire stehe
dieser Tropus nur x'erki rzt. Wie li)st sich das Riitsel?
Wer (las Tropar von St. Magloire aus eigener Einsichtnahme
genau kennt, weifs, daçs zum Feste ,,De sancta Maria" (d. i.
Assumptio BMV.) der Tropus Fuiget nempe" voll-
st ndig steht, h'achdem Oie Tropen for das Fest der
Assumptio mitgeteilt sind, fo]gen mit einer bestmderen Initiale,
aber ohne eine eigene ;berschrift die Tropen zum ])'este
(let" Geburt Mariens, was Frere nicht bemerkt bat. Einer
der beiden Introitustropen fïtr dieses Fest N a t ivitatis
B.X[V. |st derjenige vom Feste Assumptionis; nur mufste
«let" zweite Hexameter »[ uo genetrix Christ| caelos pene-
travit al» arvo" dent Feste entsprechend umgeiindert
werden in: ..Quo genetrix Christ| celebris processit in
orbe"; der Rest bleibt gleichlautend und |st deshalb in der
Handschrift nicht nochmals wiedcrholt. Aus Freres Dar-
stelhmg ersieht dies niemand. Aber warum wird auf
S. 152 der Anfang des Tropus nebst der Variante verzeichnet,
auf S. 151 nur ,,§ 156" bingeschrieben'! Weil nach Freres
Ausicht bcide Texte hier vollst iudig t l,ereiustimmen. Das
|st al»er n icht der Fal]. Der Benutzer des Frereschen
Buches wird in die [Link] hrt u n d hat zugleich das traurige
Yergnhgen, we m er genau sein will, das halbe Buch von
Se|te 1 1 217 sorgfli]tig durchbfi ttern zu mi ssen, um zu eut-
decken, ob nicht noch einige Maie «|er ,,§ 156" verzeichnet
|st als Zeuge. &frs der ri'agi|che Tropus auch noch in amlereu
Quellen geradeso vorkommt wie ira Tropar von Winchester.
Das heffst denn doch arge Zumutungen an den Benutzer des
Buches stellen. -- Man glaube nicht. (las vorgelegte Beispiel
se| vereinzelt; es |st nur ein beliebig ausgewiihltes aus vielep.
Man kann fOrmlich Preisaufgaben ste]len, wie z. B. diese,
herauszufinden, welchen Text der Kyrie-Tropas ,,Fons et
or|go lucis" in deu von Frere benutzteu [ uellen habe.
Wer riel [;eduh! hat und findig |st, kann sie vielleicht li)sen. --
Es |st sehr zu bedauern, dal: durch diese technischen
Fehler das sonst so sorgfiiltig gearbeitete und von grofser
Sachkenntnis zeugende Buch far den Gebrauch so unpraktisch
geworden |st. -- Nur c ine Bemerkung m5chte |ch mit noch
3*
-- 36 --
erlauben. Frere bat richtig erkannt und gezeigt, welche innige
Beziehung zwischen Frankreich und England betreffs der
Tropen bestand ; daher ist die Herbeiziehung der franz(isischen
Tropare ïfir die Ausgabe des Winchester-Tropars keinesweÇs
ein blol s ',iul'serlicher Auïputz. Nur wi re eine glï cklichere
Wah! getroffen worden, wenn statt (les Tropars von St.
Magloire dasjenige von St..Evr°ult herbeigezogen wfire.
Man studiere z. B. in vorliegendem Bande die Kyrie-Tropen
,Te Christe rex supplices" und ,,Clemens rector", und
man wird ïrappiert sein, wie das Tropar von St. Evroult ganz
auffallend iibereinstimmt mit den Troparen von St. Albans
und Worcester.
Ara liebsten hfitte ich mit dem Reïerat iiber Freres
echt wissenschafiliche, gediegene, wenngleich unpraktisch
angelegte Publikation die l uudschau fiber Tropenliteratur
geschlossen. Der Vollstfindigkeit halber mules ich aber
wenigstens hinweisen auï zwei jtingere Publikationen. Der
¥II. Band der Bibliothèque Liturgique (Paris [Link] 0) bringt
ara Schlufs (p. 35 sqq.) auch ein ,Prosarium Remense",
richtiger ,,Troparium et Prosarium Parisiense" (Nr. 33
unserer Tropenliste) zum Abdruck, soweit es sich um Inedita
handelt. [ ieich der Anfang desselben hringt uns einen
Tropus in ïolgender Focm: ,[l ubrique ..... (zwei ganze
Zeilen von l'unkten) ... s]upplices exoramus, Omnipotens,
ut nostri digneris eleison" etc. Jedcr Kenner von Tropeu
und Troparien wird so puldizieren: »[Te Christe rex s]upplices
exoramus." Dcr Herausgeber dieses Torso hat in seinem
eigenen l epertorium Hynmologicum den Anfang dieses weit-
verbreiteten Tropus sechsmal in verschiedenen Yariationen
gedruckt. -- Die gleiche Bibliothèque Liturgique verSffentlichte
1901 als IX. Band ein ,,Tropai e-Prosier de l'Abbaye Saint-
Martin de Montauriol" I r. 21). Bannister enthebt mich
durch seine Schrift ,Un Tropaire-Prosier de Moissac.
Extrait de la Revue d'histoire et de littérature re]igieuses.
t. VIII. n') 6. (Macon 1903)" zum Gliick jeder Kritik. Die
»Tab]e justificative (les erreurs dans ]a col]ation de
M. Daux", welche die Seiten 29--4o der Broschfire umfal'st,
sagt genug; noch mehr besagt, abgesehen von al|em anderen,
ïo|gender Satz Bannisters: ,L'inexp rience des diteurs
-- 37 --
[Chevalier et Daux] parait surtout caract6ristique dans la
façon dont ils ont publié le dernier cahier du ms. Il contient
trente-six tropes sans titres; ils sont tous, sauf deux ou trois
cas, tropes (Verba) de l'offertoire et se succèdent selon
l'ordre de l'année ecclésiastique, du premier dimanche de
l'avent jusqu'au commun (les saints. Presque tous se retrou-
vant dans les tropaires de Saint-Martial. il n'était pas
difficile du tout de les séparer avec certitude et d'indiquer
les jours auxquels ils étaient destinées .... ; il suffira de
noter que les éditeurs ont si bien mêlé ces trente-six
tropes qu'ils n'en font plus que dix-septç ..... et
ce qui est plus grave encore, ils prennent ces dix-sept
pi ces pour des séquences." (Bannister, 1. c. p. 18 sq.)
7. Leider sieht dieser Literaturi berblick fast aus wie
ein Versuch. dem vorliegenden Tropenbande und seinen
beiden Nachfolgern ein Existenzrecht zu vindizieren. Aller-
dings ist ein solcher l eweis mit Leichtigkeit zu erbringen,
doch hahe ich denselhen nicht bezxveckt. Dz unsere An lecta
Hymnica ein m6glichst vollstiindiger Thesaurus hymnologicus
sein sollen, di rfen die Tropen darin nicht fehlen, auch dann
nicht, xvenn sie von anderen Hymnologen bereits vollstandig
und vollkommen ediert wiiren. Da letzteres nicht der Fall
ist, f llt vorliegende Tropenpublikation zugleich eine
d e u t e n d e Lficke in der Hymnologie aus. Wir haben davon
Abstand genom nen, bei den einzelnen Kmnmern zu erw hnen.
oh und wo und aus xvelchen Quellen dieselben vielleicht
schon herausgegeben sind; das schien vi)llig fiberflfissig zu
sein, da keine bereits bekannte Quelle von uns bergangen
und nicht ira Original revidiert ist. und da hei schon ander-
weitig her usgegebenen Tropen die betreffenden Quellen oft
mehr als verdoppelt und verdreifacht sind. Ausdrfick]ich
mut's noch hervorgehoben xverden, dais Bannister die von
Frere henutzten englischen Quellen nochmals nachgeprfift
und dabei verschiedene Versehen konstatiert bat.
E in e Gruppe von Tropen xvird in unserer Ausgabe fehlen.
namlich die rein prosaischen, ohne Symmetrie und
Parallelismus abgefat'sten. Gautier bat unterschieden zxvischen
Tropen ,en prose" und en vers"; die Unterscheidung ist
m 3 --
nicht vollgaltig. Die Trope Çin P r o sa zerfallen wiederum in
zwei wichtige Gruppen: in solche, deren einzelne Strophen,
Glieder untereinander parallel und symmetrisch sind,
somit von gleicher Silbenzahl, ganz wie die nicht-metri-
schen Sequenzen der ersten Epoche, und solche, die jeder
S y m m e t r i e e n t b eh r e n. Die ersteren gehi ren zut Hymno-
logie, die letzteren als reine Prosa nicht; sie sind
Interesse far die Liturgie und far die Geschichte der
Tropen, gehi ren al)er nicht zwischen h y m n o I o g i s c h e Texte.
Bei den Kyrie-Tropen kommen nur wenige, kaum ein hall)es
Dutzend. in Wegfall, beim Gloria. Sanctus und Agnus Dei
hingegen viele. Wir hal)en aber diesell)en gesammelt und
l)ehalten uns vol', dieselhen in einem tlefte unserer .Hymno-
logischen Beitriige" als kosthare Bausteine zur G e s c h i c h t e
der Tropen dereinst zu publizieren. Hier nur ein Beispiel der
rein prosaischen Kyrie-Tropen aus dem interessanten Troparium
ms. Augiense saec. 10. Cod. Bambergen. Ed. V 9.
1 a. Kyrie eleison, Summe pater, cure coaequali nato simulque
cure pneumate sancto;
b. :Kyrie eleison, Personis trinus, sed iure deitatis unus et
vere Deus ;
c. Kyrie eleison, q ui sedes super choros angelicos (Hs. an-
gelicus), rex.
2 a. Christe eleison, Arque qui solus cuncta prisca, instantia
venturaque nosti;
b. Christe eleison, Nos licet indigni sumus factura tui;
c. Cl riste eleison, Ignoscere nostra facinora nobis propitius
dignare.
3 a. Kyrie eleison, Sanguinem tuum qui pro nobis effudisti;
b. Kyrie eleison, Nostrum corpus et animam, deprecamur,
salvifica hic arque iu saecula.
c. Kyrie eleison.
Hier ist nirgends Rhythmus oder Svmmetrie zu entdecken.
Andere in Prosa geschriebene Kyrie-Tropen sind indessen so
abgefafst, dafs der erste und dritte Versikel, also die a-und
c-Strophe, die gleiche Melodie haben und in der Silbenzahl
gleich sind, also symmetrische Struktur aufweisen. Die-
selben haben, gleichwie die Prosen der ersten Epoche, ihren
rechtm ifsigen Platz in einer h y m n o I o g i s c h e n Sammlung
und noch weit mehr jene, bel denen immer je drei Versikeln
oder Strophen symmetrisch und parallel gebaut sind.
-- 39 --
Graphisch haben wir diesen Parallelismus in der Weise zum
Ausdruek gebracht, dafs die parallelen Strophen, wiederum
wie bei den Prosen, parallel nebeneinander gestellt simi.
So konuteu auch die Einschnitte, Kola oder Verse der be-
treffenden Parallelstrophen fur das Auge klar erkenntlieh
gemaeht werden. Wie berechtigt aueh hier bei den Trop..n
das Brechen der Langzeilen oder Strophen in einzelne Kola
oder Verse ist, beweist neben anderem vor allem der
stand, dafs in manchen Kyrie-Tropen die einzelnen Verse aile
auf e auslauten (vgl. den Tropus C 1 e m e n s r e c t o r a e t e r n e ;
Deus une; Iesu pie; Kyrie, Deus sempiterne
u.a.) Eine nieht geringe Schwierigkeit bestand, wie die drilte
Strophe neben die erste Strophe steilen, ohue rien fortlaufendeu
Text zu arg zu zerreifsen. Wir haben folgendes Auskunfts-
mittel gewi hlt: um anzudeuten, dafs von der ersten (der a-)
Strophe nieht unmittelbar zur dritten (der e-)Strophe tort-
zuschreiteu sei, sehieben wir zwischeu beide einen vertikalen
Strich, der gleichsam den direkten Weg sperrt, datait man
erst zu der unter dem vertikalen Hemmstrieh stehenden
Strophe sehreite. Danaeh ergibt sieh folgendes Bild:
la ...... le ......
lb ....
Dais dieses Arrangement Anspruch auf Sch6nheit erheben
kSnne, behaupten wir wahrlich nicht. Fiir leichtes und
bequemes Lesen ist es auch kein F6rderungsmittel, aher
wer die Tropen liest, betrachtet sie an erster Ste]le als
wissenschaftliche Lektt re und wird sich dabei auch diese
Hemmung gefal]en ]assen, wenn der Parallelismus besser
zur Anschauung gebracht wird.
8. Von einigen Kyrie-Tropen haben wir nur den Anfang
entdeeken kSnnen, so: hlme pater fili neuma (Co,l.
Parisin. 778); Deus redemptor miserere nobis (Cod.
Roman. Angelic. 123); Iesu tex caeli exaudi (Cod.
Parisin. 887). -- Andere Kyrie-Tropen figurieren in Hand-
-- 40 --
schriften a]s selbsti ndige Stficke und werden vie]leicht mit
der Zeit auch in Druckwerken, besonders in Handschriften-
verzeichnissen, als so]che auftreten; in Wirklichkeit sind es
nur Bruchstticke, die zur Vermeidung von Irrtfimern
glcich hier verzeichnet seien:
a) Kyrie qui septiformis (Cod. Carols 'uhan. Pro. 16
un,! Cod. Pragen. VI B 24), ein Konglomerat von Str. l c,
2b und 3b aus: Kyrie forts bonitatis.
b) Kyrie qui maries in aeternum (Cod. Capit.
I%torien. 710, Schlul'sstrophen von Clemens rector
autel'ne.
c) O paraclite obumbrans corpus Mariae (Cod.
Pragen. XIV A 1 und Cod. Pragen. XIII A 5c), Schlufs-
strophen von Rex virginum amator.
d Kyrie Spiritus aln»e cohaerens (Cod. Capit.
Pragen. Cire. 4 und Cod. l'ragen. XIII A 5c), Schlul'sstrophen
ans Kyrie forts 1)onitatis.
Anderer Art ist ein Cento oder Potpourri, das Georgius
(De Liturg. Roman. Pontif. 173]--1744; tom. III, p. 518)
ans einem ( radnale des ll. Jahrhunderts veriiffentlicht bat
mit dem Anfange .,Incarnatum quoque Domine"; es
sind dieses Str. 2a, 2b, 2c 3a von Dominator Deus
piissime, Str. lb von ()mnipotens genitor, Str. 2c
und 3c von Cunctipotens dominator, Str. 3b und 3c
von D,)minator Deus piissime. Dabei sind Kfirzungen
und Entstellungen der Str«)phen vorgenommen; gleich (las
erste Wort mul's heil'sen Incarnate". Selbstredend ist ohne
jedes Bedenken dieses Stfick in Chevaliers Repert. Hymnol.
aufgenommen ( r. 28 155).
Eine ganze Reihe teils gekfirzter, teils neu gedichteter,
aber nur aus drei Strophen bestehender K)rie-Tropen findet
sich in l) i) h m is c h e n Quellen. Sie gehen nach dem Schema
und derMelodie von Kyrie forts bonitatis. Weil esnur
je drei Strophen sind, jedesmal entsprechend den a-Strophen
der Vorlage. weisen dieselben keine Symmetrie auf, und
roui'ste ihr Text in dieser Sammlung fibergangen werden; sie
sind alle jt ngeren Datums. Hier eine Liste der Initia aus
lem Graduale ms. Pragense saec. 16. in. Cod. Pragen. VI
-- 41 --
B 24. Sequuntur tropi et canuntur sub eadem nota sicut
Kyrie fons bonitatis":
K) rie
Kyrie
Kyste
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
qui septiformis I De s. Spiritu).
potens et aime lin Ascensione D.).
victor immense lin Resurrectione D.).
fons pietafis Iesu (De Lancea D.).
pater aeterne (De s. Cruce).
genitor summe (In l ativitate D.).
ductor antiquae (In Circumcisione D.).
quem tribus donis lin Epiphania D.).
Iesu sacerdos IDe Corpore Christi).
lumen aeternum (In Purificatione BMV.).
patris de corde (In Auvuntiatione BMV.).
rex alme Deus (In Assumptione BMV.).
alma de stirpe (In Nativitate BMV.).
rosarum dona (De s. Dorothea).
fons castitatis IDe s. Katharina).
visitationis (In Visitatione BMV.).
sanctorum lmnen (De Beata MV.).
Fast dieselben Tropen kehren wieder in Cantionale ms.
Bohemicum (Wenceslai de Wyskytna) anni 1512 (Cod. Pragen.
XIII A 2) und ira Grad. ms. Melnicense anni 1527 (Cod.
Pragen. XII A 23); nur die Reihenfolge ist eine andere, und
die drei letzten Tropen fehlen; statt derselben ist dort ver-
zeichnet: Kyrie qui Katherinam undKyrie sacerdos
s u m m e (de Novo Sacerdote).
Betreffs derTropen zum Gloria, Regnum tuum und
Hosanna finden sich niihere otizen ira Corpus dieser
Ausgabe bel den betreffenden Abschnitten.
9. Einige kleine otizen e 'heischt das ii u fs e r e A r r a n -
g ement vorliegender Publikation. Viele Quellen, die reich-
haltiger sind, wiederholen sich bei verschiedenen Tropen. Um
Raum zu sparen, hatten wir gep|ant, fiir diese Que||en leste
C h i ff re n einzufiihren; besonders wiinschenswert wi 'e dieses
gewesen bei Tropen, zu denen mehrere Dutzend von Quellen
anzufiigen waren. Aber die Chiffren erschweren sehr den Uber-
blick, wenn man rasch orientiert sein will, wie alt ein Tropus
ist, und in welchen Liindern er Verbreitung fand. Daher haben
wir auf die Chiffren verzichtet. Die Reihenfolge der
Tropen ist so gewi hlt, dafs erst die iltesten Tropen, welche
-- 42 --
fast in al 1 e n LiÆndern Verbreitung fanden, vorgelegt sind ; es
folgen diejenigen, die -- nach rien Quellen zu schliefsen -- auf
zwei Iris drei Liinder beschriinkt blieben; schliefslich jene,
die scheinbar t ber das Land ihres Ursprunges nicht hinaus-
kamen und somit als spezifisch franz0sische, deutsche,
italienische, englische Tr¢,pen gelten dtirfen. --Bel
rien Kyrie- und ( loria-Trope a ist die Beifïtgung und Ein-
schiebung (les Kyrie (Christe) eleison bezw. des Gloria-
Textes in verschiedenen Quellen manchmal recht wechselvoll;
da es sich d; l)ei um Kebensiichliches handelt, hahe ich Ab-
stand genommen, dieses immer zu verzeichnen.
11}. Es erïfi rigt noch, abgesehen v( n den Beitragen und
wertvollen Winken meines Kollegen Dreves, einen besonderen
Dank dem werten Freunde und Mitarbeiter H e n r y M a r r i o t t
Bannister auszusl)rechen ftir die grol: en Verdienste, die
er sich um vorliegende Ausgabe der Tropi Graduales erworben
hat. Nicht nur die in England l)(,findlichen Handschriften
hat er auf Tropen exzerpiert und k[.llationiert, so: dern auch
in Italien einige wertvolle Funde gemacht zu Neapel und
Benevent. Au 'serdem verdanke ich ihm die Mittcilungen
aus den Hss. zu Ivrea, Piacenza and Vercelli. Hiermit war
sein Interesse ft r die Tr[»l)en noch liingst nicht befriedigt.
Die meisten der von mit benutzten Handschriften bat auch
er in den Kreis seiner Forschung gezogen, bat rien Text,
besonders denjenigen der Kyrie-Tropen. so zusammengesteilt,
wie er als der ursp « ngliche seines Erachtens anzusetzen
ist. und auch die Versabteilung in Vorschlag gebracht. Dieses
sein wertvolles Material stellte er mit zut Verfï gung, far
dessert weitere Redaktion freilich ich allein die Verantwortung
tragen roui's. Ich glaubte in einigen Punkten betreffs der
Lesarten und der Gestaltung des Textes sowie ira Arrange-
nient der Strophen und Verse ihm nicht ganz beistimmen
zu ki nnen; ich gestaltete ailes so far den Druck, wie es mit
das l ichtigere erschien. Aber aile Druckbogen wurden ihm
zut l%vision, zum Begutachten und zut Diskussion vorgelegt.
Miinchen, den 31. Januar 1905.
Clemens Blume.
TROPI AD KYRIE.
-- 46 --
a. Clamat incessanter
nunc quoque
contio et dicit:
eleison; Kyrie eleison.
b. ] Iiserere nostri, fili
David, tu nobis semper
eleison; Kyrie eleison.
c. In excelsis Deo
magna sit
gloria; aeterno
patri
d. Dicamus indesinenter
lllla v0ce Oi lleS.-
eleison; Kyrie elei o .
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1240. add. saec. 10. A.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. B. (mit Korrekturen
liber Rasur). -- Trop. ms. Martialense saec. 10. ex. Cod. Parisin. 1118.
C. -- Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 0/1L Cod. Parisin. 1120.
D. -- Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 887.
È. -- Trop. ms. S. Augustini Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 1119.
F. -- Trop. ms, ,q_'. Aredii Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 90]. G. --
Trop. ms. Aeduense saec. l°hffi. Cod. Parisin. Arsen. 1169. H. --Trop. ms.
,S. Vedasti saec. 11. Cod. Cameracen. 76 (75). I. -- Trop. ms. Cameracense
saec. 11. Cod. Cameracen. 79 (7t5). K. -- Grad. ms. Cameracense saec. 12.
Cod. Cameracen. (;1 (60). L. -- Grad. ms. Cameracense saec. 12. Cod.
Cameracen. 32 ((;1). ] I. -- Trop. ms. 5Ioissiacense saec. 11. Cod. Parisin.
l 'ouv, acq. 1 71. N. -- Trop. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Parisin. 9449.
f). -- Trop. ms. Nivernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235. P. --
Trop. llaS. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 77 5. Q. -- Trop. ms. 4. Eb-
rulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. R.- Trop. ms. 8ammaglorianttm
saee. 12. Cod. Parisin. 1:5252. S.- Collect. ms. [Link] saee. 1:5. Cod.
Parisin. 1771(;. T. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense saee. i3. Cod. Commun.
Assisien. (;95. U. -- Miss. ms. Carnotense saee. 13. Cod. Roman. Angelie.
4:35 {D V 3). X. -- Ordinar. ms. Laudunense saee. 13. Cod. Capit. Lau-
dunen. 263. Y. (nicht kollationiert}. -- Pros. et Trop. ms. Claromontense
saee. 15. Cod. Claromonten. 57. Z.
Trop. ms. 51odoetinum saee. 10. Cod. Capit. Modoetin. 75. a. -- Trop.
ms. Modoetinum saee. 11. Cod. Capit. 5lodoetin. 7(;. b. {in a u. b nur In-
cipit). -- Trop. ms. lgonantulense saee.. 11. in. Cod. Roman. Viltor. Eman.
1348 (Sess. 2). c. -- Trop. ms. Nonantulense saee. 11. Cod. Roman.
Casanaten. 1741 {C IV 2). d. -- Trop. ms. Eporediense saee. 11. in. Cod.
Capit. Eporedien. 60. e. -- Trop. ms. 8. Benedieti Mantuani saee. 11. Cod.
Capit. Veronen. CVII {100). f. -- Trop. ms. Bononiense(?) saee. 11. Cod.
Roman. Angelic. 12:5 {B III 18). g. -- Trop. ms. Italicum (Benedictinum)
saee. 11. Cod. ltc, ma . Vallieellan. C 52. h. -- Trop. ms. Pistoriense saee.
Cod. Capit. Pistorien. 70. i. Trop. ms. Vereellense saec. 11. Cod. Capit.
Vereellen. CXLVI. k. -- Trop. ms. Vereellense saee. 11. Cod. Capit. Ver-
cellen. CLXI. 1. -- Tf»p. ms. Vercellense saec. 12. Cod. Capit. Vereellen.
CLXII. m. -- Trop. ms. Comense saec. 11. Cod. Capit. Vereellen.
CLXXXVI. n. -- Trop. ms. Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV
1, . o. -- Trop. ms. Novaliciense saee. 11. Cod. Oxonien. Douce ms. 222.
p. -- Grad. et Trop. ms. 8. Eugenii Senensis(?] saee. 12. Cod. 8enen. F.
VI 15. q. -- Trop ms. Troianum saee. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34 (mit
dem Anfange: Te pater suppliees; sonst die Varianten nieht eingetragen).
Trop. ms. Wintoniense saee. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. r.
Trop. ms. Wintoniense saee. 11. Cod. Coll. Corporis Christi Cantabri_ en.
473.. . -- Collect. ms. Anglicum saee. la .. Cod. Loudineu. Reg. C
XIII. L Trop. ms. S. Albani saee. 12. Cod. Oxonien. La td. mise. 358.
n. -- Trop. ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. x. --
Trop. ms. Cicestren«e saec. 13. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 148. y.
-- 47 --
Trop. ms. Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495. z.
Trop. ms. Prumiense saec. 1°/11. Cod. Parisin. 9448. AA. -- Trop. ms.
.S. Arnuiphi Metensis saec. 12. in. Cod. Meten. 452. BB. -- Gïad. ms.
Arnoidi Aquisgranensis saec. I:L in. Cod. Capit. Aquisg'ranen. XIL CC
(letztere Quelle aicht koilationiert).
Als Introductio geht voraus in g: »Archangeli laetantur, pastores
annuntiant, in choro angeiorum otaries clamant: Kvrie eleison.':- In e:
,,Archangeli iaetantur, pastores anuuntiant, in choro an eiorum quem laudantes
otaries clan an : Kyric elei on, ' v e !: ,Christu natu est hodie, cul clamantes
Kyrie eleison otaries canite." -- In D E F H Z f i O r s: »Christe red-
emptor miserere nobis" etc. und in E aufserdem vor Str. 2a: ,,Miserere
Domine etc." und vor Str. 3a: Et submissis vuitibus etc.': (Den vollen
Text dieser Introduktionen und deren Bedeutung" siehe nnten ira Appendix
Kyriali. beim Tropus ,,Miserere rex omnium%)
la, 1 fehit U Liicke). -- la, I sq. Te pater supp]ices R u x y; Te
Christe Deus suppiices B (iiber Rastlr) G N t ; Tibi Christe supplices A C
D E F g h {vieileicht ist gerade diese Lesart der $itesten Queilen die ur-
sprfingliche wennffleich ungew6hnlichere und deshalb korrigiertel. -- la, 1
rex fehit H I O P , T X Z g q r t BB. -- 1 a, exoramus et petimus k. --
loi, 3 onmipotens U. -- la, 4 tu nostri Il I K, ut nostris f q, ut nobis
c d; tu nobis semi»er g'. -- lb, 1 Temet B { ber Rasurl G N t , Tibi C
g p z; laus decet B C G N Q Z p q z AA. -- lb, 2 tripu«lia g: iugiter-
que X. -- 1 b, 2 sq. fehlen k. -- lb, :5 «lai tibi C E Z e |1 o, tibique q,
et que tibi B {Korrekttlr) G N , que tibi X; nosque te !; unde {inde L)
te I--M c d f AA. -- I b, 4 petamus NI, poscimus semper c d. dep«»scimus
semper f, petilnus dona et B {Korrektur) G N Q; placeamus X; canentes
fehlt T, canente P, cantantes Z, fantes I K L p q AA. -- le, 2 sedis q,
sedens g. -- le, 3 et fehlt X: o DomineDEF, et dominansH c d f g q.
et dominaris B IKorrektur} G N Q. et Dominus C. -- le, 4 qui fehit c d f
AA, gubermlans C d f AA; tu gubernans cunctos q. qui gubernas cunctos z.
, tr. o. trol,hent;,ige: 2a, 2c, 2b B C G I M N Q b q: 2b, 2c, 2a
H K L «; P R--Y c d f--n p r--z AA BB; 2c, 2b, 3a(!), 2a Z. -- 2a, 1
Temet devota c d; Te supplex Christe plebs K L AA; plebs devota q;
denta plebs Z: devote A D E F. -- 2a, " impiorat fehit Z; impioret A D
E F H {; P, implorant g. -- 2a, 3 iilis (; X q; ut tibi cantemus g. --
2b, 1 theos a e q, agios g, agiens ll. -- 2b, 2 salve q. salvans B {Korrektur}
I--N Q c d |1 o p; vivifica B N Q R T X u y, vivificet g |1 q. -- $b, 3
Deus redemptor noster G N t ; redemptor mundi K L M O P C d 1 ;, red-
en ptio nostra il. -- 2e, 1 L uae B (Korrektur) N t ; Canendum ante te f,
Canentum c d. Canentium 1 AA; te fehit U. -- °c, 2 precibus devote g;
audi assidue B (Korrekturl G N Q. 2c, 2--4 fehit {Liicke) U. -- 2c, 3
tuque nobis K L c d f AA ut iili diffneris g.
tr. 3a und b lauten in R u x y: ..Clamat incessanter [ hic chorns: [
creator spi 'itus, eleis m. -- Coaeterne patri [ et filio, tu nobis eleison.': --
a, 1 Clamant C z; Ciamet H; Clamat (Clamant g) in excelsis I g q. --
3a, 3 cons,me AA, con onat et K L p, cunctio et I, cantio h; et dixit Z,
et dicat H O P: concinos et ait C, c«,ncinunt et dicunt z, cantica et dicant
g. tr. 3b fehlt z. -- 3b, 1 sq. Miserere [no tri H C d AA] flli Dei vivi
(tu nobis G Z u y; nostri et B N; tu fehlt H q) nobis tu B Korrektur)
C G H N Q Z c d f h o q u y. : b, 2 semper fehlt 1 M P U'. --
3c, 1 excelsis tibi R u x y. -- 3c, 2 quanta sit O; magno G Q p r s. --
3c. 3 aetern R u x y; et aeterno F; aeterna C. -- 3c, 4 fehlt Z; regi
¢ d p, proli h o, Deus R u. --Zwischen 3c und 3d foigt in allen t ueilen,
n it Ausnahme vou I u x y, eitte trvphe, '«clche in B Ko -tektur)
G .N t als,, lautet:
c e t ui nos ntlmine gubernat
proprio
residens in arce
superna.
m 48 --
In allen anderen Quellen bat sie folgenden Wortlaut:
c Qui nos retlemit proprio
sanguine,
ut vivificaret
de morte.
Varianten zu letzterer Strophe: c 2, 1 mundavit g h i pzAA. -- c 2, 1
sq. sanguine proprio C I--M U X e f o p. -- c , 2 filio r |--y. --
c s, 4 a morte H--M S U g q. -- Diese Strophe wiederholt die Melodie
von 3c. Das ,Qui" bezieht sich auf ,parti" |3c, 4), und so bat das Pr idikat
,,redemit", erst recht mit dem Zusatz ,,proprio sanguine", keinen an-
nehmbaren Sinn, da dies nur vom Sohne, nicht vom Vater pr idiziert
werden kann. Dies war sichtlich der Grund, warum in ver. chiedenen Quellen
,,patri (3c, 4) durch ,,regi" oder ,,proli", bezw..,sangnine" (c "z , 4) durch
..filio" ersetzt, oder (wie in B G N Q) die g,anze Strophe umgedichtet wurde.
Das Richtige diirfte sein, dafs urspriinglieh die 8tr. c beigefiïgt war, nm
nach Belieben statt 3c ver sendet zu werden, und dann irrtiimlich in
den Kontext nach Str. 3c eingefiigt wurde, wo sie sinnstSrcnd wirkt.
hnliches ist beim Tropus ,,Clemens rector aeterne" zu beobachten.-
3d, 1 incessanter A B (in beiden Korrektur) C D EN U -h AA. --
3d, 2 omnes una vote B (Korrektur G I--N Q f g |i o p q. -- 3c, 3
clamantes e|eison E. -- Bei den Strophen 3c--3e variiert in verschiedenen
t uellen die Anfiiffung des Kyrie eleison, wie dies iSfter ara Schlufs der
Kyrie-Tropen der Fall ist: dies ira einzelnert ztt vermerken, erschien be-
langlos. Die Regel ist, wenn mehrere , trophen auf das letzte Kyrie fallen,
dafs die erste derselben mit ,,Kyrie" schlielst, die zweite und folgenden mit
einem reich neumierten e enden und die letzte Strophe in ,eleison" au -
klingt.
Vorstehender Tropus beansprucht ein besonderes Interesse: 1. Er flndet
sich in den iltesten Troparen, ausgenommen freilich Cod. Parisin. 1240
und Cod. Vindobonen. 1609, die iiberhaupt keinen K yrie-Tropus enthalten.
Er diirfte der ilteste Kyrie-Tropus aus Frankreich sein und so das
Pendant zu ,,Omnipotens genitor ' aus Deutschland (St. Gallen)
bilden. -- 2. SVie ,,Om aipotens genitor" nicllt in Frankreich, so er-
langte vorstehender nicht in Deutschland Verbreitung, aufser in dem Grenz-
gebiet Metz, Priim und Aachen. -- 3. Er ist der ara meisten zersungene, an
Varianten und Um inderungen reichste Tropus geworden. -- 4. Sein ge-
wiShnlicher Platz ist an der pitze der Kyrie-Tropen, was allerdings mit
seiner Verwendnng fiir SVeihnachten (ab und zu auch fiir den 1. Advents-
sonntag), dem Beginne des Kirchenjahres, zusammenh ingen mag. -- 5. Er
drang in kein einziges gedrucktes Missale, wie auch sein Doppelg inger
,Omnipotens genitor". Die jiingste handschriftliche Quelle reicht noch iris
13. Jahrhundert, mit einziger Ausnahme des Sammelbandes von Clermont.
6. Als Kuriosum ist noch beizufiigen, dafs dieser Tropus ira Repert. Hynmolog.
von UI. Chevalier dt rch nicht weniger als siebeu Nummern ausgezeiehnet
ist (Nf. 2957, 5584, 20047, 20181, 204.58, 33858), ohne ahnen zu lassen,
dafs es sich bei allen / ummern um eine und dieselbe Sache handelt; es
fehlte nur noch das Incipit: , .... s]upplices exoramus omnipotens", womit
Chevalier sein :,Prosarium Ecclesiae Remensis" (Bibi. liturg. Vil, p. 3-58)
erliffnet.
3. Kyrie ,0mnipotens genilor".
1.
a. 0mnipotens genitor lumenque et lucis origo,
b. De nihiio iussu verbi qui cuncla creasti,
c. Humano generi, peccali ponderere psso,
Kyrie eleison.
5,, --
des sonst pr idicatlo. en atzes ein Kvrie e le i son nStig; ebenso ans gleichem
Grunde bel 3c, welch letzterer ]-lexameter auch in den Quellen mit Kyrie
eleison schlief. t.
h'ach Ekkeharà IX'. Casus s. Galli, cap. III. Pertz, Scriptores II p. 101)
ist Tutilo von St. Gallen der Verfasser eiues Tropus ,Omnipotens
genitor forts et origo% A,ffdiesesZeugnis hin schreiben Gautier und
uach ihm aile auderen den vorstehenden Tropus Tutilo zu. Quo iure? Es
giht einen prosaische Iutroitus-Tropus mit dem Anfange: ,Omni-
potens genitor, fons et origo et totius pietatis incomprehensibilis
auctor% Dafiir m,d u u r dafiir pal'st das Zeugnis Ekkehards. -- Branders
Zeugnis fiir Tutilo ist ,mzuverlMsig. " Vohl aber dfirfle unser Tropus aua
,',t. Gallen stammen. -- Schubiger {8 ingerschule St. Gallens, 1358, p. 40)
weiçs einen anderen Tropus mit dem Anfange ,Omnipotens genitor u zu ver-
zeichnen, den er dem T tilo zuschreibt: aber es ist dieser Anfang eben nur
der entstellte Anfang des Tropus »Cunctipotens genitor Deus omni-
creator eleison". Nach , chubiger 1. c. ist der von ihm gebotene Text
,. ,mnipotens genitor Deus omnium [sic !] creat,,r eleison" dem Cod. Sangallen.
546, dem equentiar Branders, entnommen. Oh dort diese Entstellung sich
wirldich findet, oder oh Schul,iger mit Rficksicht auf die Angabe Ekkehard
Tutilo sel Vcrfasser eines Tropus ,Omnipotens genitor", sich verleiten
lieçs, das ,Cunctipoten " in ,.Omnipotens" zu ndern, kann ich augenblicklich
ioht entscheiden. XVagner, Peter CL-rspr. und Entwicldung der liturg.
Gesangsformen, Freiburg 1901, p. 284} schreibt den fehlerhaften Text 8chubigers
genau ab, gibt aber als Quelle an: ,Cod. [Sangallen.] 4_ 4, 8. lff." Das
Zitat dieser Quelle ist offenbar genommen aus Gautier, p. 66; gerade dort
ist aber ein Druckfchler, der vt,n Gautier atff 8. 231, 236 tmd 242 durch
das richtige Zitat 8. 211 ff. statt 21 ff. wieder ausgemerzt ist. Und eben-
dort steht n u r der Tropus : »mnipote ls genit«,r I u m e n q u e e t I u ci s o r i
go.
4. K. rie Cunctil,otens genilor".
1.
a. Cunctipotens genitor, Deus onmicreator, eleison.
b. Fous et origo boni, p/e, luxque perennis, eleison.
c. Salvificet pietas tua nos, bone rector, eleison.
a. Christe, I ei plendor, virtus patrisque sophia, elciso .
b. Plasnmtis humani factor, lapsi repal ttor, eleiso .
c. Ne tua damnetur, Jesu. factura, benigne eleison.
3.
a. Anlboruln sacrum spiran»en, nexus araorque, eleiso .
b. Procedens fomes, itae fons, purificans vis, eleiso .
c. Purgator culpae, veniae largitor opimae, clciso ;
Offensas dele, sancto nos munere reple,
Spiritus alme.
Trop. ms. XVintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. 2558 (Bodl. 775).
A. -- Trop. ms. XVintoniense saec. 11. Cod. Colleg. Corp. Christi Canta-
brigien. 473. B. -- Grad. et Trop. ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen.
Re . 2 B IV. C. -- Grad. et Trop. ms. 8. Albani saec. 1 . Cod. Oxonien.
9 . Laud. misc. 355I. D. -- Collect. ms. Anglicum{?) saec. 1/12. Cod.
L ,ndinen. Reg. 8 C XIII. E. -- Trop. ms. Cantuaricnse [Glastoniense?]
saec. 11. (et 12.) Cod. Londinen. Calig. A XIV. (Pars D. F. -- Trop. ms.
Cicestrense saec. 13. Cod. Coll. Univ. Oxonien. 148. G. -- Grad. et Trop.
ms. S. Mariae Vigoruieusis saec. 13. Cod. Capit. Vigornieu. 160. H.-
T 'op. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Unir. Cantabrigien. Add. 710. I.
Orad. ms. arisburiense saec. 14. in. Cod. Oxonien. lb 48 l awl, lit. d. 3).
K. -- Miss. ms. Sarisburiense saec. 1.5. Cod. l ossian. VIII 213. L. --
Grad. ms. Sarisburiense saec. 1,5. Cod. Oxonlen. 4134 (Hatton.
Grad. ln . ,' arisburiense saec. 1.5. Cod. Loudinen. Lansd. 462. N. -- Miss.
ma. Sarisburiense saec. 1.5. Cod. Cantabrigien. Gg V 24. O. -- Grad. ms.
, arisburiense saec. 1.5. Cod. Londinen. Igero E VIII. P. -- Grad. ms.
Herefordeuse saec. 14. Cod. Londiueu. Harl. 3965. Q. -- Miss. ms. Here-
fordense saec. 14. ex. Cod. Coll. Unir. Oxonieu. 78A. R. -- Miss. ms. Here-
fordense saec. 1.5. Cod. Calait. Vigornien. 161. . -- Miss. ms. l orwicense
saec. 1.5. Cod. Londinen. Add. 2,5.5 . T. -- Grad. ms. Norwicense saec. 1.5.
Cod. Londinen. Add. 17001. U. -- Miss. ms. Dunelmnense saec. 1.5. Cod.
Oxonieu. LaucL misc. 502. " . .Miss. ms. Dunelmense saec. 1 . Cod.
Oxonieu. ( 374 (Barlow 1). X. -- Miss. ms. Lincolniense saec. 15. Cod.
Londinen. Add. 11414. Y. bliss, ms. Oxoniense anni 1384. Clin. Monacen.
70,5. Z. Miss. ms. Sarislmriense [Londiuense?] saec. 13. Cod. Parisiu.
Araen. 13,5. a. -- Mis». ms. Londineuse saec. 1.5. Cod. Londinen. Arund.
109. b. Grad. ms. Eboracense saec. 1.5. Cod. Oxouien. lat. lit. b . ¢.-
Collect. ms. Sarisburiense saec. 1.5. Cod. Oxonien. 13 0 (Rawl. D 894). d.
Trop. ms. S. bIartini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Farisin.
Trop. ms. . Aredii Lemovicensis «aec. 11. Cod. Parisiu. 9t3: . f. -- Tf»p.
ms. S. Leonardi Lemovi,-ensis saec. 1: . in. Cod. Parisin. 1086. g. Trop.
ms. Martialense saec. 11. Cod. Parisin. 11.']4. h. Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisiu. 1139. add. saec. z/ s. i. -- Iiss. ms. Lemoviceuse
saec. 1.5. Cod Berolinen. Hamilt. 442. k. Trop. ms. Nivernense saec. 11.
Cod. Parisin. 9449. 1. -- Trop. ms. Nivernense saec. 1 . Cod. Parisin.
Nouv. acq. 123.5. m. -- Trop. ms. Cameracense saec. 11. Cod. Cameracen.
79 (78). n. Grad. ms. Cameracense saec. 1 . Cod. Cameracen. 61 60).
o. -- Grad. ms. Lameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 62 (61).
Trop. n s. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1, 7]. q. --Trop.
ms. , ammaglorianum saec. [11. et] 12. Cod. Parisin. 132.52. r. -- Trop.
ms. S Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. s. -- Gracl. ms. Longoretense
saec. 12. Cod. Pm-isin. 10511. t. -- Trop. ms. Narbonnense saec. 12. Cod.
Parisin. 77, . n. -- Trop m . Carnote «e saec. 13. in. Cod. Angelic. 435 (D V
3). ¥. -- Mis. m . Car»otense saec. 15. Cod. Oxonien. 19430 ,'Misc. lit.
344). x. P os. ct. Trop. m . l'arisiense saec. 1 . Cod. Commun. As. isien.
[ 9.5. y. -- l liss, ms. Parisien»c saec. 14. in. Cod. Londiuen. A« d. lt 905.
z. -- Miss. ms. Parisieuse saec. */ . Cod. Schwarzavien. M 129. AA. --
Grad. ms. Fontisebralde se saec. 14. in. ('od. Lemovicen. 2 117). BB. --
Offic. ms. Belvace xse (in Circumcisione Dt] saec. 13. Cod. Londiuen. Egert.
2-515. CC. Collect. ms. Gallicum saec. 1::[. Cod. L,mdinen E ert. 274.
I)D. -- Collect. ms. Ga licum saec. 15. Cod. angenovefian. 122. EI . --
Grad. ms. Altoripense saec. s; . Cod. Oxonie». 32.5.56 (Lat. lit. d 5).
FF. -- Miss. ms. Senonense saec. 14. in. Cod. Londinen. Add. 300,58.
GG. -- Miss. ms S. Barbarae in Algia saec. 12. Cod. Sangenovefian. 96
(BB !. fol. 7). add. saec. s/t . HH. Miss. ms. Romannm saec. 15. C, d.
Parisin. Arsen. 200- add. Caelestin. saec. 1.5. II. -- Pros. ms. S. Frambaldi
Silvanecten. is saec. 1.5. Cod. Sangenovefiau. 1297 (BBI. IV ° 45) KK.
Sequent. et. Trop. ms. Claromontense saec. 15. Cod. Claromonten..57. LL.
Trop. ms. Epternacense saec. 12. Cod. Parisin. 10510. l I3I. -- Direct.
ms. Engelbergense saec. 12. Cod. Engelbergen. 102. NN. -- Cantion.
Engelbe 'gense auni 1372. C, d. Engelber en. 314. OO. Miss. ms.
ecoviense saec. 12. ex. Cod. Graecen. 479. PP. -- Sequent. ms. Secoviense
saec. 1"2. Cod. Graecen, 15 4. QQ. Grad. ms. Arnoldi Aquisgranensis
saec. 13. in. Cod. Capit. Aquisgranen. XII. ER. -- Trop. ms. Wingartense(?)
saee. 13. Cod. Stuitgardien. HB I A c. 95. , . . -- Trop. ms. Sanga|lens
4*
saec. 10. Cod. Sangallen. 378. add. saec. 13. TT. -- Trop. ms. Sangallense
saec. ll. Cod. Sangallen. 882. add. saec. 1.3. UU. -- Trop. ms. incert.
origin, saec. 12. Cod. Bernen. 620. VV. -- Grad. ms. Claustroneoburgense
saec. 14. in. Cod. Claustroneoburgen. 588. XX. -- Miss. ms. Claustro-
neoburgense saec. 14. Cod. Claustroneoburgen. 614. YY. -- Trop. ms. Diessense
saec. 14. Clin. Monacen. 55.'39. ZZ. -- Trop. ms. Pragense saec. 1:3. Cod.
Capit. Pragen. Cire. 4. (hier nur 8tr. 3a sqq.) aa. -- Grad. ms. Sedlicense
saec. 15. ex. Cod. Pragen. XII| A 5c. (ebenfalls nur :3a sqq). bb.- Grad.
ms. Gurimense anni 1470. Cod. Pragen. XIV A 1. ce. --Grad. ms. Pilsense
anni 1491. Cod. l lus. Bohem. XII A 20. (Anfang ist weggeschnitten , dd. --
Grad. ms. Kuttenberge ase saec. 15. Cod. Vindobonen. 15501. ee.
Trop. ms. Casinense(?) saec. !1. ex. Cod. Vatican. Urbin. 602. ff. --Trop.
ms. Vercellense saec. 11. Cod. Capit. Vercellen. CXLVI. gg. -- Trop. m. .
Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. hh. -- Trop. ms. Troianum
saec. 12. Cod. lgeapolitan. VI. G 34. -- Trop. ms. Beneventanum saec. 12.
Cod. Capit. Beneventan. 25. -- Trop. ms. Mosacense saec. 13. Cod. Oxonien.
19 426 {Mise. lit. 340). add. saec. 14. ii. -- Grad. ms. Aquilegiense saec. 13.
Cod. Rossian. VIII 18. kk. -- Trop. et Sequent. ms. Aquilcgiense saec. 15.
Cod. Serein. Goricien. I. ll. -- Grad. ms. Civitatense saec. 14. in. Cod.
Civitaten. LVIII. mm. -- Trop. et equent. ms. Ci -itatense saee. 14. Cod.
Civitaten. LVI {20}. nn. -- Trop. ms. Gerundense saec. 12. Cod. Parisin.
l ouv, acq. 495. oo. -- C,,llect. ms. Compostellanum saec. 12. Cod. Capit.
Compostellan. s. n.
Fernere Quellen sind viele gedruckte fra JzSsische Missalien und
die l lissale von alisbury u. Heretbrd; aufser rien von Chevalier im Repert.
Itynmol. anter Nr. 412 5 verzeichneten sind zu notieren: l liss. Andegavense
imp. Parisiis 14 9. -- Miss. Athanatense imp. Lugduni 1531. -- Miss.
Gallicano-Siculum imp. Lemovicis 1.5.'20. -- Miss. l ivernense imp. Pa isiis
1490. -- l liss. Meldense imp. Parisiis 15.56. -- Miss. Sagiense imp. Rothomagi
1500. {add. ms.) -- Miss. Tullense imp. Parisiis 1516. -- Grad. Vicnnense
imp. Parisiis 15.q2. -- l icht eingetragen sind ira folgenden «Iii Varianten
von k, PP, RR, XX--ZZ, cc--ee, gg, hh.
la a ctipotens S; omni creaturae |. -- 1 b perenni lllm. -- 1 b und c
umgestellt h p GG HH Q ll mm nn. -- le 8anctificet N n p oo: bone
Christe NN, hone redemptor *. -- 2a feblt V. -- 2a Dei forma E N 1--o t
FF NN Qtt !! mm nn; splen«lens kk; virtusque patris o sophia r; sophiae
a i; die zweite Hiilfte von 2a {virtus etc.) und 2b {factor etc.} umgestellt
O0. -- 2b Plasmasti VV, Plasmator a GG; Christe patris {Dei |} splendor
orbis lapsi reparator | ! o; humanis K, humanae vitae TT; fautor f;
humani lai»si fracti ! ; lapsi fehlt M, lapsis G P Z e f i ! r v x CC DD
VV mm nn oo, labis QQ; reformator Q ff. -- 2b und c umgestellt c p q
t u kk. 2c h'ec B H F Z; damnemur Q T Y c. 3b-fehlt ff. -- ôb
Virtus caelestis | m: vitae spes FF; purificandis eleison ii, sanctifica Js vis
R T c v x M. I mm m, sensificans vis A--I P Q a v HH, purificans
ros i v MM. -- 3c, 1 Indultor g p; Purgator quippe veniae l; largitor
pie B, opimen NN, optime K L M O R V n p FF GG O ' VV aa bb il. --
3c 2 sacro nos C F G K L M Q R S V Y a c s x y FF GG MM NN
{ O TT ii. -- 3c, 3 fehlt Y m t g: Christus aime eleison E. -- Auf 3c, 3
folgt noch: «' Deus (Deus fehlt KK) trine et une eleison KK kk. -- Die
Anfiigung von eleiso esp. Kyrie eleison a die Verse 3c, 1, 2 und 3 ist
in rien verschiedenen uellvn verschieden; es zu notieren, erschien belanglos.
Die Mêlodie ist die noch jetzt gebrïmchliche des Kyrie an den h5heren
Festen; vgl. Blume, IRepertorium Repertorii, S. 30. Fast aile handschriRlichen
Quellen bieten dieselbe, die einen in l eumen, wie A 13 h i n--q il oo itc.,
dii anderen in l oten. -- Die Verwendung des Tropus ist eine sêhr verschieden-
attige; behalte die einen Quellen ihn vor fdr die ,,resta duplicia et capitalia"
oder ,magnae sollemnitates", so weisen andere ihn zu rien duplicibus mino-
ribus" oder gar den ,semiduplicibns".
Um Irrtfimern vorzubeugen, sel bemerkt, 1. dafs in rien b5hmischen
m 53 --
Quelleu aa und bb die Verse 3a sqq. als eigener Tropus verwertet werden,
also mit dem Anfange ,,Amborum sacrum spiramen u, und 2. dafs ira
Cod. Engelbergen. 102 (NN| dem Tropus vorausgeht: ,Salve, virga floreus
Aaron, Salve tu firmata in .Sion, I Salve, decora I Tu pro nobis semper
ora. u Dieses ist ein kleiner Allehfia-Tropus, wie er auch in anderen Hs. .
sich fiudet: mit dem Kyrie-Tropus hat er nichts zu schaffen. Dauach wird
man liber Nr. 18265 in Chevaliers Repert. Hymnol. zu urteilen wissen.
5. Kyrie fons bonitatis.
a. Kyrie, fons bonitatis,
pater ingeaite,
a quo bona cuncta
procedunt,
eleison.
b. Kyrie, qui pati natum
mundi pro crimine,
ipsum ut salvaret,
misisti,
eleison.
c. Kyrie, qui septiformis
dans dona pneumatis,
a quo caelum, terra
replentur,
eleison.
a. Christe, nnice
Dei patris genite,
quem de virgine
nasciturum
mundo mirifice
sancti praedixerunt
prophetae,
eleison.
b. Christe, hagie:
caeli compos regiae,
melos gloriae
cui semper
astans pro munere
angelorum decan-
tat apex.
eleison.
c. Christe, caelitus
assis nostris precibus,
pronis mentibus
quem i terris
devote colimus ;
ad te, pie Iesu,
clamamus :
eleison.
3.
a. Kyrie, spiritus aime,
cohaerens patri natoque,
unius usiae
consistendo,
flans ab utroque,
eleison.
b. Kyrie, qui baptizato
in Iordanis unda Christo
effulgens specie
columbina
apparuisti,
eleison.
Engelbergense anni 1372. Cod. Engelb rgen. 314. GG. -- Miss. ms.
Claustroneoburgense saec. 14. Cod. Claustroneohurgen. 614. HH. -- C«,llcct.
ms. Altahense saec. 15. Clin. Mol acen. 9.508. II. -- equcnt. iris. Emmera-
mense saec. 15. Clin. 3I«,nacen. 14926. KK. -- Grad. ms. Bocholtense saec. 15.
Cod. Bocholten. L 6. LL.- Grad. ms. Pilsnense anni 1491. Cod. M . .
Bohem. XII A 20. MM. -- Grad. ms. Gurimense anni 1470. Cod. Pragen.
XIV A 1. NN. -- Grad. ms. Pragense saec. 16. in. Cod. Pragen. VI B 4.
OO. -- Grad. ms. Melnicense anni 1527. Cod. Mus. Bohem. XII A 23. PP. --
Grad. ms. Ultraiectinum saee. 15. Cod. Londinen. Add. 246 7. QQ.
Trop. ms. Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34. -- Grad. ms.
Civitatense saec. 14. in. Cod. Civitaten. 2 . RR. -- Trop. et 8equent. ms.
Civitatense saec. 14. Cod. Civitaten. 56 {20). . . -- Processi«,n. ms. Civita-
tense saec. 15. in. Cod. Civitaten. 102. TT. -- Trop. et Sequent. ms.
Aquilegiense saec. 15. Cod. Serein. Goricien. I. UU. -- Grad. ms. Aquile-
giense saec. 15. Cod. Archiep. Utinen. Fol. 34. XX. -- Collect. ms. incertae
origin, saec. 12. Cod. Parisin. 3719. YY. -- Grad. ms. incertae origin.
saec. 14. in. Cod. Roman. Angelic. 1424 (T Vil 11). ZZ. -- Collect. ms.
incertae orig. saec. 15. Cod. Londinen. Add. 2715:30. aa. -- Fragm. ms.
incertae origin, saec. 15. Cod. Lonàinen. Claudius A II. bb.
Fernere Quellen sind viele gedruckte, vorwiegend franz5sische
Missalien aufser den von Chevalier ira Repert. Hymnol. unter Nf. 6429
verzeichneten notieren wir noch: Miss. Andegavense imp. Parisiis 14 _'9;
Miss. Athenatense imp. Lugduni 1.531; Miss. Autissiod,»rense imp. Parisiis
absque [ca. 14 4]; Miss. Lemovicellse imp. absque [15407]; Miss. Meldense
imp. Parisiis 15 J. -- In BB, OO, XX, ZZ und aa sind nur die Strophen
la, 2a und 3c enthalten. -- Die Variauten aus R, HH--PP vurden nicht
verzeichnet.
I a, 2 patris D. -- 1 b, 1 qui patri M , «tui patris F. -- I b, 2 mundo
r UU; pro fehlt n U. -- lb, Christum ut G; salvares K L. -- 1 b, 4
fehlt . -- lc fehlt P. -- lc, I Kyrie tu septiformis D F p y QQ YY;
septiformi Y Z a b. -- lc, 2 dos A B E H L S a GG: pneumate H M O
T Y Z a b c f g I n o s x, pneumat t y; dona spiritus A. -- 1c. 3 sq.
a quo bona cuncta procedunt H; cfr. la, 3 sq. -- lc, 4 repletur A 15 D F
K S CC DI) EE.
Str. 2a und 2b umgestellt G[UU aa. -- Str. 2a nach 2c gestellt C.-
2a, 1 Christe genite A F T, Christe regie y. 2a, 2 verbunl patris
F T YY; nice A F, domine C, optime UU. -- 2a, 5 stirpis Davidi-
eae b. 2a, 6 sancti f hlt A, cuncti QQ; praedixere F I B RR--TT
praedicaverunt H. -- Str. 2b und 2c umgestellt F a YY. -- 2b, 2 caelas u. --
2b, astat I a b f g h i 1 m n q s u bb: astallt C RR 8 TT: pro
nnmine B H 5! N S Y Z a e f h--q s y z EE RE TT; pro crimine K L
b c. -- 2b, 6 s« t. decantans c e f h i l q u, decantant S m DD EE RR
SS TT YY, decantent O; apex decantat UU. -- 2c, 1 Christe genitus A
FF. 2c, 2 adesto mitis omnibu. AA; nostris assis E Y Z b e--i m q t
u y; nostris fehlt YI« nostris esto sensibus A nostris sensibus F T YY: e. to
nostris B D Z. -- 2c, 3 pronis genibus A, pronis vocibus AA. -- 2c. 4
terra. -- 2c, 5 canimus O, poscimus y. -- 2c, 6 pie tex S; pie fehlt hier,
steht nach clamamus K a g h. -- 2c, 6 sq. pie clamantes semper C. --
2c, 6 Iesu pie Z r UU. -- 2c, 7 clamemus E N
clamante. B D L M O CC--EE GG QQ.
Str. 3a und 3b umgestellt L T. -- 3a, 1 und 3c, 1 umgestellt C. --
3a, 2 coheres E L N O Y Z a.C e g-q s--x GG QQ SS T'I" UU bb. --
3a, 4 consistendo fehlt EE; et consistendo AA: ubsistendo O, assistendo
UU. -- 3a, 5 flas AA, tiens L O DD, fluens E K M P
r s u x bb, manans y. -- 3 b, 2 Iordane K O II z. -- 3b, 3 effluens P S,
effugiens K. -- 3c, 1 divine fehlt 1, divini XX, divino s; ignis vivifiee
GG. -- 3c, 2 accende GG. -- 3c, 3 diglli fehlt N, digne S l, ut tibi pariter
C. -- 3c, 4 decantare AA RR TT, te laudare BB. 3c, 5 semper fehlt
EE; possimus omnes E P S AA CC DD UU ZZ, possimus ad te A U.
-- 56 --
Meiodie wie die des Kyrie-Tropus ,Kyrie virginitatis amator".
Beachtenswert ist, dafs aile Klausein von Strophe 2a, 2b, 3a und 3c auf
e reimen, jene von 8tr. 2c auf u, w ihrend in den fibrigen Strophen der
Reim fehit. Die gleiche Erschei..nung ist beim genannten Tropus .Kyrie
virginitatis" zu beobachten. -- Uber die Meiodie eine eingehende Unter-
suchung vom Solesmer Benediktiner Gab. M. Beyssac in der Rassegna
Gregoriana, III. p. 533 sqq.
6. K)rie .lemens recior".
a. Clemens rector, aeterue
pater, immense,
eleison, Kyrie eleiso .
c. Aether stellifer noster,
nostri benigne
eleison, Kyrie deison.
b. Nostras neene voces
exaudi, benedicte
Domine,
eleison, Kyrie eleison.
a. Plebem
tuam, Sabaoth hagie,
semper rege:
eleison, C'hriste deison.
2o
c. Fidem
auge, his, qui credunt in te,
tu succurre,
eleison, Christe deison.
b. Trine et une,
sedulas nostras preces,
rex, suscipe,
eleison, Christe deiso .
a. Respice, nobis
omnibus, inclite,
Fer opem de excelsis
Et nostras,
redemptor orbis terrae,
Voces iugi
angelorum carmini adiunge.
eleison, Kyrie deison.
c. Tripertite et une
kyrie, qui mines
In aeternum cum pitre,
Te ore,
te corde atque mente,
Iesu bone,
te precamur omnes assidue,
eleison, [Link] eleiso .
b. Cunctipotens,
sophiae tuae
lumen nobis infunde,
eleison, Kyrie eleison.
-- 57 --
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. I0 4. A.- Trop. ms.
fartialense saec. 10. ex. Cod. Parisin. III . B. -- Trop. ms. lartialense
saec. II. Cod. Parisin. 1119. C. -- Trop. ms. Martial ense saec. 12. Cod.
Parisin. 1139. D. -- Trop. ms. S. 5[artini Lemovicensis saee. 11. i . Cod.
Parisin. 1120. E. --Trop. ms. S. Martini{?)Lemovicen is saec. II. in. Cod.
Parisin. 887. F. -- Trop. ms. S. Aredii L emovicensis saec. II. Cod. Parisin.
903. G. -- Trop. ms. S. L eonardi Lemovicensis sa ec. 13. in. Cod. Parisin.
1086 H. -- Trop. ms. Sammaglorianum saec. fil in. et) 12. Cod. æarisin.
13252. l. -- Trop. ms. Moissiacense saec. al/ 2. Cod. Parisin. Nouv. acq.
1871. K. -- Trop. ms. Nivernense saec. II. Cod. Parisin. 9449. ]» --
OErop. ms. ïvernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 123. . ] [. -- Trop.
ms. Aeduense saec. ll/ . Cod. Parisin. Arsen. 1169. N. Trop. ms.
arl)onnense ae . I°.. Cod. Parisin. 778. O. -- Trop. "ms. S. Ebrulphi
saec. 12. Cod. Parisin. 10.508. P. -- Trop. ms. Cluniacense saec. II. Cod.
Parisin. 1087. Q. -- Collect. ms. Cluniacense saec. 13. Cod. Parisin.
17716. R. Trop. ms. Cameracense saec. 11. Cod. Cameracen. 79 f7S). S. --
Grad. ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 61 {60) T. -- Grad. ms.
Cameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 62 61). U. Trop. n s.. . Vedasti
saec. II. Cod. Cameracen. 76 (75). V. Pros. ms. Parisien. e saec. 13.
Cod. Commun. Assisien. 95. X. -- Miss. ms. Parisiense saec. 14. in. Cod.
Londinen. add. 16905. Y. -- Miss. ms. Parisiense saec. 1 115. Cod.
Schwarzavien. BI 129. Z. -- Pros. ms. Victorinum saec. 1 ]14- Cod. Parisin.
Arsen. 110. a. -- l liss, ms. S. Barbarae in AIgia saec. 12. Cod. San-
genovefian. 96. add. saec. 13'14. b. -- 5Iiss. ms. Carnotense saec. 13. Cod.
Angelic. 435 D V 3). c. -- Miss. ms. Carnotense saec. 15. Cod. Oxonien.
19430 (l Iise. lit..0 44 , d. -- iss. ms. Senoneuse saec. 14. in. Cod. Loudiuex .
add. 30058. e. -- Pros. ms. S. Frambaldi Silvanecten. saec. 14. Cod.
Sangenovefian. 1297 (BBI IVc 45). f. -- Trop. et Sequent. ms. Claromontensc
saec. 15. Cod. Claromonten. 57. g.
Trop. ms. Wintonieuse saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. ad4.
saec. 11. h. -- Trop. ms. incert, origin, saec. 1/ . Cod. Londinen. Reg.
8 C 13. i. -- Grad. et Trop. ms. S. AIbaui saec. 12. Cod. L,mdinen. Reg.
2 B IV. k. -- Grad. et Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Oxonien. Bodl.
948 (Laud. l Iisc. 358). l. Grad. et Trop. ms. S. Mariae Vigornien. saec. 13.
Cod. Capit. Vigornien. 160. m. -- Trop. ms. Cicestrense saec. 1:3. ex. Cod. Coll
.
Unir. Oxonien. 14 3. n. -- Trop. ms. Dublinense auni 1352. Cod. Unir.
'antabrigien. Add. 710. add. saec. 14. o. --Grad. ms. Aug ustin. Rouctonien.
saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 622. p.
Trop. ms. ('asinense{?) saec. 11. ex. Cod. Vatican. Urbin. 602. q. -- Trop.
ms. Pistoriense saec. 11112. Cod. Capit. Pistorieu. 70. r. 1 Trop. ms.
Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Beneveutan. 2.5. r e. -- Trop. ms.
Sangallense saec. 11. Cod. San allen. 378. add. saec. 13. s. Trop. ms.
Gerundeuse sae . 12. Cod. Parisiu. Nouv. ac l. 495. t. (hier uur Strophe 3).
Fernere Quellen : Viele gedruckte fr a n z si sc h e Missalien; aul'ser den
von Chevalier ira Repertorium Hymn. uuter 'r. 3393 verzeichneten sind zu
notieren: Miss. Autissiodorense imp. Pari. iis s. a. [14 4]; -- l Iiss. Engolis-
mense imp. Lemovicis 1520 -- Miss. S. Trinitatis Vindocinen. imp. L536. --
Von r 2 sind die Varianten fibergangen.
la, 2 patri E, tex immense '. -- lb, 1 Nostris n. vocibus B C E F
K L N; uecnon H P f h k 1 m o s; voces fehlt o. -- lb, "2 audi B E F
g, assis L M, admitte s. -- le, 1 Rex et leffifer b. -- lc, 2 benig'nus
A--D t K P Y h k--o s (lïir benig'ne spricht der durchweg gewahrte Ans-
laut auf e in den einzelnen Verszeilen) nostri dig'neris S--V Y Z.
2a, 1 sqq. Christe tttam plebem semper rege eiusque pie eleison b.
2a, 1 sq. Plebi tuae B C E F L 5[ N r s. -- 2a, 2 Sabaoth tex C riste
P c n s, Sabaoth hagie Christi i, , abaoth rex hagie e, rex Christe haffie
k 1 m. -- 2a, : regem B, regens r, tu succurre N s. -- 2a, 4 et eleison
U V. 2b, 1 sqq. Lapsos revoca, sontes iustifica nostrique eleison b.
-- 58 --
2b, 1 Patri aequalis P X k--o. -- 2b, 9. sedule S g; preces nostras q s. --
2c, 2 augens k 1 m. -- 2c, 3 semper rege M N s. -- 2c, 4 et eleison U V.
":3a, 1 tmd 2 fehlen I k | m n. -- 3a, 1 Spiritus sancte bi in nobis
M Y e f h k 1 m o. -- 3a, 1 sq. Respice ovantium ovantum K) odas
inclite A IKorrektur) G K: Respice in nos omnes g. -- 3a, 2 o inc|ite g;
inclite kyrie i. -- 3a, 3 de excelso g q r t; excelsis domine O e, excelsis
kyrie m, excelsls eleison b i. -- 3a, 4 Ut i; nostra N, n stros q. -- 3a, 5
spiritus paraclite P k--o, recreator mentium b; orbis ad te q, orbi t. --
Y,a, 6 Voces fehit N; iuges q, iugia E, iungi L t, digne A {Korrektur}
D G K. -- .'=3a, carminibus A (Korrektur G K O, carmina B C E F I L
N V t. -- 3a, 8 adiungens b, iunge D M q. -- 3a, 9 et eleison B K V. --
3b« 1 Cuncta potens V. -- 3b, 2 sophiae tu S, tu sophiae D. -- 3b, 3
nobis lumen Z. -- tr. 3c fehlt q. -- .'=3c, 1 Trine et C H I P--T c d,
Trine Deus et une X Y Z, Trine summus et une 1 ; Paraclite sancte b,
Carismatum largitor verus o. -- 3c, 9. domine qui C--F H N ; manens D s,
marier L V; qui regnas b g. -- 3c, 9. sq. qui manas a patre et (ac o) filio
P k--o. -- 3c, 3 aeternum domine A G K; cure pater $1, cure patre et nato
eleison b. 3c, 4 sq. Et ore et corde G K O P k--n. -- Nach 3c, 5
folgt in all e n Quellen, freilich mit einigen Varianten, die hier belanglos
sind :
Psallimus
mme tibi, o beate ;
dieser Zusatz hat gleiche Melodie mit 3c, 4 und , zerstfirt die Konstruktion
,nd den Parallelismus, diente wahrscheinlich urspriiglich dazu, um ad
libitum statt 3e, 4 und 5 benutzt zu werden, und wurde dann irrtiimlich
in den Text geschoben.- 3c, 6 Consolator (statt Jesu bone} te P k--o;
Deus summe ac (te K precamur A IKorrektur) G K; te fehlt k 1 m; et
preeamur e deprecamur o. 3c, 7 assidue omnes s. -- 3c, 8 et eleison B.
--Verwendung rand dieser Tropus an den verschiedenen Orten an den ver-
schiedensten Festen. Sein Ursprung ist sicher in Frankreich und wahr-
scheinlich in St. Martial.
7. K) rie 0rbis factor".
a. 0rbis factor,
rex aeterne,
eleison ; Kyrie eleison.
b. Pietatis
fons immense,
eleison; Kyrie eleison.
c. Noxas omnes
nostras pdle,
eleison; Kyrie eleiso .
a. Christe, qui lux es mundi,
dator vitae,
eleison ; 67triste eleison.
b. Arte laesos daemonis
intuere,
eleison; Christe eleison
c. Confirmans te credentes
eonservansque,
eleison; Christe eleison.
a. 0 paraclite
obumbr ns corpus 5Iariae,
eleison; lïyrie deison.
b. Qui dignum facis
thalamum pectus blariae,
eleison; lï trie eleison.
c. Qui super caelos
spiritum levas blariae,
d. Fac nos post ipsam
scandere tua virtute,
e. Spiritus aime;
eleison, Kyrie eleiso .
Trop. ms. Martialense saec. 1.'2. Cod. Parisin. 1139. A. -- Trop. ms.
8. Leonardi Lemovicensis saec. 13. in. Cod. Parisim 10 56. B. --Mi . ms.
Lemovicense saec. 15. Cod. Berolinen. Hamilt. 442. C {nicht kollationiert). --
Lection. ms. l loissiacense saec. 1-'2. Cod. Londinen. Harl. 2914. add. saec.
13. D. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense saec. 13. Cod. Commun. Assisien.
695. E. -- Grad. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemovicen.
2 {17}. F. -- 8acrament. ms. Turonense saec. .' 0. Cod. Parisin. 9430. add.
saec. 14. G. -- Miss. ms. Romanum saec. 15. Cod. Parisin. Arsen. 200.
add. Caelestin. saec. 15. H. -- Psalt. ms. Caeles inorum saec. 15. Cod. Ave-
nlonen, olim 228. I. -- Pros. et Trop. ms. Claromontense saec. 15. C,,d.
Claromonten. 57. K. -- Miss. ms. 8. Frambaldi 8ilvanectensis saec. 15. Cod.
8angenovefian. 1297 (BBI IV ° 45). L. -- Miss. ms. Montis , . Michaelis
saec. 15. Cod. Ahrincen. 43. M.
Trop. ms. Glastoniense {.9 Cantuariense} saec. I l. (et 12.). Cod. Londinen.
Calig. A XIV Pars I). N. Trop. ms. 8. Albani saee. 12. Cod. Oxonien. Laud.
misc. 358. O. Trop. ms. 8. Albani{?} saec. 14. Cod. Oxonien. lat. lit. a 6
{fragmentum}. P. -- Trop. ms. Cicestrense . aec. 13. ex. Cod. Coll. Unir. Oxonien.
14 5. O. -- Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. R. --
Idiss. ms. Can uariense 1.9 Londinense} saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. 8. -- Grad. ms. Herefordense saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 3965. T. --
Miss. ms. Herefordense saec. 14. ex. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 7çA. U. --
Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigen. Add. 710. X.- Miss.
ms. Oxoniense anni 1384. Clm. Monacen. 705. Y. -- Miss. ms. Lincolniense
saec. 15. Cod. Londinen. Add. 11414. Z. -- Grad. ms. Eboracense saec. 15.
Cod. Oxonien. lat. lit. b 5. a.
Trop. ms. incert, origin, saec. 12. Cod. Bernen. 620 {fragmentum). b. --
Grad. ms. Arnoldi Aquisgranensis saec. 13. in. Cod. Capit. Aquisgranen.
XII. c. -- Trop. ms. Wingartense{?) saec. 13. Cod. 8tuttgardien. H B I
Asc. 95. d. --Trop. ms. Diessense saec. 14. Clin. Monacen. 5539. e. --
Grad. ms. Pilsnense anni 1491. Cod. Mus. Bohem. XII A 20. f. -- Grad.
ms. Melnicense anni 1527. Cod. Mus. l]ohem. XII A 23. g. -- Grad. ms.
Kuttenbergense saec. / «. Cod. Vindobonen. 15501. h. lg tmd h nicht
kollationiert). Pros. et Trop. ms. Aquilegiense saec. 15. Cod. emin.
Goritien. I. i.
Mi. s. ms. S. Dominici Exsiliensis saec. 13. Cod. Parisin. Nouv. acq.
2194 k. -- Aufserdem in mehreren gedruckten Missalien der Kirchen
Englands York und Hereford) und bes-nders Frankreichs; aufser den
von U. Chevalier ira Repert. Hymnol. (Nf. 17533} verzeiehne en siud zu
notieren: Miss. Andegavense imp. Parisiis 1489. -- Miss. Athenatense imp.
Lugduni 1531. -- Miss. Lemovicense imp. [1540]. -- Mi. . . Pictaviense imp.
Parisiis 1498 und 1526. -- Mis. . Tullen.,:e imp. Tulli 1551. --Hm dschriftl.
31achtrag {saec. 16.) znm 31iss. Sagiense imp. Rotomagi 1500.
lb und lc umgestellt H k. -- lb, 1 Quem de d; ex stirpe L. --lb, 2
clara M P Q T U X Y & b d i, claram E, sancta e, sanc am E H; duci«
K, produxit d. -- 1 c, 1 Preces nostras I-I b c i; eius fehlt I. -- 1 c, 2 digua
s
fehlt; pia pro i: profundo fusas O, pro Mariae e. -- 2a, 1 decus de D d;
Deo patre K; ex patre E. -- 2a, 2 homo fehlt K; natus feh]t A; ex Maria
K, de Maria d, Maria de i; Maria feblt E. -- b und c umgestellt X. --
2b, 1 de veutre H d. -- 2b, 2 condidit I. -- 2c, 1 Sumens nostras laudes
B; , umme Y b'- preces nostras E: laudes fehlt U. -- 2c, 2 almae Mariae
K d. -- In e dien! 8tf. 2c als 2b, und statt 2c dort: Fac nos C nristo
placere tuo fletu, virgo .Maria. -- 3a, 10 tbhlt C k. -- 3a, 2 obumbras F U. --
8tr. 3b und 3c umgestellt C. -- 3b, 1 lacis dig mm d e. -- 3b, 2 thalamum
tua virtute e. -- 3c feblt H I K. -- 3c, 1 super Ol lleS B; supra F M O
P Y Z a c d e i. -- 3c, 2 elevas spiritum D, elevas corpus b, levasti
corpus d ; levm s X. -- d, 1 post sacram K, post i|lam N ipsam fehl d. --
3d, 2 5Iariam caelos scandere K. -- Str. 3d und 3e fehleu i ; 3e fehlt c. --
;Je lantet: Ut mereamur divino frui munere E . -- Nach 3e, 1 folgt noch:
o Deus trinc et une F L.- Die Anfiigung des Kyrie eleison in der
dritten Str, phengruppe ist verschiedcnartig. -- Dem Inhalt nach ist der
Tropus fiir die Marienfeste bestimmt, fand aber auch auf Weihnachten (in F
nnd X} Verweudm g. Die Mclodie folgt jener von Cnnctipote s
geuitor Ulld eX omnium sanctorum.
9. Kyrie virgi»itatis.
De Beata M. V.
a. Kyrie, virginitatis
amator inclite,
pater et creator
l Iariae,
eleison.
b. Kyrie, qui r asci natum
volens de virgine
corpus elegisti
l Iariae,
eleison.
c. Kyrie, qui septiformi
replemm pneumate
pectus consecrasti
l Iariae,
eleison.
a. Cbriste, unice
de 3Iaria genite,
quem de virgine
nasciturum stirpis Davidicae
desideraverunt prophetae,
eleison.
b. Christe, usiae
gigas fortis genfinae,
qui pro homine
homo sine virili sereine
prodisti de ventre Mariae,
eleison.
c. Christe, caelitus
nostris assis laudibus,
quas pro viribus
corde, voce actuque psallimus,
proles pie, Iesu,
5Iariae,
eleison.
-- 63 --
a. Kyrie, spiritus aime,
amborum nexus amorque,
caelestis gratiae
rorem infudisti Mariae,
eleison.
b. Kyrie, qui incarnato
de Mariae carne Christo
sub nostra specie
super florem requievisti,
eleison.
Kyrie, simplex et trine,
chrismate sacro nos reple,
ut digno carmine
decantemus laudes Mariae,
eleison.
Trop. ms. Martia|ense saec. (11. 12.) 13. Cod. Parisin. 1139. A. --
çrad. ms. Tolosanum saec. 12. Cod. Londilien. Harl. 4951. add. saec. 13.
B. -- Miss. ms. Lemovic ense saec. 15. Cod. Berolillen. tlamilt. 44'2. C. --
Miss. ms. l omanuln saec. 15. Cod. Pari. ill. Arseu. 200. D. -- Prosar.
vas. Cae|estinorum saec. 1.5. Cod. Aveniouelt. olim 22, . E. Miss. ms.
, arisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisiu. Arsen. 135. F. --
Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigen. Add. 710. G. -- Grad. ms.
l-{onctonênse saêc. 14. Cod. Londinen. Harl. 622. H. -- Grad. ms. Ebora-
censê saec. 15. C«,d. Oxonien. lat. lit. b 5. I.- Collect. ms. Altallense
saec. 15. Clin. Monacen. 9508. K. -- Grad. ms. Cassoviênse saec. 15. Cod.
Mus. Hungar. 172. L. -- Grad. ms. Patense saec. 16. Cod. Mus. Hungar.
s. n. (;5532 . M. -- Grad. ms. Bocho|tense saec. 1,5. Cod. Bocholtell. L 6. 1ï. --
Ferner i vielên gedruckten franz . isehen Missalie l; attiser den VOlt Chevalier
int. Repert. Hymnol. unter I Ir. 21720 erw ihnten notieren wir: Miss. Ande-
gavense imp. Parisiis 14 9; Miss. Athanatense imp. Lugduni 1,531; Miss.
Gallicano-Sieulum imp. 1568; Miss. bleldense imp. Parisiis 1,5,56; Miss.
Tullense imp. Tulli 1,5,51. -- L bat nur die a-Strophen, wie dies 6fters in
b6hmischen Quellen der Fall ist; Variantên sus C L N habe ich iiberga gen.
lb, 1 nature fehlt M. -- lb, 2 de saera virgine M. -- le, 1 que G;
sêptifornfis A (I; qui semetipsum B. le, 2 repleta G; pneumata B,
uumiue E, ditando munere A. 2a, 8 quam de germine B. -- 2a, 5 prae-
dixerunt M. -- 2b, 2 fortis germine A. 1 2b, qui fehlt bi. -- 2b, 5 de
ventre prodisti D E, produxisti ventre A. 1 2e, 2 assis nostris D E, matris
assis A, assis matris D; prêcibus E. -- 2% 8 quos B G I, quem E.
e, 4 aetuque eolimus D E. -- 8b, 2 de Maria marre Christo F; earae nato
A. -- 8b, 4 super florem requievisti B /? K M; servans florem D E. --
blelodie: Kyrie forts boni tatis; iiberhaupt lehnt sich vorstehender Tropus
an letzterêa stark ml, aber in sehr geschiekter Bêarbeitung.
10.
Pater, cuncta
qui gubernas,
eleison, Kyrie eleiso .
Kyrie ,,Pater cuncta".
1.
, b. Sede sedens
in superna,
eleison; K,irie eleison.
c. Plebem pio
vultu cerllas
eleison; Kyrie eleison.
-- 64 --
a. 0 Christe,
splendor patris,
eleison; Christe eleison.
b. Intactae
fili matris,
eleison ; [Link] deison.
c. I e claustris
demur atris,
eleison ; Christe deison.
a. Utriusque
sacrum flamen
eleison; I rie eleison.
b. 5liserorum
sis solamen,
eleison; Kyrie eleison.
c. Trinum Deum
Atque unum
confitemur;
Ut in ipso
gloriemur,
eleison ; l yrie eleison.
Trop. nas. Cameracense saec. 11. Cod. Cameracen. 79 (78). A. -- Grad.
ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 61 (60). B. -- Trop. ms.
Martialense saec. 12. Cod. Parisin. 1139. (j. -- Trop. ms. Carnotense
saec. 13. Cod. Angelic. 435 (D V 31. D. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense
saec. 13. Cod. (jommun. Assisien. 69.5. E. -- Trop. ms. Praedicat. Gallicuna
saec. 13. Cod. Sangallen. 383. F. -- Trop. ms. Narbonense saec. 12.
Cod. Parisin. 778. add. saec. 13. G. -- Trop. ms. S. Leonardi Lemovicensis
saec. I:L in. Cod. Parisin. 1086. H. -- Miss. ms. Lemovicense saec. 15. Cod.
Berolinen. Hamilt. 442. I. -- Pros. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. in.
Cod. Lemovicen. 2 (171. K. -- Pr-s. ms. 8enonense saec. 14. in. Cod.
Londinen. Add. o 0058. L. -- Miss ms. Silvanectense saec. 15. Cod. San-
genovefian. 1297 IBBI IV ° 4.5). M. -- Pros. et Trop. ms. Claromontense
saec. 15. C,,d. Claromonten..57. N.
Miss. ms. 8ecoviense saec. 12. Cod. Graecen. 379. O.- Trop. ms.
Inticense(? saec. 12. ex. Cod. Oxonien. Mise. lit. 341. P. -- Trop. ms.
8angallense saec. 10. Cod. Sangallen. 37 . add. saec. 13. Q. -- Trop. ms.
. angallense saec. 11. Cod. Sangallen. 382. add. saec. 13. K. Trop. ms.
Wingartense I?) saec. 13. Cod. 8tuttgardien. H B. I Asc. 9b. 8. -- Direct.
ms. Engelbergense saec. 12. Cod. Engelbergen. 102. add. saec. 1. 1 . T.
Grad. ms. Arnoldi Aquisgranensis saec. 13. in. Cod. Capit. Aquisgranen.
XII. U. -- Trop. ms. Diessense saec. 14. ('lin. Monacen. 55:: 9. X. -- Grad-
ins. Claustroneoburgense saee. 14. in. Cod. Claustroneoburgen..588 Y.-
Miss. ms. Claustroneoburgense saec. 14. Cod. Claustroneoburgeu. 614. Z. --
Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Univ. Monaeen. 156 fol. (nieht
kollafioniert).
Grad. ms. Herefordense saee. 14. (jod. Londinen. Harl. 3965. &.
Miss. ms. Herefordense saec. 14. ex. Cod. (Joli. Univ. Oxonien. 78 A. b.
l liss, ms. Herefordense saee. 1.5. Cod. Capit. Vigornien. 1,;1. e. -- Trop.
ms. incert, origin. (fragmentum) saee. 12. Cod. Bernen. 620. d. -- Trop.
ma. Mosaeense saee. 1 . Cod. Oxonien. Mise. lit. 340. e.- Ferner in
einigen gedruekten franz6sisehen und englischen Missalien; aufser den von
-- 66 --
11 a. K. rit .Res magne Domine".
a. Rex magne, Domine,
quem sancti adorant semper,
eleison; Kyrie eleisom
c. VivificalldUs est,
I)eus homo simul et ctmcta ;
eleison; Kyrie eleison.
b. Voces nostras tu nobis
digneris hodie,
rex caeli, exaudire;
eleison; lïyrie eleison.
a. 0 hagie infiniteque,
iudex noster,
nostFas preces
suscipe,
eleison ; Cbriste eleison.
b. Fons et origo
c. Qui de supernls descendere
voluisti
propter hominon, que n
fecisti,
eleison ; Christe eleison.
lucis perpetuae,
vita, salus, pax,
aeterne I)omine,
eleison Christe eleiso .
a. Consolator
qui es, fl« nen,
quoqne aime, vivifice,
eleison ; Kyrie deison.
b. Lux de luce,
Deus de I)eo genite,
eleison ; lïyrie eleiso .
c. 0 benigne, suscipe
semper preces nostras,
vocesque supplicantes ;
d. Semper sit tibi gloria,
laus, virtus, potestas
in aeterna saecula;
e. Servos tuos audi piissime,
eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. l l rtialense saec. 10. ex. Cod. Parisin. 1118. A. -- Trop.
ms. S. Martinif?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 887. B. Trop-
ms. S. Aredii Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 903. C. -- Trop. ms.
Martialense saec. !!/ _ . Cod. Parisin. 1139. D. -- Trop. ms. Moissiacense
saec. 11. Cod. Parisin. l 'ouv, acq. 1871. E. -- Trop. ms. l Iarbonense
saee. 12. Cod. Parisin. 778. F. -- biiss, ms. Romanum saec. 15. Cod. Parisin.
Arsen.-000. add. Caelestiu. saee. 15. G (nicht kollationiert).
-- 68 --
Trop. ms. Nonantulense saec. 11. in. Cod. Roman. 1343 (Sessor. 62). A. --
Trop. ms. Nonantulense saec. 11. Cod. Roman. Casanaten. 1741 (C IV 2).
B. -- Pros. et Trop. ms. Italicum (Benedictinum) saec. 11. Cod. Roman.
Vallicellan. C 52. C. -- Trop. ms. Novaliciense saec. 11. Cod. Oxonien.
Douce ms. 222. add. saec. 12. D. -- Trop. ms. Ravennatense saec. ll/l . Cod.
Capit. Mutinen. I 7. E. -- Trop. ms. I vennatense saec. 12. Cod. Capit.
Patavia. A 47. F (nicht kollationiert). -- 1 a 2 semper fehlt C E. h I b, 1
tu pius C, ru sancte D. -- le, 1 Mirificandus es D. -- 2b, 3 salus pater
E. -- 2b, 4 aeterne CDE. m 3a, 2 es animaeD, flamineE; 3a, 3 bonne
aime D. -- 3a fehlt C. -- 3b, 2 de fehlt C E. -- 3c und 3d lauten in
C--E: O benigne etc. wie ira Text der franzSsischen Quellen. -- Vgl. die
Un nderung in der folgenden ummer.
Il b. Kyrie .ex ma e e itor".
Rexmagne, genitor, quemsancti I
adorant semper,
eleison; Kyrie deiso . I
b. Voces nostras tu clemens
digneris hodie,
tex caeli, exaudire;
Kyrie eleison.
c. ¥ivificans nos, crimina nostra
dele, creator,
eleison: Kyrie deiso .
a. 0 hagie patris genite,
iudex noster,
nostras preces
suscipe,
eleison Christe eleison.
I c. Qui de supernis descendere
voluisti
[ propter hominem, quem
fecisti,
I eleison ; Christe deison.
b. Fons et origo
lucis perpetuae,
vita, salus, pax,
aeterae Domine,
Christe eleison.
a. Consolator, qui es b. A patre et verbo
flamen cuncta alens, procedens spiritu%
vivificans,
eleison; Kgrie eleison, eleison Kyrie eleison.
c. Semper sit tibi gloria,
laus, virtus, potestas
per aeterna saecula.
Servos tuos audi,
piissime,
eleison ; Kyrie eleison.
i 69 --
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. I:L Cod. Parisin. 10.508. A. -- Trop. ms.
Albani saee. 12. Cod. Oxonien. Laud. mise. 3.58. B. -- Trop. ms. S.
Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. C. -- Trop. ms. Nivernense
saec. 11. Cod. Parisin. 9449. D. -- Spr iche nieht D dagegen, so w ire zu
vermuten, der Text sei in St. Evronlt, etwa durch Ordericus Vitalis, um-
gedichtet und so nach England gewandert.
12-% Kyrie ,Lux et origo%
a. Lux et origo b. In cuius nutu
lucis, summe Deus. constant cuncta, clemens
eleison; Kyrie eleison, eleisou; Kyrie eleison.
c. Qui solus potes
misereri, nobis
eleison; Kyrie eleison.
a. 0 mundi redemptor
salus et humana,
rex pie, Christe,
eleison ; Christe eleiso .
b. Per crucem redemptis
a morte perenni,
spes nostra, Christe,
eleison ; Christe eleison.
c. Qui es verbum patris,
verbum caro factura,
lux vera, Christe,
eleison Christe eleison.
a. Adonai, Domine, b. Qui maehinam gubernas
Deus, iuste iudex, rerum, aime pater,
eleison; Kyrie eleiso , eleison; Kyrie eleison.
c. Quem solum laus et honor
decet, nunc et semper
eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. Nonantulense saec. 11. in. Cod. Vitt. Eman. 1343 (Sessor.
62). A. -- Trop. ms. Nonantulense saec. 11. Cod. Casanaten. 1741
(C IV 2). B. -- Trop. ms. Eporediense saec. 11. in. Cod. Capit. Eporedien.
60. C. -- Trop. ms. S. Benedicti Iantuani saec. 11. Cod. Capit. Veronen.
CVII (100). D. -- Trop. ms. Benedictinum (Italicum) saec. 11. Cod. Vallicellan.
C 52. E. -- Trop. ms. Novaliciense saec. 11. Cod. Oxonien. Douce ms.
222. F. -- Trop. ms. Bononiense (?) saec. 11. Cod. Angelic. 123 (B III 18.)
G. -- Trop. ms. Ravennatense saec. VI2. Cod. Capit. Mutinen. I 7. Il. --
Trop. ms. Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F 1V 1 . I.- Trop. ms.
S. Eugenii Senensis (?) saec. 12. Cod. Senen. F VI 15. K. -- Trop. et Pros.
ms. Aquilegiense saec. 15. Cod. Serein. Goricien. L.
-- 70 --
Trop. ms. Mindense saec. II. Cod. Berolinen. Theoi. lat. IV ° II. M.
Trop. ms. Emmeramense anni 1024--:39. Clin. Monacen. I4322. zN. -- Trop.
ms. Emmeramense saec. 1/! . Cire. Monacen. 14083. O. -- Trop. ms.
Emmeramense saec. 12. Clin. l Ionacen. 1484.5. P. -- Trop. ms. Germanicum
saec. 12. Cod. Angelic. 948 (I IV 38). Q. -- Trop. ms. Cremifanense
saec. 12. in. Cod. Cremifanen. 309. tL -- Trop. ms. Ottoburanum saec. 12.
Cire. Monacen. 27 130. S. -- Miss. ms. Secoviense saec. 12. ex. Cod.
Graecen. 479. T. -- Grad. ms. Arnoidi Aquisgranensis saec. 13. in. Cod.
Capit. Aquisgranen. XII. U. -- Trop. ms. Pragense saec. 18/14. Cod. Capit.
Pragen. Cire. 4. X.
Trop. ms. Cameracense saec. 11. Cod. Cameracen. 79 (78). Y. -- Grad.
ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 61 {60). Z. -- Trop. ms.
Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. BodL 765. add. saec. 11. a. -- Miss.
ms. Sarisburiense {?Londinense)saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. b-
Miss. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Cantabrigien. Gg V 24. c.
la, 3 trine et une eleison E G H K. 8tf. lb and lc umgestellt A
B D F Q T U. -- lb, 2 constat cunctos A {constant} E G H K L (cuncta);
cuncta simul A L Q R T, cuncta vobis B C D F P, cuncta Deus U Y Z,
c mcta semper H I c. -- Ic, 1 potens B F G H K. -- lc, 2 miserere B
D--N P Q X Y; statt nobis: semper G, Deus I T Y Z. -- lc, 3 Criste
eleison K. e. E. -- In E G lautet 2a: Ad cuius vocem omnes sancti
clamant eleison. Als Str. 2b dient alsdann Str. 2a und als 2c Str.
Str. 2c fehlt. -- Str. 2a und 2b umgestelit A--D F K. -- 2a, 10 Deus
Y Z. -- 2a, 2 et salus humana Y Z, salus et hominum F cunctorum et
factor a b c. -- a, 3 Christe fehlt G; nostri Christe a, nostri benigne b,
nobis rex c. -- Str. 2b und 2c umgestellt I I--Q U X. -- Strophenfolge in
E I T: 2c, 2a, 2b. 2b, 1 redempti C E G H K c, redemptus P.--
2b, 3 statt spes nostra: tex G, rex pie a b c. -- 2c, 2 verbum feblt X;
salus et httmana a b. -- 2c, 3 Christe Deus el. X.- Str. 3a und
umgestellt G H U. -- 3a, 3 iudex iuste B D I S Q; Deus magne pater
T. -- Str. 3b fehlt K. -- 3b, 1 machinas E G 1 L; gubernat A B,
gubernans D. -- 3b, 2 summe pater T. -- 3c, 1 Qui s,-,li D, Cul soli F
I T; Quam salus laus 1 1; solus S; solum Deum laus R; solum honor et
regnum Y Z.
Die Strophengruppe a--c and 3a--c zeigen eine bedeutende Ab-
weichung in den englischen Quellen, weshalb vorstehender Tropus in der
englischen Fassung etzt vigens folgen mSge; nur merkwiirdig, dafs
drei engliscbe Quellen (a b } ira Unterschied von allen anderen der vor-
stehenden, wohl urspriinglichen Form treu blieben. Umgekehrt folgt e inc
franzSsische Quelle {in der n ichsten N'ummer unter b} nebst dem Prosular.
Aniciense {]er englischen Form.
12 b. Kyrie »Lux et 0rigo".
a. Lux et origo
lucis, summe Deus,
eleison ; Kyrie eleiso .
b. In cuius nutu
constant cuncta, semper
eleison ; Kyrie deiso .
c. Qui solus potes
misereri, nobis
eleison; Kyrie eleison.
-- 71 --
a. Redemptor hominum
et salus eorum,
benigne nobis
eleison ; Cl riste eleison.
.)
b. Per crucem redemp»i
a morte perenni
te exoramus,
eleison ; Christe eleison.
e. Qui es verbum patris,
sator pietatis,
lux veritatis,
eleison Christe eleison.
a. Paraelite, sl»iritus b. l Iedicina nostra et
sancte, I)eus, nobis misericordia,
eleison; Kyrie elei o , eleison; Kyrie eleison.
c. Trinitas et un,tas
sancta, nostri semper
eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. mise. 358. A. --
Trop. ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. B. -- Tr,)p.
ms. Glastoniense (?Çantuariense) saec. 11. (et 1'2.). Cod. Londinen. Cal,g.
A XIV (I. Pars). C. -- Trop. ms. Cicestrense saec. 13. Cod. Coll. Un,v.
Oxonien. 148. D. -- Antiphon. ms. S. Petri Gloucestrensis saec. 17,. C,,d.
Coll. Iesu Oxonien. E 10. E. -- Trop. ms. Vigorniense saec. 1P,. Cod. Cap,t.
Vigornien. 160. F. -- Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigien. Add.
710. G. -- Grad. ms. Heretbrdense saec. 14. Cod. L(,ndinen. Harl. 396.5. H. --
Miss. ms. }lerefordense saee. 14. ex. C,)d. C,)ll. Un,v. )xonien. 78. A. I. --
Miss. ms. Heretbrdense saec. 15. Cod. Cap,t. Vigornien. 161. K. -- Grad.
ms. Sarisburiense saee. 14. in. Cod. )xonien. Rawl. lit. d. 3. L. -- Grad.
ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Oxonien. Hatton. 3. M. -- Grad. ms.
Sarisburiense saec. 15. Cod. I_ondinen. Lansd. 46'2. N. -- Grad. m . Saris-
buriense saec. 15. Cod. L,)ndinen. Nero E VIII. O. --Miss. ms. 8aris-
buriense saec. 15. Cod. Rossian. VIII 213. P. -- Miss. ms. Sarisburiense
saec. 15. Cod. Oxonien. Barlow. 1, ( . -- Miss. ms. Sarisburiense . aec. 15.
Cod. Vatiean. Pal. 501. R. -- Miss. ms. )xoniense anni 1384. Clm. M-nac n.
705. S. -- Grad. ms. Norwicense saec. 15. Cod. Londinen. Add. 17001. T. --
BI,ss. ms. Norwieense saec. 15. Cod. L«mdinen. Add. 25588. U. -- Miss.
ms. Londinense saec. 15. Cod. Londincn. Arund. 109. X. -- Miss. ms.
Lincolniense saec. 15. Cod. Londinen. Add. 11414. Y. -- 51,ss. ms. Dunel-
mense saec. 15. Cod. Oxonien. Laud. mise. 302. Z. -- Grad. ms. Eboracense
saec. 15. Cod. Oxonien. Lat. lit. b. 5. a. -- Miss. ns. S. Barbarae in Algia
saec. 12. Cod. Sangenovefian. 96 (BB1 fol. 7). add. saec. 13/14. b.
la, 1 Forts et or,go C F Y. -- lb, 2 cuncta constant L N Q R T,
cuncça constat M; cuncta clemens A B C S Y. -- le, 1 potens G M N a;
le, 2 miserere L a. -- 2a, 1 omniumF--I L--OTU a. -- 2b und c um-
gestellt A B b. -- 2e, 1 redemptis B. -- 2c, 2 auctor pietatis b. -- 3a, 1
Spiritus alme a. -- 3a, 2 aime Deus C O P S T Z. -- 3c, 1 Te un,tas K. --
3c, 2 sancte Deus nobis E H I K b; sancta nobis semper A B.
Der Text dieses Tropus findet sich auch ira Prosularium Aniciense
U. Chevalier. Bibi. Lit. V, p. 34 sq.).
-- 72 --
a. Kyrie,
Deus sempiterne,
vita vivens in te,
eleison.
13. Kyrie Dens sempiterne.
c. Kyrie,
pater increate
necnon ingenite,
eleison.
b. Kyrie, rex immense,
sceptrum tenens imperiale
eleison.
a. Christe, cuius dextera [ c. Christe, index, ubique
condita sunt omnia, I spes tuae familiae,
eleison, eleison.
b. Christe, altissimi nate
virginisque inviolatae,
eleison.
a. Kyrie,
spiritus clarificans
repletos caligine,
eleison.
b. Kyrie, paraclite
procedens ab utroque,
eleison.
c. Kyrie,
septiformis gratiae
praepotens in munere
d. Petimn%
reple nos charismate.
quos purgasti crimine,
e. 0 fidelium advocate,
eleison.
Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 887. A. --
Trop. ms. 8. Aredii Lemovieensis saec. 11. Cod. Parisin. 903. B. -- Trop.
ms. S. Leonardi Lemovicensis saee. 13. in. Cod. Parisin. 1086. C. -- Trop. ms.
ammaglorianum saec. 11. in. (Jod. Parisin. 13252. add. saec. 11. D. --
Trop. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Parisin. 9449. E. -- Trop. ms. Nivernense
saee. 12. Cod. Parisin. lqouv, acq. 1235. F. -- Trop. ms. l |oissiacense
saee. 11. Cod. Parisin. lgouv, acq. 1 71. add. saec. 12. G. -- Grad. ms.
Cameracense saec. 12. Cod. Cmeracen. 61 (601. H. - Trop. ms. Crnotense
saec. 13. Cod. Angel. 435 (D V 3.). I. -- Grad. et Trop. ms. Parisiense
(? Remense) saec. 1"4. Cod. Commun. Assisien. 695 K. -- Grad. et. Trop. ms.
Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemovicen.
Barbarae in Algia saee. 12. Cod. Sangenovefian. 96 (BBI. fol. 9) add.
saec. la/la.
Collect. ms. Anglicum (?) saec. Il/le. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII.
1 '. -- Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2. B IV. O. --
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Oxonion. Laud. misc. 3-58. P. -- Trop.
-- 73 --
ms. 8. Albani. 9 ffragmentum) saec. 14. Cod. Oxonien. Lat. lit. a 6. Q. --
Grad. et Trop. ms. Vigorniense saee. 13. Cod Capit. Vigornien. 160. R. --
Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Univo Cantabrigien. Add. 710. S. --
Grad. ms. Ronetonense saee. 14. Cod. Londinen. Harl. 622. T. -- Miss. ms.
Norwicense saec. 14. Cod. Londinen. Add. '2.5588. U. -- Miss. ms. Lincol-
niense saec. 15. Cod. Loudinen. Add. 11414. X.
Colhct. ms. Monasterii Infefioris saee. 10. Clin. Monacen. 27300. add.
saee. t/ts. Y. -- Grad. ms. Secoviensc saee. 12. Cod. Vindobonen. 13314.
Z. -- Miss. ms. Claustroneoburgense saec. 14. Cod. Claustroneoburgem
614. a. -- Trop. ms. Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34. b. --
Ferner in verschiedenen gedruckten ff a n z 5 s i sc h e n Missalien, welche ira
Repert. Hymnolog. Chevaliers unter Nr. 4508 verzeichuet sind; wir ffigen
dense|beu noch bei Miss. Lemovicense imp. ahsque [15407]. -- a ist nicht
kollationiert.
la, 3 vivens vitae F K L R, vivens in se I Y Z. -- le, '2. Deus increate
A Z; ingenite M. -- le, 3 increate bL -- 8trophenfolge: 2c, 2b, 2a B C
M X.-- 2a, 1 Christe per quem a patte Z. -- 2b, 1 altissime C G H U. --
2b, 2 virginique B; virginisque imperiale D, immolatae L.- Str. 2c lautet:
Christe qui nos proprio I redemisti sanguine D E F H I K L l I O--R T X Y. --
3a, 2 vivificans B--L Y Z b. -- 3a, 3 repletis B G, reple nos carismate
L, et corda purificans D Y Z. -- 3b, 1 Kyrie spiritus paraclite S. 3c, 3
praepotens mirifice in munere E. 3c, 4 sqq. bis , chlufs fehlen C.- 3c, 4
Quaesumus A; statt Petimus: Sacro H. 3c, 6 purger a E. 3c, 70
fehlt R; der Vers fehlt , . -- Melodie in allen Quellen, ausgenommen M S
[Y X Z; nach derselben ist Str. 3a parallel zu 3c, 1--3 und zu 3d, 1--3.
14. Kyrie »Pater ereator".
a. Pater, creator omnium,
tu theos ymon,
nostri pie
eleison ; Kyrie eleiso .
b. Tibi laudes coniubilantes,
regum rex pie,
oramus te,
eleison; Kçrie eleiso .
c. Laus, virtus, pax et imperium
cul est semper
sine fine
eleison ; Kytie eleison.
2o
a. Christe, rex unice,
partis almi nate,
coaeterne,
eleison ; Cbriste eleison.
b. Qui perditum hominem
salvasti de morte
reddens vitae,
e|eison; ('hriste eleison.
c. Ne pereant pascuae
oves tuae, Iesu
pastor bone,
eleison; ('hriste eleison.
m 74 --
a. Consolator spiritus,
supplices )mas te
exoramus,
eleison; Kyrie deison.
b. Virtus uostra, Domine,
arque salns nostra
in aeternnm,
eleison; Kyrie eleison.
c. Distributor gratiae,
vitae dona nobis
tribue misertus
nostrique tu digneris
eleison ; Kyrie eleison.
Trop. ms. "Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. [Link]. 775. add. saec. 11.
A. -- Collect. ms. Anglicum saec. 1/12. Cod. L«»ndinen. Reg. 8 C XIII. B. --
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. misc. 358. C. -- Trop.
ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. D. -- Trop. ms.
CicestTense saec. 13. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 14, . E. -- Trop. ms.
Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. [Link]. 160. F. -- Miss. ms. Vigorniense
saec. 15. Cod. Cantabrigien. Ee V 13. G. -- Miss. ms. Sarisbnriense
{?Londinense) saec. 17,. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. H. -- Trop. ms.
Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigien. Add. 710. I. -- Grad. ms. Ronctonense
saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 622. {Nur Incipit). K. -- Mis. . ms. Oxoniense
anni 13 4. Clm. M«,nacen. 705. L. --- Grad. ms. Herefordense saec. 14.
Cod. Londinen. Harl. 3965. M. -- Miss. ms. H refordense saec. 14. ex.
Cod. Coll. Unir. *x«,nien. 7, A. N. -- Miss. ms. Hieretbrdense saec. 15.
Cod. Capit. Vigornien. D I. O.- Grad. ms. Sarisburiense saec. 14. in. Cod.
(*xonien. Rawl. lit. d 3. P. -- Grad. ms. Sarisburi nse saec. 15. Cod.
Oxonien. Hatton. 3. Q. -- Grad. ms. arisburiense saec. 15. Cod. Londinen.
Nero E VIII. R. -- Grad. ms. 8arisburiense saec. 15. Cod. Londinen. Lansd.
462. S. -- Miss. ms. 8arisburienso saec. 14. Cod. Bononien. 2565. T. --
Miss. ms. 8arisburiense saec. 15. Cod. Vatican. Palat. 501. U. -- Miss. ms.
arisbnriense saec. 15. Cod. Rossiau. VIII 213. X. -- Miss. ms. Sarisburiense
aec. 15. Cod. Cantabrigien. Gg V :24. Y. -- Miss. ms. Lincolniense
saec. 15. in. Cod. Londinen. Add. 11414. Z. -- Miss. ms. Dtmelmense
saec. 15. Cod. Oxonien. Laud. misc. 302. a. -- Miss. ms. Dunelmense
saec. 15. Cod. Oxonien. Barlow. 1. add. saec. 16. b- -- Grad. ms. Norwi-
cerise saec. 15. Cod. Londinen. Add. 17001. C. -- Miss. ms. Igorwicen. e
saec. 15. Cod. Londinen. Add. 255 . d. --Miss. ms. L«»ndinense saec. 15.
Cod. Londinen. Arund. 109. e.
Trop. ms. Moissiacense saec. ll. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1. 71. f. --
Trop. ms. Chmiacense saec. 11. Cod. Parisin. 1087. {Nur Incipit). g.-
Trop. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Parisin. 9449. h. -- Trop. ms. Niver-
nense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235. i. -- Trop. ms. S. Ebrulphi
saec. 12. Cod. Parisin. 10508. k. -- Trop. ms. ammaglorianum saec. 12.
Cod. Parisin. 13252. 1. Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin.
778. m. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense saec. 13. Cod. Commun. Assisien.
695. n. -- Trop. ms. Carnotense saec. 13. in. Cod. Angelic. 435. (D V 3}. o. --
Miss. ms. S. Barbarae in Algia . aec. [12. et] lsh . Cod. Sangenovefian. 96
{BBI fol. 7). p. -- Miss. ms. Senonense saec. 14. in. Cod. Londinen. Add.
30058. q.
Trop. ms. S. Arnulfi Metensis saec. 12. in. Cod. Meten. 452. r.-
Grad. ms. A noldi Aquisgranensis saec. 13. in. Cod. Capit. Aquisgranen.
XII. s. -- Pros. et Trop. me. Pragense saec. 15. Cod. Mus. Bohem. XIII.
E $ (nur die a-Strophen). .
Trop. ms. Eporediense saec. 11. in. Cod. Capit. Eporedien. 60. u. --
Trop. ms. Modoetinum saec. ll. Cod. Capit. Modoetin. 76. x. -- Trop. ms.
l ovaliciense saec. ll. Cod. Oxouien. Douce ms. 222. y. -- Trop. ms.
Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34. z.
la, 1 fehlt n. -- la, 1 De, s creator K P Q R T U X Z t c d e p,
Iesu redemptor omnium B f--i | ni o q n y, Iesu redemptor yphielon r.
1 a, 2 ac pie tex o theos n; ke theos rl theos imas o; pater immen. e p.
1 b, 2 rex requin magne O, tex . empiterne p rex magne C--F H M N T
Z c ¢| e k q, rex Christe B G P--S U Y b f h i I In n r u x y z.
lb 3 canamus In; te exoramus n, te fehlt o. le, 1 et fehlt H q. --
le, 2 qui est i, cuius est f In, cui es n. -- Strophe 2a iautet lu f und m:
Chri. te rex tuere I hmtc gregem emptum hoc greg empt«, ri sanguine tuo I aet rne
aeterno f eleison. 2a, 2 aime a i, aime ante N. -- 2a, 3 coaeterni l.
2b, 2 a morte | n; de fehlt X. -- 2b, 3 tex aeterne eleison y. -- 2c, 1
Que pereant c. -- '2c, 2 Chri. te z. -- 3a, 1 Kyrri sother hagie A B A f
h i |--o q r t u x y z, Kyrie paraclite | . -- 3a 2 supplices te nunc
mente f ni, supplici te corde p. -- :;a, ô pie exoram s h i; nostra te
precamur n. -- tr. 3b thhlt H.- Strophe 3b lantet in h i: Virtns uostra
omnium salusque perfecta aime te precamur (alme deprecamur bi; in 1:
Virt s nostra arque salus aeterna rex pie clementissime: in r: Virtus nostra
omnium Deus aime pie arque sah s eleis«,n; in y: Virtus nostra salus
sempiterna nobis miserere eleison: in p: Font et origo boni purgat,.,r
scelerum plebi tuae eleison. -- 3b, 1 Domine t hlt U. -- 3b, 2 salus vera
A. -- 3b, 3 es in ¢|. -- 3c, 1 8umme Deus et une (ime G I X B G
P--Y t c--f h i I In u--z; Trine Deus et une A n o ¢| r Virtus nostra
Domine p; gratiae kyrie B. -- 3c, 3 tribue et benignus n»st C--F H I
L--O b k q; trib e eleison B. -- 8c, 3 sq. misertusque nostri 1 . -- 3c, 4
nostri tnt In r, Domine tu h i: iam digneris n; digneris nunc beniffne eleis,,n
f In, tu digne eleison o, tu digneris fehlt L.
Aufser den gedruckten englischen Missalien weisen auch zwei franzS. i«che
diesen Tropus auf; Mis. . Maioris Monas erii imp. Turonibu 1508 nnd
Lemovicense imp. [1. 40]. Die Mel,die i. t fiir je drei . trophen immer
die gleiche; 3c, 3 repetiert die Mclodie von 3c, 2.
a. Kyrie, rex, genitor
ingenite
vera essentia,
eleison.
a. Christe, qui perfecta
es sapientia,
eleison.
15. Kyrie tex genitor.
1.
c. Kyrie, qui nos tuae
iinaginis
signasti specie,
eleison.
b. Kyfie,
luminis fons
et rerum conditor,
eleison.
2.
] b. Christe, lux oriens,
per quem sunt omnia,
{ eleison.
c. Christe, Dei forma,
humanae particeps,
eleison.
a. Kyrie,
spiritus vivifice,
vitae vis, eleison.
c. Kyrie,
expurgator scelerum
et largitor gratiae,
b. Kyrie,
utriusque vapor, in
quo cuncta, eleison.
d. Quaesumus
propter nostras offensas
noli nos relinquere,
e. 0 conso|ator
do|entis animae,
eleison.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. A. --
Trop. et Grad. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. Misc. 358. B. --
Trop. et Grad. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. C. N
Trop. ms. Can uariense ?Glas oniense) saec. 11. [et 12.]. Coà. Lo àinen.
Calig. A XIV {I. Pars). D. -- Trop. ms. Cicestrense saec. 13. ex. Cod. Coll.
Unir. Oxonien. 148. E. -- Grad. et Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Coà.
Capit. Vigorniên. 160. F.- Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigien.
Add. 710. G. -- Miss. ms. 8arisburiense (?Londinense) saec. 13. Coà. Arsen.
135. H. -- Grad. ms. 8arisburiense saec. 14. in. Cod. Oxonien. Rawl. lit.
d. 3. I. -- Miss. ms. Sarisburiense saec. 14. Cod. Bononien. 2565. K. --
Miss. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Rossian. VIII. 213. L. -- 51iss. ms.
Sarisburiense saec. 1.5. Cod. Vatican. Palat..501. 5I. -- Miss. ms. Saris-
buriense saec. 1.5. Cod. Oxonien. Barlow. 1. '. -- Miss. ms. Sarisburiense
saec. 15. Cod. Londinen. Lansd. 462. O. -- ] iiss. ms. 8arisburiense saec. 15.
Cod. Cantabrigien. Gg V 24. P. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod.
Oxonien. Hatton. 3. Q. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 1.5. Coà. Londinen.
lçero E VIII. R. -- Grad. ms. Norwicense saec. 1.5. Cod. Londinen Add.
17001. S. -- Miss. ms. Norwicense saec. 15. Cod. Londinen. Add. 25588.
T. N Miss. ms. Lincolniense saec. 1.5. Cod. Londinen. Add. 11414. U. --
51iss. ms. Londinense saec. 15. C,,d. Londinen. Arund. 109. X.- Miss.
ms. Dunelmense saec. 1.5. Cod. Oxonien. Laud. Misc. 802. Y. -- ]$Iiss. ms.
Oxoniense anni 1384. Clin. Monacen. 705. Z. --Grad. ms. Herefordense
saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 39 5. a. -- Miss. ms. Herefordense saec. 14.
ex. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 78. A. b. Miss. ms. Herefordense saec. 15.
Cod. Capit. Vigornien. 161. e.
Trop. ms. Nonantulense saec. 11. in. Cod. Roman. Vilt. Eman. 1343
(Sessor. 62). d. -- Trop. ms. Nonantulense saec. 11. Cod. Bononien. 2824
e. -- Trop. ms. Nonantulense saec. 11. Cod. Casanaten. 1741 (C 1V 2). f. --
Trop. ms. Novaliciense saec. 11. Cod. Oxonien. Douce 222. g. --Trop.
ms. Casinense saec. 1'). in. Cod. Casinen. 546. h. -- Trop. ms. BobbietL«e
saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. i. -- Trop. ms. Troiannm saec. 12. Cod.
Neapolitan. VI G Z 4.
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508 k. Mies. ms.
Carnotense saec. 12. Apographum in Collect. ms. saec. 17. Cod. Parisin.
9497.1. -- Trop. ms. Caraotense sae . 13. in. Coà. Angelic. 4: 5 (D V 3). m. u
Miss. ms. S. Barbarae in Algia saec. 12. Cod. angenovefian. 96 (BBI fol.
7). n. -- Grad. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. Cod. Lemovicen. 2
(171. o.
Ferner in gedruck en Iissalien a fser den von Chevalier CRepert. Hym-
nol. l 'r. 17448) erw hnten imMiss. Herefordense imp. Rotomagi 1502; Miss.
Lemovicense imp. [1.540]; Grad. Sarisburiense imp. Parisiis 15; 2.- Nur da«
Incipit ira: Ordin. ms. Oseniense saec. 13. ex. Cod. Oxonien. Rawl. C. 939. --
77
Grad. ms. Ronctonense saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 622. -- Ordin. ms.
Berkingense saec. 15. Cod. 12o11. Unir. Oxonien. 169. -- Die Variauten aux
o und e sind iibergangen.
I a, 1 rex gentium 1.- 1 a, 3 assistentia Y.- lb, 3 verusque conditor
N, rerumque G I L M O Q S T X Y. -- le, 2 imagini g. -- Strophen-
folge: 2b, 2a, 2c A B C; 2c, 2a, 2b SZ i; 2c, 2b, 2aE H--RT--¥.--
2a, 1 aq. qui es patris sapientia a b c n. -- 2b, 1 lu_x oriens fehlt n. --
b, 2 continens omnia g. -- 2c, 1 forme T, formam d, in Dei forma h. --
2 c, 2 continens omnia g ; humanae conditor i. -- . a, 2 fons mirifice Y
vivificans D If b c n. -- 3 a, 3 quaeque bona eleisou If b c n ; via lu_x eleiso
n
g; vis fehlt d. -- 3 b, 2 sq. sanctum pneuma procedens ab utroque a b c n. --
2,b, 2 utriusque amor T U, utriusque donum d f--l. -- 3b, 3 cuncta suut
B D F. -- tr. 3c fehlt N. -- 3c, 2 expugnator I, expurgatos d; celerum
Q X. 3c, 3 largitor veniae m. -- . d, i Omnes K, Petimus A B C. --
3d, 2 nostra scelera H; nostras propter n; offensa nostra g. -- :Je, 1 «»
fehlt U X Y. -- 3e, 3 eleison eleison B D F i. -- bIelodie vou 3a 3%
dle von 3 e iihnlich jener von 1 a; 3b und : d haben je eine besondere Melodie.
16. Kyrie ,,Conditor kyrie".
1.
e..Ne sinas perire
facturam tuam,
sed clemens ei eleison,
Kyrie eleison.
b. Tu nostra delens
crimina, nobis
incessanter eleison,
K jrie eleison.
a. Comlitor, kyrie,
omnium ymas
creaturarum eleison,
Kyrie eleison.
a. Christe, patris uniee,
natus de virgine,
nobis eleison,
Christe deison.
a. Spiritus aime,
tua nos replens
gratia eleison,
Kyrie eleison.
b. A patre et nato
qui manas, iugiter nobis
eleison,
Kyrie eleison.
[ c. Ad te hune clamantium
preces exaudiens
plus eleison,
Christe eleiso .
bo l lundum perditum
qui tuo sanguine
salvasti de morte, eleison,
Christe eleison.
3.
c. Trinilas una,
trina unitas
simul adoranda,
d. blostrorum scelerum
vincla resolve, redimens
a morte.
e. 0mnes proclamenms
hune vote dulciflua:
Deus, eleison,
Kyrie eleison.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. 2558 Bodl. 775). add.
saec. 11. A. -- Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. B. --
Trop. ms. . Aibaui saec. 12. Cod. Oxonien. 94 (Laud. misc. 358). C. --
Trop. ms. Cicestrense saec. 13. Cod. C,)ll. Unir. Oxonien. 148. D. -- Grad. et
Tr0jp. ms. . Mariae Vigorniensis saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. E.-
Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Unir. Cantabrigien. Add. 710. F. --
Grad. ms. tterefordense saec. 14. Cod_ Londineu. Harl. 3965. G. -- Mies.
ms. Herefordense saec. 14. ex. Cod. Coll. Unir. Ox nien. 78 A. H. -- Mise.
ms. Herefordeu e saec. 15. Cod. Capit. Vigornien. 161. I. -- Mise. et Trop.
ms. arisburiense (Cautuariense?) saec. 1:3. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135.
K. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 14. in. Cod. )xonien. 15848 (Rawl.
lit. d. : ). L.- Grad ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Oxonien. 4134
[ilatt« u. 3.) l l. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Londinen. Lansd.
4t;2. I . -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Londinen. Nero E VIII.
». -- Mise. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Cantabrigien. Gg V 24. P. --
Miss. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Vatican. Pal. 501. Q. -- Mise. ms.
arisburiense saec. 15. Cod. Rossian. VIII 213. R. -- Mise. ms. Lincolniense
saec. 14. Cod. Londinen. Add. 11414. . -- Mies. ms. Igorwicense saec. 15.
Cod. Londinen. Add. 255 . T. -- Grad. ms. Norwicense saec. 15. Cod.
Londiuen. Add. 17001. U. -- Mies. ms. Londinense saec. 15. Cod. Londinen.
Arund. 109. V. -- Mise. ms. Dunelmense saec. 15. Cod. Oxonien. Laud.
misc. 302. X. -- Miss. ms. Dunelmense saec. 15. Cod. Oxonien. 6374
(Barlow. 1}. Y. -- Miss. ms. Oxoniense anni 1. ' 4. CIm. Monacen. 705.
Z. -- Grad. ms. Eboracense saec. 15. Cod. Oxonien. Lat. lit. b 5. a. --
rdin. ms. Augustin. Osenien. saec. 13. ex. Cod. Oxonien. 12770 (Rawl.
C 939;. b. (hier nur der Anfhng). -- Grad. ms. Au o'ustin. I onctonien. saec. 14.
Cod. Londinen. Harl. 622. c (ebenfals nur der Anfang). -- Collect. ms.
Anglicum saec. L e. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. d. -- Collect. ms.
Anglicum. saec. 15. Cod. Oxonien. 1-3660 (Ra vl. D. 894). e.
Trop. ms. Sammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin. 13252. f. --
Trop. ms. . Ebrulphi saec. ]2. Cod. Parisin. 10.508. g.- Miss. ms. S.
Barbarae in Aigle saec. 12. Cod. Sangenovet an. 96 [I B|. fol. 7). add.
saec. 18 i4. h.
Ferner in den Druckwerken: Mise. Herefordense imp. Rottomagi 1502. --
Mise. Sarisburieuse imp. Parisiis 1527. -- Grad. Sarisburiense imp. Parisiis
1532. '
1 b, 1 dele E I, dele nostra Z. -- l c 1 Kon A Z. -- lc, 2 fracturam
U. -- lc, 3 clementia U. -- 2a, 3 Deus eleison a g. -- 2b, 2 in tuo I.-
2c. 1 clamantum aile Hss. aufser A K. -- 2c, 2 exaudies K L Z, exaudias
C D F I M--Y e. -- 2c, 3 Deus eleison a, nobis eleison I. -- 3a, 2 reple
D--I L--R T--Y d e h. -- Str. 3b fehlt g. -- 3b, 2 manat e; nobis fehlt
S V. -- 3c, 1--3 fehlen B E I K S.-- 3c, I Trinitas sancta F M--R T
X Y Z a e. -- 3c, 3 adorando G. -- 3d, 2 vincula X. -- 3e, 2 dulci sona
F K Z. 3e, 3 semper eleison O. -- Einige Quellen haben eleison
oder Kyrie eleison nach 3c, 3 resp. 3d, 3. -- Str. 3a ha gleiche
l lelodie mit 3c und 3d; 3b mit 3e; graphisch liefs sich dieses schlecht
zum Ausdruck bringen. -- Anwendung rand der Tropus an verschiedenen
Orten an verschiedenen Festen.
-- 79 --
17. Kyrie »0 l ater excelse".
1.
a. 0 pater excelse, sincera mente colende,
eleison; Kyrie eleiso ,
b. lngenitus genitor, quoque pacis amator, eleison
Kyrie eleison.
e. Parce fuis, usion pie eonditor, orbis eleison ;
K .tr'ie eleison.
2o
a. Christe, patris genite, famulorum crimina terge,
cleison Christc eleiso .
b. Purifica mentes, celsi patris unica proles,
eleison ; (_'hr ste eleison.
c. Ut te laudantes reboent concorditer otaries,
eleison ; Christe eleison.
a. l 'ec genitus nec ingenitus, tu spiritus almus,
eleison ; Kyrie eleison.
b. Sed patris et geniti verax sapientia, nostri
eleison; K rie eleison.
c. Suscipe devote clamantes, spiritus, ad te,
K .trie eleison ;
Perpetuae sponsae suboles tuearis ab hoste.
I lam tu Deus unus amande.
Trop. ms. Vintoniense saee. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 77.5. A. -- Trop.
ms. S. Albani saee. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. B. -- Trop. ms.
Vigorniense saee. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. C. -- Trop. ms. S.
Ebrulphi saee. 12. Cod. Parisin. 10508. D. Trop. ms. Troianum saee. 12.
Cod. 1%apolitau. VI G 34. E.
2b Clarifiea voees A, Purifiea voees C, Clarifica voee eaeli patris E.
2e laudantes niteant virtutibes otaries B C D. -- 3a spiritus aime C.
3b vera B--E, eommunio B C D. -- 3e, 2 sq. fehlt B tmd D, dafiir in
C: Et donis veniae eulparum vineula solve I l lostre (!) advocate.
In einigen Hexametern ist die Retouche aus Saint-Evroult erkenntlich.
Vgl. Blume's Aufsatz in: Sitzungsberichte der K. Akademie der Vissen-
schaften in V¢ien Bd. CXLVI; Volstan von Vinchester und Vital von
Saint-Evroult.
!. . [Link] rex splendens.
1.
a. Kyrie,
rex splendens
caeli arce, salve iu ter
et clemens plebi luae
semper eleison: :h lrie eleiso .
b. Hymnidicae
quem turmae
Cherubim laude perenniter
proclamant, incessanter
nobis eleison; Kyrie eleison.
c. lnsigniter
catervae
praecelsae et quibus Seraphim
respondent te laudantes,
nostri eleison Kyrie eleison.
a. Christe, rex altithrone,
ordines angelorum novem
quem laudant incessanter
pulchre,
dignare servis rais semper
eleison ; Christe eleison.
0
b. Christe, quem toto orbe
unica ecclesia hymnizet,
sol, luna, astra, tellus, mare
cui et famulantur, semper
eleison ; Christe eleison.
c. Il»se idem, inclitae
patriae perpetuae heredes
sancti t)mnes digno carmine
proclamant quem ovanter, nobis
eleison ; Christe eleison.
a. ¥irginis piae
lariae o alma proles,
tex regum, benediete
redemptor, eruore
mercatis proprio mortis ex
potestate semper
eleison ; Kyrie eleison.
b. lnsignissime
ingeniti o genite,
ori ne iam expers
et fine, virtute
excellens omnia, catervae
huic tuae clemens
eleison; Kyrie deison.
c. Limpidissime
gloriae sol, iustitiae
arbiter, omnes gentes
districte dum iudices,
turmae, obnixe precamur [te],
tunc astanti clemens
eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. Anglicum(?) saec. il/lu. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. A. --
Trop. ms. 8. Ebruiphi saee. 12. Cod. Parisin. 10508. B. -- Trop. ms. Vigor-
niense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. C. --Trop. ms. Cicestrense
saec. 13. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 148. D. -- Miss. ms.. arisburiense
(?Londinensel saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. E. -- Trop. ms.
Dublinense saec. 14. Cod. Cantabrigen. add. 710. F. -- Grad. ms. Herefor-
dense saec. 14. Cod. Londinen. l:[arl. 3965. G. -- Miss. ms. HerefÇrdense
saec. 14. ex. Cod. Coll. Univ. Oxo]aien. 78 A. H. -- Miss. ms. Herefordense
saec. 15. Cod. Capit. Vigornien. 161. I. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. li.
in. Cod. Oxinien. Rawi. lit. d. 3. K. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 15.
Cod. Londinen. Lansd. 462. L. -- Grad. ms. Sarisburiense saec. 15. Cod.
82 --
a Divisor gratiarum,
paraclite,
oramus te, eleison
Kyrie eleison.
b. Salutarium infusor
unetionum,
sanete spiritus eleison;
Kyrie eleison.
c. Trinitas individua,
unitas
trina, semper veneranda,
d. Maculas nostrorum terge
scelerum
a morte cunctos redimens,
e. Eia, nunc clamemus, Deus,
eleison, eleison.
Trop. ms. Anglicum(?) saec. 11112. ('od. Londinen. Reg. 8 C XIII. A.-
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 19. Cod. Parisin. 10508. B.- Trop. ms.
Troianum saee. 19. Cod. l eapolitan. VI G 34. C. -- 1 b, 2 formans C. --
lc, 1 Tu qui pueribus C. -- le, 2 ereata digneris A C. -- 2b, 1 faetus
C. - 3b, 1 Salvatrium C. -- 3d, 1 Maeulas nostras A. -- 3e, 1 Una
hune eonelamantes Deus A B. -- Die Melodie zeigt, wie aueh der Tex't,
,tellenweise Ungleiehheit in den parallelen Versen.
20. K rie rRegum summe".
a. Regum $llnlmo,
caeli Domin%
imperans ubique,
nos proclamantes ad te
clementer respice
nostrique
eleison; Kyrie eleison.
c. Sanctorum via,
salus et rira,
lux et diadema,
quem veneratur raira
phalanx angeliea
devota,
eleison; lïvrie eleison.
b. Poscentibus opem
tuam misellis
eleison ; Kyrie eleison.
a. Ch iste, cum patre
regnans pari iure,
fons eius gratiae,
roÇamus te corde,
eleison ; Christe elei«on.
c. Yerbnm perenne,
lumen de lumine
solque iustitiae,
salvator benigne,
eleison ; Christe eleison.
b. Redemptio nostra,
eleison ; Christe eleison.
-- 8:3 --
a. Dator vitae,
spiritus aime,
mentibus nostris
te ipsum ingere,
paraclite,
gratiarum munere
nos replens abunde,
eleison; Kyrie eleison.
b. t ui spiras, ubi vis,
eleison; l rie eleison.
Trop. ms. Cantuariense (? Glastoniense)saec. 11. ex. [et 12.]. Cod. Londinem.
Cali . A XIV (Pars I). A. -- Collect. ms. Anglicum(?} saec. lh2. Cod.
Londinen. Reg. 8 C XIII. add. saec. 12. B. -- Trop. ms. Vigorniense saec. 13.
Cod. Capit. Vigornien. lç0. C. -- Trop. ms. . Ebrulphi saec. 12. Cod.
Pari«in. 105O_ . D. -- Trop. ms. Troianum saec.. P2. Cod. lq'eapoli n. VI
G 3-[. E. -- la, 3 imperas E. -- la, 5 dignanter B. -- la, 6 nostraque
E. lc, 4 quam B E, venerantur E. lc, .5 phalansD E; lc, 6 devote
A C E { egen die Assonanz). -- 3a, 7 reple B E. :5c, 4 pie C. 3b, 1
spirans E. -- Die Assonanz auf e und a springt in die Augeu. lin Grad.
ms. Sarisburiense saec. 15. Cod. Londinen. Lausd. 4ç2 steht ein Kyrie
ohne Text mit dem Titel dieses Tropus.
21. Kyrie . 0 tex elemeus".
a. 0 rex elelnellS
rex omnipotens,
eleison.
c. Tu qui solus
CBIICt ll. gubernas,
eleison
b. Conditor pie,
immortalis, eleison.
a. Christe, tuis condonando
nunc crimina
e]eison.
c. E qui protoplasti Adae
mortem vicisti,
eleison.
b. Es qui potens solvere
nexus reatfls,
eleison.
-- 84 --
a. Kyrie, rex Sabamh
nostr et salus Sllllllllfi,
eleison.
b. Kyrie, sanctum neuma
et 0, nobis tu sother,
eleison.
Trop. Glast,niense {Cantuariense) saec. 11. ex. [et 12]. Cod. Londinen.
Calig. A X1V {Pars II. A. -- Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit.
Vigornien. 160. B. -- Miss. ms. 8arisburiense (?Londinense) saee. 1:3. ex.
t'od. Parisiu. Arsem 1;5,5. C. -- Trop. ms. Dublinense saee. 14. Cod.
Cantabrigien. Add. 710. D. -- Grad. ms. Herefordense saee. 14. Cod.
Londinen. Harl. 396 3. E. -- Miss. ms. Iterefordense saee. 14. ex. Cod.
Coll. Univ. Oxonien. 7 5. A. F. -- 51iss. ms. Herefordense saee. 15. Cod.
Capit. Vigornien. 161. G. -- 51iss. ms. Lincolniense saee. 1,5. Cod. Lo dinen.
Add. 11414. H. -- liss. ms. Norwicense saee. 1,5. Cod. Londinen. Add.
2,558 5. I. -- Grad. ms. Eboracense saee. 1.5. Cod. Oxonien. Lat. lit. b.
K. -- Miss. tlerefordense imp. l otomagi 1502 (nicht kollationiert).
Trop. ms. Sammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin. 13252. add.
saee. 12. L. -- Prosar. et Trop. ms. Parisiense saee. 1: . Cod. Commun.
Assisien. 69,5. M. -- .Miss. ms. S. Barbarae in Algia saee. [12. et]
Cod. 8angenovefiam 96 {I¢BI. lb/. 7). N.
la, 2 o rex N. -- lb, 1 pius N. le, 2 gubernans F. -- 2a, 2 tu
crimina H N. -- 2b, 1 Et qui E 1 Os qui F; pores G K M. -- 2b,
nexus eteatus 1!) C; reatus fehlt N. -- 2e, 1 Tu qui N, Ut qui G; proto-
plausti C, protoplaustum D. --- 2e, 2 morte E F; salvasti D. -- 3a, 1
Kyrri A B D--Il K N. -- 3a, 2 nostra ens K M; summa salus E--H K
M N, virtus summa L .M. -- : b, 1 Kyrie o sanctum A B I; sancti
sanete H N; neupma B G I, nepma L. -- b, 2 et on I, esto C L 51; tu
semper sother LM: tu sorbet fehlt N. 8tr. ;Je antet in L M:
Kyrie, athanatos, laus et deeus
hag'ios, panthon crathon, honor et virtus tibi,
o theos Emanuel. Deus, in aeteruum sit. Amen.
Es fehlt aber in M: panthon eraton uud [vit]tus tibi Deus. -- 8c, 1 d fehlt
D K M; pacyron C, [Link] F, patioron A B D E G K M N. -- 3e,
panton craton E F G, christon crathon A--D H--K M N. -- : c
entheos E F G. -- 3c, 4 ymas eleison F ymas in aeternum sit Amen
eleison A G H I N. Den 8ilbeu nach w/ire 8tr. 3b der 8tr. 3a parallel;
die Melodie hingegen zeigt Parallelismus zwischen 8tr. 3a und 3c, wobei
3c, 3 die Melodie von 3c, 2 repetiert.
22. Kyrie .,Summe Deus pater".
a. Samme Igeu.q, pater,
quem chorus angelorum iaudat
indesinenter, nobis
eleison; A- jrie eleison.
b. Rex regam excelse,
caeiorum opifex immenze,
nobis, oramus, pie
eleison Içyrie eleison.
-- 85 --
c. Fons indeficiens
vi[ae cunctorum et animae
sator plus humanae,
eleison ; Kyrie eleiso .
a. Christe, splendor aeternae
lucis, imago
vera patris
verbum, virtus, sapientia
prolesque coaequalis,
eleison ; Christe eleison.
2o
b. Naturae mirabilis
factor humanae,
rex aeterne,
reparatorque pereuntis,
clementissime nobis
eleison ; Christe eleiso .
c. Ne pereant, benigne
redemptor Iesu.
in aeternum,
propret quos mortis exsolvisti
pretium sacrosanctum,
eleison ; Christe eleison.
a. Coaeterne pa ris verbique b. Consolator sancte maerenti m,
compar, spiritus paraclite, robur mentium infirmarum,
septiformis subtilissime tuorum benignus adesto
dis ributor gratiae, precibus famulorum,
eleison; Kyrie eleiso , eleison; Kyrie eleiso .
c. Amator puritatis internae,
mac las terge mentis nostrae,
tuae nostris dona gratiae
pectoribus infunde,
eleison: Kyrie deison.
Miss. ms. Sarisburiense {?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. A. -- Trop. ms. Pragense saec. la]14. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. B. --
Grad. ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. C.-
la, 1 Deus noster B C. -- la, 2 angelorum eanit B C. -- 2b, 1 Facturae
C. -- 2c, 1 pereat C. -- 2c, 4 propter quod A. 3c, 1 aeternae A. --
Chevalier publizierte den Text aus dem Prosul. ms. Aniciense ca. ann. 1550
gute Dichtungen in biihmischen Que|ien sind meist aus Frankreich entlehnt,
und demnach soilte man diesen Tropus auch in .iteren franziisischen
Quellen vermuten; bis jetzt aber rand sich keine solche. -- Ira Graduale von
Hereford {Cod. Londinen. Harl. 3965) ist der Tropus zitiert ohne Mittellung
des ganzen Textes.
23. Kyrie ,Theorieam practicamque".
I.
a. Theoricam practicamque c. Spiritusque paraclite,
vitam regens, Deus pater, hic nobis psallentibus
eleison; Kyrie eleison, eleison; Kyrie eleison.
m 86 --
b. Geniteque Christe,
qui es patri carus,
eleison ; Kyrie eleison.
a. Vindex es qui mali
et largitor boni.
eleison ; ¢'briste eleison.
c. Caeli o plasmator
et terrae tu factor,
eleison; Christe deison.
b. Tuque, qui cure patre
vernas cuncta, Christe,
eleison; Christe eleison.
a. Eia, nunc
catervatim dicite :
nobis, Christe, eleison;
Kyrie eleison.
b. Ut Deo
placeamus nos modo
canentes eleison,
Kyrie eleiso .
c. Caelicis
suffragari gaudiis
aestuans plebs proclamat,
d. Ut suis
delictis indulgeat
Deus, Dei genitus;
e. Et ut queat caeli
gaudia adipisci,
dicat : eleison ;
Kyrie eleison.
Trop. ms. Aeduense saec. 1°111. Cod. Parisin. Arsen. 1169. A. -- Trop.
ms..q. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 8._',7. B. -- Trop.
ms. S. Aredii Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 903. C. -- Trop. ms.
31oissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1 71. D. -- Trop. ms. Clunia-
cerise saec. 11. Cod. Parisin. 1087. E. {nur Incipit}. -- Trop. ms. Nivernense
saec. 11. Cod. Parisin. 9449. F. -- Trop. ms. Nivernense saec. I2. Cod.
Parisin. Nouv. acq. 12:35. G. -- Trop. ms. Martialense saec. 11/12. Cod.
Parisin. 1139. H. -- Trop. ms. Sammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin.
13252. I. -- Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. K. --
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 132-52. L. -- Pros. et Trop.
ms. Parisiense saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 695. L%
Trop. ms. "Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. M. --
Collect. ms. Anglicum (?} saec. 11/12. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. N. --
Trop. ms. Novaliciense saec. 11. Cod. Oxonien. Douce ms. 222. O.
Als Einleitung in O: Rex aime, cunctipotens, aeterne, nostri eleison. --
1 a, 1 vom Anfangsworte fehlen die drei ersten 8ilben L ; patri qnamque H. --
la, 2 regnans F, reges G. -- lb, 1 Veniteque M. -- lb, 1 sq. Christeque
parti 1 . -- 1 c, 1 paraclitus C D. -- 1 c, 2 hinc B M. -- Str. 2 a lautet in
1 O: Cunctorum es factor et pins largitor, eleison; ebendort 2c: Vindex
es in malis et largitor honis {boni N}. -- 2a, 1 est D I-l; malis B C H I;
malns D; in malis K L, est qui nobis F G. -- 2a, 2 bonis C D H I K,
bone B. -- 2b, 1 Teque B N O; qui fehlt I. -- 2b, 2 vernans B C F G I
-- 87 --
K O, mernans D; cuncte B; Christe fehlt H; cuncta creans I. -- 2c,
plasmaecor D, plastor cor C. -- Str. 2c in F G L: Cunctorum es factor et
pins adiutor (cfr. Note z E Str. 2a ans N O). -- 8tr. 3b in N: Ut Deus I
cunctipotens misertus I sit nostri, eleison. -- 3b, 1 Et Deus D G M N; Et
ut Deo O. -- 3b, 2 modo fehlt A L . -- 3b, 3 cantemus C D H K.-- 3c, 1
Felicis N, Felicibus O, Caelici D G. -- 3c, 2 gaudiis adipisci O. -- 3c, 3
aestuat H; plebs dicat O; proclamans H, proclamet A L 2. -- 3d, 1 In suis
F, sui B, tuis C D H. -- 3d, 3 Deus Deus C D H; Dei filius I L. -- 3e, 1
Et fehlt K N; Ut utM; caelo D; Et usque ad caeli K.- 3e, 2 gaudium D
E G H I K. -- Melodie von 3a --- 3c uuoE 3oE, vou 3b ihn[ich der von
3e, was graphisch nicht gut ausgedriickt werdeu konnte.
24. Kyrie .,Summe Deus".
Sunarne Deus,
qui ctmct
eleison; Kyrie eleiso .
c. Nos placido
vultu videas,
eleison; Kyrie eleison.
b. t ui regis arces
aethereas,
eleison; A rie eleison.
a. Tu, Christe, patiis c. Praesentem iuva
8peculunl,
eIeison ; Christe cleison.
b. Qui reformasti
saeculum,
eleison; Christe eleison.
populum,
eleison ; Christe eleison.
a. Qui procedis
ab ulroque, flamen,
eleison; KÇrie eleison.
c. Assis nobis
pius et solamen,
Kyrie,
Trop. ms. Cameraeense saec. 11.
ms. Cameracense saec. 12. Cod.
b. Es amborum
amor et spiramen,
eleison; KÇrie eleison.
d. Peccatorum
dona medicamen,
eleison.
Cod. Cameracen. 79 (78). A. --Grad.
Cameracen. 61 60). B. -- Trop. ms.
Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1871. add. saec. q*.. C.-
Trop. ms. 8. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10.50 5. D. Trop. ms.
Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778 E. -- Trop. ms. Carnotense saec. 13.
Cod. Roman. Angelic. 435 (D V 3). F. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense
saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 695. G. Trop. ms. S. Leonardi
Lemovicensis saec. 13. Cod. Parisin. 1086. H. -- Pros. et Trop. ms.
-- 88 --
Claromontense saec. 1.5. Cod. Claromonten. 57. I. -- Miss. ms. S. Frambaldi
ilvanectensis saec. 1.5. Cod. Sangnoveflan. 1297 {BBI IV ° 4.3). K.
Trop. ms. S. A]bani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. misc. 358. L. --
Trop. ms. Gla «toniense {?Cantuariense) saec. 12. Cod. Londinen. Calig A
XIV {Pars Il.l.M. - - Trop. ms. Vigrniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornieu.
160. N. -- Grad. ms. Herefordense saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 396.5. O. --
l li«s, ms. Herefordense saec. 14. ex. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 78 A. P. --
Mi. s. ms. Herefordense saec. 15. Cod. Capit. Vigrnien. 161. Q.
Trop. ms. Troianum saec. 12. Cod. lqeapolitan. VI G 3 . R. -- Ferner
ira Miss. Herefordense imp. Rothomagi 1502 und ira ] Iiss. Lemovicense imp.
[1.5401.
la, 1 qui fehlt I.- lb, 1 reges R.- lb, 2 aetheras I.- 2b, 1
informa. ti A B. -- 3a, 1 Quod proeedens A B. -- :3 a, 2 flamen fehlt R.-
3 b, 1 Os amborum P, Ens M, Et H. -- 3b, 2 splendor et D; amor fehlt R. --
3e, 1 Assit A B. -- de, 2 pium A B, piis P; pius fehlt G Q; pius arque
clemens G. -- blelodie von 3a 3e und 3d.
25. Kyrie .Puer0rum calerva%
De sanctis Innocentibus.
a. Puerorum caterva
iubilando voce sonora
otterat praeconia
Christo, eia,
b. Sanctorum in honore
Innocentum, quorum hodie
concelebrat devote
festum de morte.
c. Puritate animi
festinans eos imitari,
quoniam sunt beati
corde nitidi.
a. Hos Herodes, latro
pessimus, frendens ut leo
mandavit omnes dari leto
pro virginis filio,
nato in mundo,
a. l 'unc, o kyrie
iuste et rex pie,
servos canentes respice
et horum, quos laudamus, prece
nobis gratiae tuae
lumen infunde,
b. Timens eius ortu
sceptrum, quo regnarat diu,
amittere eum prineipatu,
euius exeelsa manu
erat inflatus.
c. Ergo ad ruinera
saera trahuntur pignora,
natres dant rotes ad aethera
ferientes tristia
pugnis peetora.
3.
b. Quo eelsa poli
eomplacentes tibi
cum fructu operis boni
mereanmr scandere puri,
de hostis nequiïsimi
faute erepti.
-- 89 --
c. Uhi cure claro
angelorum choro
laudemus te corde toto
in laudationis iuhilo
et vocis tripudio
fantes : eleysou.
Trop. ms. Cameraeense saee. 11. Cod. Cameracen. 79 178). A. -- Grad.
ms. Cameracense saee. 12. Cod. Cameracen. 61 (60). B. -- Grad. ms.
Aquicinctense saec. h6. Cod. Duacen. 124. C. -- Miss. Ambianense imp.
Parisiis 14 7. D. -- Miss. Ambianense imp. Parisiis 1529. E.
Grad. ms. Herefordense saec. 14. Cod. Londinen. Harl. 3965. F.-
Miss. ms. Herefordense saec. 14. ex. Cod. CoU. Unir. Oxonien. 78 A. G.-
Miss. ms. Herefordense saec. 15. Cod. Capit. Vigornien. 161. H. -- Grad. ms.
Eboracense saec. 1.5. Cod. Oxonien. Lat. lit. b. 5. I. -- Miss. Herefordense
imp. Rotomagi 1502 K.
la, 3 efferat C. -- la, 4 eia fehlt C. -- 1 b, 2 innocentium C G H K,
innocentes A. -- 1 b, 3 concelebret C, concelebrant F G H K. -- lb, 4 in
die festi de morte F ; festum debite A B. festum in orbe C. -- 2 a, 1 ttos
fehlt E. -- 2a, 3 dari neci D E. -- 2b und 2c umgestellt F G H K. -- 2b, 1
Sperans eius A B. -- 2b, 2 regnaret E. -- 2b, 4 velut (cuius fehlt) exeelas
D E. -- 2c, 3 aethra C. -- 2c, 4 tristitia G. -- 3a, 2 iuste rexque pie L --
3a, 5 tuae feblt B. -- 8b, .5 ab hostis D E. -- 8c, 1 Ibi D E F G K;
sancto I, sacro C--H K. -- : c, 4 in sanctificationis F. -- Der Tropus ist
offenbar fur das Fest der Innocentes; E gebraucht ihn ,in festo omnium
sanctorum".- Melodie wie ,Kyrie rex splendens" und .yrie rex
immenseU; der Reim verlangt aber eine von jenen Tropen abweichen&
Versabteilung. Das Kyrie Christe] eleison steht, den Konte
st6rend, hinter den einzelnen Stropheu.
0 Christe, unice
1)atris nat%
decus au[ae
splendorque paternae,
pie ymas eleison ;
Kyrie deiso .
26. Kyrie ,,0 Christe unice".
1.
e. Qui eelsa resides
rex in arce,
cuncta Jure
gubernans virtute,
canentihus eleison ;
K! rie eleison.
la. Quem laudant iagiter
virtutes supernae,
mare terraeque
et benedicunt concinentes:
eleison ; Kyrie eleison.
a. Emanuel hagie,
sabaotb, sother,
Adonai, laenedicte,
lesu, kyrie, eleison;
Christe eleison.
c. Tripertite et une
rex gloriose,
pectore ore voceque
nostri precamur eleison;
Christe eleiso .
b. Quo sidereae
adiungi nostrae
mereantur melodiae
et concrepare
in excelsis, eleison;
Christe eleison.
a. Pater pantocraton et b. Sanctum simul pie et
proles aime, eleison pneuma, [nostri] eleison;
Ix'grie eleison. Kyrie eleison.
c. Sic clarum ilaque
melos pangamus cuncti
conditori usiae,
q uo feriant tantae
sidera symphoniae
sonorae
Et nostrae, resullet
ut Kyrie eleison.
Tf,p. ms. Vedastinum saec. Il. Cod. Cameraeen. 76 1751. A. -- Trop.
ms. Anglieum(?) saee. U 2. t'od. Londinen. Reg. 8 C XIII. B. -- la, l O
tYhlt B. -- la, Deus hagie B. -- lb, 4 canentes /5. -- 2e, 4 nos te
mereamur eleison B. -- 2b, 1 Tuo sidere B; sidereae (se. harmoniae) ist
al. Dativ zu fassen. -- 2b, 2 adiunge A -- 3a, 1 Pater paton crator A. --
c, 1 Hic B. -- : e, 4 sqq. bis Schlufs fehlen B. -- 3c, 4 tantae feriantur
A; Umstellung n(,tig, um den Auslaut der Verse aaf e Iresp. il zu wahren.
: 7. K)-rie rex ee]. e.
a. Kyrie, rex celse,
tibi iaudes celebrantes
exaudi clemens
et servis semper eleison.
c. Kyrie, residens
patris dextra gloriose
throno pollenti,
catervae tuae eleison.
b. Piissime kyrie,
praecelse virginis nate
3Iariae almae,
clemens nobis eleison.
a. Invisibilis Christ%
pie virtute
immensa gloriae tuae
nostd dignare eleison.
0
c. 3Iirifice o Christe,
I fulgens patriae
i aeternae clari as, semper
nobis ab aree eleison.
b. Christe clemens,
cunctae virtutes iugiter
polorum aree
quem laudant pulchre,
plebi tune eleison.
3o
a. Kyrie, voce,
corde devote
postulamus, e|eison.
b. Mitissime kyrie,
tuae turmae eleison.
c. Kyrie, pollens
sflmmo hOllOre
dominator immense,
d. Petimus omnes
per gloriosae
dextrae tune virtutem,
e. Nobis, Iesu bone,
hune et semper eleison.
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisiu. 10508. A. -- Grad. et
Tropar. ms. Vigornier, se saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. B. -- la, 2
celebramus B. -- la, 4 clemens melis A. -- le, 2 gloriose patris dextra k
B (verst6fst gegeu «leu sonst gewahrten Reim der Verse auf e resp. il. --
3d, 2 gloriosam A B (gegen den Reiml. -- 3d, 3 dexterae B. -- Die Verse
reimen durchweg in e.- Jeder Str«,phe folgt Kyrie (Christe) eleison.-
3a, 8c und Bd haben gleiche Melodie, 8b und 3e differieren untereinander,
was graphiseh nicht ga t attsgedr('tckt xverden konnte.
28. K)rie Snmme tex sempiterne".
a. Summe tex, sempiternae I c. Creator creaturae
dator vitae, universae,
eleison. ] eleison.
b. Rex iustitiae
pater pie,
eleison.
a. Summe superni
regis nate,
eleison.
2o
c. Par patri pari
potestate,
eleison.
b. Salvator mortis nostrae
tua morte,
eleison.
-- 94 --
8tr. 3a und b umgesteiit X. -- tr. 3a, 1 fchit P Q R. --.3a, 1
Almipater F H; Aime potens 8 T. -- 3a, 2 aila regis o p. -- 3a, 3 polorum
K a. -- 3a, 5 terrae O. -- 3b, 4 qua S; praecinerunt N Q R, praecinerant P;
«eninerant cuncta c. -- 3b, 5 praesagio . :, praesago T, praesaga B m. --
3c, 1 patris c. -- 3c, 2 ac fehit o. -- 3c, 3 edita B, aeito p, addito D F
G H K--O n o; edito fllio T k. -- 3c, 5 canemns b, canamus cuncti A ;
voces , . -- 3c, 6 tonanfi K, tonanfi Amen c, tonanfis b f, sonora G H N
o p. -- Die .'5_'chlufsstr,»phe in P ( R, woselbst Str. 3a fehlt, iautet:
Quem terra, pontus, aethera
ccdunt atque adorant,
praedicaut reffentem
trinam (-ha l , -hum P iu te machinam,
te precamur, ut lnlnc et semper
eleison ymas.
Jeder .Strophe f«.lgt Ky r i e resp. Christe) el e i s on ; nur ganz vereinzelt
geht es voraus. -- Die Varianten aus U Y V d e g h i sind iibergangen. --
Anwendung fand der Tropus laut [ berschrift der Queilen an den ver-
schiedens|en Festen, wie Weihnachten, Epiphanie, Pfingsten, Kirchweih,
A ierheiligen, Ifitephanus, Iohannes Evang., Iohannes Bapt. -- Die Melodie
tindet sich in fast ailen Quellen.
Eigentiimlich ist, dafs der Tropns uur in deutschen -- aber nicht in
, t. Gailen und italienischen Troparieu auftritt; Alter und Zahi der
Quellen in beiden Gruppen sind ziemlich gleich. Der Ursprung des Tropus
wird ial Deutschland zu snchen sein.
b. 0 pater almc,
sedens super
alas ('herubim
ac 8eraphim, esto
pius atquc clemens famulis
pro debitis.
a. Christe, patris
unice tuam
in nobis naturam
refove.
30. Kyrie o theos.
1.
tt 0 tt t'tt r O
C. Te decet solum
hymnus, melos,
carmen, symphonia,
enesisque onmigenarum
vox linguarum.
I c. Tu sancte spiritus,
nostris te odis
[ admiscere velis
dignanter.
b. Pro quibus arborera
subisti stauros
undam purpurantis
dans sanguinis.
-- 95 --
Duo qui simul iungis,
vivum ac moribundum
fingens homullmn.
c. Omnes pariter altis
vocibus te laudamus,
lrine et une
b. Fragilitati eius
tu miserere, culpas
abluendo
d. Cuius unitas consors
parque in trinitate
vivit et regnat
e. ,Nunc et in infinita
saecula saeculorum,
Amen semper.
Trop. ms. Augiense saee. 10. Cod. Bambergen. Ed V 9. A . -- Sacrament.
S. Albani Moguntini saec. 10. Cod. Vindobonen. 1888. A . -- Grad. et
Trop. ms. Emmeramense (?) saec. 10. Cod. Bambergen. Ed II1 7. A a --
Trop. ms. :Moguntinum(?) saec. 10. Cod. Londinen. Add. 19768
tPars I.). B. -- Trop. ms. Heidenhemense saec. 11. Cod. Oxonien. Se]den
supra 27. C. -- Trop. ms. Mindense aaec. ll. Cod. Beroliuen. IV. 11. D. --
Mis . ms. . Petri Salisburgensis saec. 11. Cod. Marcian. L III 124. E. --
Tr«»p. ms. Emmeramense saec. 11. Clin. Monacen. 14322. F. -- Trop. ms.
Emmeramense saee. the. Clin. Monaeen. 140 3. G. -- Grad. ms. Bambergense
saec. 11. Cod. Vindobonen. 1845. H Grad. ms. incertae origin, saec. he.
C,»d. Valicellan. C 52. I. -- Trop ms. Germanicum saec 12. Cod. Angelic.
94 (R IV : 8). K. -- Trop. ms. Cremifanense saec. 12. in. Cod. Cremifanen.
3 )9. L. -- Trop. ms. Epternacense saec. 12. Cod. Parisin. 10510. M. --
Tr,q). ms. Constantiense (?) saec. 12 Cod. Capit. Mutinen. IV 9. N. --
Trop. ms. Ottoburanum aaec. 1 . Clin. M«macen. 27 130. O. -- Miss. ms.
ecoviense saec. 12 ex. Cod. Graecen. 479. P. -- Trop. ms. Sangallense
aaec. 11. Cod. Sangallen. 376. add. saec. 13. Q. --Trop. ms. [Link]
8aee. o.' . Cod. Ar8en. 1169. R. -- Trop. ms. Beneventanum saec. 12.
Cod. Capit. Beneventan. 2èL 81. __ Trop. ms. Ravennatense saec. 12. Cod.
Capit. Patavin. A 47. S u. -- Von P S 1 und S e sind die Varianten nicht
vermerkt. Steht auch im Trop. Emmeramense saee. 11. Clin. Monaeen. 1484.5
und ira Grad. ms. Bambergense saee. 12. Cod. Bambergen. Ed III 6.
In Strophe la sehr vershiedene Schreib veise dçr grieehischen V(Srter.-
la, 3 keathanatos AL -- lb, 2 sedes I K, supersedens B. -- lb, 3 et
Seraphim L M N. -- lb, 4 sq. e to. -- lb, 6 fehlt A 1 As; quibus nitentes
clamant sanctus sanctus sanctus Dominus R; et tex qui regis ereaturam
exinde eunctigenam N; unus Deus trinus in peraonis est semper manens
A . -- 1 c, 1 solo R. -- 1 c, 2 immum R, hymnos A I N. -- 1 e, 4 symphoniae
D ]{ lg Q R; simpthomiam I. -- l c, 5 eneliske B; que tehlt A ] R. --
le, .5 sq. vox omnigenarum A l . 1 c, 6 ligu]arum A . -- 2a, 2 sq.
naturam in nobis K. 2b, 1 arborum A, arboris 1 '. -- 2b, 2 stauron N,
stairos K, stayros I . -- 2b, 3 unda R; purpurantem I Q. 2b, 4 dans
fehlt I; sanguinem B, sanguinis dans R -- 2b, 2 theodis A a 1 '. -- 2e, 3
admisceri D E O, relis admisceri R. -- 2c, 4 dignando N. -- ça, 1 Tuo
A s . -- 2a, 2 in unum R, iungis uuum C lg, itmge K. -- 3a, 4 fingis Q R. --
3b, 1 Fragilitatis I IN. -- 3b, : delendo Q. -- 3c, 4 trinus et unus M;
rex bone trinus et unus kyrie eieison R. -- 3c, 5 bonitas R.- 3c, 6
concors A s F G I M 1 '; cumcor R; parsque N. -- 3c, 8 vivis et regnas
1 '. -- 3e, 9 per infinita E R. 3c, 11 Amen fehlt R. -- Das Kyrie (Christe
eleison folgt gewShnlich jeder Strophe. -- !r. la, b und c baben verschie-
dene Melodie; 2a und c die gleiche, ebenso 3a uud 3e.
-- 97 --
479. F. -- Trop. ms. Moguntinum(?} saec. 10. Cod. Londinen. Add. 1976 .
add. saec. 12. G. -- Trop. ms. Inticense saec. 12. ex. Cod. Oxonien. Misc.
lit. 341. H. -- Trop. ms. Diessense . aec. 14. Clin. Monacen. 5539. l. --
Trop. ms. Metense saec. 12. Cod. Meten. 452. K. -- Grad. ms. Camera-
cense saec. 12. Cod. Cameracen. 61 [62). L. -- Trop. et Prosar. ms.
Parisiense saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 69.5. M. -- Trop. ms. Mosacense
saec. 13. Cod. Oxonien. Misc. lit. : 40. N. -- Grad. ms, Bambergense
saec. 12. Cod. Bambergen. Ed III 6. O. -- Grad. ms. Bambergense saec. t ]1.%
Cod. Bambergen. Ed. III 2. P. -- Grad. ms. Coloniense (?} saec. 11. in.
Cod. Bambergen. A II 54 ,Orationale ,S. Heinrici"). add. saec 1t/lu. Q. --
In O, P Q nur die [Link]; sonst nicht ko||ationiert.
Die Strophen lb und lc, 2b und 2c, 3a und 3c finden sich nur in
K und M. -- la, 1 Von den zwei AnfangsworCen nur die 8ilbe . . . oth
M. -- la, 2 dichus A B D E, discheos K M; vgl. ,kritis dicheos" ira
Tropus ,Kyrie o theos" (ebenfalls la, 2 . -- lb, 2 chira nos M. -- 1 b, 3
nostrae K. -- lc, 1 Tu patris hagios M. -- 2a, 1 Christe feh|t C. -- 2a, 3
qui melos E; patri K M. -- 2a, 5 prothoplanstum M. -- 2b, 3 tauros K
[stauros wird oft als Genetiv benutzt). -- 2b, 3 bis auf ,nobis ' unlesbar
M. -- 3a, 1 sq. aime verbum fehlt (abgeschabt) M. 3a, 2 verbum
suum K. -- 3a, 4 basileis M. -- 3b, 1 8ancre Deus K M. Kyrie summe G
H 5T. -- 3b, 2 una voceD, uni voce C G HIM. -- 2b, 3 semper consona
G L 1 , consonat E F, c nsonant A B C D. -- 3b, 4 implorantes AB C I,
implorans te E, imp|orantis G; ecc|esia E; implorantes c|ementiam D. --
3c, 10das a me K; tabatico K (ebenso dunkel wie thebatico). -- 3c, 2
ubique sit M (gleichfails ein unverstiind|icher Vers).- 3c, 3 personat K. --
Ausdrucksweise und Konstruktiou erinnern so auffallend an Hermannus
Contractus (cfr. ,Grates honos ierarchia" Kehrein, Nr. 59), dafs an seiner
Autorscha[t betreff dieses Tropus nicht zu zweife|n w ire, wenn er sich
auch in ,St. Galler Hss. vori Ande.
32. Kyrie ,neffabilis".
1.
a. Ineffabilis b. Cui omne genu
et interminabilis, flectitur caelestium,
immense et omnipotens, terres rium et infernorum,
c. Tu factor noster
es nOS opus uum
facturam tuam ne deseras.
2.
a. Qui. dives cure esses, b. Et pro nobis te dederas
pro nobis pauper factus es in tantum nos dilexeras.
c. Quos tam sacrosancto redemeras
pretio, alteri, Christe, ne dederis.
3o
a. Fons et origo
et consummatio omnis boni,
spiritus aime,
c. Kyrie eleison.
Blume, Tropi Graduales. I.
b. Aequalis patri
filioque maiestate et
aeternitate,
7
-- 98 --
Trop. ms. Sanffallen. e saec. 10. Cod. Sanffallen. 4 4. A. -- Trop. ms.
Sangallense saec. 10. Cod. San allen. 78. I5. -- Trop. ms. Sangallense
aec. 11. Cod. angallen. 3, 0. C. -- Trop. ms. angallense saec. 11. Cod.
Sangallen. 381. add. saec. 13. D. -- Trop ms. Augiense saec. 10. Cod. Bam-
bergen. Ed V 2. E 1. -- Trop. ms. l henovien. e (?Sal gallense) saec. 11. in.
C«»d. Turicen. Hhenov. 97. E . -- Trop. ms. Moguntinum{?) saec. 10. Cod.
Londi ten. Add. 19768.. dd. saee. 11. F. -- Trop. ms. . Benedicti/% antuani
saec. 11. Cod. Capit. Veronen. CVII (100). G. -- Trop. ms. Heidenhelnense
saec. 11. Cod. Oxonien.. eld. sup. 27. H. -- Trop. ms. Mindense anni 1024.
Cod. Berolineu. Theol. IV ° 11. I. -- Pros. ms. Fredeslariense saec. 11. Cod.
Casselan. Theol. IV ° 25. K. -- Trop. ms. Emmeramense saec. l /l . Clin.
Monacen. 140 3. L. -- Trop. n s. Cremifanense saec. 12. in. Cod. Cremifanen.
309. M. -- Ia, 3 immensus I.-- lb, 3 int rnorum H 1%1. -- I c, I pater
noster E* G L. -- lc, 2 es fehlt E*. -- lc, 3 ne deleasE . -- 2b, 1 Qui
pr0, A; te ipsunl A--M. -- 2c, 1 redimeras H M. -- 2c, 2 dederas E 1
F L. -- 3a, 3 almus L. -- Melodie in allen Quellen; ste wie auch der Text
zei Unebenheiten in der ymmetrie. -- Das Kyrie (Christe) eleison
geht den einzelnen , tropheu vorans.
33. Kyrie .,0 linier immense".
1.
a. 0 pater immense, cui semper idem manet esse,
Exigoras n enis sinchorison, Kttrie eleiso [.
b. Tuque Dei vivi summi patris unice fili,
Exigoras menis sinchorison, If jrie eleisott.
c. Sancte simul flatus, procedens, non generatus,
Exigoras menis sinchorison If jrie eleiso .
2.
a. Tu princeps pacis, tu principium pietatis,
l Iessias, eleison )-mas, ('hriste cleiso .
b. qui genus humanum reparasti mortificatum,
Messias, eleison ymas, Chris e deison.
c. Pro mundi culpa passus discrimina rouira,
l Iessias, eleisou ymas, ('hr ste eleiso .
3.
a. Qui pius atque bonus poteris persistere solus,
Teletarchis eudochos ke kyriarchos Kyrie eleiso .
b. Vita mauens cunctis vivendi munere functis,
Teletarchis eudochos ke kyriarchos, K jrie eleiso .
c. Nos peccatores, te collaudare studentes,
A vitiis raptos tantis fac laudibus aptos,
0 kyriarchos, Kyrie eleiso t.
100 --
3 . [Link] .Domi tor «.
a. Dominator,
Deus piissime,
:Kyrie eleison.
b. Fons, origo
lacis perpetaae,
Kyrie eleison.
c. Verbi fui
pater ingenite
:Kyrie eleiso .
a. Incarnate
tu quoque pie Domine,
Christe eleiso«.
b. Lux de luce,
Deus de Deo genite,
Christe eleison.
c. Salus, vita.
via, veritas idemque,
Christe eleison.
3o
a. Consolator b. Patris, nati
pie, flamen quoque, qui es summus amor,
aime, vivifice, Deus luciflue,
Kyrie eleison. Kyrie eleiso«.
c. Sine fine
regnans, nos gaberna
mitissime,
Kyrie eleiso .
Trop. ms. l onantulense saee. 11. in. Cod. Roman. 1343 (8essor 62}. A. --
Trop. ms. Nonantulense saee. 11. (3od. Casauaten. 1741 {( IV 2). B. --
Trop. ms. 8. Benedieti Mantuani saee. 11. Cod. Capit. Veronen. CVII
(100). C. -- Trop. ms. Aretinum('?) saee. 11. Cod. Valieellan. (3 52. D. --
Trop. ms. Bononiense saec. 11. Cod. Angelie. 123 {B III 18) E. -- Trop.
ms. Ravennatense saee. 1/i.*. Cod. Capit. Mutinen. I 7. F. -- Trop. ms.
Ravermatense sae¢. 12. Çod. (3apit. Patavin. A 47. G. -- Trop. ms.
Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. H.
Trop. ms. Prumiense saee. °ln. 12od. Parisin. 9448. I. -- Trop. ms.
S. Aredii Lemovieensis aaee. 11. Cod. Parisin. 90.3. K. -- Trop. ms.
Moissiaeense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 1871. L. -- Trop. ms.
Moissiacense saec. ll. f2od. Parisin. Nouv. acq. 1117 Inur der AnfangL M. --
Trop. ms. l arboneuse saec. 12. Cod. Parisin. 778. N. -- Als weitere
Quelle verzeichnet Gautier dus Trop. Mindense, Uod. Berolinen. Theol. IV °
11 ; dus ist ein Irrtum.
la, 2 mitissime I K L 1 . -- lb, 1 et origo B E F G 1 . -- lb, 2
Deua lucis H. -- 1 c, 2 partis I) H. -- 2a und 2 b umgesteilt D. -- 2 a, 1
Incarnatum K. -- 2b, 2 genitus F» Deo lumine D. -- 2c, 1 scq. via
vita C. -- 2c, 2 scq. qui es plebis deicolae I K L N. -- 3a und 3b um-
-- Ioi --
gestellt H. -- 3a) 2 qui es flamine K L N, flamme D F H. -- 3a, 3 Deus
almiflue I, -- 3b, 1 Patri A D H K; natoque H. -- 3b, 2 quies G; summe
L N; amor fehlt H. -- 3c, 2 regnas A--D F G; guber [sic] A, gubernas
G. -- 3c, 2 sq. re nans salva servos tuos K L N; serra tuos piissime I. --
3c, 3 vivifice D F G. -- Aile Quellen bieten die Melodie: dieselbe weist
fiir 3c keinen Parallelismus mit 3a und 3b auf. -- Beachtenswert ist die
Endassonanz f&st aller Klauseln auf e. Reiners (Die Tropen ira Mittelalt«r.
Luxemburg 1884) hat bei der Publikation des Prfimer Tropars die trophe
1 a iibersehen; infolgedessen findet sich in Chevaliers Repert. HymnoL dcr
falsche Tropenanfang ,,Fons o rigo lucis « verzeichnet.
36. Kyrie ,,Tibi l)romit coh«rs%
a. Tibi promit cohors, Christe,
quo ilii [digneris]
eleison; Kyrie eleison.
c. Heros turmae orthodoxae
aime, digneris
eleison ; Kyrie deison.
b. Dominaris terrae
qui tu universae,
eieison Kyrie eleiso .
a. 0 pie inaestimabilis,
nobis semper
eleison; Christe eleiso .
c. Hagie, nostras ferre preces
tu digneris,
eleison; Christe eleison.
b. Qui caeiesti arce
resides,
eleison ; Christe eleison.
a. En, sonora extollat plebs
voce dicatque
eleisou ; Kyrie eleison.
b. l une, bone, suppiicamus te,
Christe, eleison ;
Kyrie eleison.
Trop. ms. Novaliciense saec. 11.
c. Vota caelestis suscipe
tex tuae familiae
Sabaoth aulae,
d. Cunctis uohis
indulgere dignerisque
alme, eleison;
Kyrie eleison.
Cod. Oxonien. Douce tns. 2'22. A.
Trop. ms. blarbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. B.- Trop. ms.
Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495. C. -- Str. 2a in A B:
Cires cui tripudiant ipse nobis eleison.- 2 b und 3 b umgestellt A.- 2c, 1
nostras audire A; preces ferre C. -- 2c 2 tu fehlt A C. -- Str. 3a lautet
B: O pie Iesu rex Christe peccata dimitte eleison. --3b, 1 Hune C. -- 3c, 1
caelesti A. -- 3c, 3 aime {statt aulae) B. -- 3d lautet A: Nobis nunc
tribuere dignerisque eleison. -- Die Melodie (A C in Neumen, B in Noten
--2 0 tono) ist ffir 3a und 3c, I und 2 die gleiche, dann Differierung. --
l icht nnr die Strophen, auch aile Verse enden auf einen e (i)-Laut.
105 --
a. Immense rex, Christe,
qui nostrorum vincla
dissolvas
peccaminum, clemens
bac in die
eleison, Christe eleison.
c. Fe|iciter dextra
potenti adnectens
caelicae
poscitus turbae nos
in agmine,
eleison, Christe eleison.
b. Astrigerum
valeamus feliciter
quo scandere iter
huius almi
fulciti prece,
eleison, Christe eleisor .
a. Eia, iam
alternatim, chori,
carminum
dulciter clangite
Benedicto parti
modulamina
ocantia ;
Christe et Domine
eleison, Kyrie eleison.
Concentu
consono plaudite
huius in
diei laude
Ciendo atffectu patris rite,
Consocie quos secum in aze
( 'lementi semper conlbrens l rece ;
Nostrique, Domine,
eleison, Kyrie eleiso .
b. Rector totius machinae,
cIementer nos ab hoste
letiferae necis
perpetim liberare
diguare
et eleison, Kyrie eleison.
Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 887. A.-
Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1871. B. -- Beide
Hss. mit Melodie in Igeumen. 1 a, 3 caste easton A, chateeaston B. --
lb, 5 et fehlt A. -- le, 1--3 bilden einen Hexameter; oh Zufall? -- le, 4
Hilarion A, Benedicto B. -- 2a, 2 que A. -- 2a, 3 dissolve B. -- 2b, 3
scandere inter A. -- ° c, 1 dextera 13. -- 2c, 2 potentiae et nectens A. --
2c, 6 et eleison B. 3a, 2 alternati B. -- 3a, 4 plangite B. -- 3a, 5
Benedicti B. -- 3a, 8 et fehlt A. -- 3b, 6 et fehlt A. -- 3c, 3 cuius A. --
3c, 5 Cliendo A. -- 3c, 7 Clienti A. -- 3 c. 8 sq. Domine eleison fehlt B.-
Zwischen 3a und 3c besteht nur ira Anfang und Schlufs Parallelismus; die
nicht symmetrischen mittleren Klauseln sind dureh den Druck kenntlich
gemacht. Hingegen sind 3c, 5, 6 und 7 untereinander symmetrisch. -- Der
Tropus ist de Communi, in A auf Hilarion, in B auf Benedieras angewandt.
106 --
40. Kyrie tex saeeulorum.
a. Kyrie, rex saeclorum,
Consolator maestorum,
usceptor contristorum
Ac sola spes maerentum,
eleison.
b. Kyrie, Deus fortis,
Trinitas in personis,
Qui caelis dominaris
Ac potens es in terris,
eleison.
c. Kyrie, rex immense,
Qui sola potestate
Concludis, quod est,
Disponendo benigne,
eleison.
omne
a. Christe, quem Dei patris verbum
Credimus, 3iariae filium,
Patri coaeternum
Et unigenitum,
Per quem marient cuncta,
Veritas et vita,
Emanuel, eleison.
b. Christe, principium et finis,
Qui mortem passus es pro nobis
Miserere lapsis.
I ebus terrae pronis
Et peccato fessis,
Quos morte levasti,
Misericors, eleison.
c. 0 Christe, splendor clarissime,
Dei patris primogenite,
Cnm quo maries vere
Simul et aeterne,
l ostri miserere,
Reparator vitae
CUllctipotens, eleison.
s. Spiritus, boni dator,
Gratiae distributor
Caritatis et auctor,
Patri natoque consors,
eleison.
b. Trinitas, Deus, sancta,
Unus es in natura.
Cui sola maiestas
Et aequalis potestas,
eleison.
c. Eyrie immortalis,
Opem porrige lapsis,
Qui nos saepe vocasti,
Ut vocemur electi,
eleison.
lo7
Trop. ms. S. Aredii Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 903. A.-
Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 8 57. add.
saec. 12. B. -- Trop. ms. S. Leonardi Lemovicensis saec. 13. in. Cod. Parisin.
1086. C. -- Trop. ms. blartialense saec. (11.) 12. (13.) Cod. Parisin. 11 59.
D.- Trop. ms. blartialense saec. 11. Cod. Parisin. 1119. add. saec. 12.
E. -- Trop. ms. Nivernense sacc. 11. Cod. Parisin. 9449. F. -- Trop. ms.
Nivernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 128-5. G. -- Trop. ms.
Sammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin. 132.52. add. saec. 12. H. -- Trop.
ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10.508. I.- l Iiss, ms. Sarisburiense
{?Londinense) saec. 13. Cod. l'arisin. Arsen. 135. K. -- Ferner: Miss.
Lemovicense imp. [1.540] und l liss. F,,ntisebraldense imp. Parisiis 1,514; in
letzterem mit dem entstellten Anfange ,K y r i e r e x c a e I o r u m".
la, 1 saeculorum A C--F, K. -- la, 4 Et sola D H--K; maerentium
A C D E F G K. -- lb, 2 Sanctus et immortalis C F G H. -- lb, 3 in
caelis K; caeli C D. -- lb, 4 Et I. -- lc, 2 sola maiestate C. -- 2a, 3
patris A B. -- a, 5 Per te A C F--l; cuncta manent A--K {zerstl;rt den
Reim); vita mauent C. -- 2h, 3 passu es mortem K. -- 2b, 5 peccata Hi
Et de luto faecis D. -- 2b, 7 Cunctipotens C. -- 2c, 1 Christe tu splendor
K; carissime G. -- 2c, 3 manens C F G tl. -- 2c, /5 und 6 umgestellt C. --
2c, 6 Praeparator K. -- 2c, 7 Cuncta potens F, Alpba et O eleison C. --
8trophenfolge: 3c, 3b, 3a C; 3b, 3a, 3c K. 3a, 1 Kyrie boni K. --
3a, 3 Claritatis F G; actor G. -- 3a, 4 Nostri clemens sis memor C. --
3b, 1 Deus vera C F G H; sancta Deus K. -- 3b, 2 Unitas in H; et in
C. -- 3b, 3 Cul est F G H; Qui es C. -- 3c, 2 und 3 umgestellt I K. --
Naeh 3c, 3 Flagitamus indigni D E. Nach 3c, 4 In regno patris tui
D E. -- Str. 3e lautet in {2 F G tt:
Kyrie, rerum factor,
Caelorum fabricator,
Cunctorum dominatur,
Hominum reparator,
Nostri clemens sis memor;
eleison.
Melodie (in A--K) ist tîir a, b und c stets gleich; iiberdies gleiche
Melo6ie tïir la--e und 3a---c.
41. Kyrie ,In tridni slJali0".
a. In tridui spatio solis menso requiete
Corpore mausoleo, Christe, fruens rutilo,
Kyrie eleiso z.
b. Grandia gratifico grata ferens populo,
Pastor praecipuus, discipulis per con,
Kyrie, eleison.
c. 5Iixti qui proprii patris polletis honore,
Pocula iure, cibos sumite vos placidos;
Kyrie eleison.
-- 108 --
a. 8anguinis, ecce, mei latices praebete salubres,
Vellere qui radiant niveo de fonte saerato,
Sure quibus erus ego.
Christe eleison.
b. Inclusiasse tuos hilaras qui sanguinis ostro,
Ere, salutifero,
Christe deiso .
c. Lance donum pretii supera reddimus rubicundi,
blortalem cosmi residens ira sedibus altis
Protege qui miseros,
Christe eleison.
a. q ui zabuli taetrieos taetriei superas Aeheruntes,
Sanctus amoris amor,
Kyrie eleison.
b. Horificos Cyclopum oculos terebras virulentum
Qui cruce, stegmatibus almus honoris honor,
Kyrie eleison.
c. Si vobis reverendus ero mortalibus, ipse
Sure Domiuus caeli, terrae qui maximus auctor,
Pneumate sic faeiam sacro vos iure eapaees
¥osque bonis repleam caelos tandemqae levabo.
K!!rie eleison.
Trop. ms. 8. Martini(?)Lemovieensis saec. 11. Cod. Parisin. 887.-
1 a, 1 mensore quiete solis requies nox, nach welcher gemessen (mensuml
des ,spatium" der Grabesruhe Christi ein ,triduum" ist. -- 1 a, 2 mansoleo. --
lb, 2 discipuhls per heon; ich konstruiere: discipulis eleison, analog wie
miserere nohi s. -- Str. 20.. Hier wird dramatiseh Christtts redend eingefiihrt,
wie auch in Strophe 3c. -- 2b,. 1 Inclusiasse oder Indusiasse oder Inclusi
tisse(?); ailes r itselhaft. -- 2c, 1 redimus; auch reddimus lichtet nicht hin-
reichend des Dunkel dieses Yerses, den der folgende an Dunkelheit noch
iibertrifft. -- 3a, 1 superos. -- 3b, 1 tenebres. -- 3e, 4 Vosque bonus.
42. Kyrie Kyri aime".
a. Kyri, aime I
tex, Domine,
eleison; Kyrie eleison. ]
c. Kyri, tenens
orbem terrae,
eleison; Kyrie eleison.
109 --
b. Kyri, Deus
excelse, faveto ;
Kyrie eleison.
a. Christe, qui assumpsisti
carnem, sis fautor;
Christe eleison.
c. Christe, qui ascendisti
crucem, eleison ;
Christe deison.
b. Christe, salvator,
benigne eleison ;
Christe eleison.
a. Kyri, orbis terrae
creator universae,
clemens esto ;
Kyrie ele£son.
b. Laetari,
o sacer alti tlamen,
iube nos ;
Kyrie deison.
Kyri, praecelsa qui
regnas semper in
trinitate,
t ui pugillo totum
orbem eontines,
in arce
Polorum residens,
salva nos ;
Kyrie eleison.
Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 887. --
Mit Melodie; nach derselben ist Str. 3a parallel zu 3c, 1--3 und 4--6. --
2a, 2 sis factor.
43. Kyrie ,0 theos aime".
s. 0 theos alme, tibi
vota precum, poscentes
cunctos pie
eleison ; Kyrie eleison.
c. Polorum quia rector,
angelorum creator,
turmae tuae
eleison ; Kyrie eleison.
b. Salva, sancte kyrie,
familiam benigne,
eleison ; Kyrie eleison.
a. 1Nunc, nunc iam te
submissis vultibus,
te ore, te corde
poscimus, pie
eleison ; Christe eleison.
c. Auge tuae
humili catervae
per saecla spem veram,
doxam perennem,
eleison ; Christe eleison.
b. Atque clementissime,
hagie» salva nosmet
tuos, Christe
eleison ; Chrisle eleison.
a. Sistit hic, en
cce cohors rata, [ iIl ,
quae Deum unum adorat te,
eleison; K31rie eleiso .
b. Iesu bone,
lucide, caelicolarum
coetus laudat diatim pulchre,
eleison; Kyrie eleison.
c. Aetheree tex isehyros,
flamine saneto illustra
redemptosque perfer, in axe
poli regnans per eon;
K rie eleison.
Trop. ms. S. Martini(?l Lemovicensis saec. 11. çod. Parisin. 887.-
1 a, , cunctis. -- 1 b, 1 Salve. -- 2a, 4 poscimus te; pie fehlt. -- 2b, 2 sq.
nos metuos. -- 3a, 3 quae fehlt; unum adorate. --- 3b, 1 Kyrie Ieau. --
:: b. 2 caeli choruln. -- 3c, 1 Aetherehae. -- 3e, 2 et illustra. -- ,c, 4 regna. .
44. Kyrie ,,K. rri nrbs caelestis".
a. Kyrri
Urbs caelestis
ira facta est
Ierusalem--eleison ;
If [Link] eleiso .
b. Kyrri-
Primum iaspis,
sapphirus
c. Erri--
Hinc smaragdus,
sardonix, sextus
sardiusque fulgendo ;
lï jrie cleison.
et calcedonius est praesto;
h rie eleiso t.
a. Chrisolithus, beryllus,
est nonus topazius
in I)ei throno ;
('briste eleiso .
2o
b. Decinms ehrysoprassus,
iacynthus deinde
in catalogO ;
Cbristc deiso» .
c. Duodecimus amethystus
isti sunt lapides
in summo polo;
('hriste deiso .
-- 111 --
a. Duodecim portae sunt
duodecimque margaritae
in capitolio'..
Kyrie deisom
b. E singulae portae
ex margaritis sunt singulis,
quae fulgent autO;
If yrie e eiso .
c. Et plateae eius lucidum
aurum est, nmndum quoque tamquam
aurum perlucidu,n clarumque
in perpetu0 ;
Kyrie eleiso .
Trop. ms. S. Martini(?l Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 887. A. --
Trop. ms. . Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 1120. add.
saec. 'h2. B. -- la, 2 est facta B. -- lb, 1 sq. Illic primum B. -- lb, 4
statt ,est praesto": eleison B. -- 1 c, 1 sq. Tutu hinc B. -- lc, 4 statt
ftdgendo": eleison B. -- 2a, 3 indie throno A; statt ,,in Dei throno":
Christe eleison, nnd so immer am Schlusse jeder Strophe statt der foE
letzten Silben: Christe (Kyrie) eleison B. -- 2b, 1 grisoliprassus B.- 2c, 1
ameistus B. -- 3b, 2 ex margaritae B. -- 3c, 3 verum perlncidum B. --
Die Melodie (A B} ist immer parallel in den 8trophen a und c, wiihrend
die b-, trophen mit a und c in der 8ibenzahl iibereinstimmen; in 3 a und 3 c
ist der Parallelismus der Melodie ein sehr freier, weshalb im Druck die in
der Silbenzahl mehr korrespondierenden 8trophen 3 a und 3 b nebeneinander
gestellt sind. -- Die Einschiebung des fortlaufenden Textes ,,De Paradisi
lapidibus" (A) zwischen Kyrie nnd eleison ist selbstredend sehr stSrend.
45. Kyrie ,,Suavis tu l eus".
a. buavis tu, Deus, rex
noster verus es,
patiens, mifis raide
in perpetuo ;
Kyrie eleiso .
I c. Si non peccaverimus,
sumus tuimet,
scientes magnitudinem
tuam, tex regum ;
[ Kyrie eleisom
b. In rnisericordia disponens
cuncta telluris auctor,
tQtrie eleiso .
a. Si non delinquimus,
sumus ascripti apud te,
Christe, in pol.0;
Christe eleiso .
I c. 8cire iusfitiam
radix immortalitatis est
[ semper per eon;
Christe eleison.
-- 112 --
b. Nosse enim te consummata
iustitia est, Christe redempt0r;
Christe deison.
a. Tu es, o Domine
habens potestatem vitae
in caelo ;
Kyrie eleison.
c. Tua adveniens,
alme, misericordia
fideles
b. Ad poenas deducis
mortis, reducis itemque,
(mundf) salvator;
Kyrie eleison.
d. Sanavit homines :
nain tuus sermo omnibus,
Domine,
e. Ferens sanitatem
sanavit nos per crucem sanctam
in patibulo ;
Kyrie deisoet.
Trop. ms. S. Martini{?) Lem,,vicensis saec. 11. Cod. Parisin. 887. --
3c, 1 Sua adveniens. -- Der gleiche berschufs, den ab und zu die parallelen
Glieder in der Silbenzahl des Textes zeigen, findet sich auch in der
blelodie. -- Str. 1 b ist para||e| zu 2 b ; nur Differenz in den chlufs vorten;
fer-ner 3e paralle| zu 3b. -- Eigentiimlich ist der didaktische Charakter
dieses Tropus, ihnlich wie ira Tropus . Kyrie urbs caelestis der nach
der Quelle gleiche Provenienz hat.
46. Kyrie ,,In omni verbo".
1.
c. Hi in boatu
dulces modulos fabricant
modulando Christo,
regi Domino;
Kyrie eleiso .
b. In hymnis dulces
stent contra altare clari
cantores et resonent
laudes Domino;
Kyrie eleiso .
a. In omni verbo
nostro landemus Dominum;
fecit nos hic namque
magnus creator;
aKyrie eleiso t.
a. Christus purgavit
peccata
nostra et exaltavit
cornu nostrum
in aeternum,
semper aequalis Deo;
Christe deison.
c. Hi sunt beati,
qui Chdstum
meruere cernere
et ipsius
colloquio
fmi praedulcissimo ;
Christe deiso .
-- 113 --
b. Miremur in nomine
Domini Israel excelsi,
per orbem qui est Sabaoth
('hriste eleison.
a. l lon, timeat principem,
o Deus Christe,
mundi haec
fidelis tua plebs
in saeculum,
Christe redemptor;
Kyrie eleiso .
Corona sanetorum
quasi in monte
Lib«t o plantatio Cedri
ut r«tmi palmae.
Trinitas,
nobis esto favens
pietate
lempore cuneto.
Kyrie eleison.
b. Quod placet Domino,
facianms nos
arque fortiter in via
patrum incedamus
gradientes bene et reete,
aime salvator
Kyrie eleison.
Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicen. is saec. 11. Cod. Parisin. 887. --
Mit Melodie. -- 1 c, 1 Hi fehlt hier, steht zxvischen ,odulos" und ,fabricant"
( I c, 2).
47. Kyrie ,Unice Christe".
a. Unice Christe, qui es
via, lux,
veritas, pax,
eleison; Kyrie eleison.
c. Kyrius et agnus es,
cplendus
per omnia,
eleison; Kyrie eleison.
b. Trinus et unus es,
Domine, rex aeternus
una cure patre manens,
eleison ; Kyrie eleison.
a. 0 hagie, o theos
kyrie et une,
Iesu bone,
eleison; Christe eleison.
Blume, Tropi Graduales. 1.
[ c. Tu lumen, tu supernus
et unus spiritus,
i tu succurre,
eleison Christe eleiso .
-- 114
b. Christe, caeli, terrae omnia
admitte cure sanctis,
iunge nos cure ipsis,
eleison; Christe eleison.
a. t ui de supernis nos
tuerf ,
oramus te, I)ominum Iesmn
conditorem et rermn,
quibus eleison,
Kvrie eleiso ,.
e. Tibi laus et honor
et sine
fine permanens in aeternum,
quocum omnia gaudent
per infinita saecula
saeculorum ; eleison,
K trie deison.
b. Aime, sauctorum preeibus
nos manere cure illis
semper eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. . Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 8 57. A.-
Pro.-. et Tr0 T. ri,s. Fontisebraldense saec. 14. iii. _'od. Lemovicen. 2 (1"/).
B. --
la. 3 et pax A B. -- lb, 1 Primus A. -- lb, 2 Dominus B. -- le, 1 est
Al;.-- 2 , o. amitte B.-- 3a, 3 oramlts ad Domimtm A B.-- Sa, 4 et
ver,ml A B; verum Deum B. -- 8c, ?, permanet A. 3c, 4 gaudet A.
4S. Kyrie ,Unus omnipotens':.
a. Unus, omnipotens,
creator potens,
fortis tex, nobis
tu faveto,
tQIrie eleison.
c. Super lhronum sedes,
Deus Domine,
in axe poli;
nos conserva,
IQlrie eleison.
b. Altissilne,
valde pavende quoque
tuo mandato,
Kçrie eleiso t.
a. Exoramus te
facinore
pro nostro valde lfilnio,
'h»iste eleison.
.)
c. Diligilnus te,
Deus aime,
super omue noster conditor
(°hriste clciso .
b. Fidem praebens
gloriae nos emundato,
t'hriste eleison.
-- 115 --
3o
a. Spiritus sancte, faciens
n[Js net tu ipsi
purificatos,
1QIrie eleison.
c. Fac nos tibi deservire,
ut simus obsequentes
legi divinae ;
b. In oratione missarum
audi clemens nos.
lQn'ie eleison.
d. Tu nos, Deus, benedices
conferens opem
tempore cuncto,
Kyrie eleiso .
Trop. ms. 8. Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Pari. in. 887. --
la, 4 tu fehlt. -- lb, 3 mundato. -- 2a und 3a umgestellt. -- 2c, 2 o
Deux. -- , tr. 3c und 3d sind auch in der Melodie parallel zu 3a; nur
bat 3c, '2_ ira Schhffswort [ berschufs an Noten. -- Beachtenswert ist, dafs
im Gegensatz zu vielen Kyrie-Tropen der , chluf. ver8 jeder Strophe nicht
auf e I re p. i) auslautet, wohl aber aile andereu Verse.
49. Kyrie tex pie.
a. Kyrie,
Rex pie,
Da nobis hodie
Veniae
l Iunus et gratiae;
cleison.
b. 0m ,ia
Noxia
Depelle, praemia
Da pia,
Deterge turpia ;
eleison.
c. Te sine,
Domine,
Caremus lumine,
Crimine
Nos munda benigne
eleison.
a. Christe rector praeclare
Lumen singulare,
Nos semper amare
Placita
Tibi fac hac rira;
eleison.
0
b. Iesu, mundi lucerna,
Tu salus aeterna,
Duc nos ad superna
Gaudia,
Nos tibi socia;
eleison.
-- 116 --
c. Tu, qui patris es verbum,
Quidquid est superbum,
t uidquid est acerbum
Remo 'e,
[qos tuos refove;
eleison.
3.
a. K rie, spiritus b. 0 rex elementiae,
Sacer» paraelitus, ]guis iustitiae,
Assis non invitus, Nobis in bac die
Caelitus Proprie
Nobis exhibitus ; "re ipsum tribue ;
eleison, eleison.
e. Flamen vivifieans,
Mentes mundificans
Et has inhabitans
Gratia,
Qua reples omnia,
eleison.
Trop. ms. S. Aredii Lemovicensis saec. II. Cod. Parisin. 908. add.
saec. l:J. A. -- Trop. ms. 8. Leonardi Lemovicen. is saec. 13. in. Cod. Parisin.
10 6. B. -- Trop. et Grad. ms. Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemovicen.
2 1171. C. -- Miss. Lemovieense imp. [1540]. IL -- lb, .3 q. Depelle erimina
(praemia C}[TurpialDeterge vitia B C. -- le, 3 Cantemus D. -- le, 4
q. Sustine I Pro tuo nomine B C. -- 2a. Nos relis iuvare B C. -- 2a, 4
q. Lumine ] 2qos tuo protege B, Libere ] Fac nos tecum vivere C. -- 2c, I
qui fehlt A D. 2c, und 4 Quisquis C. -- 2c, 5 Nos semper protege
A C D. -- 3b, 4 Prospere B C. -- 3b0 5 Da in te gaudere B, Dans cuncta
genere [!] C. -- 3c lautet in C: O simplex deitas, ] O triplex unitas, I DebitMs
J
remittas, ] Veritas, I Pietas, bonitas. Die Lesarten in B tmd C st ren
durchweg den reinen Reim.
50. Kyrie ,Summe pater".
a. Summe pater
summum principium
eleison.
a. Christe, lumen
caelestis luminis,
eleison.
b. Non ab u|lo
sumens exordium,
eleison.
e. Creans lutera
et noctis spatium,
eleison.
2.
b. Christe, lapsi
redemptor hominis,
eleison.
117
c. Mundans noxas
per partum virginis,
eleison.
a. Ab utroque
spiritus exiens,
eleison.
b. Cure utroque
cuncta perficiens,
eleison.
c. Lux iustorum
nunquam deficiens,
eleison.
Collectan. ms. blartialense saec. 12. Cod. Parisin..':1719. -- Mit Noteu. --
Nach der Melodie ist immer die a-Strophe zur c-Strophe parallel. -- 2b, 1
lapsis.
51. Kyrie ,,Pater i ie".
De Beata M. V.
a. Pater pie, b. Fons sophiae,
Lux Mariae, Dux 5Iariae,
eleison, eleison.
c. In bac die,
Laus ariae,
eleison.
a. Mariae
Pater, Christe,
eleison.
b. Mariae
Fili, Christe,
eleison.
c. hlariae
Decus, Christe,
eleison.
a. Qui Mariam
ob mbrasti,
eleison.
b. Qui iariam
fecundasti»
eleison.
c. Tu, M ria, quae portasti
Christum placa, quem lactasti,
eleison.
118 --
Trop. ms. 51artialense saec. 11. ex. Cod. Parisin. 1132. add. saec. 13.
A. -- Miss. Lemovicense imp. [1540]. B. -- lb und lc umgestellt A. --
2a und 2b umgestellt A. -- 2c, 2 Natns Christe A. -- 3c, 1 Qui Mariam B. --
3c, 2 fehlt A.
a. Summae sophiae
genitor, Deus,
verbo qui cuncta
tuo creasti,
semper ubique .
miserens nostri.
Kyrie, deison.
a. ostra tu pellens
crimina, agnus
tu Dei verus,
cuncta clementer,
Christe, eleison.
52. Kyrie ,,Summae ol&iae".
1.
b. Aime, tu prolis
luae memenlo,
quam, summe pater,
nobis pro cunctis
olim misisti,
et semper nostri,
Kyrie, eleison.
c. Assis ¢lementer
crebro poscitus
his, qui te poscunl,
tuum per Chrismm,
et miserendo
semper lu nostri,
Kyrie, eleison.
2.
b. Ultra subisti
munus qui dirum,
propitiando
nobis clementer,
¢'l riste, eleison.
c. Aequa librasti
lance piacla,
gravior illis
factus clementer,
Christe, eleison.
3.
b.
.a. [qunc et tu, patris
verbique flatus,
unus idemque
Deus immensus,
onmia implens,
cuneta disponens
yrie, eleison.
c. Tibi laus, honor,
decus et omne
e. Cuius es almus
spiritus vere,
do
Auge his fidem
spemque beatam
tui amorem
ac semper iugem,
omnia nobis
bene disponens
Kyrie, eleison.
Cum patte atque
beata proie,
Qui semper trinus
unus idemque
-- 119 --
g. Cure eo regnans,
cuncta disponens
A rie deison.
Trop. ms. Moissiacen e saec. 11. C«,d. Parisin. Nouv. acq. 1 71. [ l --
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. B. -- Trop.
Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495. C. -- 1 a, 6 mi-erans
B. -- 1 b, 4 nobis fehlt C. -- lc, 1 E sis C. -- I c, 2 poscius C. -- 1 c, 5
miserando B C. -- 2b. 1 AltroC. -- '2b, 2 quisA. -- 2b, 4 potenter C. --
2c, 3 illi C. -- 3a, 1 Nain A B C. -- 3a, 2 flatu B. -- 3a, 4 es Deus
A C. - 3a, 6 et cuncta perornans B. -- 3b, 1 Euge C; nobis ridera rectem
A B C. I b, 4 iunge C. -- çJb, 6 dispone B. -- 3d, 2 beato B. -- Nach
d, 2 in B: Qui semper trinus regnas Deus aeterne B. -- 3e, 1 Cui A. --
3e, 2 spiritus vere eum eo regnans et cu cta guhernans. B. -- 3f uud P,g
fehlen B. -- In C ist, wie dieses off, das Kyrie eleison auf die , tr,,phen
8c g ao verteilt, dafs 8c mit ,Kyrie" abschliefst, naeh Bd, ; e, :'.f vin
neumiertes e folgt, das nach Sg, 2 in ,eleison" ausklingt.
53.
a. Rector cosmi, pie
devotis nobis subveni,
eleison; Kyrie eleison.
Kyrie .Rector cosmi%
1.
c. Cunctorum delendo
nefanda cordis nexorum
ele,.'son ; Kyrie eleison.
b. Benignitate
sancta, pater aeterne,
eleison; Kyrie eleison.
a. 0rbis redemptor
cruore proprio, miseris
eleison ; Christe deison.
a. Qui supera
et i fera
sancto foves numine, --
eleison ; Kyrie eleison. --
c. Medendo nostro
vulneri, medice, assiste,
eleison ; Christe eleison.
b. Qui de supernis
ad nos venisti,
eleison ; ('hriste eleison.
3.
b. Et permanes
simplex in trinitate,
eleison Kyrie elriso
c. Custos arque protector,
propria cure subole
pioque semper
Consolatore spiritu
unus in deitate,
eleison ; Kyrie deison.
-- 120 --
Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1871. acld.
saec. 12. A. w Trop. ms. Moissiacense saec. 1 l. C i. Parisin. Nouv. acq.
llïT. B. {Hier nur Incipit). -- lc, 2 nexorum schon deshalb verdgchtig,
wei| nicht auf e {i) auslautend. -- gc, 4 spiritus.
54. Kyrie Pater summe.
De Beata bL V.
a. Kyrie,
Pater summe,
Cuncta regens, eleison.
b. Adae qui reatum
$olvisti per nature,
eleison.
c. Evae superbiam
Purgans per Mariam,
eleison.
a. Christe, credentium
Redemptor omnium
Et spes, eorum eleison.
b. Pie recordare, c. Sanguinis pretio,
Marrera habes quare Mortis supplicio
5lariam, et sic eleison. Ereptis clemens eleison.
3.
a. Kyrie.
Spiritus aime,
Deus, nobis eleison.
b. Cuius gratia c. Coaeterne,
Plena Maria Pr cedens tamen
Virgo manet, eleison. Ab utroque, eleison.
Colleet. ms. 8. 8ergii Andegavensis saec. 11. Cod. Andegaven. 13 (%0).
add. saec. 11. -- Mit Melodie in Neumen. -- tr. 8c scheint verderbt z
sein; 1. vielleicht: Coaeterne flamen.
55. Kyrie ,,0 Deus immense ".
a. 0 Deus immense,
rex aeternae gloriae,
Domine, eleison ;
Kyrie deiso .
c. Rex aime, precibus
nostris pie, o Christe,
benigne eleison;
Kyrie deiso .
-- 121 --
b. Pro nobis qui dedisti
unicum filium, eleison;
Kyrie deison.
a. Spiritus a patre
filioque prodiens,
hagie, eleison ;
Christe eleison.
2o
c. Es «lui filius patris
necne virginis
Mariae, eleison.
Christe eleison.
b. Nostra facinora
abluens omnia, elêison ;
Christe eleiso .
a. Tu parens potentissime
omnium, misêrans eleison ;
Kyrie eleiso .
¢. Verbigena,
Iesu clementissime,
vota nostra suscipe,
eleison;
b. Rex Sabaoth, te rogamus,
virtutum domine, eleison;
Kyrie eleison.
d. Qui mundum
redemisti de morte
tuo pio cruore,
eleison ;
e. Pendens in stipite
crucis almiflue,
te petimus supplices,
eleison Kyrie eleison.
Trop. ms. Nivernense saee. 11. Cod. Parisin. 9449. A. -- Trop. ms.
l iveruenae aaee. 12. Cod. Parisin. l%uv. acq. 12::)5. B. -- Trop. et Pros.
ms. Pariaiense aaec. 13. Cod. Commun. Aaaisien. 695. C. -- 1 a, 10 fehlt
A; O Deus fehlt C. -- 2a, 2 aq. fehlen (3 (abgesehabt). -- 2b, 1 fehlt C
(wiederum defekt). -- 2c, 1 Est A B. -- 8tr. ::)a fehlt C. -- 3e, 2 almi
fluente A.
56. Kyrie .Kyrri sal ientia «.
a. Kyrri, sapientia, b. Kyrri, splendor gloriae
Virtus quoque Dei summa, Et figura substantiae,
eleison; Kyrie eleison, eleison; Kyrie eleison.
c. Kyrri, proles unica
Patri arque coaeterna,
eleison; K /rie eleison.
-- 122
a. Christe, qui patris
Prodisti sinu pro nobis
Prodiens inseparabilis,
eleison; Christe eleison.
b. Christe, filiae
¥irginis integerdmae
Pater et sponsus ecdesiae,
eleison Christe eleiso .
c. Christe in tua
Et nostra urms natura
Tu ipse factor et factura,
eleison I Christe eleison.
a. Kyrri, propria
Morte mortem mortificans,
Vitam vivificans,
eleison Kyrie eleisom
b. Kyrri, qui tua
Carne transcendens supera
Patris es in dextra,
eleison Kvrie êleiso .
c. Eyrri, Domine, via,
Veritas et rira,
Spes, rides, caritas,
Iustitia, arma,
d. Et beiliger invicte,
Victor satanae,
Pugna, victoria,
Pax, bravium, regnum,
e. Imperium,
Omne bonum,
Eleison ; Kvrie eleiso .
Tropar. ms. 8ammaglorianum saee. 12. Cod. Parisin. 13252. --
Mit Melodie. -- 2c, 3 ipse factura factor. -- 3a, 2 morte mortificans
mortem. -- 3d, 2 Eine ilbe zu wenig; auch in der Melodie fehlt die
entsprechende Note.
7. Kyrie ,,Clementissime redeml)tor".
a. Clementissime
redemptor, nostri,
petimus supplices, ut
digneris
eleison; Kyrie eleison.
b. Qui pietate
almiflna [es]
orbis delens crimina,
tu nobis
eleison; Kyrie eleisom
c. Salus aeterna,
rex pie, Iesn,
patris [nate] unice,
tu nobis
eleison, Kyrie eleison.
-- 12:; --
a. Potenter cuncta regens
psallentibus tibi,
Christe, nobis
eleison Christe eleison.
o
b. Canora tibi voce
cantant caterx ae,
cosmi factor,
eleison ('hriste deison.
c. Honori summi regis
astantibus, Christe,
nobis pie
eleison; ('hriste eleison.
a. Spiritus [sancte], compar
utrique aime,
te desposcimus,
eleison; Ifyrie eleison.
b. Paraclite cunctorum
vivificator
animantium,
eleison Kyrie cleiso,
c. Trinitas oua,
deitas trina,
Kyrie,
d. Genitor nate
spiritus aime,
deison.
e. Nostri, rogitamus,
eleison, deisom
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. -- Der Text ist
daselbst unter die Melodie von .,Cnctipotens genitor" gezwSigt.
]:Iatte der Tropua urspriinglich keine andere elgene Meiodie, dann sind die
-ur Wahrung des Parallelismus vorgenommenen Textkorrekturen mehr als
unsicher. -- 3d, 1 Genitor geniteque.
58. Kyrie ,Snmme pater rerunn".
1.
a. Summe pater rerum, lumen super omnia verum,
eleison; Kyrie elcison.
b. Omnia concludens, auctor per singula prudens,
eleison ; Kyric eleison.
c. Qui fons es vitae, chi parent omnia rite,
eleison Kyrie eleison.
2.
a. Christe, Dei fili, sine semine nate virili,
eleison ; Christe eleison.
124 --
Par dei(ate (luidem, dispar homo natus eidem,
eleison ; Christe eleiso .
c. Qui renies iteram iudex in fine dierum,
eleison ; ('hris e eleison.
3.
a. Spiritus amborum, mediator amorque duorum,
eleison ; Kyrie eleisom
b. Gratia eommunis, illos, quos iungis et unis,
eleison ; Kyrie eleison.
c. Culpae laxator, animarum sanctificator,
eleison Kyrie eleisom
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisia. 778. add. saec. 13. --
Str. 1 a und 1 b umgestelit. -- Die Hexameter haben aile reinen Binnenreim
59. Kyrie .Rex l)ie regum".
I.
a. Rex pie, rex regum, regnans o Christe per aevum
nostri tu semper eleisou; Kyrie eleison.
b. Qui mare, qui terras, caeli qui sceptra gubernas,
nostri tu semper eleison; Kyr e eleison.
« Noxia depellens, culparum debita solvens,
nostri tu semper eleison; Kyr e ele son.
2.
a. Qui super astra sedes, patri deitate coberes,
nos te rogamus, eleison; Christe eleison.
b. Es quia sermo pàtris summi reparator et orbis,
nos te rogamus, eleison Christe eleison.
«. Lux, vià, vita, salus, spes, pax, sapientia, virtus,
nos te rogamus, eleison; Chrh e eleison..
3.
a. Hic tibi lacs resonet, chorus hic in laude resulte ,
Iorte tua redemptis Kyrie eleison.
-- 125
b. l os modo te canimus, pariter te summe rogatons,
l Iorte tua redemptis Kyrie elciion.
c. l os, o Christe, tuos carnis cure morte redemptos
Tu clemens redime de nece nos animae,
Quo fieri Sio, suboles mereamur eleison; Kyrie deison.
Trop. ms. Cameracense saec, 11. Cod. Cameracen. 79 (78 . A. -- Grad.
ms. Cameraeense saec. 1 . Cod. Cameracen. 61 (60, B. -- Grad. ms.
Cameracense saec. 1 . Cod. Cameracen. 62 (61 . C. -- Trop. ms. 8. Vedasti
saec. 11, Cod. Cameracen. 76 (75). D.- Prosar. ms. Branderianum anni
1507. Cod. Sangallen. 546. E. -- lb caelique E. -- a sedens C; cohaere s
A. -- 3a resultat A D E. -- 3 sqq. fehlen in E. -- E bat die allerdings
unzuverl issige Notiz: Aliud sancti T u t i I on i s praesertim de apostolis."
60. [Link] .ltominum lda mator ".
1.
a. Hominum plasmator, b. Scelerum purgator,
eleison ; Kyrie eleison, eleison ; Kyrie eleison.
c. Veniae donator,
eleison ; Kyrie eleison.
2.
a. Christe, redemptor, b. Orbis labentis
eleison ; Christe dcison, elcison ; Christe elcison.
e. Pastor eaelcstis,
eleison ; Christe eleison.
3.
a. Kyrie, tex pie, b. Has laudes suscipe,
eleison; Kyrie eleison, eleison; Kyrie eleison.
e. Post obitum in aethere
Sinus tegat nos Abrahae
cure sanctis; eleison, Kyrie eleison.
Trop. ms. Cameraeense saec. 11. Cod. Cameracen. 79 (78). A -- Grad.
ms. Cameracense aee. 12. Cod. Cameracen. 61 (60). B. -- Beide mit Melodie
in Neumen. -- 3c, 2 regat nos. A.
61. Kyrie Kyri redemplor".
1.
a. Kyri, redemptor, b. l lundi salvator,
eleison Kyrie eleison, eleison ; Kyrie eleison.
c. Pacis amator,
eleison; Kyrie deison.
a. Christe, genite, b. Satus de patre,
eleison ; ('hriste eleison, eleison ; ('hriste eleisom
c. Nobis succurre,
eleison ", ¢'hriste eleison.
3.
a. Sancte spiritus, b. Lucens omnibus,
eleison ; Kyrie eleison, eleison; Kyrie deison.
c. Fragilatis
|lUn allae redemptor,
eleison; Kyrie eleison.
T. op. ms. Cameracense saee. 11. Cod. Cameracen. 79 (78).
62. Kyrie immense l ater.
1.
b. Fous sapientiae,
lux, vita viaque
salutis,
nostri digneris eleison ;
Kyrie deison.
c. Creator totius
orbis atque [caeli]
conditor,
nostri digneris eleison;
IQirie eleison.
a. Kyrie, immense
pater, rex gloriae,
Sabaoth,
nostri digneris eleison
IQirie eleison.
a. Christe, Dei verbum partis,
de carne virginea
pro nobis indut%
nostri clemens eleison ;
('hriste deiso .
b. Qui nos tuo pretioso
sanguine redemisti
crimine perditos,
nostri clemens eleison;
Christe eleison.
c. Cuius honor et potestas
permanet in saecula
gloria perenni,
nostri clemens eleison;
('hriste cleison.
127
a. Kyrie, utriusque
»l)iritus exurens
omnia, nos illustra,
eleison ; Kvrie eleison.
b. Peetora nostra sueeende,
ut mundi clamare
possimus ad te semper:
eleison; Kvrie eleison.
c. Kyrie trinitatis
unieae, succurre
nobis piissime, rex
Christe, semperque
miseris miserere,
Kyrie eleison.
Grad. ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameraeen. 61 {60}. -- Melodie
fehlt; der Parailelis,,ms der eiuzelnen ,'Strophen ist aus dem Text hinreichend
erkennbar. -- 2a, 3 indite.
63. Kyrie rex Sabaoth.
a. Kyrie, rex Sabaoth,
regum summe,
tu nostri Domine
eleison; IQirie eleison.
c. Spiritus aime patris
par natoque,
nobis propitians
eleison ; Kyrie deison.
b. Orbis redemptor inelite,
nobis propitians
eleison; Kvrie eleison.
a. Lumen eluens de lumine,
nostri elementer
eleison ; Christe eleiso, .
c. Ex matre nate virgine,
nostri clementer
eleison ; ('hriste eleison.
b. Sol iustitiae, Iesu Christe,
nostri clemens eleison;
('hriste elcison.
o
a. Fons vitae, salus
et vera pacis [origo]
et fluctor,
eleison; Kyric eleisom
b. Christe tuum nos
plasma sumus, plastes bone
tu nostri
eleison; Kyrie eleison.
128
c. Laude tua laudum voces
tibi nos modulamus,
tex clemetas, Domitms,
solum quem condecet hymnus;
gloria, laus et honor mundi
/ibi, Christe athanatos ;
alpha et o, sother, ymas
eleison; Kyrie eleison.
Grad. ms. Cameraeense saee. 12. Cod. Cameracen. 61 (60). -- 2c, 2 tu
nostri. -- 3b, 4 digneris eleison.
64. K. rie rex i enigne.
I)e sanctis Innocentibus.
a. Kyrie, rex benigne,
qui peremptos pro te decore
infantes donas aethre,
nobis eleison.
b. 0 decus puerile,
agnum semper sequens ubique,
hunc pro nobis deposce
dicens : eleison.
c. Dei agonithetae,
pia nostri legatione
Christum nobis placate
falltes : eleison.
a. Christe, nos dignare,
quodque non viles facturae
tuae sumus, nunc memorare
atque sanctorum prece
nobis eleison.
b. 0 suboles faustae,
ut mundi tenebris sataé,
mox in caeli luce receptae,
nos iuvantes dicite:
Christe, eleison.
c. Infantes caelicae,
iam nune securi gloriae,
ubi floretis coram rege,
nos ibi consulite
fantes : eleison.
a. Kyrie, qui
ab humano getaere
censes restaurandurn fore
ordinem angelicum, pie
nos statuens quandoque
ibi eleison.
b. Saneti, qnorum
modo triumphum celebre
colimus memoriale,
odas nostras aeceptas ferre
ac nobis respondete
canentes : eleison.
129 --
c. Iesu, nostrae
nunc tandem vocis clangore
importuno exercite,
insontumque coetu precante
cure omni tui cive
nobis eteison.
Grad. ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameraeen. 62 (611. -- Mit
Melodie. -- Beaehtenswert, dal's aile Verse jeder trophe auf e sehliel'sen. --
Das Kyrie (Christe) eleison folgt jeder Ntrophe.
65. Kyrie ,,Ail)ha et o%
a. Alpha et 0, princeps
et origo eorum,
quae sunt, pater sancte,
eleison, Kprie eleison.
b. Gloriosus, summe
bonus, immense Deus,
clemens rector, adesto,
eleison. Kyrie eleison.
c. Summa potestas,
una deitas, sancta
trinitas, benedicte,
eleison. Kyrie eleison.
a. Christe, sponsae tuae
voces attende, clamat
tibi : miserere,
eleison, Christe eleiso .
b. Si non audis, quare,
dilecte meus, sanguis
tuus fusus pro me?
eleison, ('hriste eleison.
c. Audi et exaudi,
imperatoris summi
fili altissime,
eleison. Christe eleiso .
a. Sancte spiritus, veni,
veni, reple tuorum
mentes et accende,
eleison, Kyrie eleiso .
b. Ignis, splendor, fons vive,
munda, terge, nosque
tibi iam coniunge,
eleison, Kyrie deison.
c. Amor divine, prope
nunc accede, fac nos
una tecum esse,
eleison, Kyrie deison.
Blume, Tropi Graduales. I.
-- 1:»1 --
a. Kyrion
o theos, pater hagios,
ymas eleison.
a. Ha¢, aime cotaditor,
excelsa
residens in aula,
eleison.
67. Kyrie ,K. rion o lheo ".
1.
b. Sabaoth,
ischyros, on, athanathos,
ymas eleison.
c. Hagion
pneuma, patris filiique
compar, eleison.
O
b. Sother pie, Iesu,
te solum
deeet doxa, melos,
eleison.
c. Iam, spirator, nostras
perfla
amantes machinas,
eleison.
a. Numen, theos, saday
celse, libi
iubilantibus
eleison.
b. Eloy. Adona,v,
miselli
petimus, ymas
eleison.
c. Kyrie, ba»ileus.
usiae rector cunctae,
fragilibus digneris,
quaesumus, ymas
eleison.
Prosar. ms. Parisiense saec. 13. Cod. C-mmun. Assi. ien. 695. -- 1 b, 2
ischyros bone thanatos. -- 2a, 1 Hec. -- 2c, 1 Nain. -- 2c, 2 sq. per-
flammantes machinC. -- 3a, 1 Numine. -- 3e, 4 tuatenus ymas.
68. Kyrie »lementissime e«Jnditor «.
a. Clementissime
c nditor omniun
rernrn, o Domine,
noslri eleison,
Kyrie eleison.
c. 0 theos, kyrie,
sabaoth, solium
qui teues gloriae,
ymas e|eisou
h rie eleison.
-- 132 --
b. Qui es omnium
princeps regum,
rex ¢aeli, terrae,
eleison, tQtrie eleison.
a. Flos stirpis lesseae,
Christc, nostra pla¢alus
prcce, eleison,
('hristc eleison.
¢. Ad te sunt oculi,
]esu redemptor, nostri;
nobis eleison,
Christe eleiso .
b. Chorus ideo
nunc extoilitur
in tua laude;
eleison, ('hriste eleison.
a. O Deus, adnue,
quod plebs proclamat ad te,
[nostri] eleison,
Kyrie cleison.
b. Tibi proprium est
misereri redemptis,
semper eleison,
Kyrie eleiso .
c. Eia, reddite
laudem Domino
patri gratissime
d. Gloria prolique
simul resonet
cure sancto flamine,
e. Et, ut indulgeat
proclamemus
excelsa voce:
eleison, IQtrie eleison.
Ordinar. ms. Laudunense saec. 1:{. Cod. Capit. Laudunen. 268. -- l)araus
bel Chevalier, trdinaire de Laon, Paris 1897; pag. XXXI. Auf letztere
Quelle war di«. Redaktion dieses Tropentextes augewiesen: danach bleibt
es uusicher, ob bel Ahteilung der .'Strophen 3a, b, c d e das Richtige
getrofl n ist. Nur die Melodie k5nnte Gewifsheit bieten. -- Bcachtenswert
ist, dafs Str. I b, 2b und 3e gleiche ilbenzahl haben; ob par:fllel in der
Melodie? -- la 1 l. vielleicht- O clemeutissime.
a. Kyrie, caelum
Creans et mundum.
Hominem faciens,
eleison.
69. Kyrie caelum creaas.
b. Vitam in caelum,
Vitam in mundum
Homini largiens,
eleisoa.
-- 133 --
c. Aëris aves
Marium pisces,
Aridae bestias,
eleison Kyrie «leison.
a. ('hriste Iesu,
Verbum ingenitum,
Ab aeterno genitum,
eleison.
b. Ex virgine
Factum in tempore,
Caro mirabiliter,
eleison.
c..Non moriens,
Sed mortem destruens,
Redemisti fortiter;
eleison ; ( 'hriste ele so .
a. Kyrie, procedens
Simul ab utroque,
Utriusque compar
Atque coaeterne,
Spiritus, eleison.
3o
b. Unctio, fons ignis,
Çaritas, solamen,
Digitus et dextra,
Dator atque donum
Spiritus, eleison.
c. Qui apparuisti
Specie columbae
Super baptizatum
Christum in Iordane
Superque fideles
In igneis linguis
Die pentecostes,
Spiritus eleison Kyrie eleiso .
Collect. ms. Gallicum saec. 13. ex. Cod. Londinen. Egert. 274. -- Mit
Meiodie. -- 1 c, 3 l. vieileicht Bestias aridae, zur Wahrung der Endassonanz
mit la, 3 und lb, 3. -- 2a, 2 ingenitum auffailende Wendung, gewifs
nieht ira Sinne, wie , ingenitus" ausgesagt wird von Deus pater, vieileicht
hier ingenitus =intus {intra} genitus. -- 3b, 1 Uontio; ob Le«efehler?
70. Kyrie pater aeterne.
De Corpore Christi.
a. Kyrie, pater aeterne,
Fontana deitas,
A quo manant
Flumina rerum,
eleison.
b. Kyrie, fons coaeterne
Lucis et claritas,
Lucem formans
Primo dierum,
eleison.
-- 134 --
c. Kyrie, cenae supernae
Redundans bonitas,
Panem mittens
De caelo veruln,
eleison.
a. ('hriste, lucis forts,
Lux de luce prodiens,
Dei pinguis ruons,
Quo potenter
;ivit esuriens
Et impletur pane vivente.
cleison.
b. Christe, cordium
Via, vita. veritas,
Cibus mentium.
In quo sistit
Summa suavitas
Et satietas consistit,
eleison.
c. Christe sumptio
Tui sancti corporis
Et refectio
Vires praebens
Immensi roboris
Et molesta saluti demens
eleison.
a. Kyrie, nexus amborum
Patris prolisque, duorum
Non duplex piritus,
Quo sp rante lex datur morum,
eleison.
b. Kyrie, qui veritatis
Lumen es diffusum gratis,
Dictus paraclitus
Dal s solamen |fie desolatis,
eleison.
c. Kyrie, sana palatum,
( uo gustamus panera datum,
Emissum caetitus,
]n Maria per te formatum.
eleiSOll.
Miss. ms. arishuriense ('." LoLtdittense) saec. 13. Cod. Parisin. Arsen. 135.
add. saee. 14. A. -- Miss. ms. ineert, originis saee. 13. (Privatbesitz). A 2. _
_
Offie. ms. . Leonardi Lemovicensis saee. 15. Cod. 8ang-enovefian. 122.
(BBI. fol. 32L B. -- Miss. Andegavense imp. Parisiis 1489. C. -- Miss.
Andegavense imp. Rothomagi 1.523. D. -- Miss. Caraotense imp. Carnoti
1482. E. Miss. Aurelianense imp. Parisiis 1519. F. Miss. Aurelianense
imp. Aurelii 1.556. G. -- Miss. Pictaviense imp. Parisiis 1498. H. -- Miss.
Pictaviense imp. Parisiis 1.526. I. Miss. Maioris Monasterii imp. Turonibus
1.508. K. -- Miss. Coenobii Casae Dei imp. Ltt duni 15,°7. L. -- Miss. ,'S.
Martini Turonensis imp. Parisiis 1.529. M. Miss. Fontisebra|dense imp.
Parisiis 1.514. N. -- Miss. Lemovicense imp. absqne [1540]. O. -- Melodie
[in A und B) ist gleich jener vom Tropus: ,,Kyrie forts bonitatis «.
-- 135 --
lb, 3 formas A 2. -- lc, : sq. Et satietas consistit A [cfr. 2b, 6). --
2a, 3 mens A. -- 2a, 4 pascentem A 2, patenter C--K 3I lg , patienter L. --
2a, 5 Vivis L. -- 2a, (; repletur A, implevit B. -- .' tr. 2bi Christe unice
de Maria genite, quam de virgine [Link] stirpis Davidicae sancti prae-'
dixerunt prophetae A [ist Entlehnung und zwar Str. 2a aus .Kyrie fons
bonitatis"), -- 2b, 2 Vita via B. -- 2b, 3 Tibi mentium L. -- 2b, 4 Cul
sistit L; sitit B. -- 2 b, 6 sitietas B; satietas aeterna B -- 2c, 2 Cuisis sanc
ti E ;
sacri E G O. -- 2c, 3 Est E G; Et resurrectio L. -- 2c, 5 Immense O,
Immensam E K. -- 2c, t3 Mortis moles demens salute L; molesta salvasti A:
dement B. -- 3a und 3b umgestellt E G. -- 3a, 1 sq. Kyrie simplex et
trine cohaerens parti natoque A (wiederum Eutlehnung aus .Kyrie fons
bonitatis% -- 3a, 1 Kyrie veru amborum B C E K M. -- 3a, 2 panis L;
prolis et A G L O. --3a, 3 sq. Dat panis caelitus creatorem mittens
excelsum A. -- 3a, 4 datur in ore A; more A: B D G H; mosi G.
/r. 3b: Kyr e verus amborum patr s proles et duorum dat panis caelitas
creatorem mittens excelsum eleison. -- 3b, 2 est B: Lumen novum datnm
gratis K M. -- 3c, 2 panera gratum M O. -- 3c, :2, Et missum A2; caelitnm
D. -- 3c, 4: per reformatum B. -- Der Tropus ist berechnet ffir das Fest
Corpus ('hristi.
71. K. rie .Pater snmme".
a. Pater summe, qui omnium
Bonorum es initium,
eleison.
b. Fons, origo, lux luminum,
Sine fine principiura,
eleison.
c. Audi vota canentium.
1% sentiant supplicium,
eleison.
a. Lumen verum de lumine,
Rex, salvator et nomine.
eleison.
2°
b. Sacra nate de virgine
Sacro ditante flamine
eleison.
c. ( uos redemisti sanguine,
Tuo frui fac nuraine,
eleison.
a. Amor amborum, spiritus,
Dextrae Dei tu digitus,
eleison.
b. In his non sonat strepitus,
Mundans reples quos caelitus;
eleison.
c. Ure renes, corda reple,
Nos guberna, ut in sede
Gloriemur serapiterne;
eleison.
Prosar. ms. S. l oberti (Casae Dei) saec. 14. Cod. Parisin. 5247. A.-
Trop. ms. 8. Aredii Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 908. add. saec.
14. ]3. -- 3liss. Lemovicense imp. Parisiis 1483. C. -- Miss. Lemovicense
imp. 1.540-. D. -- Miss. Autissiodoreuse imp. l'arisiis 1484. E.- Mi. s.
Audegavel,se imp. l'arisiis 1489. F. -- Miss. l'ictnviense imp. |'arisiis 1498.
G. -- Miss. l'ictavieuse imp. Parisiis 1526. H. -- Str. 2a uud 2b umgestellt
BCD. tr. 2a fehlt E. -- 2a, 1Verum lumen BD. --- 2a, 2Et salva-
te, rem A: Rex sabaoth C. -- 2b, 2 dictante A D: dante E. -- 2c, 1 Quod B. --
2e, 2 lumine A ]3 (K,,rrektur). -- 3b, 1 sonet E: trepidus F G H. -- 3b, 2
unda B C D; replens E: replensque caelitus A; reple c,r C D F, reple Quod B ;"
reple quos {_ . -- gc. 1 Ure regnes E. -- : c, g sempiternn A F D H (geger
tien l eim); semp!terne fehlt E.
72. Kyrie .lesu pie".
In Paschate.
a. Iesn pie,
patris unice,
vivens ubique,
b. t ui hodie
resurgis vere
devicta morte.
c. Fac nos rite
semper vivere
atque gaudere.
a. Christe, qui hodie
Mariae
iam orto sole
b. Apparens benigne
loqueusque
tuae amicae,
c. Nostris pie parce
peccatis
arque dimitte.
a. Qui apostolis
tristibus valde
et Juste
b. Ostendis nempe
te ipsum vere
deinde,
c. Fac nos hodie
ex toto corde
et ore
d. Hoc celebrare
pascha sollemne
devote
e. In tu t laude.
Grad. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemt,vicen. 2
{17).- la, [ vivens fehlt.- lb, resurgit. lb, 8 morte aevis.-
Hinter jeder tr-phe, ausgenommen . c und 3d, folgt e leiso n, wodurch der
Text gestSrt wird.
-- 137 --
73. Kyrie rex hbrahae.
De s. Iohanne Baptista.
a. Kyrie,
rex, Abrahae ab arce
suprema mittens
angelum tuum,
eleison.
b. Kyrie,
ad praeparandum vias
tuas et ad
plebem perfectam,
eleison.
c. Kyrie, qui ad pa rem
mit ens Gabriel
promere seriem,
eleison.
a. Christe, qui sanctificans
Iohannem dausum
in matre,
eleison.
b. Christe, qui matrem tuam
mittens ad matrem
Iohannis,
eleison.
c. Christe, quem Iohannes
senserat arque
gavisus,
eleison.
a. Kyrie, qui baptizatus
es a servo tuo
Iohanne,
eleison.
b. Kyrie, qui in columbae
specie apparens
Iohanni,
eleison.
c. Kyrie, qui septem caelos
reserans, vox patris
audita,
Fac nos te semper colere,
trine et une, quem
Iohannes
0stendebat indice ;
eleison.
Grad. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemovicen. 2
(17). -- la. 2 ex Abrahae. -- 3a, 2 es fehlt. -- 3c 1 eaelis. -- 3c, 7
Ostendat.
-- 138 --
74. K)rie lux claritatis.
De sancta Katharina.
a. Kyrie, lux claritatis.
sophiae di inae
fons et origo sine fine,
eleison.
b. Kyrie, qui Katherinae
thesaurum divinae
contulisti sapientiae,
eleison.
c. Kyrie, qui Katherinae
dedisti hodie
tantae gloriam victoriae,
eleison.
a. Christe, nice
patris proles caelice,
qui es eidem patri Deo
unius usiae,
indifferentis essentiae,
eleison.
b. Christe, unice
infirmorum medice,
curans tuorum devotorum
mala mirifice,
tuae commemorum amicae
eleison.
c. Christe, unice
amplexator amicae,
qui es tuarum amicarum
praedulcis amator
et pmelargus remunerator,
eleison.
a. Kyrie, spiritus sancte,
genitori genitoque
permanens utrique,
manans pariter ab utroque,
eleison.
b. Kyrie, splendor divine,
qui beatae Katherinae
cor illuminasti,
sacro linguam verbo ditasti,
eleison.
c. Kyrie virlutum dator
et earum conservator,
fer opem in fine
commemoribus Katherinae
eleison.
Brev. ms. . Petri de Perusio saec. 13. Cod. Rossian. VIII, 59. add.
saec. 13. g. --Grad. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemo-
vicen. 2 {17). B. -- Grad. ms. Rotomagense saec. 14. Cod. Parisin. 90-5. add.
saec. 15. C. -- Miss. Cabilonense imp. Lugduni 1527. D. -- Miss. Matis-
conense imp. Lugduni 1532. E. -- In C D E i t der Tropus auf die hl. Bar-
bara adaptiert -- lb, 1 Kyri . lux Katherinae B; qui sempiternae C; qui
Barbarae D E. -- 1 b, 2 thesaurum Barbarae C; thesaurum aeterne D E. --
lc, 1 qui tuae sponsae 12; qui Barbarae I) E -- lc, 2 detisti Barharae C. --
le, 3 tantam D E; gloriae victoriam A. -- 2a, 2 prol«s patris D E. -- 2a, 3
patri. B. -- 2t», ,5 commemoram B: c«mmem,,rans D E; animae A. -- 2c, 3
es fehit D E. -- 2e, 4 amatot es D E. -- 2c, 4 et |,argtts I) E. -- 3a, |
spiritus aime 13. -- 3a, 9_ genitori fehlt 1 E. -- 3a, 3 sq. aequalis in esse
et emanans D E. -- 3a, 4 re:thons A B: al» utroqtte pariter B; pariter fehlt
D E. -- 3b, 2 qui virginis generosae C; heatae Barbarae D E. -- ?,b, 4
dietasti B. -- 3e, 3 finem C. -- 3e, 4 devotis famulis C; Barbarae C D E. --
Sehema ist gleich jenem des Tr,,pus ..Kyrie pater aeterne." Eine an
Entlehnungen reiehe Umbildung dieses Tropus ist der jetzt f,,Igende Tropus.
75. Kyrie ,lui Katlnerinae.
De" sancta Katharina. "
a. Kyrie, qui Katherinae
Virginis regiae
Arque victricis egregiae,
eleis,,n.
b. Kyrie, qui Katherinae
Dedisti hodie
Castam gloriam victoriae,
cloison.
c. Kyrie, qui Katherinac
Thesaurum diviuae
Tradidisti sapientiae,
deison.
a. Christe lesu, rex
Katherinae virginis,
per quem regia
virgo vicit regem Maxentium
contemnendo deos gentium,
eleison.
O
b. Christe, divinae
dator sapientiae
immo es ipsa
sapientia divina per quam
triumphat sancta Katherina
eleison.
c. Christe saties, amplexator
virginum, qui es Katherinae
praedulcis amator
arque remunerator,
eleison.
a. Kyrie, splendor divine,
qui beatae Katherinae
cor illuminasti,
sacro linguam verbo ditasti,
eleison.
b. Kyrie. oleum fusum,
qui pinguescis cor perfusum,
oleo nos line,
sanctae qui memores Katherinae,
eleison.
-- 141 --
c. Kyrie, amor divine,
te ipsum in nos imprime,
ut marrera sequendo
te possidere valeamus;
eleison.
Cantus Romano-Seraphicus imp. apud Desclée 1902 {19037); leider
ohne Angabe der Quelle, die lteren Datums zu sein scheint. -- 2b, 1 sq.
rex gloriae. -- Vorlage ist «,ffenbar der Katharina-Tropus: ,,Kyrie lux
cla ritatis."
77. K)rie .0 Maria lux".
De Beata bi. V.
a. 0 Maria, lux, luminum
Lumen precare filium,
eleison.
b. Radix Iesse, fons veniae,
Mater misericordiae,
eleison.
c. Per te Satan destruitur,
Et peccatum abluitur,
eleison.
a. Mater Dei, nos respice
Et pane sancto refice,
eleison.
b. Tu spes firma credentium,
Regina, laus caelestium,
eleison.
c. Virgo, mater et filia
Aufer a nobis villa,
eleison.
a. Medicina peccatorum,
Porta clausa, fons hortorum,
e|eison,
b. Funde preces ad filium,
Ne tradat ad supplicium,
e|eison.
c. Quos manu fecit propria,
Sed ab omni miseria
Liberet sua gratia,
eleison.
Miss. Fontisebraidense amp. Parisiis 1514:. A. -- ,Miss. Lemovicense imp.
[1540]. A. -- 1 a, 1 lux .virginum B. -- 1 a, 2 Lmnen praeclare luminum B. --
2a, 1 nos fehlt A. -- 2a, 2 nos refice A.
-- 142 --
75. I yrie ..Rex ca«loram".
De sancto Martin-.
a. Rex eaelortlm
Deus deorum,
I4ector £tllletOl'Um
eleison.
b. Per 3lartinum,
Virum divinum.
Hune salva chorum,
eleison.
c. Vitiorum
Restringe lorum,
Formator mornm.
eleison.
a. ('hriste, ]esu fortis* disrumpens vincula mortis, eleisou.
b. Ponfificis diga* nos Martini prece signa eleison.
c. Hostibas obsi tas* pattes defcnsor ad istas, eleison.
a. Largitor pahnae* sis nobis, spirims aime, eleison.
b. Tu nos dêfendê* nobis pacem(lue repende, êleison.
c. Hostes expelle* de nostris omnibus oris,
Sordes evelle*, summi largitor honoris,
Et salvatoris* da nobis gaudia relie; eleison.
Miss. s. Martiui Maiori Mona. terii Tur«,neusig imp. Turonihus 150 . --
Das 8chema ist das gleiche, wie ira folgenden Tropus.
a. Rex: virginum
])eus amator,
Mundi crêator,
êlêison.
79. Kyrie ..Rex virginnm l eus'.
b. Lux luminum,
llluminator
Et vitae dator,
eleison.
c. Dux hominum,
I)eus plasmator
Et reïormator,
êleison.
-- 143
a. Christe Iesu, mitis* fili dilecte Mariae, eleison
b. Vera. Deus, vitis*, totius plena sopbiae, cloison
e. Parce malis actis* precatu matris hagiae, eleison.
a. Sacrum spiramen*, amborum nexus amoris, eleison.
b. Aufer peccamen* dono vitae melioris, eleison.
c. Nobis solamen* impendas omnibus horis.
0 sacrum flamen*, dans summi culmen honoris; eleison.
.Miss. Maioris Monasterii imp. Turonibus 1505. A. -- Miss. 8. Trinitatis
in Vindocino imp. Turonibus 15;J6. B. [ 1 a' 2 Amator Dens B. [ 2e aetis
ohreatn matris 15. -- :Sa nexus amorqne (gegen den Reim). -- Die K-llation
v-n A ist leider nicht mehr zut Hand; racines " Vissens ist dort der
richtige Anfang: Rex virginum Deus amator. -- Die Hexameter reimen in
den 8trophen 2 und 3 m tereinander ara . chlufs und nach der Z isur in dt.r
Mitte.
80. Kyrie .,Pater regis".
De Beata M. V.
a. Pater regis b. Per Mariae
Novae legis, Preces, pie.
eleison, eleison.
a. 0 Christe,
Professis te
eleison.
a. Consolamen,
Sacrum flamen,
eleison.
c. Pastor gregis,
Qui nos regis,
eleison.
b. Rex, alvo
Nate salvo,
eleison.
c. Flos matris,
Splendor patris,
eleison.
b. Cuius cella
Matis stella,
eleison.
144 --
c. Tu regina,
l ledicina
)Iiserorum,
Clericorum
Rege ehorum,
eleison.
Miss. Engolismense imp. Lemovicis 15_'24. -- la, 1 Mater re_gis, was
kaum verst/hmdlich; vielleicht zu lesen: Kvrie I Matris regis? [)brigens
ist die gleiche ,Schwierigkeit bel ntrophe gc. Vgi. aufserdem den Kyrie-
Tr,,pus: Lax et gloria.
,M. K. rie ..l eus une pater%
De Confessore Pontifice.
a. I)eus une,
pater, fiii el
spiritus sancte,
eleison, ILurie deison.
b. Pater ex te,
fili geni e,
vis utriusque,
eleison, Kyrie eleison.
c. Tres personae
discretione,
sed idem esse.
eleison, Kyrie cleisom
a. 0 reparator vitae,
fons iugis arque
pastor ecclesiae,
rides gloriae,
eleison, t'hriste eleiso».
b. Iesu Christe, praedare
leo, ituIe,
praesul piissime,
salor veniae,
eleison, Christe eleison.
c. Somen imperiale,
tex sempiterne,
lumen de lumiue,
sol iustitiae,
eleison, ('hriste eleison.
a. Kyrie nos, Domine,
defendas a crimine
et concedas consistere
in beata spe
indulgentiae.
eleison, Kyrie eleison.
b. Qui beatum hodie
Nicolaum, gratiae
tuae plenum, in ordine
|audantium te
iussisti esse,
eleison. Kyrie eleison.
147»
c. Qui illum in aethere
facis tibi plaudere,
da nos per hune te colere
arque laudare
sub|irai vote,
eleison Kyrie eleison.
Miss. Lemovicense imp. s. |. et a. [1,5407]. (Bibi. Ducis de Parma.)-
la, '2 pater fehlt. -- 3b, 2 der Naine Nicolatts gibt nur au, auf welehen
Conf. Pontif. der Tropus in Limoges angewandt wurde; die berschrift lautet
ausdriicklich: ,In festo d,plici unius confessoris pontificis"; auch der Inbalt
ist de communi. -- 3c, 3 nos in hunc: 1. in hoc? -- Beachtenswert ist,
dafs jeder Vers auf e entier.
. Kyrie .,Pater infantium".
1.
a. Pater infantium,
b. Refectio laetentiura,
c. Consolatio pupillorura;
2.
a. lraago genitoris,
b. Abolitio facinoris,
c. Restauratio plasmatis;
3.
a. Fomes caritatis,
b. Plenitudo probitatis,
Kyrie eleison.
Trop. ms. Sangallense saee. 11. in. Cod 8angallen. 881. A. -- Trop.
ms. 8angallense saee. 11. Çod. Sangallen. 376. add. saee. 13. B. -- Trop.
ms. 8angallense saee. 10. Cod. 8angallen. 378. add. saee. 13. C. -- Trop.
ms. 8angallense saee. [11. et] 13. Cod. 8angallen. 882. D. -- Trop. ms.
Rhenoviense [Sangallense?} saee. 11. in. Cod. Turieen. Rhenov. 97. E. --
Trop. ms. Minden8e ann. 1024. Cod. Berolinen. Theol. IV 11. F. -- Trop. ms.
In¢ieensel?) saee. 12. ex. Cod. Oxonien. Mise. lit. 41. G. 8equent. ms.
Branderlanum saee. 16. Cod. 8angallen. 46. H. -- 1 b laetantium B E F.
Das Kyrie (Christe) eleison geht den Versen vorau8; 3c wird, wie in
den Tropen St. Gallens gew6hnlich, durch Kyrie eleison ohne Tropierung
vertreten. -- Die Melodie (A--G in Neumen) zeigt keineu Parallelismus;
auch die Symmetrie ira Text ist mangelhaft gewahrt; nur die Endoessonanz
sichert diesem interessanten Tropus in Reimprosa einen Platz in der Hymno-
Iogie. Nach lq soli Tutilo Verfasser sein.
83. Kyrie .,0 pater piissime".
1.
a. 0 pater, piissirae b. Libera nos a malis
Deus, nobis raiserere, oranibus, supreme genitor.
Blume, Tropi Graduales. I. If)
146 --
c. In tuo nos famulatu
conser 'a, Deus magne
et clementissime.
a. Christe, Iesu fili
Dei, factor orbis
atque redemptor,
a. 0 sancte spiritus,
aime I)eus,
tuam nobis gratiam
clcmenter infunde,
b. Tu nos redimere
dignatus es, tu nos
semper custodias.
c. Qui es venturus mundum
iudicare, de poenis
nos libera gehennae amarae.
b. Sancta trinitas, I)eus
omnipotens,
gloria, laus et honor
tibi sit nunc et per
cuncta saecula.
c. Kyrie eleisom
Trop. ms. Saugallense saec. 11. Cod. Sangallen. 3 0. A. -- Trop. ms.
Sangallense saec. 11. in. Cod. Sangallen. 381. add. saec. 13. B. -- Trop. ms.
Rhcnovicnse Sangallense?) saec. 11. in. Cod. Turicen. Rhenov. 97. C. --
Trop. ms. Mindense anni 1024. Cod. Berolinen. Theol. lat. IV ° 11. D. --
Das Kyrie ((:hriste) eleison geht den Strophen voraus.
84.
a. Cunctipotens dominator
cacli et angelorum,
terrac, maris et mortalium,
Kyrie cleisor«
K)rie ,,('.unctipotens dominator".
1.
b. Qui de limo formaveras
Adam, primum hominem,
et paradiso posueras,
h trie eleison.
c. Humano semper generi,
summi regis gratiam
tCto corde desideranfi,
Kyrie eleison.
a. Tu Christe, I)omine,
qui in almae
matris uterum
de caelo missus
prodiisti,
('hriste dcison.
b. Et crucis patulae
ligno pendens
veteris Adae
vu|nus vulnere
detersisti,
Christe eleison.
147 --
c. l Iunc preces populi
baptismatis
gurgite loti
ad te directas
clemens audi,
('l»'iste elefso .
a. Spiritus ahne, qui b. Et discipulorum
in specie pectora
innocuae alitis muneribus divinis
super Christum baptizandum adimplesti super illos
Iordane transisti, ut ignis apparens,
Kyrie eleison. A «rie «eison.
c. Te corde precamur
humili,
ut pariter cure patre
et coaeterna proie
nos digneris igne
implere tui amoris,
Kyrie eleison.
Trop. ms. Mindense anni 1024. Cod. Berolinen. Theol. IV ° 11. A. --
Trop. ms. Emmeramense saee. 1 !1e. Clin. Monaeen. 140 3. B. -- Grad.
ms. Ottoburanum saee. 12. Clin. Monaeen. 27 130. C. -- Trop. ms. 8angallense
saee. 11. Uod. 8angallen. 376. add. saee. 13. D. Trop. ms. 8angallense
saee. 10. Cod. angallen. ,' ; bis: fol. 118. E; fol.. 63 add. saee. 1 ,. 17.-
Trop. ms..'-3angzllense saee. 11. [1'2,. et 13]. Cod..'-3angallen.. 0. G.-
Trop. ms. ,'5_'anffallense saee. 11. Cod. ,Sangallen. 82. add. saee. 13. H. --
8equent. ms. Praedieat«,rum saee. lô. Cod. 8angallen. 8 ,. I. Miss. ms.
8eeoviense saee. 12. in. Cod. Graeeen. 479. K. -- Trop. ms. Wingartense
saee. 1 ,. Cod. 8tuttgardien. H B I Ase. 9,5. L. Trop. ms. Pragense
saee. 1 . Cod. Capit. Pragen. Cim. 4. M.
la, maris et hominum B. -- lb, 1 limo eondidisti B.
imposueras K M, loeasti B. -- le, 2 gratia F I. -- le, : corde suspiranti
B. 2a, 2 almo I K. -- 2a, :$ [Link] I K. -- 2a, .5 pr,»disti K M. --
redemisti K. -- a, 4 super ipsum A G. -- 3a, .5 lordanem F. --
nluneribus divitiis L. -- 13e, ,.5 hos M; ignem C. -- 3e, 5 sq. implere
igne M. Die Melodie, die in allen Queilen verzeiehnet ist iaute..t fïtr
je drei Verse stets gleich; nur e bat in den Klauseln 4 und .5 einen Uber-
schufs an Silben und Noten. -- Verwendung des Tropu verschiedenartig,
wie auf Stephanus, Iohannes Evang., Pfingsten.
a. Kyrie, logos,
patri pneumatique
parazoikos natu.
eleison; Kyrie eleison.
85. Kyrie logos patri.
c. Inque cuius
nuIu cuneta manent
statuta, naevi
vuhtus sana Kyr e eleison.
10"
148
b. t uem theon artoa lremunl,
solum, moys et oreus pavent,
Kyrie eleilo .
a. Chris e, Messias,
sother, theos,
radix Iuda, germen Iesse,
('hriste eleison.
c. Anthropon quoque I
quem plasmasti,
ne patereris petite
Christe eleison.
b. Qui Davidica prosapia
nasci morique sanxisti,
'hriste eleison.
a. Honorera
tui enomatis
nemini des, precamur,
externo Kyrie eleison.
b. Ofis quod impegerat
peccatum per protoplastum,
nobis clementer relaxa,
Kyrie eleison.
Revolvens»
quod propter nos
dedecus arboris lu
subisti, Kyrie,
Libera nos, ne Phlegetontis
undis deputemur condigni;
Nostram post elysin
somatis psichen doxis
tuis facias subesse;
eleison.
Trop. ms. Emmeramense anni 1024--3 . Clin. Monacen. 14322. A. --
Trop. ms. Emmeramense saec. 1 /i . Clin. Monaeen. 1408:3. B. -- Trop. ms.
Cremifanense saee. 12. in. Cod. Cremifanen. 309 C.- 1 a, 3 parazo ikonatu
C, paraio ikonatu AB. -- lb: 2 moys bleibt noeh unvers ndlieh. --
2e, 1 Anprotonon AB; Antropon quo C; 3b, I Ofis quem B. -- An-
wendung des Tropus auf P ri n ça t e n ; dementsprechend aueh das Vennisehen
von grieehischen und lateinischen WSrtern.
86. Kyrie .Regnorum reetor".
a. Regnorum rector, cunctoram summe creator,
b. Principium finisque simul, qui cuncta creasti;
c. Virgine matre satus, caelorum rex benedictus,
a. 0nmis ovans tibimet laudes natura resultet;
b. Itoe reetum saeeli eonfirmet summa faeultas,
c. Tu quia dignatus mortis [a} fauee redemptis,
-- 149 --
a. Ut nos mederes, ligno tua membra fudisti,
b. Ac in perpetuo coronares stemate regno;
c. Kyrie eleison.
Trop. ms. Emmeramense anni 1024--36. Clin. Monacen. 14322. A. --
q rop, ms Heidenhemense saec. 11. Cod. Oxonien. Seld. sup. 27. B. --Trop.
ms. Cremifanense saec. 12. in. Cod. Cremifanen 309. C. -- 1 c benedicte C. --
2 a ovans cuimet C; laudem' B C; resultat A C. -- 2c dignatus ligno tua
membra dedisti {fuisti C) B C in C von zweiter Hand. -- 3a Et aeternam
ut nos mederet ligno tua membra fudisti A, Aeternae ut nosmet dare mortis
fauce resolvi C; in B ausradiert, nur noch lesbar: Et .... bra fuisti. --
3b Haec C, Hanc B; perpetuum A B: coronare C; dematis A, demate B.-
Das Kyrie {Christe) eleison steht vor {in C hinter)jedem Hexameter.-
Die Hexameter haben fast immer Binnenreim.
87. Kyrie .E! elion".
1.
a. EI, elion, pater omnipotens, eie. Deus, o' «]Jv,
b. Regnorum rector, cunctorum summe creator,
c. Principium finisque simul, qui cuncta creasti,
Kyrie eleison.
a. Filius ex patre, natus de irgine marre,
b. Simpla morte tua vincens nostri mala dupla,
c. Rex vere fortis, qui solvis vincula mortis,
('hriste eleison.
3.
a. Ambobus iunctus, pneuma, rueha, spiritus almus,
b. Donum regnantis elarum tu summitonantis,
e. Chrisma tuum mitre necnon peeeata remitte,
Terrea eonfutans, eaeliea mox reserans,
Sic nos in finem perducturus Ierusalem,
eleison ymas.
Trop. ms. Emmeramense saee. 1/1u. Clin. Monaeen. 14083. -- Da«
Kyrie (Christe) eleison folgt jedern Hexameter; 3e 1 sehliefst mit
Kyrie, 3e, 2 mit einen neumenreichen e | ehlufsvokal des Kyrie) und 3e, 2
mit leison ymas «. Demnach sang der eine Teil des Chores das Kvrie,
w ihrend der andere den Tropentext zum Vortrag hrachte. -- lb und 1 e
sind identiseh mit 1 a und 1 b des vorhergehenden Tropus, wahrscheinlich
Enflehnungen.
88. K)rie .onditor et rector'.
1.
a. Conditor et rector mundi totius et auctor,
b. Qui regis aeterno, rex, subsistentia nutu,
c. Semper ab angelicis laudatus in aethere turmis.
-- 150 --
a. Lumine de summo cui constat fons et origo,
b. Quem genuit mundo divino germine virgo,
c. Rex pie, tu nostras miserando dilue cuipas.
a. Aequalis genito, tu spiritus, et genitori,
b. 1Reple septenis servorum pectora donis.
c. Kyrie eleison.
Hvmn. et Prosar. ms. Fredeslariense saec. 11. Cod. Casselan. Theoi.
IV ° 5. Jedem Hexameter geht das Kyrie (Christe) eleison voraus.
89. K) rie .ignis disenrrens".
a. Ignis discurrens in flammis esse probaris,
b. Perpetuo, velut es sine tempore, semper eras, es,
c. Subque superque polum per te staut omnia solum.
a. Ignis discurrens est te, Deus aime, figurans,
b. E patre per portam rumpebas tute serratam;
c. Hac ubi profereris, mortem teris, alta revisis.
a. Ignis flammivomo tu numine, pneuma beatum.
b. In deitate pari sit gloria summa tonanti.
c. Kyrie eleiso«.
Trop. ms. Cremifanense saec. 12. in. Cod. Cremifanen. 309. -- 2c
revisit. -- Jedem Hexameter geht das K y r i e (Christe) e I e i s o n voraus. -
-
8eherna wie .,Conditor et rector". -- Mit Ausnahme von la und 3a
haben die YIexameter Binnenreim.
90. [Link] .0 pater ingenite".
a. 0 pater ingenite, rex caelice, conditor aime,
b. Principium verum, de quo primordia rerum,
c. Moribus informes tibi nos miserando reformes.
-- 151 --
a. Christe, patris vera substantia, forma, sophia.
b. In cruce mors cuius mundi salus exstitit huius,
c. Aspice psailentes, tibi puro corde canentes.
a. Flamen, ab utroque patre quod venis a genitoque,
b. Corda ride funda, septemplici munere munda,
c. Tu, consolator, sis mentis purificator.
Martyrol. ms. Usuardi Eremiten. saec. 12. Cod Eremiten. 116. add.
saec. 1:;. -- Das Kyrie (Christe) eleison folgt rien llexametern.
91. Kyrie »Salve nox praeclara «.
In Nativitate Domini.
a. Salve, nox praeclara,
tu omni
es laude dignissima.
b. Are, nox ardenter
optata
ab omni creatura.
2.
In te rex regum potenter,
o nox praecelsa,
magna fecit mirabilia.
a. Salve, nox rutilans
d ecore,
tua magnalia
laudant caelum atque terra.
b. Glorificatus est
in te rcx
potens stola immortali
o nox melliflua,
tibi laus sit et gloria.
Oration. ms. Luneburgense saec. 11. Cod. [ xonien. Lat. lit. f. 4.-
lit Melodie. -- 1 a, 1 Salve vox. -- 3a, 1 o nox. -- Vor 1 (resp. 3) a und
b steht ,,Kyrie u, vor 2 ,Christe". --- Offenbar frit Weihnachten. -- S«'heint
gekfirzt zu sein.
92. K) rie .Firmator sanrte".
1.
a. Firmator b. Compactor
Sancte firmamenti, Sacri fundamenti,
eleison, Kyrie eleison, eleison, Kyrie eleison.
152
c. 0 splendor
Summe ornamenti,
eleison. Kyrie eleiso ,
a. Christe, leo forlis, b. Chrisle, smnmi regis
Victor morfis, Auctor legis.
cleison, Christc cloison, eleison, Cbriste eleison.
c. Christe, vitae dator
E salvator,
eleison. Christe eleison.
a. Kyrie, amborum flamen, b. Kyrie, toile gravamen
I,apsorum solamen, Dans reis levamen,
eleison, h ric clcisoz, eleison. Kyrie eleisom
c. Kyrie, lrinitas alma,
Te confitentes
Et colentes
Salva ;
eleison, Kyrie eleiso .
Direct. ms. Egelberge se sae« . 12. Cod. Engelberge . 102. A. -- Trop.
ms. Rbenoviense { angallense?) saec. 11. Cod Tm'icen. l henov. 97. add. saec.
12. B. Trop ms. 8angallense saee. 10. Çod. angallen. 37 5. add. saec. 1 . Ç.
-- Trop. ms. 8angalle se saec. 10. t'od. , angallen 2. add. sae . 13. D.
Tf-p. ms. Wing'artense {?) saee. 13. Cod. tuttgardien. l-lB I Asc. Ob. E. --
Trop. ms. Aitaripense saec. * h*. t'od. }xo ien. 32b.561Lat. 1iL d b). F.
Trop. ms. Diessense saec. 14. t'lin. M-nacen. b:JO. (i. I b, saneti A E. --
1 c, 1 sq. {5 summe sp]endor B C D, ( hriste sp]endor F; der Reim verlangt die
Lescart v,n AE. -- Ic, 2 sacri A E. -- 2b, 1 summi partis A E. -- 2b, 2 virtus
|egis B D. -- 2b, 2 u. 3 umgestel|t A E G. 2c, 1 dator vitae E G.
3a u. ;Ab nebst 3a, 2 u. 3b, 2 umgestellt G. -- 3a, 2 dans reis so|amen E;
|evamen B ['. -- 3b, 2 |apsorum so|amen E; so|amen C D. -- 3c, 2 De
confitentes F. 3c, 3 et laudantes C. -- 3c, : fehlt A: zur Vahrung der
$ymmetrie w ire dies das Ric|,tigere. Mclodie in al|en ç uellen.
93. Kyrie ,.Immense ('aeli
a. Immense caeli conditor
Et universae creaturae» saacte genitor,
Kyrie eleiso .
b. Tu solus ante saecula,
Incommutabilis regens mutabilia,
h «rie deiso .
-- 153 --
c. In quo non est mutatio
l ec vicissitudinis ulla obumbratio,
IQIrie eleison.
a. Christe, patris sapientia,
Eadem in essentia
Cure patre tibi par est potentia,
Criste eleison.
b. Tu in salutem omnium
Crucis improperium
Subisti mortis devastans imperium;
Cl riste eleison.
c. Causam humani generis
Debellatis inferis
Egisti opem piam ferens miseris;
Cbriste deisom
a. Amborum sancte spiritus,
Donum, charisma, Dei digitus,
Kyrie ele son.
b. Perurens divinitus
'osque consolare tu, paraclitus;
Kyrie eleison.
c. Ergo tres hypostases una in usia confitentes
Tibi, o kyrie, psallimus devote concinentes:
IQ]rie eleison.
Grad. ms. S. Hippolyti saee. 12. ex. Cod Vindobonen. 1821. add. saec.
12. ex. A. -- Miss. ms. Secovicense saee. 12. ex. Cod. Graecen. 479. B. --
Trop. ms. Intieense (?) saee. 12. ex. Cod. Oxonien. l lisc, lit. 341. C. --
Trop. ms. $Vingartense (?) saec. 13. Cod. Stuttgardien. HB I Asc. 95. D. --
Dialogi ms. S. Gregorii [Underdorfen.) saee. 12. Clm. M«,naeen. 7752. add.
saee. 13. E. -- Grad. ms. Claustroneoburg'ense saee. 14. in. Cod. Caustro-
neoburgen. 588. F. -- bliss. Claustroneobur 'ense saee. 14. Cod. (31austro- -
neoburgen. 614. G (nicht kollationiert). --Trop. ms. Diessense saee. 14.
Clin. blonaeen. 5539. H. -- la, 2 Et unicus tu A. -- lb, ,'2 regens mira-
bilia B, multa milia E -- 2a, 3 Tibi parens D, est fehlt E. --- 8tr. 2b
und 2e umgestellt D E. -- 2b, 3 [Link] A F. -- 2c, 2 Debellatis miseris H. --
2e, 3 8ubisti A, Tuliste C. -- 3a, 2 und 3b, 2 umgestellt D. -- 3b, 1
Pernngens A (3. -- 3b, 2 Nos F; Tuque nos consolare spiritus E. -- 3e, 1
in usion E. -- Die an Umfang sehr ungleicben Verse jeder Strophe zeigen
Endreim. Um ein Brechen der langen Verse ira Druck zu vermeiden, sind
die symmetrisch gebauten Strophen nicht nebeneinander gestellt.- Melodie
in allen Q,mllen.
-- 154 --
94. Kyrie .Rex Deus aeterne".
a. Rex, Deus aeterne, sine principio, sine fine,
b. 0rdine qui rerum cursum facis esse dierum,
c. Fons vitae, menti dans pocula te sitienti,
Kyrie eleison.
0
a. Christe. sophia patris et forma suae deitalis,
Ipsius et verbum, quod pro nobis earo factum,
b. In te cure macula peecati non foret ulla,
Legem sanxisti, logis sancita subisti;
e. l Iorte necans mortem, devincens in cruce fortem
Vitam donasti sm'gens et ad astra levasti;
Christe eleis,m.
a. Sacrum spiramen peccatorumque levamen,
b. Purifica mentes, procul hostes pelle nocentes
c. Ungeque pectora, destrue vincula, gaudia dona
In patre proleque, qua iustis datur aequa corona,
Ut vime munus videatur, trinus et unus;
Kyrie eleison.
1Vliss. ms. Secoviense saec. 12. Cod. Graecen. 479. A. -- Trop. ms.
Sangallense saec. lqI. Cod. Sangallen. 37 . add. saee. 13. B. -- Trop. ms.
Sangallense saec. ll. Cod. angallen. 382. add. saec. 13. C. -- Fragm. ms.
saec. 13. Cod. Eremiten. 368. (Sammlung handschriftl. Fragmente; unser
Blatt bildet in dernselben die Nr. 19 u. ist abgelSst worden vom Einhand-
deckel de. Cod. Ererniten 116). D. -- Trop. ms. Wingartense(?) saec. 13.
Cod. Stuttgardien. HB I A»c 95. E.- Grad. ms. Altaripense saec. lsh4.
Cod. Oxonien. lat. lit. d 5. F. -- Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod.
Unir. M macen. 156 fol. G. -- 1 b Orante[!) qui G. -- le da pocula A D
E G. 2a, 2 est F G. -- 2c, 1 M«,r em devastans devincens E. 2e, 2
ad fehlt E. -- 3c, I Iuncteque E. -- 3c, 2 Cure patte D; iu tis est aequ D. --
2c, 3 vitae meritis videatur D.- Das Kyrie (Criste) eleison ist in
F nach la, 2a, 3a angeh ingt.
95 . Kyrie lmmen e ¢onditor".
1.
a. Immense conditor poli I ¢. Punire nos, pie, noli i
eleison, Kyrie eleison, eleison, Kyrie eleison.
b. Dignus ubique digne coli,
eleison Kyrie eleison.
-- 155 --
a. Christe, patris unigenite,
praesis huic festo;
eleison, Christe eleison.
c. l e laedamur ab inimici
tactu funesto,
eleison, Cllriste eleison.
b. Precatibus nostris
clemens adesto,
eleison, Christe eleison.
a. 0 scrutator aime cordium,
eleison, Kyrie eleisom
b. Absterge faeces, nostrarum purgator sordium,
eleison. Kyrie eleison.
c. Qui totius es boni forts, caritatis auctor et primordium,
eleison, Kyrie deison.
bliss, ms. Secovien e saec. 12. Cd. G,'aecen. 479. IMit l lelodie.) A.-
Trop. ms. Pragense saee. 13. Cod. Capit. Pra en. (.'ira. 4. B. -- Tropl
ms. Arnesti Pragensis anni 136.3. Cod. (:apit. Pragen. P 9. C.- 3a, 1
Obserutator C. -- Je 3 Strophen jeder Gruppe reimen; die Verse der 3.
Gruppe entbehren des Parallelismus; in der 1. und 2. Gruppe ist stets SU'.
a mit 8tr. e parallel. Um v5lligen Parallelismus herzustellen, bat der Tropus
in einer anderen b6hmischen Quelle jene Umarbeitung erfahren, welehe in
der folgenden Nummer vorgelegt ist.
95 b. [Link] _Immense conditor".
a. Immense conditor poli,
eleison, Kyrie eleison.
b. Dignus es ubique coli;
eleison, Kyrie deison.
c. Pnnire nos, pie, noli;
eleison, Kyrie eleisom
a. Christe, patri coaequalis,
ab aeterno
factus ex matre homo,
eleison, Christe eleison.
b. Christe, vera salus vita,
spes omnium
in te solum credentium,
eleison, Uhriste deison.
a. Kyrie scrutator
aime nostrorum cordium
purgatorque sordinm,
eleison, Kyrie eleiso ,.
b. Kyrie solamen
miserorum vivificum.
levamen mirificum,
eleison, Kyrie eleison.
c. Kyrie aeterne,
Deus in personis trine,
pater, genite, pneuma.
et in essentia une,
te flagitamus fide
eleison, Kyrie eleison.
Cant. ms. Pragense (Wenceslai de Wyskytna) anni 1512. Cod. Mus.
Bohem. XIII A 2. -- Str. 2e fehlt. -- 3e, 3 genite fehlt; der Reim scheint
zu verlangen, àafs àiese Klausel mit e schliefse, vielleicht also ,pneumaque ". --
Vgl. ira /ibrigen den vorhergehenden Tropus.
96. Kyrie ,,qai lbraedestinatus «.
l.
a. Qui praedestinatus, conceptus, nains,
Passus [et] sepullus resurrexisti,
çivus discipulis apparuisti,
1Q rie eleison.
b. Visas es primo lXIariae in horto,
In via Cleophae, Thomae in domo,
In navi. qui misit se in mare, Petro,
Kyrie eleison.
c. Qui pacem dans discipulis paeem relinquis,
Vadis, ut mox [iterum] venias, promittis
Et, nos orphanos ut non relinquas astrais.
h] rie eleison.
a. Dragmam decimam qui invenisti perditam,
Ovem de deser o (qui) reducis erraficam,
Christe eleison.
b. Nonaginta novem, pastor bone, deseris,
Perditam unam gaudens imponis umeris;
ChrisIe deiso».
c. Propret hominem cure [ipse] sis factus homo,
Clemens hunc tecum fac ut vivat perpetuo;
Christe eleison.
a. Tu, 'qui moriendo n ortem destruis,
Cruel affigens chirographum mortis
Et resurgende vitam restiluis
Kyrie eleiso .
-- 157 --
b. Qui signis variis et prodigiis
Intrans ad discipulos clausis ianuis
Et convescens illis fidem astruis,
Kyrie eleiso .
c. Qui ascendens in caelum tuis spiritum
De sinu patris mittis paraclitum
Replens tuorum corda fidelium,
Promissiones tuas sperantium,
Kyrie eleison.
Miss. ms. Secoviense saec. 12. in. Cod. Gracen. 479. -- Jeder der
reimenden Verse besteht aus 11, Str. lc--2c aus 13Silben; lb, 3 u. 3c, 1
haben eine 8ilbe lberschufs. -- lb, 2 clausa in domo Thomae. -- 1 b, 3
Petro nach navi (beides gegen den Reim).
97. K. rie »Pater canera".
a. Pater, cuncta
qui gubernas,
eleison; Kyrie eleison.
b. Summa servans,
ima salvans,
eleison; Kyrie eleison.
a. Verbum patris,
nate virginis,
eleison; Christe deiso .
c. Rerum formas
solus ornas,
eleison; Kyrie eleiso .
2.
b. Honor matris
et fons lumini%
eleison ; Christe eleison.
e. Vita, deeor,
salus hominis,
eleison; Chri,.te eleison.
a. Summe Deus
consolator,
eIeison; Kyrie eleison.
b. Amor patris,
mundi sator
eleison; Kyrie deison.
Co Fons bonorum,
vitae dator,
eleison; Kyrie deison.
Grad m.-. Secoviense saec. 12. Cod. Vindobonen. 13314.
-- 158 --
98.
genetrix Maria
eleison, Kyrie eleison.
K)rie .A e nuu¢ geuetrix".
De Beata Maria V.
I.
la. Are nuuc
cIara matis steIIa;
eleison, Kyrie eleiso .
c. Et porta
in domo Dei clausa ;
eleison, Kyrie eleis,m.
0
a. Christi veri templum
exstitisti ;
eleison, ('hriste eleison.
b. Chrisli mater esse
meruisti ;
eleison, ('hriste eleison.
c. Alvum ad exemplum
praebuisti ;
eleison, Christe eleison.
a. Adiuva tibi faventes b. Adiuva te deprecantes
in confessione ; in oratione ;
eleison, Kyrie eleison, eleison, Ix rie eleison.
c. Adiuva te collaudantes
teque venerautes
et dicentes: Are;
elei.,on, Kyrie eleison.
Trop. ms. Wingartense(?} saec. 13. Cod. Stuttgardien.
H B I Asc.
95. A. -- Direct. ms. chori Engelbergen. saec. 12. Cod. Engelbergen. 102.
add. saec. 13. B. -- Cantion. ms. Engelbergense anni 1; 72. Cod. Engel-
bergen. 314. C. -- Collect. ms. S. Viti Prulensis saec. 12. Clin. Monacen.
536. add. saec. 13. D. -- Miss. ms. Secoviense saec. 12. in. Cod. Graecen.
479. add. saec. 14. in. E. -- Trop. ms. Altoripense saec. . Cod. ()xonien.
32.556 {lat. lit. d. 5}. F. -- 1 c, 1 Es porta F. -- 2 b u. 2c umgestellt D E F.
2b, l Virgo mater D E F. -- '2c, 3 Alvum et exemplum F. 3a u..qb
umgestellt E F. 3c, 1 te felalt D« te venerautes E, te deprecantcs F. --
3c, 2 teque collaudantes E.
99. Kyrie maguae Deus potentiae.
1.
a. Kyrie,
magnae Deus potenfiae,
liberator hominis,
transgressoris mandati,
eleison.
b. Kyrie mirifice,
qui nature de virgine
.raisisti rediraere,
nos pie eleison.
c. Kyrie magaifice,
qui carnera pro ovibus
perditis assumpsisti
humanam, eleison.
a. Christe,
summi patris genite,
nostra salus et vita.
eleison.
b. Christe,
fili matris unice,
veritas: pax et ia,
eleison.
c. Christe,
spes misericordiae,
lux apparens in luce,
eleison.
a. Kyrie,
cuius natus Emanuel
hoc exarat, quod Adam
primus homo corruit;
eleison.
b. Kyrie sanctissime.
quem visa stella magi
adorant muneribus
oblatis, eleison.
c. Kyrie, in Jordane
qui baptizato rege
apparens tu specie
columbae, eleison.
Direct. ms. Secoviense anni 1345. Cod. Graecen. 756. A. -- Cantion.
ma. Engelbergense anni 1372. Cod. Enge|bergen. : 14. B. -- Trop. ms.
Diessense saec. 14. Chn. Monacen. 5539. C. -- Grad. ms. Mosburgense anni
1360. Cod. Unir. Monacen. 156 fol. C e. -- Grad. ms. Erfordiense saec. 15.
Cod. Karolsruhan. Pro 16. D.- Trop. ms. Germanicum sa c. 15. Cod.
Londinen. Add. 27630. E. -- Grad. m . Germaaicum [?)saec. 14h5. Cod.
Roman. Angelic. 1424. [T VII llL F. -- Grad. ms. Aquilegiense saec. 15.
Cod. Archiep. Utinen. fol. 34. G. -- Grad. ms. Pareuse saec. 16. Cod. Mus.
Hungar. s. n. [3532). H. -- Grad. ms. Cassoviense saec. 15. Cod. Mus. Hungar.
172. L -- Grad. ms. Pilsnense anni 1491. Cod. Mus. Bohem. XII A 20.
K. -- Grad. ms. Bocholtense saec. 15. Cod. Bocholten. L i. L. -- Iii
F--K sind nur die Strophen la, 2a u. 3a vorhanden; die Varianten von
I--L sind nicht verzeichnet. -- Str. lb und le umgeste[[t C . -- lb,
1 Kyrie magnifice B--E. -- lc, I Kyrie mirilice B--E. -- Strophenfo|ge
in C2: 2b, 2c, 2a. -- 2a, 2 8umme B: partis hostia
Genite Igeniteque H) culpa-s Adae F H. -- 2a, 3 salus nostra D G; pax
vita G; qui venisti solvere F H. -- 2b, .'2 und 2c, 2 umgestellt C e . -- 2b,
3 Lux apparens in luce C D E, nosta sa/us et vita B; pax et vita C
8 veritas pax et via vita BI B C. -- Strophenfolge in Ce: 3a, 3c, darauf:
Kyrie, qui resurgens ad cae|os asc ndisti, spiritum discipu|is misisti, eleison.-
Sa, 2 homo natus A--E; die letzten 3 Strophen scheinen auf Gott Vater,
Gott ohn und Gott heiligen Geist verteilt zu sein; daher ist hier ,,cuiu«
natus" vorzuziehen; -- Emanuel fehlt E. -- 3a, 3 hoc restauravit D E G. --
3a, 4 homo perdidit D E G. -- Str. 3b und 3c umgestellt C D E. -- 3c,
qui fchlt D E, puo B rege fehlt E. -- Nach der Melodie (in A sind
lb, lc, 3b und 3c zueinander parallel, ebenso la und 3a. Der Anfang
dieses Tropus i t verzeichnet ira Miss. Bremense imp. Ar entini ]511. Gerbert
(De Cantu et Musica s cra, 1774) relit den Text der Strophen |a, 2a, 3a mit
,Ex ms. an-Bl&«[iano] 400 circ. ann." zu leicb mit der Melodie cum notis
musicis et contrapuncto" (1. c. I, p 376).
I00. K. rie .Cure iubilo".
De Beata M. V.
a. Cure iubilo iubilemus
filio Mariae ;
Kyrie deison.
b. In hac die laudes demus
filio Mariae
Kyrie eleison.
c. Cure gaudio concinamus
canticum Mariae ;
Kyrie eleison.
a. Christe, Deus homo,
natus sine seRine,
eleison.
b. Christe, nos defende
preeibus matris tuae,
eleison.
a. Kyrie, preces audi,
nos exaudi, optime,
deison.
c. ¢'hriste, natus ex
Maria semper virgine
eldsom
3.
b, Kyrie, nos tuere
interventu Mariae,
deiso .
c. Kyrie, peccantes salva
semper et rege;
Nos custodi, nos guberna,
pie protege,
Domine,
Deus trine et une,
meritis pro Mariae
eleiso .
Cantion. ms. Secoviense anni 1345. Cod. Graecen. 756. A. --Trop.
ms. Diessense saec. 14. Clin. Monacen. 5539. B. -- Grad. ms. Gurimense
annl 1470. Cod. Pragen. XIV A 1. C. -- Cantion. ms. Vissegradense
saec. 15. ex. Cod. Vissegraden. V Cc 7- D. -- Cantion. ms. Wenceslai de
Wyskytna anni 1512. Cod. Mus. Bohem. XllI A 2. E. -- Sequent. et Trop.
ms. P¢agense saec. 15. Cod. Mus. Bohem. XIII E 8. F. -- Grad. ms.
Melnieense auui 1577. Cod. lus. Bohem. XII A 23. G. -- F uud G nicht
kollationiert. -- In C D E beginnen die 8trophen 1 a, 1 b unà 1 c mit Kyrie,
wotiir letzteres m 8¢hlusse der trophen ausfgllt; dieses w/ire gleichm/ffsig
iibereinstimmend mit rien naehfolgenden Christe- und Kyrie-Tropen, pal'st
gber nicht in rien Text. -- lb, I die Jubilerons C. -- lb, 2 fi|io fehlt D,
virgini Marine A C. -- le, 1 Cure eantico C. -- le, 2 filio Marine E. --
2a, 2 factus sine B. -- 2a, 3 Christe eleisou A B. -- 2b, I nos tuere B. --
2b, 2 preeibus Marine A B C, preeibus tune matris E, precibus matris tune
Marine D. -- 2b, B Christe eleison A I¢ C E. -- 2e, 1 natu.q de A. --
2e, 3 Christe eleison A B C. Sa, 1 exaudi preces B. -- 3a, 2 audi
Deus op ime B, exaudi pater C D E, optime fehlt D E. 3b, 1 nos
defende B. -- 3e, 2 sq. et rege nos fehlt B. -- 3c, 3 tuer,- nos A B;
guberna nos custodi B. -- 3e, 4 pie feblt A B: et pie C D E. -- 3e, 6
trine fehlt B: et une tbhlt A 1 -- 3e, 7 pro Marine meriti. A B. -- A
bietet die Melodie.
101. Kyrie saeerd«s samme.
De /qovo Sacerdote.
a. Kyrie, sacerdos summe,
hune noYum respiee
saeerdotem
sollemnizantem ;
eleison.
b. Kyrie, airer hic Aaron
pro culpis PoImli
orat Deum
esse propitium ;
eleison.
a. Christum hodie
in altari cernite
tali specie,
sieur vere
die parasceve
pro nobis pependit in eruee;
eleison.
b. Christe optime,
te rogatons hodie
et hum: militera
fae consortem
caelestis patriae,
tu dignare hune exaudire,
eleison.
a. Kyrie,
qui [Link] novum elegisli
saeerdotem,
fae ipsum hodie
corpus tuum digne
traetare;
eleison.
b. Kyrie,
qui novum nobis co tulisti
presbyterum,
fae ipsum hodie
te laudare digne,
t raetare;
eleison.
Collectan. ms. Altahense saec. 15. Clm. Monacen. 9508. A. -- Cantion.
ms. Secoviense auui 1 5. Cod. Graecen. 756. B. -- Grad. ms. Altova.d use
anni 1410. Cod. Altovaden. 4 9. C. --Grad. ms. Patense saec. 16. Cod.
Mus. titmgarici s. n. (lat. fol. 3.532). D. -- Grad. ms. Bocholtense saee. 1.5.
Cod. Bocholten. L 6. E. -- Grad ms. Aquilegiense saec. 15. Cod. Archiepi '
B 1 u m e. Tropi Graduales. I. 11
-- 162 --
Utinen. Fol. 34. F, -- Die b-Strophen nur in A. la, 2 sq. sacerdotem
respice D. 2a, 6 in ligno A. -- Str. 2a lautet in D: Christum unicum I
Dei patris genitum I Iesum Christum I misere (! 1. mitte} nobis tali speeie I
qua processit sacra de virgine I ipsum cernite I in altare; eleison. -- 2a, 3
sqq. lauten in C: quem de virgine I nature esse I hunc verum credite I nobis
quem prophetae dixere I eleison. -- 3a, 5 tuum corpus C. blelodie wie
Kyrie fon8 bonitatis. -- Cfr. Rassegna Gregoriana, II. p. 297 sqq. (1903).
!o2. Kyrie crea/or pater.
a. Kyrie creator.
pater increate, Il
eleison; Kyrie elcison. I
c. Kyrie genitor.
Deus ingenite,
eleison; Kyrie eleiso .
b. Kyrie, vita vivens in se,
eleison; Kyrie eleison.
2.
a. ('hriste genite, c. Christe, 5iariae
genitoris nate, fili duleissime,
eleison: ¢'hriste deison, eleison; ('hriste eleison.
b. Christe, regmn rex, dator vitae,
eleison; t'hriste eleison.
a. Kyric paraclite,
procedens ab utroque,
,.leison ; Kyric eleison.
b. Kyrie spiritus
septiformis gratiae,
eleison; lçyrie eleisov.
e. Kyrie, Iesu bone
a poenis tartareis
Eripe
plasma tuum nobile,
o pie,
et eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. Pragense saec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cim. 4. A. -- Prosar.
et Trop. ms. Arnesti de Pardubic anni 1361). Cod. Capit. Pragen. P 9. B. --
3b, 3 nos eleison A. -- Wie 5fters so ist auch hier der Anfang vou 3e
parallel zu 3a. -- Beaehtenswert ist wiederum der Auslaut der Strophen
und der meisten Verse auf e.
10.3. [Link] Visitantis Maria .
In Visitatione B. 5I. V.
a. Kyrie,
visitantis Iariae
Elisabeth gaudia
nobis dona promere;
eleison.
b. Kyrie,
tuum natum divinitus
inearnatum hodie
in montana fert virgo;
eleison.
163
c. Kyrie,
clausum alvo virgineo
verbum tuum parentes
amplexantur ovantes;
eleison.
a. Christe, verbigena,
es in utero
puellae gavisus
eleison.
b. Christe, rumpe caelos,
alvum dissolve.
hostes sterne propere;
eleison.
c. Christe, spondens nobis
redemptionem
gliscis gentes salvare
eleisom
a. Kyrie,
consolator, praecursoris
genetricis aspirans
mentem iubes pandere;
eleison.
b. Kyrie,
nondum natus exsu|tabat
puer rates, sentiens
aspiramen, praegratum i
eleison.
c. Kyrie,
flamen sanctum, i|lustrare
corda nostra digneris
'isitando per aevum ;
eleison.
Grad. ms. Meinicense anui 1527. Cod. Mus. Bohem. XII A 23.- I a, 2
eiae Silbe zuweuig; 1. visitatricis? -- 2a, 2 est. -- 2a, 3 eiue Silbe zu-
wenig; l. tu puellae?
104.
a. Kyrie,
angelorum domina
te rogante inclita
eleison.
Kyrie angelornm domina.
De Beata Maria V.
b. Kyrie,
te rogante inclita
Maria, Christi via,
eleison.
c. Kyrie eleison.
II*
m 1o4 --
a. Christe,
miseris ob tuae preces
matris pias beatae
eleison.
b. Christe,
angelorum domina
te rogante inclita
eleison.
c. Christe eleison.
a. Kyrie, fac nos inferna
vitare, sed ad aeterna
detur transitus,
eleison.
b. Eyrie,
angelorum domina
te rogante inclita
eleison.
Ci
Cantion. ms. Vissegradense saec. 1.5. ex.
Kyrie ergo dignare,
tu pia, pro nobis orare,
quem meruisti corpore gestare,
regem gloriae,
gratiae datorem,
misericordiae
patrem, omnium factorem,
praevia humilitate,
quam respexit EI in t%
ancilla sua,
virtutum gerula ;
eleison.
Cod. Vissegraden. V Cc 7- A. --
Cantion. ms. Pragense (Weneeslai de Wyskytua) anni 1512. Cod. Mus.
Bohem. XIII A 2. B. -- 2a, 2 Miseris obtine preces A.- 3c, 1 Kyrie hier
als Akkusativ. -- 3c, 10 Ancillam suam B.
a. Omnipotenlissime,
Adonai,
Deus magne, aeterne
et. immense,
lfytie eleison.
a. Christe,
I)eus vere, creator,
salvator et redemptor
omnis creaturae
eleison.
105. Kyrie .Omnipotenlissime".
1.
b. l esciens principium
neque finem,
omnium principium
atque finis,
Kyrie eleison.
c. A te omne esse e t
quidquid enim
est, a te est, ex quo tu
es summum ens
lfyrie elcison.
2.
b. Christe,
summi patris genite
ante saecula nate,
sibi coaeterne,
el¢ison.
-- 165 --
c. Christe,
ex Iaria virgine
sub tempore concepte
a sancto pneumate,
eleison.
3.
a. Kyrie, b. Kyrie,
spiritus aime, advocate bone,
procedens ab utroque, nostrum omnium prone
eleison, eleison.
c. Kyrie,
une et trine,
Deus perfecte,
eleison.
Cantion. ms. Vissegradense saec. 15. ex. Cod. Vissegraden. V Cc 7. A. 4
Cantion. ms. Pragense (Weneeslai de Wyskytna anni 1.512. Cod. Mus.
Bohem. XIII A 2. B. -- Grad. ms. Pragense saec. 16. in. Cod. Pragen. VI
B 24. C. -- Strophenfolge in A: lb, lc la. -- lb, 4 ac finis B. -- 2c,
4 a fehlt A B. -- 3c, 1 Kyrie fehlt A B.
106. Kyrie elementissime.
a. Kyrie clementissime,
summe rex aeternae gloriae,
eleison.
b. Kyrie tu piissime,
Iesn, preces nostras suscipe,
eleison.
c. Kyrie. qui sub specie
nostra natus es de virgine,
eleison.
2.
a. Christe,
spem confer tu veniae,
vere iudex inclite,
eleison.
c. Christe,
a. Kyrie, qui nos sanguine
tuo redemisti libere,
eleison.
b. Christe,
ut possimus vivere
in aeternum, Domine,
eleison.
vitam nobis tribue,
salvator familiae,
eleison.
8.
b. Kyrie, lac nos crimine
omni mnndos tecnm vivere;
e|eison.
166
c. Kyrie spirans aeterne,
regnans cure patte
nate simul in trinitate,
eleison.
Caution. ms. Vissegradense saec. 15. ex. Cod. Vissegraden. V Cct/. --
a, 2 pem veniae confer.-- 2c, 2 ribue nobis. Beide Lesarten gegen
Endassonanz, welche in allen Versen auf e lautet.
a. rie,
)eus pater
misericordiae,
eleison.
]07.
Kyrie Deus pater.
1.
b. Kyrie,
Hoc paschali
sacrosancto die
eleison.
c. Kyrie,
Digneris nos
respicere pie,
eleison.
a. Christe,
Qui resurgens a mortuis
hostem fortem devicisti,
eleison.
b. Christe,
Qui triumpho sanctos patres
de tormento eduxisti,
eleison.
c. Christe,
Cum gaudio summo patris
[qui ad caelum] perduxisti,
a. Kyrie
Paraclite, boue Deus
in personis trine,
eleison.
eleison.
b. Kyrie,
Hoc nos melos suave lac
pure hic cantare,
eleison.
c. Kyrie
Et cum sanctis electisque
tuis in amoena aula
in aevum gaudere.
Cant. ms. Vissegradense [Link]. 15. ex. Cod. Capit. ¥issegraden. V Ce 7- --
I b, 2 In hoc. -- 3b, 2 nos fehlt.
-- 167 --
I0 . Kyrie Deus pater.
1.
b. Kyrie,
Conditor caeli, raarium
Plasmator omnium,
Rogitamu» :
Eleison.
c. Kyrie,
Fons vitae indeficiens,
Quo manat vis ingens,
Petitamus :
Eleison.
a. Kyrie,
Deus pater ingenite,
Regum rex inclite,
Flagitamus:
Eleison.
a. Christe,
Verbum patris incarnatum,
De virgine nature,
Te rogamus :
Eleison.
b. Christe,
Qui de caelis descendisti
Mortemque subisti,
Te optamus:
Eleison.
c. Christe,
Pro tuo sacro sanguine,
Fuso de corpore
Supplicamus :
Eleison.
a. Kyrie,
Procedens ab utroque,
Tu sacrum flamen.
Peccatorum levamen.
Exoramus :
Eleison.
b. Kyrie,
Cordium mirifice
Purificator
Atque illustrator,
Affectamus :
Eleison.
c. Kyrie,
Tu qui solus es Deus
Unus ac verus,
Pater et filius
Spiritusque sanctus,
Subnixe precamur:
Eleison.
Cant. ms. Pragense saec. 15. et 16. Cod. Pragen. VI C 20a. A.- Grad.
ms. Pragense saec. 16. in. Cod. Pragen. VI B 24. B. -- Cant. ma. Prager e
(Wenceslai de Wyskytna anni 1512. Cod. Mus. Bohem. XIII A 2. C --
Ca tio . ms. Vissegradense saec. 15. Cod. Capit. Vissegraden. V Cc . D.
la, 20 Deus C D. IR, 3 l ex regum C. -- lb, 2 conditor C D.
lb, 3 hominum C. -- lh, 4 Flazitamus {cfr. la, 4 A B: 8upplicamns C
(cfr. 2c 4). -- Ic, _'20 fous A B C D. -- Ic, 4 Te petimus C. -- 8tropben-
f lge in D: 2b, 2c, 2a. -- 2s, 3 De Maria nature C. --2b, 2 caelo
C. -- 3b 4 Petitamus C. -- 3c, 3 Unus fehlt C; et refus C D.
109. K, rie ..Auctor caelorum".
1.
a. Auctor caelorum, Deus aeterne,
b. Qui polum formasti necne solum,
c. Ab omni malo tu nos defende.
O
a. Christe, de caelis succurre nobis.
b. Per crucem qui cuncta attraxisti
c. Inferni mors exsistens et morsus.
a. Spiritus cordium illustrator,
b. Purifica, sancte, corda nostra,
c. Qui trinus l'egnas ])eus et unus.
Tf,p. ms. 5. Benedicti Mantuani saec. 11. Cod. Capit. Veronen. CVII
{100) A. -- Trop. ms. Casinense{?) saec. 11. ex. Cod. Vatic. Url,in. 602. B. --
Trop. ms. Casinense s tec. 12. in. Cod. Casinen. 546. C. -- Trop. ms. Bene-
ictinum {Aretinum?) saec. 11. Cod. Vallicellan. C 52. D. -- Trop. ms.
Romanum saec l/r.,. Cod. Vatican..5::H9. E. -- Trop. ms. l tvennatense saec.
II/I- . {'od. Capit. [Link]. O I . F. -- Trop. ms. Beneventanum s tec. 1:'.
Cod. Capit. Beneventan. 25. G. Grad. ms. incert, orizin, anni 1071 mach
Geor ius, De Liturg. l om. Pontif. 1731--1744; tom. III, p. 519). H.-
lb t ui p-lus A necnon C; solus B. -- le. tuos defende D. -- 2a u. b
um «stellt F. 2b cuncta te A cuncta ad te B l H traxisti A, C -- H.
-- 2c mors est sistens F. -- :?,c regnat F: regn ns.. G. Melodie fdr aile
9 Verse, die je 10 8ilben aufweisen, die gleiche. Uberschrift: »In sanetnm
pa cha" A B; ,In festo ss. 8imonls et Judae" F; ,lu epiphania" G. -- Auf
jedeu Vers folgt Kyrie Eleisou resp. Christe Eleisou in D geht es
voraus.
Ein zweite Fzsstntg hzt dieser Tr pus ira Trop. ms. Beneventa um
s«ec. 12. Cod. Czpit Beneventzu. 5, die also hutet:
1 z. Auetor c elorum, Deus aeterne,
b. Ab omni m lo tu nos defende,
c. Tu, qui regis polum, nos exaudi.
2 t. Christe, de caelis succurre nobis,
h. Peccata nostr t nobis indulge,
c. Nostras voces tu, Dens, exaudi.
3 t. l ,'ostra delicta tu dimittendo
b. Protege, Deus, clamantes ad te:
c. Kyrie eleison.
169 --
Da in den aus 5 Jamben (oder Troch i n?) bestehenden Versen keine
Z sur anzubringen ist, ohne mehrmals ein Wort brechen zu miissen (in der
2. Fassun allerdings nur im Vers lc), so ist darauf verzichtet, die Verse
parallel nebeneinander zu stellea.
II0. Kyrie .Pater exeel e".
I.
a. Pater excelse b. Supplicum preces
summeque immense, suscipe benigne,
c. Angelorum vocibus
propilius iunge.
a. Christe, redemptor
atque triumphator,
b. Tuo qui sanguine
redemisti orbem,
c. Laudes ferentes
debitas absolve.
a. Lumen aeternum, b. Reple per omnia
pectora nostra flamine sancto,
c. Unde gaudeamus
modo et per cuncta
saecula, Amen.
Trop. ms. Bon,miense(?) saec. ll. Cod. Roman. Angelic. 12:] fB III 18).
A. h Trop. ms. . Benedicti |antuaui saec. 11 Cod. Capit. Veronen. CVII
(100). B. -- Trop. ms. Pistorlense saec. i i . Cod. Capit. Pistorien. 70. C. --
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventau. 25. D. -- Trop.
ms. Beneventanum saec 12. Cod. Capit. Beueventan. 26. E. -- Grad. ms.
incert, origin, anni 10ïl (nach Georgius, De liturg. Rom. Pontif. 1731--1744;
tom. III, p. 520).F. -- la, 2 sumensqueA.-- le, 2adiungeA BD. --Str.
2b fehlt B. -- 2b, 1 Tua quem A: sanguinem E. -- Str. 2c fehlt A B. --
2c, 2 debita F, persolve C. -- Str. 3a fehlt B. -- 3a, 1 aeterne A. h 3a, 2
pectora illustra A F. -- Str. 3b fehlt D. -- 3b, 1 Replen que omnia A; Re-
plens B. -- 3b, 2 agmilm sancta A B; flamine cure EF. -- c, 1 Ut tihi
laudes A B F. -- 3c, 2 vota solvamus A, grates persolvamus per saecla F,
redemisti otaries B.- tr. 3c lautet in E: Ut trinitatisd ebitas persolvamus
, er saecula Amen. Ie. A ist die Strophenfolge: la, lb, lc; 3a, 2a,
b; 2b 3c,.darauf: In unitate saeculorum, Amen; Pastor bone, veni.- In
B ist die trophenfolge: la, lb, le; ' c, 3b, 2a; dann:
Ip. e benignus, qui in cruce pependit, K. e.
Adoremus omnes simul in unum, K. e.
In unitate saeculorum; Amen.
Da. Kyrie {Christe) elei on folgt den einze|nen Strophen und zer-
reifst so, wie bei den italienischen Tropen oft, den Kontext. -- Die Melodie
ist ftir aile 8trophen die gleiche, allerdings mit Unebenheiten.
17o
a. Deus, pater maiestatis
immensae, famulis tuis
gratiam accende,
ut lauderaus te,
III. Kyrie .Ueus pater maiestatis .
I.
b. Et devotum persolvamus
semper famu]atum tibi,
quo regn scaudere
simus digni poli,
c. Et facie ad faeiem
intueamur te laeti
cure sanctis omnibus
in regno tuo.
a. Iesu Christe, proles patris,
aequalis cure ipso manens
pro nobis faetus es
consors hominis
b. Et sustinens probra multa
pro nostra sainte tacens
mortemque, mortuis
descendens imis,
c. Tertiaque surgens die
superna eonferens nobis
dona propitius
et magnalia.
Oo
a. Almum flamen, cuncta replens b. Quo mundum cor possidentes
lumine splendido tuo, iugiter praecepta tua
concede servulis serrerons devoti,
tuam gratiam, ut confirmemur.
c. Laus sit patri et filio,
cum quibus unus es Deus,
perfecta trinitas
in sempiternum.
Tf»p. ms. Eporediense saec. ll. in. Cod. Capit. Eporedien. LX. A. -- Trop.
ms. Italicum {Aretinum?) saec. ll. Cod. Vallicellan. C. 52. B. -- Trop. ms.
Casinense saec. 12. in. Cod. Casinen. 546. C. -- Trop. ms. Beneventanum
saec 12. Cod. Beneventan. 25. D -- Trop. ms. Beneventanum saec 12. Cod.
Beneventan. 26. E. -- la, 3 veniam concede C D E. -- lb, 1 devoto A. --
1 b, 3 conre_gnans scandere A. -- 1 b, 4 . imul digni A : digna D. -- 2a. 1 prolis
prole E. -- 2a, 2 maries B E.-- 2a, :î, est A. -- 2a, 4 hominum B.-- B,
2b, 1 Qui C; sustinens B. -- 2b, 2 salmem Ai rates C. -- 2b, morte D,
mortemque immortuus est A, mortisque mortuis C -- 2b. 4 destruetor maries
(_', ima D. 2e, I Qui tertia C resurgens dies A; diem E. 2c, 2 superna
tribuis C, eonferes D. -- e, : de,no A. 2e, 4 ad magnalia A, arque
gaudia C. 3a, 1 Alme A B D; flamine A. -- 3a, 2 splendide A B; tuis
A . l a, 8 famu|is D. -- : b, l mundo B. -- 3b, 3 servemus devote D. --
;î,b, 4 confirmemus A B. Str. 3e fehlt B. -- 3e, 1 In ride patris et filii
A. -- : c, 2 est A. 8c, 4 sempiterna A. -- Die Melodie ist fiir aile
9 trophen die gleiehe. -- Das Kyrie (Christe) eleison geht den trophen
voraus.
-- 171 --
il2. Kyrie »eus ante praeterita'.
a. Deus, ante praeterita
qui praecellis saecula.
Kyrie eleison.
b. Quem universa creata
metuunt in saecula,
Kyrie eleison.
c. Cui iam cuncta subiecta
semper erunt in saecula,
Kyrie eleison.
a. Qui caelo alto venisti,
hominem redemisti»
Christe deison.
b. Qui mortem morsu petisti
illamque perforasti,
Christe eleison.
c. Qui a morte surrexisti
mundumque liberasti,
('hriste eleiso .
a. Deus pater, cure filio
nobis clemens adesto,
Kyrie eleison.
b. Qui una cum paraclito
largus nobis maneto,
Kyrie deison.
c. Ut mereamur in caelo
tuo perfrui bono,
Kyrie el«ison.
Trop. ms. S. Benedicti Mantuani saec. 11. Cod. Capit. Veronen. CVlI
(100) -- lb, 1 Que.- lc, 1 Qui.- lc, 2 1. vielleicht: semper surir, weil sonst
eine , ilbe berschufs. -- 2b, 1 morte. -- Melodie fehlt, wahrscheinlich die
gleiche fiir aile 9 Strophen. -- Interessantes Beispiel eines relativ alten
Tropus mit durchgefùhrtem Reim in je 3 Strophen.
113. Kyrie ,Astrorum emphimerides .
Astrorum
emphimerides iubilant,
concinunt,
quo valeant potiri
virtute caelica,
tueri certo
parente, leison.
b. ui proprio
pugillo mundum contines,
sedule
grates indignis vernis
praebeas, optamus,
promissa semper
impendas, leison.
-- 172 --
c. Cunctorum
sator bonorum optirae,
tribue
devotae plebi tuae
gratiam, perenne
remove nefas
sceleris, leison.
a. Vis invicta,
assiste tuis famulis,
maculas
intimorum spirituum
dele,
protinus ne serpens
singultiat, leison;
b. Oberrans
et devius nain; protege,
opus est;
gliscens hos tradere
cerberiuis
faucibus priori
suo relie, leison.
c. Qui subolis
cruore hostem proprio
vicisti
et threneris Aetnae
ligamine
ferreo vinxisti, caput
ne erigat, leison.
a. Arcana
qui nosti solus, ablue
vitia,
ne repentinum nobis
obitum accidat,
nebulis cordis
quassatis, leison.
3o
b. Precantis
benigne preces suscipe
devotae
contionis, quo ]audes,
gloriam referat
merito ae um
perenne, leison.
c. Patri necne
filio flaminique
aeterno
mentium linguae queant
perpetim scandere,
salubre cunctum
ascisci, leison.
Trop. ms. Bononiense[?} saee. 11. Cod. Roman. Angel. 123 (B III 18}. --
5lit Melodie. -- la, 6 aq. erseheint verderbt, vielleieht aber soli tueri ein
Passiv sein. -- lb, 4 indignas. -- 2b, 4 glisees, Korrektur .weiter Hand.
-- 3a, 5 aeeidit, von .weiter Hand riehtig korrigiert in aceidat. -- 3b, 1
Precantes. -- 3 e, 2 flamineque. -- bersebrift: ,,De s. Johanne Evangelista."
-- Vor jeder Strophe: Kyrie eleison reap. Christe eleison.
174
c. Te plectro sidera,
castra physica
iubilent,
laetentur iugiter.
a. ludaea lugeat;
garrit Arius,
sileat,
centies x ictus est.
Averni tartara
nunquam nos sumant
aethera
collocet machina.
c. Ad snam destinam
laeti propriam
redeant,
sint calle prospera.
Plaudite canentes
Deo, qui regnat
cure patre,
pneumate, trinoque.
Trop. ms. Romanum saec. nh2. Cod. Vatican. 5319. A. -- Trop.
ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. B. -- Trop.
ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. [Link]. 26. C. -- Grad. ms.
incert, origin, anni 1071. {nach Georgius, De Liturg. Roman. Pontif. 1731--44;
III, p. 520). D. -- la, 1 Deus te canentes D. -- la, 2 sedule D. -- lb, 1
sunt A CD. -- lb, 4 placita BD. -- lc, 2 dantes D; honora A D.-- lc,
4 pangite D. -- 2a 4 concede B, concedant D. -- , trophenfolge in B D:
2a, 3c, 2b, 2c, 3a, 3b fehlt, 3d; in C ebenso; nur folgt auf 2a erst 2b,
dann 3c, 2c usw. -- 2b, 1 sq. creaturae tuae A. -- 2c, 1 plexo A. --
3 iubile B C D. -- 2c, 4 iaetetur ab ore B C D. -- 3a, 2 sqq. nequam
d )gmata I Arria ] aspice venia A. -- 3a, 2 garrit argus D. -- 3a, 3 sileam
D. -- 3 b, 2 nos sinant A. -- 3c, 1 destinant B C D; destina wohl :destinatio. -
-
3c, 2 propria B C. --3c, 3 redeunt A--D. -- 3c, 4 sint cole C. -- 3d, 1
Plaudite canticum C. -- 3d, 4 pneumati B C; trinaeque C. -- Die Melodie
fdr aile Strophen, denen K y r i e {C h r i s t e) e I e i s o n vorangeht, die
gleiche. --
Es erscheint zweifelhafl, ob 3b, obgleich in der /iltesten Quelle, nicht eine
Interpolation ist.
!!6. K, rie ,,Hodie Chrislus".
In Paschate.
a. Hodie
Christns resurrexit ;
,,Allelnia «
dicite ei eia.
b. Angelus
mulieri nuntia(vi)t
duld voce :
surrexit, sicut dixit.
c. Flebant, quae
nimium sitiebant,
se pariter
veracesque audiunt.
-- 173 --
a. Christus iam
liberat de inferno
restauratque
sanctorum animas.
b. Dragmam, quam
perdidit, reportavit,
in regno qui
regnans perpetuo.
c. Nosque tibi
flagitamus et canimus,
nosque conctos,
rex hagie, des ut rira.
a. 0 quam beatas
animas, quas eruis
de tartara
dansque eis vitam!
b. 0 quam pretiosa
erit vita,
o quam pulchra
es Deique donantia!
c. 0 crux alma,
quae attraxisti
totumque orbem
salvasti praesentem.
Trop. ms. Romanum saec. 11/12. Cod. Vatican. -5319. A. -- Trop.
ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. B. -- Grad.
ms. incert, origin, anni 1701 (nach Geor ius, De Liturg. Roman. Pontif.
1731--44, III, p. 19l. C. -- la, 2 Christhs fehlt C. -- la, 4 ei fehlt AB.
-- | b, 2 mihi nuntiavit A. -- le, 1 Flebant qui A, Flebantque C. --
lc, 2 set hihant A, sciebant B, sed ibaut C. -- lc, 3 separiter C. -- lc,
4 verasque A B C. -- Str. 2a fehlt hier, steht als : b C. -- 2a, 2 liherans
A, ab inferno B. -- 2a, 3 resLaumns A; que fehlt B. -- 2a, 4 corpora B. --
Str. 2b fehlt B. -- 2b, 2 perdiderat C. -- 2b, 3 sq. regnans qui A. --
4 regia regnans Christo C. -- 2c, 1 Nr»s qui A C. -- 2e, 3 euneta B.
2e, 4 desq ue vitam C, ut vitam A. -- 3a, 1 beata A. -- 3a, 2 q uam A C. -- 3a,
3 eruit
C. --3a, 4 atque saeva A; eis fehlt C. -- tr a lautet B: O quam beati pedes
illi qui Christus merttit sustinere B. --, 8tr. 3b fehlt C. -- ::lb, 1 quam
beata B.-- b, 2 erat B. -- 8tr. ;3e fehlt C, statt dessen: Christus eruei-
fixus iam regnans per saecu]a. -- 3c, 2 abstraxisti A B C. -- 3c, 3 totum
fehlt B. -- 3e, 4 salvasti totum (prae,entem fehlt) B. -- l aeh ,qtr. 3c fo|gt
in B: Gloria tibi referimus omnes de tua resurreetione. -- Melodie ffir aile
9 Strophen, denen Kyri e {Ch riste) el eison vorangeht, die gleiehe, aber
ebenso nngleiehm ilkig und verwildert wie der Text. -- Der Tropus
siehflieh frit Os terri bestimmt.
!!7. Kyrie .Omnipotens stelligeri".
1.
a. Omnipotens stelligeri b. Qui totam pulchris
conditor caeli, floribus arvam.
depingis
-- 176 --
c. Tu nos ab omnibus malis
semper defende.
2o
a. t ui mundum omnem b. In cruce qui pendens
tuo salvasti cruore redemisti nos omnes,
c. Et de inferno
abstraxisti morte retentos.
a. lllustrator cordium, b. Famulorum corda
sancte quoque spiritus, tuorum purifica,
c. Trinus et unus,
qui regnas in saecula.
Trop. ms. Romanum saee. I1'1 . Cod. Vatican. 5319. A. -- Trop. ms.
Casinense saec. 12. iii. Cod. Ca inen. 546. B. -- Trop. ms. Beneventanum
saec. 12. Ced Capit. Beueventam. 2.5. C. -- Grad. ms. incert, originis
anni 1071 Inaeh Georgiu.q, De Liturg. Roman. Ponti£ 1731--1744; tom. III,
p. 519 sqJ. D. -- 1 a, 1 telligeris A, telligeri C. -- 1 b, 10mnia qui pulchris
B. --lb, 2 f,,ribus
2c, 1 Qui de B. -- 2c, 2 detento A. detentos C. -- 3a, 2 beuigne spriritus
{quoque fehltl B, sanctorumque spiritns C D. -- : c, 2 qui fehlt, regnans in
B C D. -- Melodie t'dr aile 9 trophen die gleiche, aber mit kleinen Ab-
weichungen in einzelnen trophen.- Das Kyrie (Christe| eleison geht
jeder trophe voraus.
118. Kyrie ,,Adest reducla dies".
Die Sancti Laurentii.
a. Adest reducta dies
annuata resta,
praecelsa
valde, uberrima,
b. In qua levita summus,
Laurentius martyr,
exsultat,
gaudet cbristicola
c. Tellus, polus, maria
iubilant diei
praecelsae
Laurenti martyris.
a. Agonitheta sagus
certavit opere
summo
quoque sagaciter.
b. l omana urbs satis
nomine de tuo
exsultat.
plaudit feliciter.
177 --
c. Triumphator optime,
contempsisti minss
iudicis,
penetrasti celsa.
a. Craie super ferrea
urebat artubus
sacris
prunis suppositis
b. E caelo angelus
descendebat, ignem
extinguit
levitae martyris.
c. Doxa tibi, Christe,
doxa nunc resultet
in choris,
hyranis cure laudibus.
Trop. ms. Romanum saec. Jh2. Cod. Vatican. 5319. A. -- Trop. ms.
Beneventa um saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 2.5. B. -- Grad. ms.
incert, origin, anni 1071 nach Georgius, De Litur Rom. Pontif. 1731 ad
1744. tom. lII. p. 521 . C.- lb, 1 summum A.- lb, 3 exsulta A.- lb, 4
christicolae A, caelicole B. -- 1 c, 2 iubilet A, iubilat C.-- 1 c, . preaceisa A
. -- 9, a, 1
Agonitheta saxa A C, Agonithetas agus B. -- 9, b, l urbe A C. -- 9, b, 2 nomine
deeus
C. -- 9,b, 4 plaudet. -- 9,c, 9, sq. iudicis minas A C. -- a, 1 Grates A.
3a, 2 urebatur B, artihus .si. -- b, 2 igne A, in igne B C. -- 3b, 4 ievita
C. -- 3c, 4 ac iaudibus B. A bietet die Melodie, weiche filr alle 9 Strophen
die gleiche ist, freilich mit Unebenheiten, wie ja auch der Text nicht immer
gleiche Siibenzahl der einzeinen Klauseln aufweist. -- Vor jeder Strophe steht
»Kyrie eleison" resp. ,Christe eleison".
!!9. Kyrie ,.Lauèes pa gamus".
De s. Johant e Baptista.
a. Laudes pangamus
baptistae Johannis,
b. Qui intra vulvam
curn lateret matris,
c. Matris salutem
Domini iam sensit.
a. Yaticinavit
ante ortum naium,
b. Christi adventus
exsistens praeco tutu.
c. Ortus est Christus,
baptizavit eum.
Blume, Trol i Gr du les. I.
17
178 --
a. Dicens: en iste,
qui toilit crimina,
b. Qui regnum praebet
aeternum, ca°leste,
c. In quo cure Christo
regnemus in saecla.
Trop. ma. l omanttm sa°c. lh . Cod. Vatican. 5319. A. -- Grad. ms.
incert, origin, anni 1071 (nach Georgius, De Liturg. Rom. Pontif. 1731--1744.
tom. III, p. 520). B. -- 1 b, 2 latere A. -- 2a, 2 ortus Christi B. -- 2b, 1
adventum AB. -- 2b, 2 praeconem B, praeconum A. -- 3b, 2 ca°lestera A. --
qc, 2 saecula B. -- Die Melodie fin A) iat ffir aile trophen die gleiche. --
Vor jeder Strophe steht, anorganisch verbunden, Ky ri e (Christe el ci s o n.
120. K. rie ,,Ad iaudem summae".
a. Ad iaudem summae
trinitalis proprium
carmen canamus
vocibus meilifluis.
b. Benedicamus
patrem nunc et filium
et sanctum eius
paraclitum spiritum.
e. Çaritas pater,
Christus fulget gratia,
spiritus sanctus
est communieatio.
2o
a. Deum laudemus
trinum in vocabuiis,
una maiestas,
salus individua.
b. Eternus pater,
et aeternus filius,
spiritus sanctus
ab utroque aeternus.
c. Fulget iam proles,
flamen aeternaliter
cum genitore
permanet in saecula.
a. 61oria perpes,
honor, Christe, tibi sit,
summa potestas,
iaus et iubilatio.
b. Hon r et virtus
et potestas tibi sit,
pater immense,
sanctum et imperium.
-- 179 --
c. In patre manet,
splendet aeternaliter
et in dilecto
filio aequalitas.
Trop. ms. Romanum aec. «1/lU. "Cod. Vatican. 5319. A. -- Grad.
incert, origin, anni 1071. (nach Georgius, De Liturg. R,»m. Pontif. 1731--1744.
tom. III, p. 521). B. -- lb, 3 sancto A. -- 2a, 2 trinus B. -- 2a, 3 samma
maiestas A. -- 2a, 4 solus B. -- 2b, 2 et fehlt B. -- 2b, 4 aeternus est;
vieileicht richtig, wenn utroque mit aeternus Elision bildet. -- 2c, 1 prolem
B. -- 2c, 2 splendet aeternaliter B; cfr. 3c, 2. -- 2c, 3 sq. et genitorem
perennem in B. -- 3a, 4 tibi sit imperium B. -- , tr. 3b fehlt B. -- 3c, 2
«plendet fehlt B. -- A bietet die Me[odie, welche f/if aile 9 Str, pheu die gleich
e
ist. -- Vor jeder Strophe steht Kyrie resp. Chris te eleison. -- Beachtens-
wert ist der Abcedar, der sonst hei Kyrie-Tropen nicht vorkommt.
121. Kyrie ,,flagie atque benigne".
a. Hagie
arque benigne
rex saeculorum
et immortalis,
b. Grafias
agimus tibi,
clementissime
qui nos salvasti,
c. Et tuo
sancto cruore
nos redemisti
de atra morte.
a. Audi nos,
Christe, de caelis
et libera nos
ab omni malo.
2o
b. Precibus
almae Mariae
semper suffulti
ubique simus,
c. Et ipsa
pro nobis" semper
te obsecrare
ne unquam cesser.
a. Agmina
nunc beatorum
pro nostris probris
exorent Deum.
3o
b. Virginum
et monachorum
atque omnium
simul sanctorum
12"
-- 180 --
c. Precibus
tueri seRper
valeaRus hic
et in futuro.
Trop. ms. Romanum saec. o Codo Vatican. 5319.- 2c, 1 Et.-
Das Kyrie (Christe) eleison geht jeder trophe voraus. Die lelodie
ist fiir alle 9 trophen die gleiche.
a. ])eus excelse,
pater sempiterne,
in trinitate
qui regnas seRper;
122. Kyrie ,,l)eus exceise".
1.
b. Qui regis polum
necnon et arva
pontique alti
caerula simul ;
a. Redemptor mundi,
verbuR qui es
sempiterni partis
propret nos caro factura,
miserere nobis,
eleison.
c. Exaudi clerum
populumque cunctum
ad te humili
voce claRantem.
b. In cruce passus
pro salute
nostra, redire nos
a morte aeterna» o
theos, miserere
famulis.
c. Astra conscendens,
patris nunc ad
dexteram residens,
nobiscum, ut promisisti,
maneto scRper
in aevum.
a. Spirilus aire,
igne mo sancto
reple corda servorum
tnorum te precantiaR,
b. Ut in tua
maneamus iugiter
praecepta operantes
tua dextera sancta.
c. Quae sunt recta,
operemur, concede.
Deus omnipotens, nunc
et seRper et in aevuR.
181
Trop. ms. Romanum saec. II/x2. Cod. Vatican..5319. -- I a, 4 regna. --
lb, 3 a|ti fehlt, m 2a, 4 verbum propter, m 3b, 3 sq. operante dextera
tua: tua ist wohl mit praecepta zu verbinden. -- 3c, 4 et semper in. --
lflelodie die gleiche fier je drei Strophenpaare. -- Das Kyrie (Christ )
eleis on geht jeder ,Strophe voraus.
123. Kyrie per quem subsistit.
a. Kyrie, per quem subsistit
omnis creatura,
pater suture:, eleison.
b. Origo pacis ac salutis,
pax indeficiens,
salus mundi, eleison.
c. Rex ineffabilis, naturae
nunquam alterandae,
semper idem, eleison.
a. Christe, genite
genitoris aeterni,
regnans pariter
iure pari,
virtute simili,
lux de luce, eleison.
b. Lumen de lumine,
coaeternus, coaequus,
mortis perditor,
vitam nobis
tuo dans funere,
iam delapsis eleison.
c. Flos radicis Iesse,
vitis vera, tex
lapsos qui potes
relevare
ope manus tuae,
nobis clemens eleison.
a. Kyrie, spiritus aime,
nexus et amor utriusque.
tuo nos munere
illustrando eleison.
b. Reple septiformi
nos munere,
quo nos repletos tibi iunge,
nostris pectoribus
illabendo, eleison.
c. Trine rex et une,
preces nostras
pius admitte, ut gaudere
tecum tua sede
mereamur, eleison.
-- 182
Trop. ms. Casinense(?) saec. 11. ex. Cod. Vaticano Urbin. 602. A. -- Trop.
ms. Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34. B.- 2a, 2 aeterne
B. w 2a, 5 similis B. -- Str. 2b und 2c umgestellt B. -- 2b, 5 munere A. --
3b, 1 septiformis B. -- Vor jeder Strophe Kyrie (Christe) eleison.
124. Kyrie ,,Rex regnm Dens".
a. Rex regum, Deus,
eelsa potestas,
eleison ; Kyrie eleison.
b. Qui poli snmma
sedes in sede,
eleison ; Kyrie eleison.
e. Rex, polorum decus
magnaque bonitas,
immensa deitas,
eleison ; lïyrie eleiso .
a. Te nostris vocibus
gratanter infunde,
eleison; Cbriste eleison.
b. Ut una voce
simul cantemus [te],
eleison ; Christe eleison.
c. Christe, patris [nate], "
miserere nobis,
eleison ; Christe eleisot .
a. Qui es trinus Deus b. Salve nos, salves qui
in saecula poli, nos a morte dira.
eleison; K /rie eleison, eleison; Kyrie eleiso .
¢. Ut va|eamus te
laudare semper,
eleison ; Kyrie eleiso .
Trop. ms. Aretinum[.9) saec. 11. Cod. Roman. Vallicellan. C 52. A. --
Trop. ms. S. Eugenii Senensis(.g} saec. 12. Cod. Senen. F. VI 16. B.-
1 b, 2 sedes fehlt B ; in sedes A. -- 1 c, 1 polorum deus A. -- 1 c, 2 mag-aeque
B. -- l c, 3 immensas B.-- 2a, 1 Nos nostris A B.-- 2b, 1 Et B.--
3a, 2 saecla A. -- : )b, 1 ua nos salvet que A; salvet qui B. -- 31elodie
{in A und B) fiir aile Strophen die gleiche, allerdings mit jenen Unebenheiten,
wie sie auch der Text aufweist.
125.
. 0 summe
rex, qui cum nato
pneumateque gubernas
Kyrie ,,0 snmme rex".
1.
b. Omnia
simul sanctoque
quae sunt atque permanent;
c. Tellurem
qui mutasti, intus
infirmos nos homines,
Kyrie, eleis,m.
b. Qui, postquam transgressus
est imperium, fuit,
debitam
manentem amittens vitam,
iam ante possessam;
c. Eius tu condolens
poenam, Christe, venisti
in aevum
carnem a$$urnens de casta,
ut credimus, marre.
a. Mortis iura
post haec solvisti per lignum
et a peccato liberas,
ut, quem creavera$
clementer, haud
perire sineres.
b. Ergo grates
referamus aeterno
regenti cuncta ab aevo,
nostram qui naturam
recuperavit
hanc caelo Iocans.
Iqunc iam omnes
prompto petamus corde,
quo dignos nos efficiat,
Ut possimus
dignas efferre laudes
nostro factori iugiter
Vitiis arque seiuncti
donemur bonis.
Trop. ms. Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. add. saec. 12.-
lb, 3 quae fehlt. -- lc, 3 nos fehlt. -- 8tr. 2a ist derart abgeschabt, dafs
nur die Anfangsworte ,,Cui dans demum autem parvipendeus" noch lesbar
waren. -- 2c, 1 tu fehlt. -- 3a, 8 liberans. -- 3a, 5 clementer aut. -- 3b, 4
sq. recuperavit naturam. -- Melodie fiir je 3 Strophen immer gleich; 3c, 1--3
hat gleiche Melodie mit 3a, 1--3 und 3b, 1--3; dann besondere Melodie. --
Da, Kyrie (Christe) eleison stebt, rien Kontext stiSrend, hinter jeder
Strophe; ara 8chlufs VOlt :_-tc ist es so zerlegt, dais nach 8, 6 die Silbe E --
.
nach 3, 5 leison folgt.
126. [Link] ,.Dul¢ia ¢antiea".
a. Dulcia cantica
dragmatibus resonat
organa
melliflua, digna.
184
b. Salus gioriae
magnae, quae
producuntur nascente mundo,
dona concede,
c. Opus promissum
vatibus
ornatum, hagios praesago,
infima sumens.
a. Divinum
deitatis opus
perfecit cuncta.
c. Illustra
robora nostra, qui
ardua planas.
b. 0mnipotens summi sermo parentis,
lumen de lamine lacis, eleisou.
a. Aperis serata et claudis,
ponderas, libras,
b. Sponte remittis,
penetrent aha.
ut renata
c. Tale sibi ascribatur
decus, cuius sinu cuncta
procedunt,
cul famulatur opus
subditum imperio.
Trop. ms. . Eugenii ,5enensis(?) saec. 12. Cod. senen. F VI 15. -- 1 a,
2 dragmis. -- lb, ,3 produntur. -- 2c, 2 nostra fehlt. -- ,3a, 1 Aperis sed
claudis. -- ,3c, I adscribantur. -- 3c, 4 ire famulantur. -- Es bedaff kaum
der Bemerkung, dafs viele Stellen dieses Tropus schwer, wenn fiberhaupt ver-
s ndlich sind. -- Dus K y r i e t Christe) e | ei s o n geht den einzelnen Strophe
n
voraus. -- Anwendung: .,In epiphania Domini." -- Die Melodie zeigt
Parallelismus zwischen .";tf. 1 a und 1 c, die ja auch gleiche ilbenzah| haben;
tr. 1 b bat eigene 5Ielodie, zeigt aber in den Worten mehr ymmetrie mit
, tr. 1 c.
127. K)rie ,,qui dignasti".
a. Qui dignasti
mortem suscipere, [ut] nos
de iugo eriperes,
miserere nobis.
b. Aime Deus,
«lui sedes super Chcrubim
[arque Seraphim],
solus invisibilis.
c. Quem agmina
angelorum iugiter non
cessant laudare,
nomen tuum, Domine.
-- 185 --
a. Per venerabilem
l lariam semper virginem
nos redemisti
pretioso sanguine.
b. Confractis inferni
vectibus tecum reducis
beatormn animas.
c. Apostolorum [hune
chorus] hymnorum gloria
agunt sempcr
tibi Deo gratias.
a. Martyrum turbae
per flammas
et per tormenta mulla
adepti sunt praemia.
b. (Juîs iuncti gaudent
confessorum
ordines, simul omnes
gloriosae virgines.
c. Et nos cure ipsis
per clemenliam
tuam hymnum canalllllS
referamus gratias.
Trop. ms, Beneventanum saec. 11. Cod. Capit. Beneventan. 29. -- la,
1 dignasci. -- la, 3 eriperet. -- lc, l Qui. -- 2a, 2 Maria. -- 2b, 1 q ui
confractis. -- 2b, 2 reductis. -- 2b, 4 animae. -- 2c, 2 cum hymnorum
loriam. -- 3a, 1 turbas. -- 3a, 4 adempti. -- 3b, 1 Qui cunctis gaudet. --
c, 2 sq. per tua clementiam.- Vor die Strophen gehSrt das K y r i e (Ch r i s te
)
eleison. -- Titel: . In festc, omnium sanctorum."
a. Stelliferi
conditor orbis
digneris nostri
eleison : Kyrie eleiÆon.
128. Kyrie ,Stelliferi".
b. Profitemur
te ore, corde
indesinenter,
eleison ; Kyrie eleison.
c. Praeteritum,
quodvis futurum
esse qui cernis,
eleison ; Kyric eleisom
a. Servorum preces
exaudi clemens ;
quacsumus, nostd
eleison ; Christe eleison.
b. Patris ad dextram
residens, cuncta
gubernans, nostri
eleison ; Christe eleiso .
c. Qui ratione
potenli semper,
rogamus, Christe,
eleison; Christe eleison.
a. Almificae virginis
edite, supplicantum
predbus iuteude
iugibus tibi,
eleison; Kyrie deis,m
b. Qui instauras hominem
vetiti pereuntem
dulcedine pomi
cruore sacro,
eleison ; Kyrie eleison.
c. ( ui cuncta refovendo
donis propriis gregem
pascentia vescis
plebis devotae
eleison ; Kyrie deiso .
Trop. ms. Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34. -- la, 1
Stelliferis; vielleicht richtig, da vereinzelt in italien. Quellen auch stelliger
is"
vorkommt. -- 2b, 3 nostri gubernans. -- 2c, 2 l. potens es?- 4a, 2
supplicantur. -- 3b, 1 homine. -- 3b, 2peretmti. -- 3c, 2 grex. -- 3c, 3
vestris_ -- Aufbau und Form des Tropus sindvon den spezifisch italienischen zu
seinem Vorteil so verschieden, dafs er wohl aus einem anderen Lande stammt.
1: 9. Kyrie ,,Ad monnmentum Domini".
In Resurrecti,)ne D.
a. Ad monnmentum Domini b. 3laria vidit angelnm
plorabant mulieres ; amictum cure splendore ;
c. Cure lacrimis interrogat
de Cbristo sa| 'atore.
a. Ubi est meus /)ominus b. Quem Iudas tradit osculo,
et filius excelsi, ut agnum crucifixit?
c. Iam lapis revolutus est
ab ore monumenti.
a. Sedit desuper angelns,
nmlieribus dixit :
3o
b. Ille, quem quaeris mulier
surrexit, sicut dixit;
c. In Galilaeam pergite,
ibi eum videbitis.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- I a,
2 plorabat. -- 1 b, 2 cure fehlt. -- 1 c, 1 interrogavit. -- 2b, 2 osculum.-
2c, 1 Cure. -- 3b, 1 Illum. -- 3c, 1 pergitis. -- Vor jeder Strophe, den
Kontext st6rend, Kyrie (Christe) eleison.
130.
a. Aime pater.
Iesu, magne Deus, pie
miserere nobis.
Kyrie ,,Aime l ater ''.
1.
b. Qui pro nobis
sanguinem fudisti tuum,
clementer emunda.
c. l edemptis tuis tua
gratia semper assit, quam
ipse promisisti.
a. Christe, pater, de caelis b. In laudibus ut tuis
respice tuis, ne labantur, mereamur iugi assisti.
c. l unquam deficiamus
protegente dextera tua.
a. Gloria tibi b. Quem canunt, iuge
canimus, vera trinitas saepius tibi clamantes
et unitas, semper Sanclus, Sanctus, Sanctus,
c. Hosanna pio
regi Christo, vero Deo
in saecla saeclorum.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- 1 c,
1 Redemptos tuos tuam. -- lc, 2 gratiam. -- 2a, 2 labant. -- 2b, 1 suis. --
3b, 1 canunt vigile. -- 3c, 1 pie. -- tellung des Kyrie (Chri ste) eleison
wie in Nr. 129.
131. Kyrie ,,Caelum terraqne".
a. Caelum terraque
te collaudant
in excelsis
et coetus laudat
angelicus et omnis
creatura in aeternum.
b. Celsa potestas
angelorum
etiam te
benedicens
et homo mortalis
ovans, te benedicentes.
188
c. Caelorum conditor,
te adorant,
te collaudant,
te venerantur
caterva omnis
te polorum atque tellus.
a. Caelique caelorum te
collaudant atque
glorifieant, o Domine,
o magnifiee,
rutilantia eaeli.
a. Caeli sidera
flagrantibus flammis
quoque emicant
et famulantur Christo
regi in seml,iternum.
c. Caelum gaudet,
b. Caelorum o rex, agit,
immense, grates
aethereus altus ordo;
gratias agimus
tibi, qui es sanctus.
c. Caelique coli omnes
gaudent hodie,
magnoque gaudio rerum
omnium natura
etiamque iubilant.
3.
b. Caelestia
agmina famulantur
luce, sanctumque
colimus atquê precamur
veniam quoque celsi.
terra exsul at, o fili
partis, o gloria
magni, miserere
tuis famulis indignis.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- la, 1
terramque. -- 1 a, 4 laudatxt. -- 1 b, 4 benedieent. -- 2b, 3 alto ordo. -- 2b,
5
est 2e. 1 omnis. -- 3a, : emicans. -- 3b, 1 Caelestis. -- 3b, 5 eelsa. -- 3e,
1 Caelo. -- Aile Strophen haben gleiehe Melodie, lassen aber nieht glelehe
Versabteilung zu; auch die 8ilbenzahl der 8tr«,phelt schwankt zwisehen einer
Differenz von 1--3 8ilben, da 4 Strophen 32 8ilben, 2 dagegeu 33 bezw.
31 und eiue 30 Silbeu aufweisen. -- Das Kyrie IChriste eleison geht
den einzelnen 8trophen voraus. -- Beaehtenswert ist, dafs aile 8tropben mit
gleiehlautender 8ilbe beginnen, mit einer einzigen Ausnahme Flexionsformen
oder Ableitungen von ,eaelum".
132. Kyrie ,,Christe=.eael«rum tex".
1.
a. Christe, caelorum tex, Deus b. Lux lucifer, o Deus,
aeterne, redemptor, poliqne orbis rector,
189
c. Famulos dignanter tuos
protege clamante .
a. ¥oces nostrorum vocibus
sanctorum adiunge.
b. l lodulantes tibi voces
concinunt dicentes :
c. Veniam concede nobis
tibi supplicantes.
a. Miserere nobis, Christe,
ad te proclamantes:
b. Hosanna filio David
benedictus «lui es.
c. OErinus ])eus unus regnans
per saecula, Amen.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. A. --
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. ('od. Capit. Beneventan. 26. B. -- Grad.
ms. incert, origin, anni 1071 (nach Georgius, De Liturg. Roman. Pontif.
1731--44, tom. III, p. 522}. C. -- la, 1 tex fehlt B. -- lb, 2 arvae rector
C. -- Strophenfolge in A: 2b, 2c, 2a. -- 2a, 1 Voces nostras C. -- 2c, 2
iunge C.- Str. 2 c lautet: Sanctus sanctus miserere reos C. -- Str. 3b- -2c
C. -- Str. 3c 3b + 3c C. -- 3c, 1 Trinus unus Deus C; regnas B
C. -- 3c, 2 Amen fehit A B. -- l leiodie fiir aile tropen, denen Kyrie
(Christe) e leison vorausgvht, die gIeiche.
133. Kyrie ,,Deus ge itor aime".
1.
a. Dons, genitor alme, b. Supplicamus omnes te,
c. :Nostra delicta parce.
2.
a. Iesu Christe, redemptor, b. Benignus nobis adesto,
c. Ut laudemus te digne.
3.
a. Reple spiritu sancto b. :Nos, Deus bone, semper,
c. Quo tibi laeti canamus
eleison.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- 1 b
te fehit. -- 2c Ut semper iaudemus. -- Va Reple nos, wiihrend dieses »nos"
in 3b fehlt. -- Melodie ftir aile 9 Verse die gleiche; Kyrie (Chri ste) eleison
steht vor rien Versen.
19o --
134. Kyrie ,,)lagne Miehael".
De sancto Michaele.
a. blagne Michael,
praeliando ad castra
alta caelorum
a Domino virtutum
a. Christo surgente
nobis vita donatur
in caelum redit,
ut nobis redimeret.
b. (Juam principalis
data tibi potestas!
Altitonantis
regni ab altis claustris
c. Abimatus ille
proiectus est in terram;
de caelo venit,
non potuit reverti.
1)raconem superasti.
b. Ablue sordem
mundanae lucis; ora,
nostra caterva
resolvatur peccato
c. Archaugelorum
tu principium tenens,
in choro cantans:
Sanctus, Sanctus sanctorum.
Dr«co em suloer«sti.
Et omnes sancti
cantant canticum novum,
dicunt : Alleluia,
Gloria in excelsis.
c. Gloria tibi,
b. Et angelorum
multitudo caelestis
in choro laudant
vocibusque cantorum.
alti proles dicamus
tonanti verbo i
in sempiternum regnas.
Cantenms Alleluia.
Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- 1 a, 1
I lichaele. -- la, 2 astra. -- lb, 10 quam. -- lb, 3 altitonanti. -- lb, 4
regni ..... (von zweiter Hand erg nzt: caelesti)claustra. -- lc, 2 terra.-
2a, 2 donavit. -- 2b, 2 hora. -- 2b, 4 resolvat a. -- 2e, 3 eantant. --
3a, 3 dicent. -- 3c, 2 prolem. -- 3e, 4 regnat. -- Mit Ausnahme der letzten
Strophe haben aile anderen den Refrain: D r a c o n e m s u p e r a s t i. -- Vo
r jeder
Strophe K y r i e (C h r i s t e) e I e i s o n. -- Oh durch die vorgelegten Kor
rekturen
Fehler des Schreibers entfernt werden oder aber Barbarismen des Originals
betroffen sind, bleibt unsicher. -- Ganz ungeniefsbar und unversoEndlich bleibt
ein anderer Tropus der g[eichen Quelle, den xvir nicht umzumodeln wagen.
Wir legen ihn vor, so xvie ihn die Quelle bietet.
191
134b. Kyrie ,,In praesaepe".
1.
a. In praesaepe c. Quis tibi nunc
Christus iacet, qui regis (1. regit) e[s]t clamor cernentique
climata cuncta semper, talia sensu?
b. entitque
et poenam seque is corporibus
concreata.
a. Cerneret colles atque
parvulorum
strage iussit funestus.
c. Christo famulatus
adeptus sit
insecntor Herodes.
a. Nubila mentis habens
clamand,*
ubique rex qui viri
b. Auro regi, ture Deo,
murrha offerre
sepulto digne.
3.
c. Gloria magno patri
prolique
sit pneumati aequalis.
b. Pietate c(l)aret,
qlfi propria[m]
aon refraenat ira[mi.
135. Kyrie ,0 lheos [Link]%
1.
a. 0 theos ischyros,
qui sedes super polorum
regna in throno, laudes
referunt
tibi omnes sancti.
b. 0 quam beatus,
proto -- Stephanus -- martyr,
agonista ter alme,
tu regnas
in polo semper cure sanctis.
c. Impii super
iustum lapides mittunt
renitens inter omnes
martyres
novus non ambigit martyr.
a. Christe, redemptor
orbis, trinitas sancta,
immensa maiestas,
laudes referunt tibi, summa
potestas.
-- 192 --
b. ¥idebant omnes
martyris nitorem ;
intendentes in eum
aspiciebat angelico
splendore.
b. Renitens velut Titan
in specula situs,
in regno (hdsti
sospes sophista
scandens praeclarus [micat],
c. Lapides dulces
torrentis [fuerunt]
illi, ne haesitaret
martyr in quiete iam ipse
[recumbit].
3.
a. Varios intpetus passus
nunc patentem Olympum
ipse ingressus martyr
nitore divo [refulget].
c. Venus us. veridicu
o protomartyr,
circumundique
cultor Christi vibras
que martyr in aeternum.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneve ,tan. 25. -- 1 a, 2
sede. -- 1 a, 3 regnat. -- I b, 1 beatum. -- 1 b, 2 proto Stephano. -- 1 b, 3
agonista tor aime.- lc, 1 Impiis.- le, 2 iustus.- le, 5 novo non
ambiga. -- 2b, 2 martyr nitore eius. -- 2b, 5 splendor. -- 2c, 2 tollentes
{Lesefehler?|.- 2c, 8 essitare.- 2c, 4 inquiere {Lesefehler?).- 3a, 1
Varius mi* lunt passirn.- :Sa, 2 nunc otaries patens. -- Bb, 2 in spec
situ. -- 3b, 4 sospe. -- 3c, 1 Venusta. -- 3c, 4 vultor Christus vibrat. --
Die Melodie i. t fdr aile 9 tropen. denen Kyrie (Christe) eleison voraus-
geht, die gleiche; eine gleichrniifsige Versabteilung war aber nicht ra5glich. -
-
Der Text ist offenbar oit zur , innlosigheit verderbt.
136. Kyrie ,,Rex l)eus immense".
I.
a. Rex, Deus immense, quo constat machina mundi,
b. Quod impioramus nos, dans tu perfice clemens;
c. Te mens desiderans, lingua canat, actio promat.
a. Da, pater onmipotens, mundo subretinens imbre,
b. Quod valeant laerimae culparum tollere moles;
c. Precamur auxilium, quod possimus vineere mundum
8.
a. Et vitae stadium plaeido pereurrere passu;
b. Cmque superna dies portas patefecerit vitae.
c. Coneede veniam eui tali culpa corona.
Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- lb
,nos" vor »mploramus"; at6rt die Z sur. 2a zweite E[ lfte unverat/ind-
lich. -- 2b valeraus laerimis culparum aobole. -- 2e ohne Rhythmus und
Metrik. 3e atudium placidum pereurrere passum. -- 3b die mortis
patefeeerit. -- c zur Unverst ndlichkeit verderbt. -- Es aehien kaum
m5glieh einen sinnvollen Text zu rekonstruieren bezw. zu konstr ierea.
Das Kyrie (Chriate) eleiaon ateht vor den Hexametern.
I .),.)
137. Kyrie ,,Virginis odas".
De Beata M. V.
a. Virginis odas,
Davidis quae orta
radix, pangamas,
b. Digna quae sola
caeli esse scalam,
per quam descendit
c. Snperni proles,
eumque peremptum
recreans ipsa.
a. lanua clausa
erat quippe, intrans,
exiens ira.
b. Virgo opima
fertilisque gleba
generans enm,
c. Polum qui fecit
terramque cruore
redemit suo.
a. Demum declivis, b. l unc clamat sponsus:
tartara confringens, , dilecta, veni,
repetens unde propera, mea."
c. Ovans perfecto
scandensque post ipsum
ardua poli.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Bene entan. 25. A. --
Trop. me. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 26. B. -- 1 a, 1
odax A B. -- 1 a, 2 exorta; quae fehlt A B. -- 1 b, 2 caelibemque sealam
A B. -- le, 1 prolem B. -- le, 1 sq. uperni protervumque parentum A. --
lc, ,3 ipsum A B. -- 8tr. 2b u. 2c umgestellt A. -- 2b, 2 sq. fertilisque
celebrantes per aevum A. 2b, 3 generans aevum B. -- 2 c, 1 Poluque A.
Polu qui B. -- 2c, 2 tellus et B, terramque et A. -- Sa, 1 deetivit A B. --
8b, 1 Hune clamant «ponsam A. -- 8b, 8 propera mecum A. -- Vor jeder
Strophe Kyrie (Uhriste) eleison. -- In A der Titel: ,,In Assumptione
Beatae V. M."
138. Kyrie ,Creator purilatis".
De Beata M. V.
a. Creator puritatis
uiversae,
eleison, Kyrie e/e/son.
Blume, Tropi Graduales. I.
b. Deus, Mariae [matris]
amor sancte,
eleison, Kvrie deisom
1'.-
-- 194 --
c. Pater et sponsus matris
iucorruptae,
eleison, Kyrie eleison.
a. Christe, flos stirpis b. Fili virginis
Davidicae, almae pie,
eleison, Christe eleison, eleison, Christe deison.
c. Jesu, servorum
matris tuae,
eleison, Christe eleiso .
a. Gratiae b. Intactae
dator vivificae, fecundator parthenae,
eleison. Kyrie eleiso «, eleison, Kyrie eleiso .
c. Per Alpha
et O. dominator, silens
factus particeps
sortis [nostrae].
eleison, Kyrie eleison.
Grad. ms. Aquilegiense saee. 13. Cod. Rossian. VIII 18. -- In der
nieht als Tropus ad Kyrie kenntlieh gemaeht und somit aueh ohne den Zu-
satz von eleison resp. Kyrie (Christe) eleison. -- Aile 8trophen enden, wie
beim Kyrie 5fters, auf e.
139. Kyrie K)rri verbum incarnatum".
a. ] yrri, verbum incarnatum,
A prophetis nuntiatum
Pro salute hominum;
Kyrie eleison.
b. Kyrri. panis angelorum,
Lux et decus beatorum,
Proeedens ex virgine
Kyrie eleison.
e. In tua nativitate
Angeli cure claritate
Decantabant dulciter;
Kyrie eleison.
a. Christe, qui pro mundi grege
0bservata lege plene
Cireumcidi voluisti ;
Christe eleison.
2o
b. Christe, quem adoraverunt
Et munera obtulerunt
Reges Tarsis et insulae;
( hriste deison.
196
c. Criminibus tu, paraclite,
vinculatos solvens,
hagie,
d. Ac replens divo cbarismatum
munere perenne,
eleison; Kyrie eleison.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. add. saee.
11. A. -- Colleet. ms. Anglicum(?) saec. 1U1.-.. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII.
B. -- lb rutilans lux lumen solis super eleison B. w 2c, 2 Jesus B. --
da, 2 pie fehlt A. -- 3c, 3 AIE A, -- Melodie (Neumen)in A u. Bi danach
bat 3a gleiche 51elodie mit 3c und d, aber nicht mit b, weshalb die vor-
geschlagene Erg inznng in 3b, 1 vielleicht unhegrfindet ist.
a. Kyrri, rex regum, Domine,
Deus Sabaoth,
nostri pie
eleison.
a Christe, lux de lute,
paternae gloriae
coaeterne,
eleison.
a. Kirri, spiritus aime,
patri filioque
coaequalis,
eleison.
141. Kyrie .,Kyrri tex regain".
1.
b. Kirri, quem tremunt supernae
facturae cunctae
et terrenae,
eleison,
c. Kirri, pater ingenite,
origo vitae
sempiternae,
eleison.
2.
b. Cbriste, virgineae
flos pudicitiae,
incarnate,
eleison.
c. Christe, qui de morte
tuo nos sanguine
redemisti,
eleison.
b. Kirri, individue
caritatis bone
inspirator,
eleison.
c. Kirri, invisibilis
virtutum opifex,
l lentis nostrae
sordes ablue,
Ut in nobis manere
tu digneris,
eleison.
-- 197 --
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. add.
saec. ll. -- lb, 1 quem intremunt; auch in der Melodie hat die Silbe ,,in"
keine Note. -- Aile Verse lauten auf e (resp. i} aus, ausgenommen la, 2
and 3 b, 3.
b. Piissime
tex, [naiestate
praecelsa pollens,
clara voce
obnixe peti[nus, nobis
eleison.
142. Kyrie rex semldterne.
1.
a. Kyrie,
rex sempiterne,
huic catervae
tibi laudes
canenti se[nper eleison.
c. l iirifice
tex, [natris al[nue
proles 5Iariae,
pietate
pro tua iugiter ostri
eleison.
2g
a. Christe, cives
que[n caelestes in arce
aulae rutilae
gloriose
collaudant semper,
resplendentes
perpulchre, vernulis
tuis eleison.
a. Kyrie celse,
quem milia milium condigne
angelorum eollaudant semper,
humiliter
oramus te patrem,
nobis eleison.
b. Christe, patris
verbigena inclite,
sustinens crucem
pro salute
facturae tuae,
victa [norte
qui resurrexisti,
nobis eleison.
c. Christe, flamen
praepotente[n virtute,
tibi aequale[n,
qui vibrante
fulgoris igne
discipulis
[nisisti ab axe,
nobis eleison.
3.
b. Kyrie al[ne,
toto corde grex catervae tuae
coniubilat caelicas laudes
tibi pulchre
ut illi digneris
se[nper eleison.
-- 198
e. Kyrie clemens,
praeconia nostra snscipiens,
poli arce post carnis finem
nos eoninnge
arque sine fine
nobis cloison.
Trop. ms. Wintoniense saee. 10. ex Cod. Oxonien. Bodl. 775. add. saec.
ll. -- Mit Melodie. -- 2b, ï surrexisti. -- 3e, 2 suseipiens praeconia no tra;
gegen don Reim, der in allen Klauseln auslautendes e (i) verlangt
143. Kyrie salve semperque.
a. Kyrie, salve, b. Vivifice plastes,
semperqne excelsae
praesenfi mrmae princeps pat iae,
cloison, cloison.
c. Kyrie nate
M ri e,
matris praecelsae,
eleison.
a. Patri simillime,
Christe, rex
unice virtute,
cloison.
a. l yl-ie, personis triplex
simplexque in deitate,
eleison.
c. Kyrie, nos polo otaries
coniungens,
b. Tibi, mitissime
rex, landes
canenti ca ervae
eleison.
c. Mirifice Christe,
quem cunctae
dor ut m chinae,
eleison.
3o
b. Piissime redemptor noster,
iam morte mortem destruens,
eleison.
d. Rex iuclite, de, oto corde
obnixe
e. I)eprecamnr te,
cloison.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. add. saec.
11. -- 3d, 1 corde devoto (gegen don Reim auf e).
25588. P. -- Grad. ms. Norwicense saec. 15. Cod. Londinen. Add. 17 001.
Q.- Miss. ms. Londinense saec. 15. Cod. Londinen. Arund. 109. Ro --
Iiss. ms. Lincolniense saee. 15. Cod. Londinen. Add. Il 414. S. -- Miss. ms.
Dunelmense saec. 15. Cod. Oxonien. Laud. misc. ?,02. T.- Fragmentum
ms. ineertae origin, saec. 15. Cod. L,mdineu. Claudius A II. I; -- Miss.
ms. ,5. Barbarae in Algia saee. 12. Cod. ,sangenovefian. 96 [BBI. fol. OEi add.
saee. ! h4. X. -- [Link] ira Miss. Herefordense imp. 1/ot,-,magi 1.502;
Grad. 8arisburiense imp. Parisiis 1532, uud in den gedruekten Missalien von
,Sarisburg.
lb, 2 tuo filio C. -- lb, 3 redimisti I'. -- le, 2 delens B. -- le, 3
plebi tuae D H. - tr. 2a tmd 2b umgestellt O. -- 2a, 2 figuram H. --
2b, 1 sq. qui praeeepto mundum T, praecepto qui mtmdum A D K X. --
e, et vita aeterna C. -- 3c, 2 indultor gratiae 8, indultor largiflue C. --
3e, 5 dator piissime C, dator largiflue Q. -- c, 6 dator veniae mirifieo A;
dator mirifice F. -- dator A G H I K M N; dator mirifiee F ; mirifice B T. --
Naeh der Melodie ist 3e, 1--3 parallel mit :3e, 4--6.
146. Kyrie ,,Regnorum rector pie'-.
a. Regnorum rector pie,
Kyrie,
archos arcis Olympicae,
[praeses] cunctorum Jure,
eleiso.
Patris nate inclite,
Kyrie,
ante tempora geuite
prolesque virginee,
eleisou.
c. Sancte spiritus
Kyrie,
patre [natoque]
[nec] nate nec
eleison.
quoque,
procedens,
ereate,
a. Christe, salus, rira,
pax longaeva,
fibi iubilantibus
iam eleison.
b. Chfi»te, patris verbum,
caro factura,
[hic] tibi pangentibus
[iam] eleison.
c. Christe, pneuma sacrum,
flamen purum,
tibi hymnizantibus
iam eleison.
a. Kyrie, arbiter poli,
sceptra qui regis
[caelorum],
eleison.
3o
b. Kyrie, digneris nostri
clemens, cernui
quaesumu%
eleison.
c. Kyrie,
precibus pius lave
nostris, mitis ac patiens,
laudesque plebi
tibi pangenti
eleison.
Pontificale ms. 8cireburnense saec. 10. Cod. Parisin. 943. add. saeco
ll. in. -- l lit Meiodie (l eumen). -- 1 b, 4 virginea (gegen die Assonanz).-
2c, 3 hymnizaniibus tibi. -- 3b, 1 sqq. cernui nostri clemens quaesumus
digneris.- Die Epitheta zu Christus in Str. 2c sinà mindestens merkwfirdig.-
147. Kyrie genitor.
a. Kyrie, genitor,
eleison.
c. Bonorum largitor,
eleison.
b. Omniumque factor,
eleison.
a. Christe, genite,
eleison.
c. 3Iundi redemptor,
eleison.
b. Prodiens a patre,
eleison.
a. Kyrie, spiritus,
eleison.
b. l]]ustrans omnibus,
eleison.
c. Trine et une kyrie,
Semper miserere tu ymas,
eleison.
Grad. et Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV.
A. Grad. ms. Herefordense saec. 14. Cod. Londinen. Idari. 8965. B.
Miss. ms. Herefordense saec. 14. ex. Cod. Coil. Unir. Oxonien. 78 a. C.-
Miss. ms. Herefordense saec. 1.5. Cod. Capit. Vigornien, 161. D. -- Ordin.
ma. Berkingense sae¢. 15. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 169. E. ] iiss. Here-
fordense imp. Rothomagi 1502. F. -- In E steht nur das Incipit. -- 2b, 1
Procedens B C D F. -- 3c, 1 Trine et une eleison B C. -- Meiodie in A
und B. -- ( berachrift in B: .1 nocte natalis Domini duo vicarii sacerdotes
in cappis sericis."
-- 203 --
148. Kyrie .lîex omnium sanetorum «.
De Omnibus Sanctis.
a. Rex omninm sanciorum,
Deus, splendor et decus,
eleison; Kyrie eleison.
b. Qui heredes aeternae
lucis electos facis,
eleison; Kyrie deison.
c. Qui in sanctis semper es
tuis admirabilis,
eleison ; Kyrie deison.
a. Christe, princeps iustorum
Forma et finis illor«m,
eleison ; Christe deison.
b. ¥ictores coronans
Et vitam reis redonans,
eleison ; Christe eleison.
c. Sanctorum precatu
Servos solvens a reatu,
eleison ; Christe eleison.
a. 0 parac]ite, patri compar genitoque, eleison ;
Kyrie deison.
b. Ambornm munlls, electis dates in us ls,
eleison ; Kyrie
Qui de terrenis caelestes homines faci%
eleison.
c. Qui culpas demis et confers manera gratis,
Kyrie,
Illnstras menles sancto fervore calentes
Nos a peccatis solvens iungensque beatis,
Spiritus aime, eleison
Grad. et Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160.
A. -- Trop. ms. Glastoniense (?Cantuariense) saec. [11. et) 12. Cod. Londinen.
Callg. A XIV (Pars III. B (nur Incipit). -- 2b, 2 donans. -- Beachtenswerh
dafs Str. 1 nur Assonanz, Str. 2 Reim auf veist, w/ihrend in Str. 3 Hexameter
auftreten, deren erster ohne Binnenreim ist, die iibrigen hingegen leoninische
Hexameter sind. -- Melodie in A leich jener von ,Cunctipotens
genitor" mit Veràoppelungen in der 3. Strophe.
-- 2o4 --
149. Kyrie ,,Sldendor aeterne".
a. Splendor aeterne,
clemens Deus, nobis
eleison; Kyrie elei.>o .
b. Qui solus solvis
vinclum dirae mortis,
eleison; K!trie eleiso«.
c. Ut puro corde
te laudemus semper,
eleison; K!lrie eleiso .
a. Christe, clamantibus
ad te pie
devota mente succurrens,
eleison ; ('hriste deison.
0
b. Tu, qui cuncta ereas
solo iussu
cunctaque fores spiritu,
eleison ; ('hriste eleison.
c. Suffragium nobis,
Iesu, pium
confer ab arce polorum,
eleison ; ('hris ,e eleisom
a. Yeram pacem,
[)eus pater ingenite,
nobis praebe,
eleison ; K!lrie eleiso .
c. Paraclite
purifice.
3o
b. A peccatis
nos emunda, tu genite,
mundos serra,
eleison; Kyrie eleison.
d. Lumen cede,
fidem auge,
e. Poscentibus te
eleison.
f. Et demum carnis onere
deposito, rex gloriae,
g. Fac perfrui, aime, nos te
cure angelorum agmine.
Grad. et Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornivn. 160.
lc, 1 Et. -- 3d, 1 .Nach cede folgt: Kyrie. -- 3g, 1 perfrui aImi nate.
Nach 3g, 2 f,,lgen 2 eleisin.
150. Kyrie ,,0 Deus aeterne%
1.
a. O Deus aeterne, c. Ut virtute tua
cunctorum rector, securi simus,
eleison; Kyrie eleisom eleison ; Kyrie deiso .
-- 2o5
b. Nos protegens
et regens,
eleison ; Kyrie eleison.
a. Christe, vera lux,
eleison ; Christe eleison.
0
I c. Mundi salvator,
eleison ; ('hriste eleison.
b. Tu patris de luce
micas, bone rector,
eleison ; Christe deison.
a. Paraclite spiritus,
nobis eleison; Kyrie eleison.
b. Spiramen utrorumque, ,
ubi vis, spiras
eleison; Kyrie eleison.
d. Visita tuorum
mentes fidelium,
eleison,
, c. Solamen sanctorum
summum atque pium,
eleison ; Kyrie.
, e. Et praesta delictorum
veniam nobis,
eleison.
Trop. ms. Cicestrense saec. 13. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 148. -- Die
Melodie (in 1Neumen) zeigt in den Strophen 3b--3d einen chiastischen
Parallelismus, wie er in den Sequenzen 5fters zu beachten war. -- la, I c,
2b scheinen Hexameter zu sein.
1,51. Kyrie .,Mariae latts et amor".
De Beata M. V.
a. Mariae laus et amor,
pater pie,
eleison.
c. Mariae fecundator,
sanctum flamen,
eleison.
b. Virginis o fili
] Iariae, eleison.
a. Christe, Mariae risus
felix, eleison,
c. Mariae matris fructus
et flos, eleison.
-- 2o7 --
c. 8piritus, d. In pia
I)ei dignus digitus, Virgine sperantia
Unctio, paraclitus, Corda reple gratia,
e. 0 decus laudantium
Mariae filium,
eleison.
Miss. ms. 8arisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- 5lit Melodie. -- 1 a, 1 virginum, gegen den Reim. -- 3 a, 2 Mariae
spes, gegen den Reim.
153. Kyrie maehinae conditor.
De Beata M. V.
a. Kyrie, machinae
Conditor trinae,
Rex sine fine,
eleison.
c. blariae laudibus
Indulgentibus
Votis, vocibus
eleison.
b. Per 1 Iariam qui virginem
I Iorti lacis finem,
eleison.
a. Christe, rex et Domine,
Nate de virgine
Marre,
eleison.
I c. Homo pro homine,
l umen de numine
I Patre,
eleison.
b. Qui. quam creasti,
Te proie beasti
Iundumque salvasti,
eleison.
a. Kyrie, spiritus, b. Septiformi gratia,
Mariam replens caelitus, Qua ditatur I Iaria pia,
eleison, eleison.
c. Iariae creator,
8anctificator arque sublimator,
Virginea prece
Purgatos a carnis faece
eleison.
Miss. ms. 8arisburiense (? Londinense) saee. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- Mit Melodie. -- 3b, 2 Quae. -- 3e, 4 carne faeee.
a. 0 mundi domina,
caelorum regina,
nostri, Maria,
eleison.
b. Per mortem filii
a poena perenni
pia Maria,
eleison.
c. Tu es mater patois,
decus castitatis,
virgo Maria,
eleison.
a. Medicina aegrotis
vera, o Maria,
eleison.
b. Qnae regentem portasti
cuncta, o Maria,
eleison.
c. Quem semper pro famulis
orans o Maria,
eleison.
)Iiss. ms. Sarisberiense (? Londinense) saee. 13. ex. Cod. Parisin.
Arsen. 135. -- Sehr abhorre erscheint die Bitte an Maria ,eleison", die sonst
ausschliefslich bei Anreden an Gott gebrfiuchlich ist. Vgl. indesseu den
Tropus: Mater regis.
156. Kyrie rex )lariae.
De Beata M. V.
a. Kyrie, b. Kyrie,
Rex, Mariae De [virgine]
Proles pie, Nate pie,
eleison, eleison.
c. Kyrie,
Splendor patris,
Honor matris,
eleison.
a. Christe, de marre,
Sine patre
Genite, eleison.
BDame, Tropi Graduales. I.
b. Christe, hominem
Per virginem
Redime[ns], eleison.
e. Christe, regiae
Replens alvum Mariae,
eleison.
14
1 210
a. Kyrie,
Paraclite,
Dator vitae
eleison.
b. Kyrie,
Sacrum flamen,
Dans solamen,
eleison.
¢. Kyrie,
Consolator
Et sal[-vator],
eleison.
Collect. ms. incert, ori in, saec. 13. Cod. Coll. Corp. Christi Oxonien.
58. -- Auffallend, dafs 3c, 2 und 3 nicht, wie aile anderen Verse, auf e
anslauten; auch ,salvator" in 3c, 3 als Beiwort des hl. Geistes ist merk-
viirdig, und doch scheint der Reim und die erste noch erhaltene Silbe ,sal.."
es zu erheischen.
157. Kyrie summe decus.
De Beata M. V.
a. Kyrie, summe decus
Mariae matris,
eleison.
b. Kyrie, Davidicae
sacrator stirpis,
eleison.
c. Kyrie, quem virgo
mater collaudat,
eleison.
a. Christe, piae genetricis I c. Christe, parentis imago
amor, eleison. I Dei, eleison.
b. Splendor, Christe patris
lux quoque matris,
eleison.
a. Kyrie, pneuma replens b. Kyrie, paraclite
virginis alvum, virginis almae,
eleison, eleison.
c. Kyrie, purificans flagitiosa Deus,
Spiritus aime, patri par genitoque sibi,
Eregie, meritis tu nobis matris eleison.
Chronic. ms. Winchcumbense saec.? add. saec. 13. (Privatbesitz: Baron.
de Sherborne). Mit .Melodie. -- Daraus D. Royce, Landboc of Winchcombe,
Exon. 1892, I, p. 371.
-- 211
158. Kyrie Rex immensae.
In festo Corporis Christi.
a. Kyrie,
Rex immensae
Pietatis, laudes exaudi
Famulantum devote tibi,
eleison.
b. Kyrie
Universae
Crealurae potens creator,
i obis semper assis 1)roteetor,
eleison.
c. Kyrie, «lui proprium
De caelis misisti tilium,
Ut salvaret mundum perditum,
eleison.
a. Christe, nate virgiue
Maria viri sine sereine.
Pneumatis almi spiramine
Homo faetus es pro homine
eleison.
b. Christe specie panis
In cena corpus tuum conficis
Et eenantes inde reficis.
Pignus sacrum plebi conficis
eleison.
c. Christe, pauis caelicu ,
l Iellicus favus, cibus typicus
Ordo quem laudat angelicus,
Assis nobis paenitentibus:
eleison.
a. Kyrie,
qui mitteris a patte
Et nato,
procedens ab utroque,
Unius cum his substantiae,
Coaequalis et coaeterne,
eleison.
b. Kyrie,
spiritus sanctissime,
Dona dans
septiformis gratiae,
Da nos te recte diligere,
Solamen dolentis animae,
eleison.
c. Kyrie, spirans multifarie
Vatibus loquenda prophetice
Secreta eaelestis gloriae,
Tua dona nobis infunde
eleison.
14"
-- 212 --
Grad. ms. Herefordense saee. 14. Cod. Londinen. Harl. 3965. A. --
Miss. me. Herefordense saee. 14. ex. Cod. Coll. Unir. Oxonien. 78 a. B. --
Miss. Herefordense imp. Rotomagi 1502. 2. -- 2a, 4 Qui pneumatis C. --
2b, 1 panis spe('ie A B C; gegcn den Reim; qui speeie C. -- 2b, 5 sacrum
thhlt B C. -- 2e, 2 Favus mellicus (2. -- Melodie: Kyrie rex
splendens. -- ( 'berschrift: :,In Corp»re Christi et octava" A.
159. [Link] tex salus.
De sancto .Nicolao.
a. Kyrie rex salus mundi,
tuos salvificans,
qui Nicolaum
salvasti,
eleison.
b. Kyrie, qui Nicolai
sancta prece tribus
vitam inspirasti
clericis,
eleison.
c. Kyrie, qui l icolaum
navi naufraganti
fortem adiutorem
misisti,
eleison.
a. Christe, qui trium
trina vice virginmn
per Nicolamn
et earum
patris infamiam
auro exemisti
occulto,
eleison.
a. Kyrie, qui tam perversum,
ut Iudaeum non conversum,
sacra Christi ride
viso auro pondo
beasti,
eleison.
b. Christe, qui parti
vas submersum maerenti
uns cum nato
matis (ab) imo
salvum contulisti,
tuis famulantum
lau,libus
eleison.
c. Christe, qui neci
tres addictos saluti
per ,Nicolaum
$alvos» sanos»
[Link] donasti,
lege condemnatos
humana,
eleison.
3.
b. Kyrie, qui Nicolai
terras sibi repugnantes
pace sub concordi
chartis commendatis
strinxisti,
eleison.
213 --
c. Kyrie. qui hic et illic
et ubi(lue pa¢is auctor,
fons es et amator.
prece Nicolai
psallentum
eleison.
Grad. ms. Herefordense saec. 14. Cod. Londinen. llarl. 3965. A. --
l liss, ms. Lincolniense saec. 15. Cod. Londinen. Add. 11414. B. -- lc, 2
naufragant B. -- 2a, 2 trina prece A. -- 2a, 6 evulsisti B. -- 2a, 7 occulte
A. -- 2b, 2 dimersum B. -- 2b, 6 famulis A, famulantium B. -- 2c, 4
servos sanos A. -- 2c, 6 condemnata A. -- 3a, 2 et Iudaemn A. -- 3b, 1
l icolao A. -- 3c, 1 et fehlt B. -- 3c, 5 possimus A, famulantium B. --
l Ielodie: Kyrie fons bonitatis.
Appendix Troporum ad Kyrie.
160. Kyrie )liserere tex.
1. Miserere rex omnium 2. Omnis spiritus hagius,
et dic pro nobis eleison, kirrus, redemptor, eleison,
Kyrie eleison. ('briste eleiso .
1. Miserere, Domine,
Kyrie eleison ;
VOte, corde postulate
regem invisibilem
canentes illi :
Kyrie eleison.
3. Cantans in excelsis I)eo,
qui nos redemit sanguine
proprio, dic una voce:
eleison, Kyrie eleisom
Trop ms. Martialense saec. 10. ex. Cod Parisin. 1118. -- Mit Neumen
fiir Str. 1 somit vielleicht gleiche Melodie frit aile 3 ,.S.'trophen, die ira T
ext
symmetrisch erscheinen; die 3. ,Strophe bat eine Zeile Uberschufs, wie dieses
oft beim Schlufs-Kyrie zu beobaehten ist. berschrift: ln Gallicantu L --
hnlicher Art ist folgender Kyrie-Tropus, welcher der Symmetrie entbehrt
und deshalb nur vergleichshalber hier Aufnahme findet:
2. Iterum dicamus omnes:
Christe eleison ;
et rogemus Christum
Dominum una voce
proclamantes :
( "h riste eleiso .
3. Et submissis vultibus
deprecemur trinitatem,
Deum aeternum,
canentes illi:
l rie eleison.
So in den beiden Winchester-Troparen Cod. Oxonien. Bodl. 775 und
Cod. Coll. Corp. Christi Cantabrigien. 47P,; ferner in den Codices Parisin.
887, 909, 1084, 1118, 1119, 1120, 9449, Nouv. acq. 1235. Die Varianten sind
ffir unseren Zweck belanglos, abgesehen davon, dafs trophe 2 in den Codd.
Parisin. 1119 n. 1120 und Strophe 2 u. 3 in Cod. Pari«in. 1118 fehlen.
-- OEI4
Gewi hnlich geht noch voraus die I n t r o d u c t i o :
Christe redemptor, miserere nobis, kirrieleison; eia omnes dicite.
Letztere Introductio findet sich in mehreren Troparien vor dem Kyrie-
Tropus ,Te Christe rex supplices (vgl. diesen Tropus)und ira Cod.
Parisin. Nouv. acq. 49.5 vor dem Tropus ,O theos beniçne . Auch ist
tr. 1 ,,Miserere Domine" etc. und Str. ,Et submissis vultibus « etc. ira
C d. Parisin. 887 in den er - ihnten Kyrie-Tropus ,T e C h r i s t e r e x
s u p p I i c e s" hineingewoben. Wir haben sornit in den vorstehenden kleinen
(nicht dreiteiligen) Tropen eine Art wandernder Strophen, mit denen die
sp iter vorzulegenden ,,8equentiae" zum Alleluja zu vergleichen sind. Cfr.
die Anmerkungen zum folgenden Tropus. -- Eine andere gleichfalls prosaische
I n t r o du c ri o zum Kyri¢-Tropus ,Te Christe rex [Link] lautet:
Archangeli laetantur, past res annuntiant in ehoro angelor m
otaries proclamant: Kyrie eleison.
So ira Trop. ms. Eporediense saec. 11. in. Cod. Capit. Eporedien- 66
u. ira Trop. ms. Bononiense(?) saec. 11. Cod. Roman. Angel.
161. Kyrie ,,Rex regum Domine".
1. Rex regum Domine, rector caelorum ac terrae.
2. Salve, pater panton, nobis miserere, tu Christos.
3. Idem compos kyriu almus ac spiritus unus.
Trop. ms. S. 5Iartini Lemovicensis saec. 1°/1 . Cod. Parisin. 1120. A.-
Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 887. B. --
Trop. ms. 5Iartialense saec. 11. Cod. Parisin. 1119. C. -- 2 Salve partir
pautou A. -- Auf jeden Hexarneter folgen je Kyrie, resp. Christe eleison.
In B sind diese Hexam ter dem Kyrie-Tropus ,Rex magne Domine"
eingefiigt, und zwar geht Hexameter 1 dem tropierten Kyrie, YIexameter 2
dem tropierten Christe, Hexameter dem lezten Kyrie voraus. -- In A stehen
die Hexameter zwischen einer Suite von Kyrie, die reich mit Melismen
versehen, aber n icht tropiert sind, ganz ihnlich wie die ,8equentiae" zum
Alleluja, die in verschiedeneu Quellen zwischen den mit langen l Ieumen-
schw inzen versehenen, aber durch keine unterlegten Textworte tropierten
Alleluja sich vorfinden. Wie diese ,Sequentiae" hald in diese, bald in je ae
equenz einge -oben wurden, so wandern auch vorstehende Hexameter in
verschiedene Kyrie-Tropen. Km Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod.
Parisin. 1084 findet sich nur der erste Hexame er.
162. Kyrie ,Adoeus".
1. Adoneus kyrius, Dominus kyrion, Christeleison.
2. Hel, sother salvator, Christus unctus, rucha pneuma,
3. Spiritus, apostolus, missus, pontifex, speculator.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. A. -- Trop.
ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Coll. Corp. Christi Cantabrigien. 47 . B. --
In 2 folgt nach salvator noch,,Messias" A B. -- In 8 naeh 8piritus: »sile"
ob ile, l ? -- Ara chhtfs reiht sich unmittelbar an: Miserere Domine
nobis, eia omnes dicite: Kirrius, kirrion, Christeleison vgl. Anmerkung zu
..Miserere rex o mnium". ,Naeh jedem Hexameter Kyrie resp. Christe
eleison. -- Als Oberschrift in A:
-- 215 --
Personat haec lyricis variata precatio linguis
und statt dleses Hexameters ein zweites Mal:
Laus pulchra Graecis praeconiis compta.
Das Epitheton, pulchra" verdienen diese sichtbar rhythmisch sein sollenden
Hexameter freilich ebensowenig, wie die unter der vorhergehenden Nummer
vorgelegten; wohl aber sind sie interessant, besonders fur die Theorie der
Tropenentwicklung.
163. Kyrie ,,Aime Domine".
1. Aime domine
caelorum, tek cunct0rum,
Deus Sabaoth.
2. Suscipe preces
famulorum tuorum
te deprecantes.
3. Da veniam et
absolve peccatorum
catenas ; Amen.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. -- 1, 2
caelorum fehlt. -- 2, 2 et vota famulorum. -- 2, 3 l. deprecantum? -- 3, 3
catena. -- Gleiche Melodie îdr aile 3 Strophen, denen Kyrie (Christe)
eleison vorausgeht. -- Dieser u. die folgenden Kyrie-Tropen sind ganz anderer
Art, als die 3 vorhergehenden; es sind kiirzere Tropen, die nur jedes erste
Kyrie resp. Christe tropieren.
164. Kyrie .,Sume pater".
1. Sume, pater,
rotes in iubilo;
eleison, Kyrie dcison.
2. Christe, forma
patris et ratio,
eleison, Christe eleison.
3. Ab utroque
procedens spiritus,
eleison; Kyrie cleison.
Tro . ms. Gerundense saee. 12. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 495. add. saec.
/ . (t ber Rasur).
165. Kyrie Rutilans matis.
De Beata M. V.
1. Kyrie --
Rutilans maris
stella, Maria, tu vocaris; --
eleison.
2. ('hriste,
Redemptor aime,
coronator sanctae Mariae,
deison.
-- 216
3. Kyrie,
Fac collaudare
celebrem hunc diem l Iariae,
deison.
4. Kyrie-
Pro nobis ora
in eaelesti hune ierarchia,
eleison.
Grad. ms. 8edlicense saec. 15. ex. Cod. Pragen. XIII A 5 c. -- Oh Teil
eines gr/ifseren Tropus? Oh nach dem 1. Kyrie und nach Christe
e l ci s o n zweimal ein untropiertes K) rie (resp. Christe) eleison folgte, mtd
ebenso ein untropier es Kyrie eleison nach der 4. 8tr., ist aus der Quelle
nicht ersichtlich. Jedenfalls sind, wie ira Vorwort erw/ihnt, die Kyrie-Tropen
in den b6hmischen Quellen oft oder gar meistens gekfirzt.
II.
TROPI AD GLORIA.
22o m
in E u. F vor .Pax sempiterna". Einer prosaisehen Introductio ad
Gloria ],effeffnen wir ira Trop. ms. Martialense anni 9 8--96. Cod. Parisin.
1118., welehe iautet:
urrexit Christus a mortuis eonfraetis vineulis; gaudentes angeli rotes in
a]tissimis resonant dieentes, eia: Gloria in exce]sis Deo. Verwaadt mit
dieser wandernden Einleit mg gind jene ,,Ad rogandum episcopum"
l('od- Parisin. 1118}. Dieselhen entbehren des Bhythmu. und des Paralleli. mus,
m6gett ;tbel" zum Vergleiche uud weil sie sehr interessant sind, hier ihren
l'latz finden :
1) Sacerdos Dei excelsi, veni ante sanctum et sacr tm altare et i»
lande regis regum voeem tuam emitte, supplices te rogamus; eia,
clic domne: Itunc dicat p«ntifex) Gloria in excelsis Deo.
, o ira Trop. ms. Marfialense saec. 10. Cod. Parisin. 1240. add. saec.
°h]. Ebenso in den Cod. l'arisin. 387 t. 903 und mit einigen Varianten
in Codd. Parisin. 132. 2 u. :Nom.. acq. 1 71., ira Cod. Capit. Veronen. CVI!
100} und in den Troparen von Winchester. Ira ilteren Winchester-Tropar
C, od. Oxonien. Bodl. ï75. saec. 10. ex.) ist obendrein die Rubrik in einem
Hexameter vorausgeschickt:
Cantores gemini resonant haec verba dicentes: , acerdos etc.
2) ,Summe sacerdos, emilte vocem tuam et retira nobis angelorum
cantica, quae praecinernnt regi nato Domino: Gloria in ex-
celsis Deo.
So ira gleichen C«,d. l'ari in 1240. Ferner in den Codd. Parisin. 887,
903, 111 , u. I 'ouv. acq. 1 71. hn Cod. Parisim 7 ist obendrein dieser
Tropus in einer zweiten Form vorgelegt, die fiir einen »simplex sacerdos «
pafst, n imlich: ,D o m n e sacerdos etc.
3) O sacerdos Dei, audi preces nostras, quas in conspectu tuo
supplices fundimus, ut stare digneris ante sacrum et sanctum aitare,
et praedica nobis angelorum hymnum: eia recita domne: Gloria
in excelsis Deo.
So ira Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. 'ouv. acq. 1_ 71.
168. L us ,Pax sempiterna".
In .Nativitate Domini.
Gloria excdsis Deo, et i terra pax
ho» i tibus bo ae roluntatis.
1. Pax seml,iteraa* Christus illuxit;
gloria tibi*, pater excelse;
Laudamus te.
2. Hymnnm canentes*, hodie quem terris
angeli fnderunt* Christo »ascente,
Bo edici» us
8. a us es nobis* hodie salvator
in rinitate* semper colendus;
Adora» us te.
4. Quem vagicntem* inter angusti
antra praesacpis* angelorum coetus
laudat exsult ns,
Glori camus
221
5. Cuius a sede* lux benedicta
caliginoso* orbi refu|sil,
Gratia.ç agirons tibi -- qui t, llis peccala mu ài.
6. Uhro mortali* hodie indulum
carne prccamur:
SusciI)e deprecatio cm wstram.
7. 0 ineffabilis* rex et admiral,ilis,
ex virgine nlatre* hodie prodisti
mundoque subvenisti,
Qui sedes «td dcxteram patris.
Collect. ms. incert, origin, saec. 9/10. Cod. Vaticau. Regin. 1553. add.
saec. 9ho. A. -- Trop. ms. M,»guntinum[?) saec. 10. C«»d. Londinen. Add.
19768. B. -- Trop. ms. Sangallense saec. Bk C, d. angallen 484. C.
Trop. ms. Sangallense saec. 11. in. Cod. ,5angallen. : 1. D. -- Trop. ms.
Prumiense saec. ao/] . Cod. Parisin. 9448. E. -- Trop. ms. ,S. Arnulfi
Metensis sae«. 12. in. Cod. Mcteu. 452. F.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. G.
Trop. ms. Wint«,niense saec. 11. Cod. Coll. Corp. ç'hristi Cantabrigien. 473;
bis: H , H 2.
Trop. ms. Aeduense saec. °h . ('od. Parisin. Arsen. 1169. I. -- Trop.
ms. Vedastinum saee. 11. Cod. Cameracen. 76 (75). K. -- Trop. ms. ( amera-
cerise saee. 11. Cod. Cameracen. 9 ( ). L. Orad. ms. Lameracense saec.
12. Cod. Cameracen. 61 (60). M.- Trop. ms. 'ivernense saee. 11. Cod.
l'arisin. 9449. N. -- Tre, p. ms. Nivernense saee. 12. Cod. Parisin. Nouv.
acq. 1235. O. -- Trop. ms. S. Ebrulphi saee. 12. Cod. l'arisin. 10.508. P.-
Trop. ms. 8ammaglorianum saee. 12. Cod. Parisin. 13252. ( .- Trop. ms.
Gerundense saec. 12. Cod. l'arisin. Nouv. acq. 495. 5,'.
Trop. ms. Nonantulense saee. 11. in. Cod. Roman. Vitt. Eman. 1343
[8essor ri2). 8. -- Trop. ms. Nonantulense saec. 11. Cd. Roman. Casanaten.
1741 (C IV 2). T. -- Trop. ms. Eporediense saee. 11. in. Cod. Capit.
Eporedien. 60. U. -- Trop. ms. 8. Benedicti Mantuani saee. 11. Cod. Capit.
Veronen (;VII (100). X. -- Trop. m. . 5h,doetinum saec. 11. Cod. Capit.
Modoetin. 7ri. Y. -- Trop. ms. Bononien e(?) saee. 11. Cod. Roman. Angelie.
12: (B III 18). Z. -- Trop. ms. Novaliciense saec. 11. Cod. Oxonien. Douce
222. a. -- Trop. ms. Vereellense saee. 11. Cod. Capit. rercellen. CXLVI.
b. -- Trop. ms. Pistoriense saee. h. . Cod. ('apit. Pistorien. 0. e. -- Trop.
ms. Ravennatense saee. h. . Cod. Capit. Mutinen. I 7. d. --Trop. ms.
Ravennatense saee. 12. Cod. Capit. Patavin. A 47. e. -- Trop. ms. Bobbiense
saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. f. -- Trop. ms. Beneventanum saec. 12.
Cod. Capit. Beneventan. 26. g.
1, 1 illuxit nobis R. -- 2, 1 canente d; canentes vocibusque terris R;
quem in terris I. -- 2, 2 angeli fehlt B; fudere E F L 51, fodere A; Chri ti
Y; nascenti D. -- 8tr. 5 vor Str. 3 gestellt C D a: 8tr. 3 u. 4 umgestellt
B. 3, 1 Qui es ereator omnium aeternus H . -- 3, 2 Qui in trinitate U
Y Z tl g'; In maiestate H : colende A g', orandus C D a. -- 4, 1 vagientes
g; ang tsta D F S U h e d. -- 4, 2 Antrum Z, Antro d; praesaepi A B P
Q S U a b; angelorum chorus A E H K L M. -- 4, 3 Laudet f; resultans
B G H 2 U a b c e f; Laudans resultat Q; exsultat Z. -- 8tr. 4 lautet
Quem nbique regnantem et omnibus imperantem angelorum chorus laudat
exsultans. -- Str. 4 u. 5 umgestellt U; 5 u. 6 umgestellt B I N O. -- 5, g
caliginosa N; orbis N O X e. -- Str. 6 fehlt D (Liicke) F. -- 6, 1 Intro
mortali B, Ultra E G H d; mortalis Z b c e, mortales G f; homo hodie
¢, hodie homo e; indutus D H S X, indute K S M, indut[um] A. -- 6, 2
precemur I O N, preclarus X. -- 7, I Quin effabilis B ; O ineffabili g. --
-- 224 --
K L O, statt dessen: Figens illa (i]lum L) cruci. -- 2, 1 Remunerator
A, Verum creator H. -- 3, 10 bone rector A C D. -- Vor 4: Figens illa
cruci O. -- 4 u. 5 umgestellt A C D. -- 4, 1 vinclo B E H N O, vincula
L. -- 4, 2 ex libertate B E F H: libertati G I--P; reddeti B C D F--P;
verae G I--P. -- 5 fehlt K L M O. -- 5, 1 sq gratis ob nostram I liberatam
necem G. -- 5, 2 nostrae . . . neci I N P. -- 6, 1 Que F, Quem E, Qui
I L O: diminutos B E F G H, deminutum . . . chorum O, chorus I K M
P. -- 6, 2 restaurer A C D, restaurat K N, restaura L P; abstrahens A
C D, abstrahans E F K L M: inferni N. -- 8 fehlt A. -- 8, 1 Praestave
K O: veteris fehlt H.- 8, 2 Macula commisceatur (cure misceatur E)B
E F G H. -- 9 fehlt, statt dessen: Azyma sincerum I quaesumus largire
K L M O. -- 10 fehlt F G H K L )I O. -- 12 fehlt B E--H. -- 13 fehlt
M. -- 13 Iiseris et K O. -- 1.5 ac (bac B) severus B G. -- Vor 16 in M:
Figens illa cruci miserere nobis; Misericors et clemens, quoniam tu
s o I u s s a n c t u s : Caelestium terrestrium et infernorum tex {ein vandernde
r
Vers), tu solu. Dominus, Arque potentissimus etc. -- 16 clementissimus
B E--H. -- 17 fehlt G K L M O. -- 17, 1 Vere sidente H, residente
B E F; H schiebt davor ein: Regnum tuum solidum.
Die Handschriften von Benevent sind in einem so trostlosen Zustande,
dafs wir von Mitteilung der Varianten absehen. Von Interesse kSnnte sein
die ganz abweichende Gestaltung einzelner Verse; so lesen vir dort statt
tr. 2 u. 3: M-dulemur vocibus melliflua sancti quoque cruore redempti,
Benedicimus te. Figens illa cruci. Frontibus fidelium et nunc effugans
hostem malignum, sacrum cuius vexillum o quam magnum est mysterium
crucis, Adoramus te.
ï;berhaupt ist dieser Tropus riel zersungen, umgemodelt, erweitert. In
Frankreich taucht bald eine ganz andere Gestaltm,g desselben auf, die
in der n ichsten Nummer vorgel%oE wird -- Man sehe dort die Vermutungen
iiber den italienischen Ursprung dieses Tropus. ] iit Riicksicht auf diesen
Ursprm,g h itten ira Quellenverzeichnis die italienischen voranstehen
sollen; die nachtr igliche Umstellung h itte aber zn viel ï, nderungen erheischt.
169b. Lans ,,Rerum creator".
In Resurrectione Domini.
Gloria in excelsis Deo, et in terre pax
hom}nibus bonae voluntatiæ.
a. Rerum creator,
qui pietate
motus immensa
unicum dedisti
mundi pro salute,
Lauàamus te.
b. 0 bone rector
generis humani,
qui voluisti
vulnera curare
filii cruore,
Benedicimus te.
a. 0 Deus trine,
semper manens simplex,
qui nos de mortis
liberasti fauce
miser{us nostri,
Adoramus te.
b. Qui derelictis
angelorum choris
perditam ovem
umeris imponens
[tu] sublevasti,
Glorificamus te.
a. Protege verum
pascha celebrantes
Domin G fili unoenite.
b. Laudes et vota
suscipe, precamur,
festi praesentis
teque recolentes
libera clemens,
Domine Deus, tex uelestis;
Ereptam zabulo
iara nunc tu diripe praedam,
Do s pater »vnil,ofo s.
b. Immolatus pro
nobis ara crucis,
Icsu. ('hriste,
a. Ecdesiam tibi
sanguine consocians,
Domb e Do s.
a. Arce poli residens Dominus,
Filius lmtris,
a. Virginis agnus, ovis nitidu ,
Q ti ollis peccata mu di,
ho
non habentem maculam,
Agnus I)ei.
b. Suscipe nostra precata, Deus;
(eu itollispeccata mundi m. n.
b. Concilians famulos, petimus,
Sttscipe dq,recatio ¢m »t.
a. Hodie tropaeum b. Nostra delicta
advexisti crucis figens ipse cruci,
Q fi sedes ad dexteram partis, misercre nobis.
b. Tibi regnanti
nunc et in aeternum
omnes clamemus :
Salus sit et honor,
Perpes in aevum
Cure sanc o spiritu.
Sit patri, sit nato
semper deeus omni in aevo
b glori« Dei partis.
1.5
22(
Trop. ms..Martialense saee. 11. Cod. Pari»in. 909. A. --Trop. ms.
Marlialçnse saee. 11. Cod. Parisin. 1121. B. -- Trop. ln. . 8. Martiui
Lemovieen. saee. 11. Cod. Pari. in. 1120. C. -- Tr,.,p. m . , . Augtlstini
Lemovieensis saee. 11. ('ad. Parisin. 1119. D.- Trop. ms. Moissiacen«e
saee. 11. Cod. l'arisin, l ou -, acq. 1177. (2 0 local. E. -- 2a, 10 fehlt
A--E. -- 2 a, 2 suplex E. -- 2 a. 4 libel-astis B. -- 3 a, 3 vitae cursum D. --
;3b, :3 feeisti praesentis E. -- . tr. 4a--Tb fehlen E. -- 4b, 22- in ara B C I . --
",b, 2 hahens B.- 6a, 1 resides A--D.- 6b, 1 precata deeus D --
qb, 10 omnis in aevo A--E. -- In A C D E f,,lgt noch die wandelnde
l'onclnsio: Alme Deus altissime etc., welches Entlehnung aus einem
! lymnus ist.
Aus beiden Trown {Christus surrexit und Reruln creator} is!
ein K,,nglomerat mit Er,veiterungell ge],ildet im Trop. ms. Novalieiense
saec. 11. Cod. Oxonien. Douce ms. '_)2. Die [Link] in der be-
zeichneten ( uelle i«t nachstehende; dabei bezieht sieh A aof den ersteren,
1; auf den letzteren Gloria-Tropus:
Nach der lntroductio ,Cires superni " folgeu A 1; A '2 ( B lal;
t : B lh) A 4 1: 3a, 1--6): A .5: A 6: A ( B 4ni: A 8 A 9
A 11 ( B.'Sb, 21 ç 1:S( Bga..51: A 14 ( 139a. 71 A 15: A 16 A 1
d:mn drci besondere tr«phen: ( tti gluriosos [ txos efl ecisti hodie veterent! [
attferens tegmen, I induens perelmis I vestis anfietUlU. -- Tibi Sul,plicante« I
f,,ve terrestres. -- Tuos re,.olentes I cerne tl5umphos. -- Darauf A 10 l= B
». a). -- Folgt die besondere strophe:, l'erimens auetorem I eriminis et leti;
und nach Eiutiigun v,,n A 12 (= B b, 1--:51 die 8trophe : Ut mereamur
ibi eoll,,cari i poscimus ovante«. -- Unus trinitate, [ Trinus unitate, I idem
maiestate [ parque deitate. I reçu:ms sine fine [ pcl enni claritate. -- Azynm
sineerum. I quaesumus, iargire. I Quihus resurgendi ]spem detulisti I ipse
surgend-. -- AI«dann: B 2a: B 2b; B 3a, 7 u. t5; B ;Jb, 7 n. 15: B 4b;
13 5a: B 51): B 6a; B 6h: B 7a: B 7b: B 9a, 1--3: B 9a, 9 u. 10;
13 9b neb t der (Jouclu io ,Alme Deus altissime".
icht weniger bllnt in der Auswahl und in der Iteihenfolge der btrophen
ist dieser Tropu's ira Trop. ms. EporediellSe saec. 11. in. Cod. ISapit.
Elmr dien. 60 und ira Tr, T. nls. Bobbiense saeo. 12. Cod. Taurinen. F
IV 1,'5, welche beide Quellen 'iederum untereinander sehr verschieden ira
%rrangement des Textes siud. sich aber mehr au die Redaktion van A
(Christus surrexii) als van B(Rerum creator) anschliefsen, xNiiheraufdie
Vari:mten etc. einzugehen erseheiut belanglos.
Ileh vermute, daf der Trolm. in der Fassuug A m-spriiuglich tu Italien
eutstand; dahin weisen die Handschriften lin keiner der iiltesten Tropare
Italiens fehlt er. wohl al»er fehlt er tu don iiltcsten Frankreichs) und v, r
allem die r h r th m i s e h e Fonn, wiihrênd Frankreioh i,rosaisch od«r metri Se]l
abgefafste G'lnria Tropen aufwei. t. Van Norditalien kam er bald naeh biid-
frankreich, wo er Ein chiebsel (unter anderem einén Pentameter und drei Hexa-
lneIer, niimlich B :3a, 7 u. 15: B 3b, 7 u. 15; B 9a, 9 u. 10: B 9b, 9 u.
erhielt md Umstelltmgen und Umdichtungeu erfuhr. -- You biidfrankreieh
wanderte er wiedcr nach Italien und erlitt dort noue nderungen, wie in
N,ralesa, Ivrea und B,d»bio. -- Betreffs der Melodie ist zu belnerke a, dafa die-
selbe nicht jenen Paralleli«mus zeigt, der ira Texte luld aiioh dort v i e 11 et e
h t
nur zufiillig zu finden ist. C.B.]
170a. Laus ,.Laudat in exeelsis.
Gloria in excelsis Deo et i terra l ax
hominibus brome z,olu tatis.
1. Laudat in excelsis caelum terramque regentem
_4ngeliçus coetus, laudat et omnis homo
JLaudam _ts
-- 228 --
patris; Redemptor universi mundi, Qui tollis etc. -- In R; Quia redemi ti
nos proprio sanguine, t;ratias agimus etc. -- In , : Te benedicit omnis
creatura mtmdi, sol, luna, sidera caeli, Gratias sg. etc., Ut po«simus
consequi hoc, Deus, precihus devotis, Domine Deus ete.; Te adorant
virtutes angelicae, ipsum prostratis nos auima et corpore, D e u s p a t «-r
«,mnipotens; [ ui indiges nullius laude, Deus trine et une Domine,
Domiue fili unigenite; Quem benedicit mare et aquae, sol, luna, terra[e)
et stellae caeli lucidae, Iesu Christe, [) boue tex et pie etc. wie oben
in A.- Man braucht nur die prosaischeu (;loria-Tropen ,,Qui indiges
nullius laude", .,Ut possimus consequi" und ,.Laus tus [»eus"
zu lesen, um zu sehen, woher end wie entlehct und umgemodelt wm le.
l;etreffs des Textes dieser prosaischen Tropen verweisen wir zun ich.*t auf
Frere's Winchester Tre,per, p. 55 u. 57. -- Str. 5, 1 u. 2 felflen 8; lu G
.,:tatt derselben:
Gratificare Deo cunct,, cmu cire superno,
Venalis homo, gratificare Deo, Gratias agimus etc.
5, 1 Cul super F; Tu super M; sedes in alta polorum D E; ad dexteram
A C H K N l' R Y: in altum N. -- 5, 2 Rex caelo « P R Y; caeli vernulis
L. -- Nach 8tr. 5 folgen ahermals prosaische Zutaten: in C: Munda corda,
accende in te desideria no. tra, qui regnaa Cure sancto spiritu etc. Te
trina deitas etc. -- ht D u. E: Deus tbrtis et immortalis, Tu solus D.;
Caelestium, terrestrium et infernorum Dens, Tu solus ait. Hierauf in D:
Christe caelornm rex aime, voces uostras, o inclite, vocibus angelorum
adiunge (nur dieser Vers angeh5nçt in ti u. MI: alsdann: Te summa deitas
etc. tatt dieses Abschlusses in E: ceptrum gloria sanctornm etc. (v. Tropi
ad ,,Regnum t,lum"l. -- In F: Quem caeleste agmen... Iesu Christe,
, olus et omne bomtm, quo nos satiemur in aevum, Cum sancto sp.
Eine ungleich 15ugere Form dieses Tr-pus bietet die folgende Nummer.
170b. Laus ..Landat in excelsis".
Gloria in excelsis Deo et in terra l,ax
hominibus bonae voh«ntatis.
1. Laudat in excêlsis caelmn terramque regentem
Angelicus coetus, laudat et omnis homo,
Laud, t m«s te:
2. Te benedicit ovans angelorum celsa potestas
Et mortalis homo te benedicit ovans,
'enedicimus te;
:3. Te xenerauter adorant cuncta caterva polorum,
Te tellus, pelagus laudat, adorat, amat,
Adoramus
4. Glorificant Dominum rutilantia sidera caeli.
Glorificant te, x, cuncta creata tus,
Glorifcamus te ;
5. Grates immensas reddit tibi caelicu¢ordo
Caelorum Domino, nos quoque terrigenae
Grat as agi» us tibi propter »mgnam gloriam uam.
-- 23, --
8. Angelicis coetus coniunctus noster catervis
Assistit iugiter vultihus, ecce, tlfis,
](su Chi'iste, JDomine çDcus, agm«s l)ci, filius patris.
9. Regn«,rum pie rex, Christe, et domine dominomln,
Gloria, lux, virtus, laus, hon, r arque salns,
t ui tollis l, «cuta muodi- suscipe deprecotionem nost m.
10. Qui snper astra sedes ad dextram partis in alto,
ex eaeli, thnmlis tu miserere tuis,
Q «i s«des ad dexteram 1,atris, miserere »obis.
11. In te vera quidrm fulget sapientia, Christe,
In te rira, salus, ffloria divitiae,
Quooiam tu soh«s sanctus -- oltisMmus.
12. Cuius est regnum solius, victoria, virtus,
Tu famnli cunctis tu miserere bris,
Iesu ('hriste, cure sa tcto spiriht in gloria Dei patris.
Tre, p. ms. Martialense saee. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop.
Martialense saec. 10. ex. C,d. Parisin. 1118. B. Trop. ms. Martialense
saec. 11. in. C,d. Parisin. 1121. C. -- Trop. ms. Mm ialense saee. 11. C,,d.
l'arisin. 909. D. -- Trop. ms. . Martini Lemoviceu is aee. 11. in. Cod.
l'arisin. 1120. E. -- Trop. ms. S. Martini[?) Lemovieensis saee. 11. C .
Parisin. 7. F.- Tr,,p. ms. S. Augustini Lelnovicensis saec. 11. Cod.
Parisin. 1119. G. -- Tr-p. ms. . Aredii Lemovicensis saee. 11. d. Parisin.
903. H. -- Trop. ms. M.i»«iaeense saee. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1 71.
I. Trop. ms. Genmden,e saee. 12. Cod. Pari in. Nouv. acq. 495. K. --
1, 1 laudet B. -- 1. 2 angelica celsa D. 3, l adorat A B C H K;
runctae catervae B--E I. -- 5, 2 p¢otegas arque regas F. -- 6. 1 impe um
A I : terra A pelagmuq e H: polusque B. , 1 Angelieus E H I; cate 'us
E 1. -- 9, 1 pie rege 1. 10, 1 dexteram BC DF--I; in aitaI. -- 11, 1
çhristi H.- 11, 2 gl«,riae ll.- 12, 1 solius arque victoria I; vietoriae
H K. -- 12, 2 misere K.
Aile diese Distichen -- ahgesehen von 10, das aus der kfirzeren F sung
stanlmt -- nehmen nicht Bezug mlf den f, dgenden Gloria-Text i ohend in i t
12, 2 eine Wiederhohlng von 10, 2. Dieselben scheinen also Zutaten eines
anderen Dichters aus St. Martial zu sein. Man kSnnte nur noch e ob
die einheitlich gedichtete und l ngere [Link], wie sie die freilieh relativ junge
quelle von Monte Cassino bietet, die urspriingliehe war. welche dann, Mler-
dings schon sehr fl'iih, in gekiirzter Forln Verbreitung fand d darauf in
St. blartial aaf wenig geschickte Weise wieder zu einer l ngeren gestaltet
wurde. Eher glaube icll, die kurze Form A ist die ursprfiugliche, d B
hietet uns zwei Erweiternagen: die frauzS ische in minder gliicklichem, die
italielfi che in sehr passendem Gewande. C.
-- 231 --
3. Tellus arque polus, mare quem veneranter adorant,
Adoramtts te;
4. Glorificant agnum cires quem digniter almi,
Glorificam,«s te;
5. Gratia sanctorum, Sldendor, decus et diadema,
Gr«fias agimt«s tibi dserere obis.
6. Culpas gestorum solvens, sine crimine solus,
Q»toniam tu soh s sanctus;
. Insons, astripolens, nostfis tu parce ruinis,
Trt sobts Domi ms ;
8. Cuncta tenens et cuncta fovens et çuncta perornans,
T t soins «dfissbmts ;
9. Nos nostrasque preces caelo describe, redemptor,
Iesu ('hriste, c tm s«o cto sl)irit,t
in 9rotin Dei
Trop. ms. Ma ialense anni 93: --36. Cod. Parisin. 1240. A. Trop.
ms. Martialeuse saec. 10. C,,d. Parisiu. 1084. B. Trop. ms. Mar/iaiense
. aec. 10. ex. Cod. Parisin. lllg. C. Tre,p. ms. Martialeuse saec. 11. in.
Cod. Parisin. 1121. D. Trop. ms. Mar/ialense saec. 11. Cod. Parisin.
909. E. Trop. ms. S. Martini Lemavicensis saec. 11. in. ('od. Parisin.
1120. F. Trop. ms. S. Martini(?)Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin.
>-7. G. Trop. ms. S. Augustini Lemovicensi saec. 11. Cod. Parisin.
1 I19. H. Trop. ms. Aeauense saec. °'t . ç'aa. Parisin. Ar.¢en. 1169. I.
Trop. ms. Moi«siacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 1 71. K. Trop.
ms. Nivernense saee. 11. Cod. Parisin. 9449. L. Trop.
saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235. M. Trop. me. Veda /inum saec.
11. Cod. Cameraceu. 76 (751. X. -- Grad. ms. Uamerac,-nse saec. 11. Cod.
('ameracen. 79 7 }. {t. { rad. ms. Cameracense aec 1 . Cod. Cauleractn.
1 (60}. P. Trop hiC. Nal-bot en e saec. 12. C,d. Pari in. 77 . Q.
Trop. ms. S. Ebruiphi saec. 12. ç'od. Parisin. lltSOS. R. Trop. ms. Samma-
ioriamm saec. 12. f'od. Parisin. 13252. S. Tr,,p. m . Carnotense saec.
1: . in. Cod. Roman. Angelic. 425 D V 3}. T. Mie*. ms. ('amotense
saec. 12. (Apographum saec. 17.1 C,,d. Parisim 9497. U. Miss. ms. Carnotense
saec. 12. {Apographum saee. lï.) Cod. Parisin. 95og. X.
Trop. ms. Modoetinum saec. 10. C-d. Uapit. Modoetin. 75. Y. Trop.
ms. Modoetinum saec. ll. Cod. Capit. M,,doetin. 76. Z. Tf-p. ms. Xonantu-
iense saec. 11. in. Cod. I oman. Vitt. Eman. 1: 43 S«.ssor 62}. a. Trop.
me. N«nantnlense saec. 11. ç'od. Bon,mien. 2 4. h- Trop. m . N,,nantu-
I nse saec. 11. Cod. l r, man. Casanaten. 1741. c. Trop. ms. Eporediense
aec. ll. in. Cod. ('.apit. Eporedien. 60. ri. Trop. ms. S. Benedicti
31antuani saec. 11. Cod. Capit. Veronen. CVII tl00}, e. - Tr,*p. m . ('omeuse
aec. ll. Cod. Capit. Verceilen. ('LXXXVI. f. Trop. ms. Bononiense ?)
saec. ll. Cod. Ronù n. An elic. 1 3 {i II[ l l. . Trop. ms. Novaliciense
saec. 11. Cod. Oxonien. Douce 222. ]1. -- Trop. ms. Verceilense saec. ll.
('od. Çapit. Verceilen. «'XLVI. i. Trop. m . Vercellense saec. ll. Cod.
{:apit. Vercellen. CLXI. k. Tr,,i». ms. Ca inense{?)saec. ll. ex. Cod.
Vatican. Urb. 602. l. Trop. ms. Casitlense saec. 12. in. Cod. Casinen.
546. m. 3li s. ms. Ca«inense saec. 12. Cod. Vatican. ttob. 576. n.
Mi s. ms. Casinense saec. 12. C,,d. Vatican. 60S2. o. Mica. ms. Casinense
saec. ' . Cod. Vatican. 7231. p. Trop. ms. Ravennatense «aec. l h .
Cod. Capit. Mutinen. [ 7. q. Trop. ms. B,,bbiense saec. 12. ('od. Taufiuen.
-- 232 --
F. IV 18. r. -- Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Beneventan.
26. S. --
Trop. ms. "Wintmfiense . aec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. 1. --
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Col]eg. Corp. Uhristi Cantabrigien.
47:¢; bis: u I, u ï. -- Trop. ms. 8. Albani saec. 12. (_',,d. L, bndinen. Reg. 2
B IV. x. -- Trop. ms. . Albani saec. 12. Cd. [}xonien. Laud. mise.
:45 . y.
Trop. ms. l'rmnien e saee. 0q . Cod. Parisin. 9448. z.- Trop. ms.
Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495. AA. -- In f k il o p
findet sich nur das lneipit.
1 Quod patris B C !» E G II K ( AA, Qucm patrem aeter»i 1 III O,
«pwm D,minum rerum R !1 (K,»rrektur x y; dexteram C K M i: collaudat
a b, quem laudm t L: verba T U X g, verbo Y e h r, verbi ] III, verum
I x y. -- 2 «hnnia quae a. Omnia que d q r. -- ;: l,olum A B D F H K
g: mare que g, mare quam L: venerantur P T; adorat z. -- 4 G]orifieant
D-rainure cires ] il. Gl,rificant cae]i cires ]{ x y; eivesque D F G e g i.
cires quam L: di ni as ahuri h. iugiter a]mi R x v. f«rtiter ahni T. -- 5
Gratias e h r . A A. -- 6 Culpa s; solve B ( b "h i ! q r. -- 7 Insons
omuip,»tens a h. -- $ enes I Q A A, fores Q AA, peroruas I Q, perornens
L M, ga bernans F P e q AA: Cuncfa tenens et cuncta regens r, potens
Y. 9 Nosquc preees no. tras N } I' | ll Il'-'; prece cac]orum Y; de-
scribens F.
Z ischen fl u. ï ist in | u. In eingeschoben: ] ex, cul p-ntu% aer, sol,
sidera, hma ministrant. - Zwichen .5 u. 6 in (' K und AA:
5b Rex eaeli terraeque condi or, famulis tn miserere tuis, Domine
Deus r. e.
5c Laudemuq ],atrem, spiritum sanctum, redemptio nostra, D eus
pater mnil),,ten s.
5d Trini as ahna, pater filiu , sanctus spiritu co npar, Domine
fili etc.
Se Laudemus affmun, filium patri permanen em in saecula,
Domine Deus agnus etc.
5f Altitonans ver|mm ]mtris, redvmptio nostra. Qui t ollls etc.
Sg Arque v0,ta humillimi servuli Iii,enter exaudi, Adonai, Qui
tollis etc.
V,,u diese Versen i. t 5c nur in AA, daf6r hat C nach Sg und K
nach 5d: , eml,er devotis I solve delicfis I aita sublimis [ iugi er ahnis. Ferne
sind 5d m d Se in C nnd K umgestell¢: weitere Varian en sind belanglos, da
es .ffenkundig in die. en Versen sich um ein schlechtes Einschiebsel handelt.
In D E G ]l foigt nach 9 noch ein llexameter: Depeile Depeilat E H)
saevum i»assim per saecla le-hem. B -achtenswert ist noch die ge indcrte
1- eihenf0,1ge der Verse, n imlich in A: 1--5. 9, 6. , '7: in h: 1--4, '7, , 6,
: in z: l--5, 7, 6, 8 9 in q: 1, '2, 4. 5. 6. zwei fi'emdartige Verse, '7. ,
9 und «.in eigenarfiger prosaischer Abschlufs.
172. Laus ,.0 gloria san¢torum".
l»e sancto Iohanne Er.
Gloria
hominibus 1,o ,ae volu atis.
0 gloria sanctorum laus,lue angelorum,
quenl secutus est sauctas Iohauues,
-- 233
2. 0 decus et virtus lausque beata sanctorum,
Quem benedicit sanctus Iohannes,
Bc edici»ms te;
3. Cantemus tibi laudes de pectore toto
Teque cum sancto adorerons Iohanue,
[Link]
4. Angelicus libi aslat clarissimus ordo,
Cure quo te semper giorificat sanctus Iohannes,
Glorificomus te ; gloria Dei patris.
Tre»p. ms. Martialen e nni 9: 3--36. C,d. Parisin. 1240. A. -- Trop.
ma. 51artialense 11. in. Cad. Parisin. 1121. B. --Trop. ms. S. Martial
Lemovicensis saec. 11. in. G «l. Parisin. 11ff0. C. -- Trop. ms.
L«movicensis aec. 11. Ced. ParishL 1119. D. -- Trop. ms. ammaçlorianum
saec. 12. Cod. Parisin. 13 52. E. Trop. ms. El»,redieuse aec. 11. in.
Çod. Capit. Eporcdien. ;0. F. -- Tr»p. ms. Wintoni n e saec. 10. ex. Cod.
Oxonien. B«»dl. 775. G. Tr,,p. m . Wintoniense saec. 11. ç'od. Colleg.
Corp. Christi Cm tahri ien. 4 5: bis: 1P, Il . Tf.p. ms. Gla t,,uiense
(? Cantuariense) saec. 11. ex. [et 12.l Cod. [Link]. Calig. A. XIV Pars I4.
I.- Trop. ms. . Albani saec. 12. Cad. I.«,ndinen. l eg. 2 B IV. K.-
Trop. ms. . Albani saec. ]2. Cod. [ xonien. Laud mise. 35 L. -- Tr,p.
ma. . Ebrulphi saec. 12. Cod. l'ari in. 1050. M.
Trop. ms. 'onantulcnse saec. 11. in. Cod. R,man. Vitt. Eman. 1343
( essor. 62L E. -- Trop. ms. N,,nantulense saec. 11. Çod. Roman. Casanaten.
1741 (C IV 2). [». Tr«q». m . t. Benedicti Mantuani saec. 11. çod. Capit.
Veronen. CVII (100.) P. -- Trop. ms. Nivernel»sc saec. 11. C-d. Parisin.
9 9. Q. -- Trop. ms. 'ivernense saec. 12. C-d. Parisin. ',,uv. acq. 1235.
R. --Trop. ms. Gerundense saee. 12. Cod. Parisin. Nm v. acq. 495.
Trop. et Pros. ms. Clar,»montense saec. 15. C,,d. Claromonten. 57. T.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. l'arisin. 10u4. U. Trop. ms.
lartialense saec. 10. ex. Cod. l'arisin. 111,5. X.- Tr-. m . . Aredii
Lemovicensis saec. 11. C.d. Parisin. 90:L Y. Trop. ms. Moi«siacense
saec. 11. Cod. Pari4n. Nouv. acq. 1 71. Z. Trop. ms. S. Martini(?)
Lemovicensis saec. 11. Uod. Parisin. . a.
1. 1 t) gloriosa N; paxque angelorum Q R T. 1, 2 quam A B N
P 8 T Z a; secuta est saw-ta Maria I K l. M, sanctus Petru N Pi
Martinus Q R, 8tel,hanus T (und so entsprechoul auch in 2, 2; 3, 2 u.
4. 2 . 2. 1 ac virtt s G: laus et heata (d R. beate . -- 2, quam A B
C N X Z a, que l ; laudat sanctus A 1t N--T. Str. 3 u. 4 umg stellt
N P. -- 3, I Cautamus I 3I: te l,ect,,re a. 3, 2 cure sauctis P 1 R:
adoramus I L M. benedicamus N I P T: istum (statt ,Iohanne") ( R ,
P,'trum P. -- 4, 1 astant P. -- 4, 2 semper tçhlt G H; gl,rificant B l'.
Xach Str. 4, womit die Gruppe A--H rien Trolms ah chlief t (dies wohl
die ursprfingliche F«,rm) diflerierçn die iibrigen Quellen, welche den
Tropus weiterffihren: 1) I M hfingen blofs den Regnum-Tropus (v. Appendix
der Gloria-Tropen)rRegnnm tuum s,,lidum, o tex gloriae" etc. an.
2) N--T fiihren den in Prosa und darauf in pri nitiven IIexametern be-
ginnenden Tr,»pus durcb H exa m eter resp. Diatichen xxeiter aus; niimlich:
5. Glorificant Dominum rutilantia sidera caeli,
Ulorificant te, rex, cuncta creata tua.
Gratias agim «s tibi propret agnÇm ffloriam h«am.
6. Vita, salus, b,,nitas, caritas, sapi ntia, Cri t ,
Domi»e Deus -- I«su t'hrist ;
-- " 34
7. Bonum OlnUe pariter cnncta pet" saecula, Christe,
Domine ]hus -- depr«cati«mem nostram.
. An elieis s«wte eoniunclus iste catervis
As i tit iugiter vultil,us, eece, tuis.
Cdui s¢d«s tu solus altis imu.¢.
Der Abschlufs ist prosaisch und in verschiedenen Quellen verschieden;
die Varianten erscheinen fiir unseren Zweck belangl«, .- 8tr. 5 ist Eut-
lehnung aus ..Laudat in excelsis". 3 U Z fiihren den Tropus rein prosaisch
weiter, niimlich: Venerahilis apost,,lorum chorus eum sanct« Ioha e te
laudat, benedieit, adorat, glorificat, et nos Gratias agimus tibi propte'r
magnam gloriam tuam. Nostras, Domine, gestonm culpas solvere
clementer diffneris etc. etc. Ganz eigenartig ist die Anwendung dieses
Tf,pus anf den hl. I«,hannes Baptista in a. tr. 5 lautet daselbst; ,,Laudat
te euneta eate waw, lorum, almeredemptor gratias agimus etc u. Dieser
Vers kann als rhythmiseher Hexameter gelten; dann aber folgt reine Prosa,
kommt somit nicht weiter in Betracht.
173. Laus .Rex tibi laus celsis".
Gloria in excclsis Dco et in tcrra pax
hominibus bo»ac eoluntatis.
1. Rex, libi laus, eelsis qui gloria, pax es et imis,
Laudam.s te.
2. (dui mirus magnos benedicis et ipse pusillos,
Be wdicino s te.
3. Solus adora u per eon dignissimus omni.
Adoramus t,'.
&. Gh»ri ca «aelo, quicumque, çedemplor. in arvo.
G orificamus le -- susci3»e dt1 recationem oMranl.
. Tu medialor, heros, tu iudex, liba. sacerdos,
t ,«i sedes ad deMcram l,ah'is I«su t'hri te.
6. Solus et omne bon lll, quo os satiemur n aeV lll.
UUm sancto spirila in 91oria ci p,dris.
Trop. ms. Martialense anni 933--36. Cod. Parisin. 1240. A. -- Tre,p.
ms. Martialense saec. 10. C,,d. Parisin. 10 4. B. -- Trop. ms. Martialense
anni 948--96. C,d. Parisin 1118. C. -- Trop. ms. Martialense saec. 11. in.
C«,d. Pari in. 1121. D. --Tre,p. ms. Martialense saee. 11. Cod. Parisin.
909. E.- Trop. ms..q. Martiifi Lemovicensis saee. 11. in. Cod. Parisin.
1120. F.- Trop. ms.. . Augustini Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin.
1119. G. -- Tr,,p. ms. M,issiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 1 71.
H. -- Trop. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Parisin. 9449; bis fol. 69. I ;
fol. 77 I .
Trop. ms. Eporediense anni 1001"--1011. Cod. Capit. Eporedien. 60.
K. -- Trop. ms.. . Benedicti Mantuani saec. 11. ('od. Capit. Veronen.
(100 . L.
1 celsi D: gl-riam K; et hymuus K. et hymuus I m 12. -- 2 pussillo L. --
3 adoratur perenni diguissimus L; per eom K, per con C.
caelos E G K L; quicum patte redemptor I': arva B. -- 5 fehlt I 12. --
235 --
5 horos K. -- 6 |sujet in L: Imperium tuum in aeternum permanet in
.,aecn]a saeculorum, I e s u Ch r i s t e, $ohts et omne (nur diese Anfangsworte
)
Cure sancto spiritu. -- 6 sociemnr I l
Zwischen 4 u. 5 ist in B--H eingesch«,ben:
4a Gratis dans gratiam miseris, qui conditor orbis; Gr. a. t.
4b Qui caelo resides nfirabiliter cuncta disponens; D. D. r. c.
4c Da veniam reis tu«, cruore redempti. ; D. u.
4d O pie, tu veritas, via, lux, o bone redemptor; Q. t. p. oe.
Ebendort zwischen 5 u. 6:
5a Sit tibi laus honorque, pcrpes iubilatio, Christo; Q. t. s. s.
5b Tu pie, tu nobis miseris miserere, redemptor. Iesu ('hr.
Varianten: 4b residens B C H. -- , ta/t dieser Hexametcr finden wir
in I " den prosaischen aiz: O b«,n rex ei pie Domine, clementiam ineffa-
biliter tuam magniflcantes devote g fa t i a s a g i mu s t., tlex regum, cuiu. .
...
{nur diese Anfangsworte) Iesu Ch riste. -- Es ist auti)dlend, dafs Vers 3 des
Binnenreimes entbehrt.
174. Laus .Sit tibi laus".
Gloria in excelsis Deo et in terra pax
hominib ts bonae coh« tatis.
1. Sit tibi laus, trias summa, Deus;
1,auda»ots te.
2. Cuncta bonu benedicis heros;
Benedicim s te.
3. Quem omnis adorat usia lriplex,
Adoramus le.
4. Glorificant mare, terra, polus
Glorifi«amus te.
5. Nos, Deus, ut fibi ratificcs,
Gratias agim«s tib miscrerc nobis.
6. Ima Deu», homo celsa petens,
Qui sedes ad dexteram partis -- Iesu Chrisle.
7. Cui per eon dcmus omue melos
('um s. spb'itu in gloria Dci partis.
Trop. ms. Martialense anni 93: --36. C,,d. Parisin. 1240. A. -- Trop.
ms. Martialense saec. 10. C-d. Parisin. 10 4. B. Trop. ms. Martialense
anni 988--96. C«»d. Parisin. llls. C. Tre,p. ms. Martial nse saec. 11. in.
Cod. Parisin. 1121. D. -- Trop. ms. MaloEialense saec. 11. Cod. Parisin.
909. E. -- Trop. ms. 8. Martini Lemovicensis saec. 11. lu. Cod. Pari in.
1190. F. Trop. ms. S. M: rtinil?) Lemovicen is saec. 11. Cod. Parisin.
7. G.- Trop. ms. S. Augustini Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin.
1119. H. -- Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Noav. acq.
1 71. I. Trop. ms. Nivemvnse «aec. 11. Cod. Parisin. 9449. K. Trop.
ms. Nivernense saec. lE. Cod. Parisin. Nouv. acq. 12:$5. L. -- Trop. ms.
. Eb lphi saec. 12. Cod. Parisin. 1050g. M. -- Trop. ms. ammagloriannm
saec. 12. Cod. Parisin. 13252. N.
-- 236
1 trina G M, tria A C F H K L N (leiel,t erkl irlicher chreibfehler);
. umme F K--N sume B. --4 mare tellus D E G. --5 u. 6 umgestellt
M.- 6 celsa potens N.- 7 Qui C 1: per cure K L, per aevum M.
Zwischen 6 und 7 schiebt N ein: Tu nlediator, heros, tu index, liba sacerdos
{ist Vers 5 ans dem Gloria-Tropus ,Rex tibi laus ). -- K u. L hiingen
ara Se|l}usse noe}l ail: Anffelorum archangelorum landanteu Deum. Amen.
Verwendet wurde der Tr,,pus ffir Nativitas D,_,mini {K L), Paseha [C).
Der } hythmus ist offenbar naeh dem Sehenm -' , , -' ,v , -" v , -', wobei
die Cfi,ur in den T«.xtw-rten off nieht beachtet ist; in Vers 3 ist Elision.
175. Laus ..quem euncta laudant".
Gloria in excclsis Deo et in terra pax
homi dbus bonae volu tatis. La «damus te.
1 Quem cuncta laudant ut bona valde
arque benedicunt, nostra voce
Bcnedicimus te.
2. Qv naturae das nostrae nosse
fac (et) orare te, supplici neumate
Adorerons te.
3. Quo vivere mereamur (ex) ride
factis arque gloriemur in
Glorificamus te.
4. 0 tex, tantae memores gratiae,
qua vivit reus homo, de mor e
serres quoque no% ut hac perinde
Gratias agi»ms tibi
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1240. A. -- Trop. ms.
Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. B. -- Trop. ms. Martialense saec.
10. ex. Cod. Parisin. 111 5. C. -- Trop. ms. S. Aredii Lemovicensis saec.
11. Cod. Parisin. 903. D. -- Tri,p. ms. M«i siacense saec. 11. Cod. Parisin.
l ouv, acq. 1 71. E. -- Trop. ms. Niveruense saec. 11. Cod. Parisin. 9449.
F. -- Trop. nls. Nivernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1°35. G. --
Trop. lais. t% '. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. H. -- Trop. ms.
Samma lorianum saec. 12. Cod. Parisin. 1: 252. I. -- Tf.p. ms. Eporediense
saec. ll. in. Cod. Capit. Eporedien. 60. K. -- Trop. ms. Gerundense saec.
12. Uod. Parisin. Nouv. acq. 495. L.
2, 1 Qui nlature E. -- 2, 2 orari D; durch supplici mente w/irde die
iiberschiissige ,Silbe entfernt. -- 4, 2 Dei morte B--L. -- 4, 3 nos
fehlt A. -- Alle Quellen setzen den Tropus nach Str. 4 noch weiter fort,
aher in verschiedener Weise und so, dafs sp tere Zutat zu vermuten ist: In
A D ]! K folgen tr. 4a u. 4b des Gloria-Tropus Nulla lande" (s. Nr. 176).
In B C E ebenfalls diese zwei Strophen uud aufserdem als siebente ,Strophe die
,%tr. 3a des Tropus ,,Nulla lande% F u. G verwenden so die trophen
dieses letzteren Tropu.% dafs nach Str. 4 die Strophen 3a, 3b. 2b, 4b folgen:
I hingegen bat die Entlc|lnung in der Reihenfolge 4a, 4b, 3b, nnd darauf:
Chriute, via, veritas et vita no. tra, tex regum. Deus noster, Qui sedes ad
dexteram etc. Da fuis pacem famulis, nobis quoque gloriam per enncta
saecula saeculorum. -- L endlich I ifst die entlehnten trophen 4a 4b, 3a,
3b folgen und schliefst in gleicher Weise wie I ab mit : Christe via veritas etc
.
lb, 10 fehlt A--I-I; findet sich in tien Troparen von Winchester and
. utun. -- 2a, 1 fiJhlt I-I: trinitas Deus {Chri te BI A--Il. 2b, 2 metuende
Christe B. -- ,a fehlt D. -- a, "2 oranium Dens tibi A--G, omniumque
lex I-L -- 4b, 1 . eternum . F. -- 4I», 2 caelesti« C H. -- 4b, 3 sancte
Christe C-- H.
In deu vorgele en Strophen zeigt der Tropus wenigstens ira Texte ent-
ehieden 8ymmetrie alsdauu l t t er rein pro aiseh {-hne ymmetrie} aus,
vnd zwar verschieden in ell verschied en Qucllen. Frit die tlymnologie
ist d eser prosaische Ahschlufs hclanglos; nur der Trxt der ]tesien Quelle
(A) mag zur Ve -ollstfiudigung als Probe dienen:
5. Pioque tuo amore referens sistat in aevln, tex igenite, Qui
sexes etc.
6. 0 dec s omnium, Quoniam tu solus sanctus;
?. Proles o rutilis, patri coaevus, Tu soins Dominus;
8. Heros poli, heros summa residens in arce, Tu solus altissi-
nlUSç
9. Angelicis feratur manibus sed coram te, Iosu C hriste.
Die meisten dieser Verse wandern in vielen prosaischen Gloria-Tropen
he m, ohne dafs sich entscheiden liifst, welehem Tropus sie ursp nglich
eigen sind; Ver 5 und 9 sind kaum verstSndlich und wohl verderbt. Ailes
deutet daravf hin, dafs Vers 5--9 nnserem sehr alten Tropus ursprfinglich
nicht eigen waren. Daher auch die starken Difl renzen in allen Quellen
von 4b an. chon iii der iilteste Quelle :Cod. Parisin. 124s findet sich
eine zweite Fassung dieses Tropas; die Reihenfolge ist daselbst: Str.
2b incl.; alsdann der wandernde Vers: bone rex et pie D,,mine, elementian
ineffabiliter tuam magnificautes devote Gratias agimus tibi, Plebs tua
tibi laud carmina lnittit, sancte, pro pter maffnaln gloriam tuam;
hierauf tr. 3b, :J a, 4a, ein prosaisches Einschiebsel, 4b, Magnus et ff, rtis
arque terribilis, F i lins p a t ris etc. etc. Die Texte in anderen Quellen
(Nr. 2, 8, 4, 19, o., 8o, 79; 81, 2, 80, 86, ._t, 91; 113, 114 des Troparien-
velxeichnisses auf Seite 22 ff) haben nur la--2b resp. 3a mit dem oben-
stehenden symmetrischen Tropus gemeiusam, sind im fibrigen rein prosaisch
und kommen somit nicht in Betracht.
178. Laus ,,Christe salus mundi".
In Resurrectione Domini."
Gloria in excelsis 1)eo, et in terra 1,ax
ho»ff ibus bonae cohoffatis.
1. Christe, salus nmndi, bone eonditor arque redemptor.
Unica progenies ex deitate patri
La«damus e;
2. lnrecitabiliter manans de corde parentis,
Yerbum subsistens et penetrare potens,
Bo edicimns te ;
.,. Aequalis, EOBEOFS soci $. E ln patte coaevus,
u«» sumpsit mundus principe l,rincipiml .
Adora»ms tc ;
4. Ae hera suspendis, sola congeris ae,luora, fundis.
Quaeque locis habitant, quo nloderante vigent.
Glorifica nus te ;
-- "41 --
1, 1 bene conditor K. -- 1, 2 et deitate B. -- 2, 1 manens H P. --
2, 2 pene rare fehit O. -- .3, 1 c,nsors G I M N (). -- :: , 2 Quod H. --
4, 1 sola cogenu 1'; iecora fundis K. -- 4, 2 lucis P, ioci hahitana E H;
moderata I, moderanter K. -- 5, 1 profundmn A E P. -- 5, '2 hominem
redimetes M. -- 6, I und 2 fehh.n N. -- 6. 1 regnau LP. -- 6, 2 Cuius et
imperinm stat sine fine manens M [K,-,rrektur von f)rdericus Vitalis?}, et
sine fine regna manet ), fine manens P. -- 7. 1 Ne volui ti L. Haee voluisti
P; tanta in te eorpore 1': de corpore I. -- 7, 2 qnem nasci Li na. cit B;
[Link] E; quoque mori B (2 E. -- 5, 1 erat I: per omnia maguus IL
«mnia regnat I, regnans l; P. -- 8, 2 Et aur in M: nmnen. canera simul
moderaas M (Korrektttr von Orderieus Vitalis?). 9, 1 catenatos nnr in
I N P, catenatas aeterni carceris L, sortit calenas. -- 10, 2 Belligeri ad I;
tropaea gerens I. -- 11, 1 Regibus K. -- 11, 2 laudat A F N P. 1:2. 2
agnus ovis ll. -- 13, 1 ecce tuis A H K L. -- 13, 2 pastor habens A, bal)et
1. -- 8tatt l:J, 1 . q. in L: Regnnm tuum solidum ,,|)summe houe" oder
,Per te Christe" i ersterer Regnum-Tropus auch in G ; in 1' der Regum-Trolms
,O tex gl,»riae" (vgl. Appendix: Tropi ad Regnmn). -- AIs Introductio in M:
Cives superni (Nf. 167).
Der ganze Tf-pus i. t ein Cento ans dem Gedichte .,Tempore flori-
gero" des Venantius Fortunatus und bat somit auch vielesgemeinsam
mit dem Ost rhymnus ,,Salve resta dies".
179, Laus .,0mnipo eus pie rex".
Gloria in excelsis Deo et in terra yax
hominibus bonae voluntatis.
1. Omnipotens, pie tex, quem laudat spiritus onmis,
Laudamus te;
2. Complacuit tibimet mortem, rex iure, subire,
Benedici» us te ;
3. Ablato leto vitam perfundis honestam,
Adoramus te;
4. Glorificant temet mites in rempote rotes,
Glorificamus te;
5. Qui regis actus semper gratanter humanos,
Gratias agimus tibi l,roytcr mag am gloriam tuam;
6. Caelormn sistis factor telluris et auctor,
Domine Deus, r«x caelesOs, Deus pater omnipotens;
7. Es tu principium cunctarum congrue rerum,
Domb e fili .u,nige»dle, Icsu ('hriste;
8. Tu rcctor mifis per saecula ctmcta manebis,
Domine Deus, agnus Dei,
9. Qaem cecinit lohannes in clauso viscere marri%
Filius patris.
10. Tu nobis aperis caelestia regna, redemptor;
Qui tollis -- suscipe deprecationem wstr(tm..
Blume, Tropi Graduales. I. 16
242 --
11. Protege servorum elementer corda tuornm
Qui sedcs ad dexteram 19atris, » iserere nobis.
12. Cuncla regis, o tu pie tex, et cuneta gubernas,
Quoniam tu solus sanctus -- altissimus;
13. Poscimus, ecee, pater, pellas delieta potenter;
Iesu Christe,
14. In deitate manens praedarus ubique redemptor
Cure sa cto spiritu in gloria JDei lmtris.
Trop. ms. Martialense saee. 10. Cod. Parisin. 10 54. A.- Trop. ms.
l lartialense saee. 10. ex. Cod. Parisin. 111 5. B. -- Tr-p. ms. Martialense
saee. 11. in. Cod. Parisin. 1121. C. -- Trop. ms. Martialense saee. 11. Cod.
Parisin. 909. D. -- Trop. ms. . Martini Lemovieensis saee. 11. in. f2od.
Parisin. 1120. E.- Tr,,p. ms. S. Augustini Lemovicensis saee. 11. Cod.
Parisin. 1119. F. -- Tr,,p. ms. Moissiaeense saee. 11. Cod. Parisin. Nouv.
aeq. 1}571. G. -- Trop. ms. Gerundense saee. 12. Cod. Parisin. Nonv. aeq.
495. H.
Trop. ns. l onantulense saee. 11. in. Cod. Vitt. Eman. 17 -3 (Ses or
62). I. -- Trop. ms. Nonantulense saee. 11. Cod. Casanaten. 1741 (C IV .'21.
K. -- Trop. ms. 8. Benedieti Mantuani saC. 11. Cod. Capit. Veronen. CVII
(100}. L. -- Trop. ms. Aeduense saee. o,, . Cod. Parisin. Arsen. 1169.
M. -- Trop. ms. ,"3. Ebrulphi saee. 12. Cod. Parisin. 1050 5. 1 .
Die Gruppe I--N hat folgende Ordnung der Verse: 5, .'2, :: , 4 10, 6, 8,
7, 9, 13, 11, 12; es fehlen dabei der Anfangs- und chlufsvers. Vers 5 ist
obendrein ver5ndert un l so haben wir den Tropenanfang ,( uando regis
eunetos semper gratanter homones", dessert Erkl rung mindestens
dunkel ist; ,Quando" wird Quoniam anzusetzen sein. -- 2 sibimet L.
3 letum A. -- 4 Glorifieantem et B; mittes in H. -- 6. sisti* L. -- 8 reetor
mittis H. -- 9 Iohannes inelausu.q 1 viscera E. -- 10 aperi A; regna
polorum I--N. -- 12 regis et euneta tenes (tenens I L) et I--N: gubernans
B. -- In I--N der l egnum-Tropus: Per te Christe. -- Fa t aile Quelh.n
verwenden diesen Tropns ffir das Fest des hl. lohannes Bapt., 1 I fur Aller-
heiligen.
!, 0. Laus ,,Hine landando patrem".
-- 243 --
6. Esto benigne pius miseris, siue crimine solus,
Qui sedes «d dexterqm patris -- Iesu Christe.
7. Sit tua pax terris, tibi doxa resultet in altis
Cure sa c o spiritu n gloria Dei pattes.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A. -- Trop.
Martialense saec. 10. ex t'od. Pari. in. 1115. Il. -- Trop. ms. Moissiacense
saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1, 71. C. -- Coilect. ms. Anglieum{?) saec.
n/t . Cod. Londinen. Reg. 8 {ç XIII. D. -- Trop. ms..St Benedicti Man¢uani
saec. 11. Cod. Capit. Veronen. UVII {100). E. --Trop. ms. Novalicien e
saec. 11. Cod. Oxonien. D,uce ms. 222. F. -- Trop. ms. Nonantulense
sa¢c. 11. Cod. Roman. Casanaten. 1741 {C IV 2). G.
[ Iesum F: pneumate dio B. -- 2 Cuncta tenens F; verbo C D F G,
verba (Korrektur) A; et quo D. -- 3 polus sub lege G. -- 4 hominnm B D
E. -- 5 Gratia. D E; ex nobis D -- 6 benignus C D E F. -- resultat
I) F. -- ,I)e s. Mauritio" B; ,.Laus in Assumptionr B M V u. G; ,,In Nativitate
BMV" F.
181. Laus ..Rector ab arce poteng".
Gloria in excelsis I)eo et in terra pax
t ominibus bonae volu'ntatis.
1. Rector ab arce potens, te laudat caelicus ordo,
[Link] te;
2. l amque salure vcnis nostra, rex mitis, in arva,
e ediri»ms te;
3. Quem polus atque ponlum, Icllus veneranter adorant,
Aàoramus te.
4. Pro nobis letum sumpsisti in pectore mortis,
Glori]ï«[Link] te.
5. Vincula nostra pio detergis fonte, cruore,
Gr«tias agi»tus tibi -- filius p«ttris.
6. Vita salusque tibi, celsi servator Olympi,
Qui tollis pe«cata -- suscipe del,re«ationem wstram.
7. Caelornm factor clemens et conditor alme,
Qui sedes ad dexteram -- tu solus altissimus ;
8. Sator ubique potens, pie rector arque redemptor,
Iesu ('hriste,
9. Exstat indeficiens per con tibi virtus et honor
Cure san«t, sl,irit« i gloria Dei _patris.
-- 244 --
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Martialense anni 9 8--96. Cod. Parisin. lll f; bis : fol. 2 B I ; fol. 75 B'-'. --
Trop. ms. Martialense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. C.- Trop. ma.
Martialense saee. ll. Cod. Parisin. 909. D. -- Trop. ms. 8. 3Iartini Lemo- -
vicensia saee. II. i,L Cod. Parisin. 112o. E -- Trop. ms. S. Augustini
Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 1119. F. -- Trop. ms. Moissiacense
saee. II. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1 71; bis: fol. 69. Gt: fol. 74. G e . --
Trop. ms. S. Ebrulphi saee. 12. Cod. Parisin. I0508. ]1. -- Trop. ma.
ammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin. 13252. I. -- Trop. ms. 8. Benedieti
Mantuani saec. ll. Cod. Capit. Ver«men. CVII (100). K.
1 ab arche E, te lauda B l. -- 2 Namque es salure Ge; in ara F. --
3 Quem pollus B:; arque pontus F, arque pium G e H 1 K; adorat A G e . --
4 nobis Ioett m B I, loctum BI; in eorpore m-rtis I. -- 5 pie H; forti
cruore H I K. -- 6 eelsis EG . -- Zwisehen 6 und 7 schieben HIK ein:
Magnus et fortis arque terribilis, Agnus Dei, Rex pacificus atque lauda-
bilis, Filius patris, Redemptor aniversi «,rbis, qui tollis peeeataetc.
Die beiden letzten Einschiebsel uur in H und K. -- 7 conditor orbis K. --
,_'5 Factor uhique A G . -- 9 Exsta F. Excitat E; tibi iustus et honor BL --
Statt der Hexameter 8 und 9 haben G e 11 I K den Regnum-Tropus ,Gelsi
clemens" (s. Appendix), dem K aufserdem nach ,Iesu Christe" noch beifiigt:
Uncta videns . . . cum saneto spiritu. -- In G e ist von Vers 6 an
der Tropus auf das Fest des bi. Petrus adaptiert, aber in rein prosaischer
Form: es geniigt daber, eine Probe vom Anfange dieser eingeschobenen Um-
arbeitung zu bieten: ,Rcs«,lvisti vinculis ligati(s)apostoli Petri. Domine
Deus, rex caelestis; Potestas ligandi arque solvendi etc.
182. Laus ,,qui Deus et rector".
Gloria in excdsis De»,
1. Qui Deus et rec or muudi manet arque creator;
t in terra pax hominibus bonae voluntatis,
2. Quae sociat homines iam caOi civibus otaries.
Lm«lamus te,
8. Laudat in excelso quem sert)per caelicus ordo.
Benedicimus te,
4. ueut benedicit superus chorus senatorum.
Ad, ramus te
5. Personis trinnm, pro maiestate ed unulH.
GIorificamus le,
6. Te, quem glorificaI necnon simul orbis adorat.
Gratias ugimus tibi propter »agnam gloriam tuam.
7. Tibi gloria, laus, honor et imperium.
Domine Deus Domine fili unigenite,
8. Indueras fragflis propter nos pondera carnis,
Ies « Christe,
9. Qui poteras lapsi peccatum lollere mundi.
Domine Deus» agnus Dei peccata mundi»
10. Rex pie, quadrifidi conscendens robora ligni,
S tstipe deprecationem nostr am.
245
11. Pignas apad patrem nostrum inviolabile l»ers ans.
Qui sedes ad dexteram lmh'is, »,is«rere nobis.
12. Conditor aniversorum,
Quo iam tic solus sa us,
13. Et salvator saeealorum,
Tu solus Dominus Iesu Christe
14. Tibi gloria per infinita saecula
Cure sar o spiritu in glorm Dei l,atris.
Trop. ms. Aeduense saee. a°'xx. Cod. Parisin. Arsen. 1D;9: ter:
A x ; fol. 26* Az; fol. 28" A . -- Trop. ms. 8. Aredii Lemovieensis saee. 11.
Cod. Parisin. 903. B. -- Trop. ms. 8. Augustini Lemovieensi. saec. 11. Cod.
Parisin 1119. C. -- Trol,. ms. Moisslaeense saec. 11. ('od. l'arisin.
acq. 1871. add. saee. 12. D. -- Trop. ms. Nivernense aaee.. 11. Cod. Parisin.
9449. E. Trop. ms. Niveraense saee. 12. Cod. l'arisin. N«mv. acq. 1235.
F. Trop. ms. Cameracense saec. 11. C«,d. Cameraeen. 79 (7 5}. G. -- Grad.
ms. Cameracense saee. 12. Cod. Cameracen. ;1 {601. H. Trop. ms.. .
Ebrulphi saee. 12. Cod. Parisin. 10.508. I. -- Trop. ms. ,' ammagloriauum
saee. 12. Cod. Parisin. 1: 252. K. Grad. ms. Carnotense saee. 13. in. C»l.
l oman Angelie. 435 {D V 3). L.
Trop. ms. Mindense anni 1024. Cod. Berolinen. Theol. IV 11. 51. --
Trop. ms. Emmeramense anni 1024--36. Chn. Monaeen. 14:>,22. N. Trop.
ms. Emmeramense saec. x ', . Clin. Monaeen. 140 3. « . -- Trop. ms.
Emmeramense saee. 12. Clin. Monaeen. 14845. P.- Trop. ms. Heiden-
hemense saee. 11. Cod. Oxouien. 8eld. sup. 27. Q. -- Trop. ms. 8. Arnulfl
letensis saee. 12. in. Cod. Meten. 4-52. R. Trop. ms. Epternacense saec.
12. Cod. Parisin. 10.510. s. Trop. ms. Cremifanense saee. 12. Cod.
Cremifanen. 809. T. -- Trop. ms. Germanieum saee. 12. Cod. Roman. Au-
gelie. 948 {R IV 3 ). U. Miss. ms. Garstense saee. 12. Cod. Lincen.
o 15. X. -- Grad. ms. Bambergense saee. 12. Cod. Bambergen. Ed III 6.
'. -- Grad. ms. Bambergense saec. 1:;. C,,d. Bambergen. Ed. III 17,. Z.
Grad. ms. Colonienset?l saec. 11. in. [,Orationale 8. Kunegundis «] Cod.
Bambergen. A II .55. add. saee. 12. a. -- Grad. ms. Arnoidi Aquisgranensis
saee. 1:3. in. Cod. Capit. Aquisgranen. XII.
Trop. ms. XVintoniense saee. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 77.5. add. saec.
11. c. -- Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. C,»lleg. Corp. Christi Canta-
brigien. 478. d. Trop. ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reff.
B IV. e. Trop. ms. 8. Albani saee. 12. t_'od. Oxonien. Laud. mise. -" >5,'5.
f. -- Trop. ms. Glastonieuse (? Cantuariense) saee. 11. ex. (et 12.) Cod.
Londinen. Calig. A XIV. g.
Trop. ms. S. Benedicti Mantuani saee. 11. Cod. Capit. Ver,,nen. (_'VI|
{100). h. -- Trop. ma. Novalieiense saec. 11. Cod. Oxonien. Douce
Trop. ms. Beneventanum saee. 1- 9. Cod. Capit. Ben ventan. -95. k. -- Trop.
ms. Troianum saee. 1-9. ('od. Neapolitan. VI G 34. l.
1 manens A e A a. -- Zwisch n ,,et in terra" und ,pax hominibus"
(nach 1) steht, aus 'enommen d c d I¢, das Einschiebsel : (, uem laudant humana
agmina. 2 Qui Z, Quem Il k i-. -- 3 exeelsis D G N P h: quem super
F. 4 sqq Lficke in A . -- 4 superum A gCI L--QT--Z h k. Der Vers
ist iiberhaupt weffen Man,,.,el ira metrinchen Ba and Fehlen des Binnenreims
verd ichtig; ebenso Vers "/ und in gewissem ( rade 11. -- 5 pro magestates
AD per maiestatem U. -- 6 Teque l: ffiorificant B C. 7 und 8 umgestellt
C I 51 T Z h k. 7 fehit R.
imperia O. 8 Induens T X: fragilem B. Vor 9 das Einschiebsel sus
dem Gloria der Griechen: Et lEt fehlt 13 kl sanete spiritus Aa--F k. -- 8tatt
9 tmd 10 bat L: Qui 8tyg'ia laps,,s mundasfi sorde misellos. -- 9 sqq. fehlen
247
184. Laus .,lngenitum geniti"
De ss. Trinitate.
Gloria in excelsis Deo et in terra loax
hominibus bonae voluntalis.
1. Ingenitum geniti genitorem voee fideli
Laudamus te;
2. Ingeniti genitum genitofis eordeque et ore
Beneàicimus te;
3. Non genitum nec ingenilum, quia flamen utrius,
Adoramus
4. Una trias et trina monas, archos et anarchos,
Glorificamus te;
5. Unipotens tfipotens, triplans simplans, tria et unum,
Grotias ogimus fib propret »m9»o» gloriom tnom.
6. Te trinum tria nostra, quod est. quod no 'it amatque,
omine Deus, rex caelestis, Deus pater omnil,otens
7. Hisque vigens animus tribus unum pemonat uuus,
Domine fili unigenite tu solus altissimus I«su ('hriste.
8. Pfincipium de pfincipio, de principe princeps,
('u» s, ncto Sl»iritu n gloria Dei patris.
Trop ms. Aeduense saee. °/ . Co,l. Parisin. Arsen. 1169. A. Tre, p.
ws. Nivernense saee. 11. Cod. Parisin. 9449. B. Trop. ms. Nivernense
saee. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235. C. Tr-p. ms. SammC¿Ùrianum
saec. [11. et] 12. Cod. Parisin. 132: . add, saec. e D. Trop. ms.
Emmeramense anni 1024 36. Clin. Monacen. 14 322. E. -- Trop. ms. Emmera-
meme saec. / . Chn. Monaeen. 14083. F. 1 geniti genitoris 1 C; vote
fideque D, eordeque et ore E F. 2 genitum genitus t'; corde et I;C, voee
fideque E F. 3 fehlt E F; Nunl genitum D; quia flamam D. flammem
C. 4 Una trina D, Una trians E F: tria C, trina monans E F; sed
anarchos E F. 5 Ut mipotens BC; implens triplens D. 6 und 7 fehlen
B C D. 6 nostra id est A. 7 Hi oue ingens E. 7 und 8 sind zu
einem Sat e zu verbinden, rien vir also eonstruieren: Tria nostra, quod est,
quod novit amatque ( unser Sein, unsere ErkenntlfiS, unsere Liebe}, hisque
tribus vigens animus unus [ md der eine durch diese drei F[ higkeitel
sieh heoEtigende Geist} te trinum personat unum. Nach 7 ffigen E und F e :
Odas pangimus tibi, aime rex angelorum,
Quem mater dignissima Maria protulit auctorem, tu sohts altissimus;
der erstere dieser Verse ist der Anfang eines der ltesten aller Gloria-Tropen,
d so verrat schon diese Enflehnung, dafs es sich um spfitere Interpolation
handelt. In D, dem Vers 6 und 7 fehlen, folgen noch 8 folgende Verse:
Rex regum, mi erans Dominus, populum re cunctum,
Es qui personis trim s, sed trinus et unus,
Tu solus
In caelis regnas et terrae cuneta gubernas,
Tu soins alti.«.«imus, I,.« Christ«.
248 --
Filius atque pater, disponas omnia semi)er
('um sancto spiritu in ffloria I)ei l«dris.
Auch hier verrat sich gleich die Interpolation, abgesehen davon, dafs die
Verse nur in einer der jiingeren Quellen stehcn; der 1. und 3. der Hexameter
nehmen nicht, wie sonst alle Hexameter des vorgelegten Tropus, Bezug auf
die Trinit-at; der 2. hingegen paf. t minder auf Christusl voa dem allein hier
die Rede ist.
I. 5. Laus ,,Quem vere Ida fans".
Gloria in ex«clsis Deo et n tcrra pax
ho» b ibus bona¢ vol odatis.
1. Quem vere lda laus solum quem condecet h)nmns,
2. Cuncta super quia lu. Deus es benedictus iu aevum,
Bencdicimus te.
3. Qui dominalor ades caeli lerraeque re)risque»
Adoramus te.
4. Gloria quem perpes re)net imperiumque perenne
Glori ca »us te.
5. De qua pleua vigent, abs le quae condila coustant,
susci3)e deprccationem oatram.
6. Es quia tri clemens, mitis, pius arque benignus
Qui sedes od dcxtcram patois, »dscrcre obis.
7. Star libi nain proprium miserefi veile mi ellis,
Quoniam lu solus sa «s;
8. Sanelificans omnes, tu) quos libi g atia neclit,
9. Trina genu flectit cui subdila machina rerum,
Tu solus altissin us,
10. Cunct videns et cuncla replens, per saecula rcgnans,
l su ('hriste cure sa do Slffritu in gloria Dei 1,)fris.
Trop. ms. %'int,»niense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. A. --
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Coll. Corp. Christi Cantabrigien. 473.
B. -- T p. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. C.
Trop. ms. Aeduense saec. °/ . Cod. Parisin. Arsen. 1169. D. -- Trop.
ms. 5loissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1 71. E. -- T p. ms.
ive ense saec. 11. Cod. Parisin. 9449. F. -- Tr,,p. ms. Nivernense saec. 12.
Cod. Parisin. 'ouv. acq. 1235. (;. -- Trop. ms. Vedastinum saec. 11. Cod.
Cameracen. 76 (75). tl.- Trop. ms. 8. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin.
10508. I. -- Trop. ms. 8ammaglorianum saec. 12. Cd. Parisin. 13252. K.
Trop. ms. ]'rumiense saec. o/ . Cod. Parisin. 9 8. L. Trop. ms.
8. Arnulfi Metensis saec. 12. in. Cod. Meten. 45 . M. 1 laus quem solmn
G. -- 3 Tu dominator D; terraeque minister L. 4 Gloria oui C I. --
249
5 Te qua L ; absque quae F, abs te quem L; constet, darauf korrigiert in
»constat" E: condita vigent F G. -- 7 und 8 mgestcllt H. -- 7 proprio
H. -- 8 tna fehlt L; tibi quos tua A B K. -- 9. genu fehlt. L. -- In F
folgt ana 8chlufs: Permanebit in aeternum, Iesu Christe; Te summa
deitas .... Cure sancto spiritu.
186. Laus ,,Haut quaesumus".
Gloria in excelsis Deo et in terra pax
hominibus bonae volu tatis,
1. Hauc, quaesumus, nobis
semper propilius largiaris.
Land«mus te
2. Quol iam magnus es
tu et laudabilis raide.
Benedic mus
3. Cuius nomeu maies atis benedictum
permanet in aeternum.
Adoramus
4. Quem dominationes adorant
et potestates tremunt.
Glori c«mus
5. Qui gloriosus exsistis
in omnibus operibus tuis.
Gratias agimus tibi suscipe deprec. .
6. Ut tibi grata
reddatur et accepta.
Qui sedes ud dexteram pat»'i , m sererc obis
7. Quia nuuquam oblivisceris
misereri miseris.
Quonlam tu sol,s
8. Extra quem non est alius.
Tu sol,s Dominus
9. Omnium dominantium
cunctorumque tex rcgum
Tu solus
10. Qui respicis humilia
in caelo et in terra,
Iesu ('hristc cure s« »«to sp r iu .b gloria Dei pattes.
Trop. ms. W ntoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. B«,dl. 775. A. --
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. C« d. Col[ g. Corp. Christi Cantabrigien.
473. add. saec. 11. B. -- Trop. ms. Vednstilmm saec. 11. Cod. Cameracen.
76 05). C. -- Trop. ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 61 (60.
D. Trop. ans. hïvernen e saec. 11. Cod. Pal'isin. 9449. E. -- Trop. ms.
-- 254 --
14. Prineipiom sine prineipio, sine temporis aevo,
Qui s«des ad dcxteram patris, miserere nobis,
15. Flectitur omne genu, cul subditur atque potestas,
Quoniam tu solus sanctus,
16. Rex regum, Dominus residens super astra polorum,
Tu solus Domi ¢s,
17. Cuncta tenens summoque regens moderamine verbi,
Tu solos altissi m«s,
18. Qui caelum [Link] tenes, mare necne profundum,
Iesu Christe, cure sancto spiritu
in gloria Dei patris.
Trop. ms. angallense saec. 11. Cod. Sangallen. 376. A. -- Trop. ms.
8ammaglorianum saec. (11. et) 12. Cod. Pafisin. 13252. add. saee. 1Vin
B. -- Trop. ms. . Ebrulplli saec. 12. Cod. Parisin. 10-508. (2. -- Trop.
ms. S. AihCi saec. 1 . Cod. Londinen Reg. 2, B 1V. D. -- Trop. ms. 8.
Albani saec. 12. Cod. Oxonien. LCd. mise. 3 8. E. -- 1 Laudamus A. --
miseris almnnis B. -- OE resonat B. -- 5--8chlufs fehlen E. 9 lmmine
sacro B. -- 13 Mentibus arque tibi v. ps. paris B. -- lt5 tenens B. Die
Hexameter zeigen meistens Binnenreim (Assonanz).
191. Laas ,,Qaid libi aune".
Gloria in excelsis Deo et i terra pax
hominibus bonae vol«»atis.
1. Quid tibi aune, Domine, quid dicere possumus apte?
Laudamus te.
2. Collau,lant pariter quem caelum, terra chaosque.
.Benedicimus te,
8. Cure benediela lao signamine euneta niteseunt.
Adoramus le,
4. Poplite. quem eur o veneratar eaelicus ordo.
Glorifcamus te,
5. 0 pie, mirando, valeat eum nemo loqaendo.
Gratias agi»ms fibi propter l. 91oriam tuam.
6. Qua pollens regnas per saecula cuncta potenter.
Domine Deus, tex caelestis,
7. Cuncticreans, venerande, colende, tremende sequende;
Deus puter om ipotens,
8. Qui mare, qui tellus, Erebum qui iure coerces.
])ornine, fili unigenite,
9. Rex regain, Domine dominantum eonditor arque;
-- 255
Iesu Christe,
10. Candor splendifluae lucis, lux ipse corusca;
f omi e f)eus
11. Propier nos miseros homo u quoque sat pie facte;
Ag»ms 1)ei,
12. Qui proprio nostram recreasti sanguine vitam.
Filius lmtris
13. Altithroni, Deus et Domine benedicte, canende.
Qui tollis peccata mundi, miserere nobis
14. Est tibi nam proprium miseris succurrere semper.
Qui tollis 1 ). m., suscipe àeprêcationem *mstra»*
15. Et, solus sine crimine, crimina nostra relaxa.
Qui sedes ad dexteram patris, ,niserere ,obis,
16. Te sine nain nulli laxant ponuntve reatus:
Quoniam tu solus san«tus
17. Sanctificans cuncta, censes quae iure sacranda;
Tu Solus 1)ominus,
18. Cui servire decus libertas summa placere est;
Tu solus allissimus
19. Sed preeibus praesens famulorum semper, ubique,
Ie$u Christe,
Cure sa cto spiritu n gloria Dei 1,atris.
Trop. ms. Sivernense saec. 11. Cod. Parisin. 9449. A. Trop. ms.
Nivernense saec. 12. God. Parisin. Noue. acq. 1235. B. -- Trop. ms.
Emmeramense saec. qe. Clin. Monacen. 14083. C. -- Trop. ms. Anglicum (?)
saec. nh, . Cod. Londinen. Reg. 8 VIII. D.
In A geht w)raus die Einleitung: Laetentur caeli caelorum et exsultet
omnis orbis terrarum, quia hodie Christus de virgine natus est. Iubilemus
omnes cure angelis clamantes et dicentes: Gloria in excelsis etc. --
1 possumus ad te A, ad te B, abs te D. -- 2 8ed celebrant C D; paritcrque
caelorum D- terrain A D. -- 4 quem curno D. -- 5 t hlt A B, -- .SAt pie
C. -- 6 Qui B; regna per D. -- 7 Cuncta creans A, Cunctipotens D ; tremende
rogande sequende D. -- 8 tellus cherubin quoque Bi coercens C. -- 9 Domine
dominator D; adque A. -- 10 Scand,r Ai coruscat A B D. -- 11 nostra
creasti sanguine tao D. 13 benedicte colende D. -- 15 Est A, Es D; relaxaus
D. -- 16 sine nan A, sine hum D; nullos C, nullis D: scelerum (felenum D}
laxant C D; lauxant B; ponunt vereatur A B D. 17 censensque B; rite
sacradam D. -- 18 Qui D. -- In D lblgt als Schlufs: Christe caelorum rex
Mme, voces nnstras, o inclite, vocibus angelorum adiunge, cure sancto
spiritu. -- In diesem Tropus ist der Gloria-Text mit dem Triæus-Text
i mmer aufs innigste verbunden; der jeweilige Vers aus dem Gloria bildet
mit dem nachlblgenden Hexameter stets einen Satz, bezw. ein Satzglied.
-- 258 --
194. Lans »Lans tibi snmme Deus".
Gloria in ex«elsis Deo et in terra pax
homi ibus bonae rolu tatis.
1. Laus tibi, summe Deus, qucm laudant aethere sancti,
Laudamus te;
2. Hymniphonus te quem benedicit coetus Olympi,
Bencdicimus te;
3. Poplitibus curvis sancti qucm semper adorant,
Adora»ms te;
4. Gloria sanct«»run;, Deus et rex glorificande,
Glorificamus te;
5. Gratis sanefifieans, trino quos nomine salvas,
Gr««tias aginms tibi rolder magnam gloriam luam.
6. Omnia tu iusto disponis trami e iustis,
Domine Deus, fez caclestis ])eus pater
7. Aurea distribuens vitae promissa beatis,
lAomine fili unige ite,
8. P]5neeps tu pacis, sola redemptio sanetis,
Iesu Chrisle Domb e :Deus, agnus Dei filius l atris,
9. Peetoris interna tu pellens lubriea, Christe,
Qui roulis »eccata -- deprecationem
10. Axe poli rutilans et sanetos rite gubernans
Qu sedes ad dexteram patris » iserere nobis.
11. Tu pie sanetifieans sanetos tibi, iustus ubique,
( uoniam tu solus
12.. Tu mare, tu eelsa, tu sanelus, tu regis arva,
Tu solus
13. Tu maehinae dominus, omnibus tu lux, via sanetis,
Tu solus altissimus, Iesu Christe,
14. Tu patris verbum, famulis miserere, redemptor,
Cure sancto spiritu in gloria Dei 19atris.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Martialense saec. 10. ex. Cod. Parisin. 1118. B. -- Trop. ms. Martialense
saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. C. -- Trop. ms. 3Iartialense saec. ll.
Cod. l'arisin. 909. D.- Trop. ms. 8. l lartini Lemovieensis saee. 1L in.
Cod. Parisin. 1120. E. -- Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. Cod.
Parisin. 887. F. -- Trop. ms. ,'3_'. Aredii Lemovieensis saee. 11. Cod. Parisin.
903. G.- Trop. ms. 8. Augustini Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin.
1119. H. -- Trop. ms. M-issiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nnuv. acq. 1871.
I. -- Trop. ms. Nivernense saec. ll. Cod. Parisin. 9449. K. -- Trop.
Narbonense saec. 12. Cod. l'arisin. 778. L. -- Trop. ms. ammaglorianum
saec. 12. Cod. Parisiu. 13 ?.52. M. -- Trop. ms. (_;erundense saec. 12. Cod.
Parisin. l%uv. acq. 495. N. 1 quam laudant L.
2 Hymnis phonis K. -- 3 l'olitibus curvis sanctis K. -- 4 decus et
G: o rex F.- b sanctificans iustis et cuncta gm bernans N; quo nomine K:
salvaas F I K L. -- 6 fehlt N: tu redêmptor [Link] K; tramite it sto M.
-- 7 fehlt B; distribuens ritc M. -- Nach 8 in K: Ceisi clemens etc.
(v. Appendix ,Regnum" . 9 interni M. -- 10. Arce C D M: sanctis ;;
gubernas G. perornans N. -- 11 ¢ibi 12 celsa fehlt N. 11. sanctificans
iustos tibi N, otaries tibi K tibi iunctos ubique M.- 12. tu sanctos fehlt K.
-- 13 T i K; tu lus via K: via iustus A. -- 13, 2 Vor .,I su Christe" findet
sich der Regnum-Tropus ,Sceptrum gloria sanctorum A M. defect
in G und . -- 14 fehlt F; verbum »obis famulis N, redemptis L N. --
ach 14 in K: Doxa theu patros, uuiuzeph (--- .iot; ¢« neumatos
una; in N: Te trina deitas etc. -- Der Tropus ist oft verwendet fur
Aliêrheiligen (B C E H K.
195. Laus .Angelico adfatu%
Gloria excclsis I)eo et in terra pax
homb ibus bo ae voh«ntatis.
1. Angelico adfa u iungen es carmiae vota
Lauda» us te;
2. Omnia qui ius o benedicis tramile, Christe,
Be edi » us te;
. gmina quem mel unt submissis vultibus alta,
dorami s le ;
4. Caelitus eniteat tibi, rex, cul gloria semper.
lorJficantus te;
ri. çita. salus, bonitns, caritas, sapientia Christe,
ratias a9imus tibi l roçter ma9nam 9loriam tuam.
6. Yirtules superae te lremunt, lauda t adorant,
Do»d e Dcus, tex cadeslis Deus pater o nnil olo s.
7. Te duce cumgradimur per dulcin pascun vitae,
Domb e, fili unigrn te lh s l,«fris,
8. Bo]mm omne pariter cuacta per saecula, Christe,
Çui tollis eccata » u di, suscil e deprece«tionem mstra» ;
9. Astra qui supera tcrris quoque gaudia praestas.
Qui sedes ad dexteram patr-is tu solus Dominns,
10. çu, pie, tu mitis, tu clemens tuque benignus,
Tu solus alt simus, Iesu
11. Cuius honor sine fine manet sceptmmque refulget
Cure sancto sl irflu in gloria Dei l)atris.
17"
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A. -- Trop. ms.
Martialense saec. 10. ex. Cod. Parisin. 1118. B. -- Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop. ms. Martialense saec. 11. Cod.
Parisin. 1119. D. -- Trop. ms. lartialense saec. 11. Cod. Parisin. 1121.
E. -- Trop. ms. 'S. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 1120.
F. -- Trop. ms. 8. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 887.
G. ---Trop. ms. M,issiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1871.
H. -- 1 carmina A B E. -- 2 ist Vers 6 aus dem Tropus ,Laus tibi
umme Deus" (Xr. 1941 mit einer kleinen Adaptation. -- 6 Virtute D E.
-- 7 congradilnur A, cure gradimur B--H. -- 10 tuque benigne B--G. --
In A D F folgt noch die wandernde Conclusio: Te trina deitas etc., eino
Enflehnuug, und zwar die . chlul: strophe aus dem ttymnus ,,Sanctorum
meritis inclita gaudia" (Anal. Hymn. II, Nf. 97).
196. Lans ,,Rex immense poli".
Gloria in excelsis Deo et in terra 2mx
hominibus bonae voh«nt«dis.
1. Rex immense poli terraeque marisque profundi,
Laudamus te.
2. 0mnes caelicolae benedicunt quem sine fine,
Bcnedicimus te.
3. Virtutes caeli quem semper rector, adorant,
Adoram.s te.
4. Giorificande Dens, via, lux, pax, gloria, virtns,
Glorificamus te.
5. Humani generis factor fabricator et orbis.
Gratios agi»ms tibi propret m. gloriam tuam.
6. Te regum regem veneramur et omnipotentem,
1)o»i e I),,us, rex caelcstis, 1)etts pater o.m ipotens.
7. Sit tibi iaus et honor, mundi sator arque redempt0r,
Domine fili unigenite;
8. Rex aeterne, tuis per saecula parce redemptis,
Iesu Christe, D. D., agiras Dei, lïlius l,(ttris.
9. Cunctipotens Domine, nostrae reparatio vitae,
Qui b,llis pec«ata -- dq»recationem nostrarn.
10. 0 decus angelicum, patris sapienlia, Christe,
Qui sedes ad àexteram partis, » iserere nobis.
Trop. ms. l Iartialense saee. 11. Cod. Parisin. 909. add. saee. 11.-
Vers 3 und 10 entbehrcn des sonst beobaehteten Binnenreims; in 10 wiirde
er hergestellt, wenn statt ,,Christe" gelesen wfirde ,verbum". -- Der Tropus
ist unvolls ndig; es folgen noeh vom elften Hexameter die Worte ,Sanctifica
proprios petimus .... "
261 --
197. Laus ,,In quo perl etuae".
Gloria in excelsis Deo,
1. In quo perpetuae consistunt gaudia vitae,
Et in terra pax hominibus bonae [Link],
2. Qua cure caelieolis munilos nos sibi iungit.
Laudamus te,
3. Es quia laudandus, quem laudat caelica virtus;
Bcnedicimus te,
4. ( uem semper proceres benedicunt aetheris omnes;
Adoramus te,
5. Te regem summum necnon in numine trinum;
Glorificamus te
6. Et caeli cires tibi ,,Sanctns" ter referemes.
Gratias 9imus fibi 1»roi)ter » agnam ylorh¢m t mm,
7. Quam famulis tribuit prolectio nira salut|s,
Domine Deus, rex cadestis, Deus pater omnil,otens ,
8. Clemens tex, Sabaoth, orbis lapsi reparator.
I)o nine fili unigenite -- m serere nobis,
9. Sanguine quos emptos regito tibi gratia servos;
Qui tollis peccata mundi, suscipe deprecati,» em nostr« ,
10. Prostrator leti, nostris tu parce ruinis.
Qui sedes ad dexteram patris miserere nobis,
11. Omnia prospiciens, sancto quoque neumate complens.
Q toniam tu. solus sanco s -- Iesu Christe,
12. Laus fibi. splendor, honor, cui servir caelicus ordo,
Cure s«mcto spiritu in gloria Dei lmtris.
Trop. ms. Cameraeense saee. 12. Cod. Cameraeen. 61 (60). 2 Cui
cure. -- 9 emptos reetor tibi; vielleieht ist reet,,r richtig und statt gratia
ein entspreehender Imperativ zu seoEen; servos ist dureh rien l eim gesiehert.
198. Laus ,,Terrea temnentis".
Gloria in excelsis Deo et in terra pax
homin bus bonae volu fatis,
1. Terrea temnenfis, subiunctae civibus almis.
Laudamus te,
2. Cui chorus in caelis resultat carmine laudis
I 262 --
Benedicimus te,
B. A quo procedit bencdictio iure perennis.
Adora»tus te,
4. Caeli faetoren b terrae, matis omnipotentem.
Glorifieamus te,
5. Quippe tibi debelur honor et gloria summo.
Gratias agimus -- suscipe deprecalionem ostra» ,
6. Auxilium nobis tribuens hostemque repellens.
Qui seàes ad àexteram partis, » iserere nobis
7. Ut pius, ut clemens, ut cuncti criminis expers.
Quoniam tu solus sanctus,
8. l 'ullus enim valet aut valuit sine te esse beatus;
Tu sohoE I).minus
9. Quae fuerint, rerum, quae sunt, quae nempe fuerunt;
Tu solus altissimus
10. Angelicum servans numerum statu solidatum;
Colla superba domas, initia corda ditas,
Iesu ¢'hriste, cure s. spiritu in gloria Dei partis.
Trop. ms. Sammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin. 13252. A. -- Trop.
ms. Anglicum(?} saec. llh.". Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII add. saec. 12.
B. -- 1 temnentes subiuncti B Ioffenbar Korrektur, weil nicht verstanden,
da ,,temnentis" und ,,subiunctae" Attribute zu .bonae voluntatis" aus dem
vorhergehenden Gloriatexte sind). -- 2 exsullat B. -- 3 perrenni B. -- 6
tribue . . . repelle B. -- 7 fehlt B. -- 10, 1 stature B. -- Die tropierenden
Hexameter bilden jedesmal mit dem vorhergehenden Gloriatext eln
8atzgefiige.
199. Laus .,Laudibus eximiis".
Gloria in excelsis 1)eo et in terra pax
ho»dnibus bonae voluntatis.
1. Laudibus eximiis, bone rex, te corde eolentes
Lauda nus te;
2. Oribus hymnidicis modulanti voce eanentes
t eneàicimus te;
3. Corpore subnixi eelebrantes: mente subaeti,
Adoramus te;
4. Gloria de cuius benedicta loeo nitet almo,
Glori/ïcamus te;
5. Gratia non gratos quia gratos praeseia gignit,
Gratias agimus tibi miserere nobis.
-- 264 --
Qui tollis peccata »mndi -- del,recationem ostram.
4. Caeliee rex* astrorum, hagios,
Adonai,* dux domus Israel,
('lavis David.* princeps Emmanuel,
Radix Iesse,* Heli et isehyros,
Munda foedos,* subleva nitidos,
Tu, «lui pores.
Qui sedes ad dext«ram l,atris -- um sancto spiritu.
,5. Eia ergo, devoti socii.
Extollamus in altis eantiea,
Interrumpat vox clara eaeliea,
Praeseiudamus torporem otii,
Ut eaelestis sedes palatii
Mereamur
In gloria Dei 1,atris. Amen.
Trop. ms. 8. Petri Aptensis saee. 1 / . Cod. ,q. Annae Apten. 4.
Darau8 publiziert von A m a d é e G a 8 t o u é in dur 1- evue du chant Gregorien,
bIov. 1903. -- Leider war uns die handschriftliche Quelle nicht zur Hand,
in weleher allen Anzeiehen nach der Text besser ist, als ihn Gastoué
publiziert hat. Nach letzterem heifst es: 1. 2 optiens {Lesefehler?) -- 1, 2
Sacrosanctae. -- 2, 1 cuius in proprio {Lesefehler?). -- 2, 4 Quamvis quodam
(Lesefehler?) -- 2, 5 Clauderis (Lesel dder'!) -- 3, 3 pro noli iudica(!?) --
3, 5 Quam. -- 5, 4 oeil -- trophe 2 und 3 haben gleichen Bau, ebenso
Strophe 4 und 5.
201. Laus ,,qui s«nitu vad«diat'-.
Gloria i excelsis Deo et n t,'rra pax
homi, ibus bonae vohtntatis.
1. Qui sonitu melodiae
¥irginis matris Mariae
Conceptum et ortum pie
Attollimus,
Laudamus te, benedicimus te, adoramus te, glorifica»ms te.
2. Verbum Dei incarnatmn,
I)e virgine marre nature,
Cireumeismn, revelatum
Magis seimus ;
Gratias agimus tibi -- Deus pater omnil,otens ,
3. Cui filius est oblatus
In templo, sed morti datus.
Gloriose suscitatus,
Quo ivimus.
27o --
Q ti tollis peccata mundi, sus«ipc, pie Iesu, preces nostras,
Qui seàes ad àexteram partis, precibus tuae sacrae malris miserere nobis.
6. ( ui pandis arcum foederis,
3Iisericors sis miseris
Tua matre prae ceteris
Facta plebis advocata;
Quoniam tu solus sanctus.
7. Clavis David, Samson fortis,
Ascendisti casa mortis
Praedilectis tuae sortis,
,'os libera prece grata;
Tu solus .Dominus, tu solus altissimus, Iesu Christe,
8. Tu euneta tenens fortiter.
Salva nos, Christe, pariter,
Qui vivis aeternaliter
In trinitate bêata
Cure sa,ncto spiritu in gloria .Dei partis.
Cantion. ms. Bohemicum anni 1512. Cod. Mus. Bohem. XIII A 2. --
1, 1 Clementia. -- 1, 4 1. marre praeservata? -- 2, 4 virgo saera. 5, 2
Agnus riras. -- 5, 4 servatus. -- Jede Strophe nimmt Bezug auf den un-
mittelbar v o r h e rgehenden Text des Gloria.
a. Patri atque filio
Spirituique sancto,
Deo aeterno,
Dominorum Domino
Et regi glorioso
Sit gloria in exeelso;
Et in terra pax
glorificamus te,
a. Da te laudare,
Gratias agere
q_'uae omnipotentiae.
Ut hic viventes pure
Bona in spe
Ad laudem tuam laete
Possimus pervenire
Domine Deus, agnus Dei --
,niserere nobis.
Laus .,Patri atque filio".
Gloria in excdsis .Dco,
1.
b. Quia es gloriosus
Omnique laude dignus;
Qui creasti nos
Omniaque propret nos,
Da te semper sincero
Corde peramare nos;
Gratias agimus tibi --
lïl un genite, Iesu Christe,
2.
b. Qui nos sanguine
Sacroque flamine
Mundas atque vivificas
Mireque laetificas,
Sanetificas,
Da, ut tua ri a
biobis vincatur satanas ;
Q «i tollis peccata munài,
susciçe àeprecat. «ostr.
-- 271 --
a. Iesu, m serere,
Salvator nostrum omnium,
tu vere
Fac de peccatis peractis
hic dolere,
Q ti sedes -- miserere nobis.
a. Ob hoc tua gratia
Nos omni bono satia
Locans cum sanctis in patria,
Tu solus Dominus,
4o
5. In caelesti curia,
b. Da bene vivere,
Mundum tandem spernere, post
te ire,
Da in dextris patris tecum
congaudere,
Quoniam tu solus sanctus.
b. Tu regum rex altissimus,
Tu dominorum Dominus
Dans salutem nostris mentibus,
Tu solus altissimus.
Sanctorum qui es gloria,
Da aeterna gaudia,
Iesu Christe, cure sancto spiritu
in gloria Dei patris.
Cant. ms. Bohemicum anni 1512. Cod. Mus. Bohem. XIH A 2. -- 1, a
1 Patri et. -- la, 2 que fehlt. -- la, 6 excelsis (gegen rien Reim). -- lb,
.5 semper fehlt. -- 2 b, 3 atque fehlt. -- 4b, 3 nostris fehlt.
209. Laus ,,Quem novitate".
In Epiphania Domini.
Gloria n excdsis Deo et n terra l»ax
hominibus bonae voluntatis.
1. Quem novitate* sideris actus
Laudat Eous,
Laudamus te,
2. Qui benedicis* flumina, fontis
Tinctus in undis,
Benedicimus te.
3. Cui magus offert* poplite flexo
iystica doua,
Adoramus te.
4. Gloria cuius* prima colorera
Atque saporem* mutat aquarum,
Glorificamus te.
5. Te fore verum* aurea clamant
l Iunera regem ;
Gratias agimus tibi pr. m. gloriam tuam.
273 --
6. Ergo persona* manet uua forma,
Per quam usia* gemina coruscans;
Domine Deus, ag us Dei, filius l atris.
7. Emauuelem* specie fideli
Intimat unum
Qui tollis peccata m «ndi, miserere «obis.
8. { ui dolens mundum* sceleris veterni
Mole depressum* misereris ei,
Qt«i follis pec«afa n ndi,
suscipe del recationem nostra.m.
9. In crucis ligno* moriens resolvis
Vincula mortis ;
Qui sedes ad dexteram palris,
miserere nobis.
10. Clarus ad dextram* resides paternam,
Totius mundi* moderans habenas,
2t«oniam tu solus sa «.tus, tu solus I)orni«us,
Tu solus altissimus, Iesu ('hriste,
11. Veritas, virtus*, via, lux salusque
Vita perennis
('um san«to spiritu in gloria Dei lmtris.
Trop. ms. Ca inense (2) saee. 11. ex. Cod. Vatiean. Urbin. 602. A.
Trop. ms. Casinense saee. 12. in. Cod. Casineu. 546. B. i Trop. ms.
Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. B«neventan. 25. {2. -- Tre, p. ms.
Beaeventanum saec. 12. Cod. Capit. Beaeventan. 26. D. Die beiden
Tropare voa Benevent (C und D) sind wiederum so reich an Felflern, dafs
wir nur die michtigsten Varianten daraus notieren. -- 1, 2 Coetibus sanctis
dedit angelorum C D. -- 2 fehlt C D. 4, 1 salvans B C D. -- 6 fehlt
B. -- 6, 2 usia agmina A; hier richtig ,gemina" C D. -- 10, 1 residens A. --
10, 2 Regnas aequalis (l egnant in caelis C} parti coaeternus C D. -- 11, 1
. q. Arque compar spiritui sancto famulos gubernas caelitam Dei (caelitus
idem D} CD. »Fer IV. in Albis Pascae; Nativ. . Mariae; Dedicat.
eccl." A; ,,In dedicatione" C.
211. Laus .,Rex hodie Christns".
In l esurrectione Domini.
Gloria in excels[s Deo et n terra
hominibus bonue voluntatis.
1. Rex hodie Christus quia victor redit ab imis
Laetetur eaelmn, plaudat et omnis homo;
;La «damus le.
2. Davidica de stirpe leo surrexit herilis,
Ad dextram regnans patris et ipse sedens
Benedicimus te.
Blume, Tropi Graduales. I.
-- 274 --
3. Alle sonat luia vicos et castra per orbem,
Surrexit Dominus, pascha celebre nitet;
Adoramus te.
4. Personet, euge, Deo regnanti gloria patri,
Glorificat semper quem chorus angelicus;
Glor [icamus te.
5. Grates immensas reddit sine fine eaterva
Felix spiritumn, nos quoque, pulvis humus,
Gratias agimus tibi propter magnam, gloriam tuam.
6. Ingenitum numen, de nullo lumine lumen,
Et genitor veri luminis aIque Dei,
Domine Deus, tex caelestis, Deu.s pater on nipotens.
7. Patris sermo, manus, candor, sapientia, virtus,
Cure paire cuncta tenens, cum paire cuncta regens,
Domine ftli i9e ite -- suscipe àel,recationem mstram.
8. Pro nobis passns, pro nobis hostia factus
Nostra spes omnis, lux ¥ia, ,'iIa, salus,
Qui sedes ad dexter«tm l,atris miserere obis.
9. ¥ieIorem ÇhrisIum gaudenles pangite, ïralres,
Eece resurgendi spem dedit ipse suis;
Quoniom tu solus sa ctus,
10. Cui plebs tota simul decanIet dulcia verba.
Et sonitus resonet duleis ubique Deo,
Tu. solus Dominus -- lesu ('hristc.
11. Gloria magna Deo. quia nobis pascha refulget
l'er le Christe, Deus qui super astra micas
'um sa, cto spiritu in gloria Dei partis.
Trop. ms. Casinense (?) saec. 11. ex. Cod. Vatiean. Urhin. 602. A. --
btiss, ms. Casinense saee. 12. Cod. Vatican. 6082. B. -- Miss. ms. Casinense
saee. 12. Cod. Vatic. ()ttob. 576. C- -- (In B und C ner das Ineipit). --
Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. BeneventmL 2.5. D. -- Trop.
ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Beneventan..'26. E. -- 1, 2 eaelum
tellus et E, eaelum et tellus D. -- 2, 1 de fehlt D. -- 2, 2 dexteram A et
ipse sedem A D. -- 3, 1 et casta per E. 3, 2 Dominus vel quia paseha
nitot D E. -- 5, 1 eaterva piorum A. -- Sir. 4--8 inel. sind in D E dt reh
tblgende, meist nur rhythmische Distiehen ersetzt:
4. Personet, euge, Deo regnanti gloria Christo,
In eruce eonfessus quem latro sponte fifit: G1. t.
5. In 'ruce configitur, totum (lui eontinet orbem
Pro erneifixoribus poscit ai ille patrem; Gr. a. t.
6. Credere quem non vult plebs Israelitiea regem,
Cuncta caterva poli laudat, adorat, amat; /)o. ]9. '.
7. Iuferiora petens porta coufregit Averni
Ac procerem mortis iuxit et arma crucis: ]9. f. u.
-- 27.3 --
Sa. Pro quibus inferni penetravit claustra redemptor,
Electos secum inde reduxit eos; Q. t. p. m.
8b. Mors rugit ante quidem conspectum cuius iniqua,
Ipsius ad nutum surget et omnis homo ; t/. s. a. d.
Dabei sind fol e de Varianten zu verzeichrmn: 5, 2 poscet D; poscit ar cillae
patrem E. -- o, 1 Crede quod nonnulla plebs E. -- 8% 2 edtlxit D. --
8 , 1 conspectu E. -- 8b, 2 nutu E: surgir D.
9. 1 Victoriam Christi D E; dicite fratres D E.- 9, 2 ipse Deus
D E -- 11. 2 Per Christum l),,minum q. s. a. micat
der Tropus fiir ,fer. II. in albis paschae".
212. Laus ,,Assit bonor laudis".
In Ascensione Domini.
Gloria n es'ce/sis Dco «'t in terra paz
hominibus bonae voluntat s.
1. kssit honor laudis demens tibi. Criste, tonanti;
Qui vietor reguum iam repetis superum,
Laudamus t ;
2. Agmine qui semper polico benediceris, alme,
Tartara quemque tremunt terrigen eq e simul,
Benedicimus te;
3. (uncta creata sinml summum quem semper adorant,
Gaudentes dextram iam repetisse patris
Aàoramus te ;
4. Glori icat digne coetus quem caelicus, index
Iudicii magni, praeside te quod erit.
Gloriiïcamus te;
5. Estans cunctorum clemens qui doxa bonorum,
Quos Erebi faute tollis ad astra vehens,
Gratias agimus tibi propret magnam gloriam tuam.
6. Alta petens hodie, caelorum conditor ipse.
Da famulis veniam, qui tua resta beant,
Domine Deus, tex caelestis, Deus pater omnipotens.
7. 0 fili summi, cotais qui sidera mundi,
In caelum subiens vise solo positos,
Domine fili unigenite, Iesu CT riste.
8. 0 proles patris, cor mundans dogmate paeis,
Caelicolis nostrum iam sociare chorum,
D,,mi e Deus, agnus Dei, filius patris.
9. l 'une miserere tnis, mundi peeeamina dele,
Qui iugiter dieunt supplieiterque tibi:
Qui tollis peccata mundi, miserere nobis,
Oui tollis peccata munài, suscipe deprecationem nostra» .
18 *
-- 277 --
9. Qui caeli fabricator ades. qui conditor orbis.
Iesu Christe,
10. Qui regis imperitans, rex, cuncla crcata per orbem
Cure sanc/o sl»iritu i gloria Dei patris,
Trop. ms. Casinense(?l saec. 11. ex. ('ç,d. Vatican Urbin. ; )2. A. --
Trop. ms. Casinense saec. 12. in. Cod. Casiuen. 546. B.-
Casinense saec. 12. t_'od. Vatican. {Zttob..5"î6. {' nnr lncipit}.- Trop.
m . Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneven an. 25. D. -- Tr« p. ms.
B -neventanum saec. 12. Cod. Capit. [[Link]. 26. E. -- Tf.p. ms.
Beneventaaum saec. 12. Cod. ç'apit. l naventan. 2"/. F. {nicht kollatiç»niert .-
1 caelitus Bi odax D E. -- ff D us paci d,»vum«nm donavit D E. --
cuncti mundum Dominum A. -- Zwischen 3 und 4 in D E: , alus
decet et iubilatio semper. -- 6 ymnis A. -- 5, 6 uud 7 fehlen I E, sta t
dessen: Quem adorant, quem cuncta {cunctis E} tremuut, quem cuncta {cunctis
verentur, Glorificamus te. -- Gloria te ttuoniam collaudaut dehit«
patrem (patrum D}. -- face vatis i). l0 re is imperium D univcrsa crea «t
D E. -- Der GIoria-Tex ist verteilt nach B, weil dort ara entsprecheltdSten.
214. Laus »Proie tibi iunOa".
Gloria in excelsis Deo et in erra paJ"
wmi dbus bm ae volmdatis.
1. Proie tibi iuncta cautant praeconia cunctu;
Zaudanu«s te.
2. Te genito similem benedicunt facta parentum;
e edi( imus te.
3. Arida, quae pontus portant caelumque, adorant
doramus te.
4. Glorificant sanctum de te procedere flamen;
Glarificamus te filius p,dris.
5. Innumerosque tao promunt pro numine rates;
Qui tollis miserere ob .
6. Pro merito culpae, petimus, nobis miserere;
Quo da» . tu solus sandus -- in gloria Dei pagris.
7. Ut valeat tibimet laudis subiungier Amen.
Trop. ms. Novaliciense saec. 11. Cod. Oxonien. Douce 2 2. A. Trop.
Epore ense saec. ll. in. Cod. Capit. Eporediem ri0. B. -- caelam«tue
quod oranf A. Der Gloria-Text erstfirt den Kontext des Tropas; bei
italienischen Tropen, besonders den Kyrie-Tropen, war dieses oft zu
beobachten.
215. Laus ,Lau es offieii".
Gloria in e celsis Deo et in t ra par
homi ibus bonae voluntatis.
1. Landes officii patri cantemus ovanter:
Zaudamus
-- 278 --
2. Qui suboles hominis dignatus adesse se. unda
l:lencdicimus te;
3. Et crucis hinc renlovens vexillum summe recernis,
Ador, mus te;
4. Inde luis surrectus ades visione secutis,
Gl,,rificamus te;
5. Tune remeans ad celsa poli tellurem liquisti,
Gratias agi»ms tibi propter magnam gloriam tuam ;
6. Inde [nobis] flamen mittens ediscere cunctos,
Domine Deus -- sus,'ipe del,recationem nostram,
7. Quatenus imbuti mereamur seandere eelsa,
t2ui seàes ad àextcram -- in gloria Dei patris.
Tri, p. ms. Ravennatense saec. aah . Cd. Capit. Mntinen. O I 7. --- 3
I-t unvers ndlich. -- 5 Nunc (von erster Hand. korrigiert Tune); relu
rcliquisti. -- 6. lndei flamen (fiber lndei auch 3 Neumen).
216. Laus .,iesu audi m,s'-.
Gloria in ¢xcelsis Deo et in terra fax homi tibus
bonae vohmtatis.
1. Iesu, audi nos gementes,
Iesu, sah'a confitentes,
Ad te currimus psallentes,
Iesu clementissime;
Laudmnus te, benedieimus te, adoramus te, glorificamus te.
2. Iesu, in te [nos] speramus,
Iesu, abs te desperamus;
Ego fac, ut te quaeramus,
Iesu benignissime ;
Gratias aghnus tibi -- Deus pater omnipotens.
3. Iesu, vita in beatis,
Iesu, iudex in damnatis,
Nos emunda a peccatis.
Iesu quam dulcissime,
Domine fili mdg«nite, Iesu ('hriste filius patris.
4. Iesu, lumen beatorum,
Iesu, salus peccatorum,
Audi gemitus languorum,
Iesu dileetissime,
279 --
Qui tollis pee«ata mundi -- suscipe deprecationem nostram.
5. Iesu dulcis, sanctae spei,
Iesu, templum requiei,
Miserere, fili Dei,
Iesu suavissime,
Qui seàes ad dextemm partis tu solus altissimus.
6. Iesu, summe consolator.
Iesu, pater et creator,
Assis noster recreator,
Iesu Christe,
('um sancto spiritu in gloria Dei partis.
Caution. ms. Franciseanum (Italicum) saec. 15. Cod. Marciau lt. IX 145.
217. Laus .,(;loria iubilatio".
De sublato schismate.
Gloria in excelsis Deo et in terra pax hominibus
bonae voluntatis ;
1. Gloria, iubilatio
Uni Deo et simplici,
Vero Christi vicario,
Nostro summo pontitici.
Laudamus te, benedicimus te, adoramus te, glorificomus te;
2. Laudet chorus ecclesiae
Unum Cristi vicarium,
Benedicat, glorificet
Adoretque non duhium.
Gratias agimus tibi -- Deus pater om 61,oten ;
3. Gratcs tibi roferimus,
Quia excluso schismate
Sacro dedisti neumate
Verum papam, quem credimus.
I)omine fili unigenit G Iesu Christe -- lïl us patris ;
4. Fili patris oboediens,
Agnus Dei purissime,
Charisma sacrum tribuens
Unionis sanctissimae.
«i tollis pecc«ta mundi -- suscipe deprec«tionem nostram;
5. Tu tulisti de medio
Schisma donante flamine,
Ut esset pax et unio
Sub veri papae culmine.
28o --
Qui seàes ad àexteram patris -- Iesu Christe,
6. Patris sedens ad dexteram,
Solus sanctus et Dominus,
Regeque sponsam aetheram,
Papam nostrum, quem coltines,
('um sancto spiritu h, gloria Dei l,atris.
Cantion. ms. Franciscanum {Italieum) saee. 15. Cod. Marcian. It. IX
145.- 6, 3 scheint verderbt zu sein.- Der interessante Tropus nimmt
Bezug auf Fapst Martin V t1417--311 oder Nicolaus V (1447--55).
218. Laus ,,l uam Deus acre#al ».
Gloria in ezcelsis l)eo et /n terra paz
hominibus bonae voluntatis,
1. tduam Deus aeeeptat, quam digno munere dilat.
[Link] ts te, benedicimus te,
2. ( uem |audant Cherubin, benedicunt sancta Seraphin.
Aàoramus te, glorificamus te,
3. Quem caro glorificat, quem spiritus omnis adorat.
Gratias agirons tibi propter magnam gloriam tuam,
4. Qua caeli sursmu sunt pleni et terra deorsum.
Domine I)eus, tex caelestis, 1)eus pMer omnipotens,
5. Principium rerum, forts lucis, origo bonorum.
Domine fili unigenite Iesu (_"hriste,
6. Magnus de magno patre nains et unus ab uno,
Domine /)eus, agnus Dci, filius patris,
qui t,llis l,eccala mu-ndi,
7. Hostia propter nos factus, pins ipse sacerdos.
Miserere zobis ;
8. lqam peceatores sumus ac miseri vehementer.
Qui tollis peccota nu di,
suscipe deprecationem ,iostram,
9. Ut nos et totum releves a crimine mundum.
QUi seàes ad de«teram partis,
10. l ostra caro et sanguis, homo uoster, viscera nostra,
Misererc obis. Quo dam tu solus sanctus,
11. Corpora sanctifica, mentes et peetora munda,
281
Tu solus ])o nbms,
1 . Qui caeli alque matis terraeque simul dominaris;
Tu solus al ssi us,
13. Qui erueifixus eras, sed iam per saeeula regnas
C««n sando spirit, i glori« Dei partis.
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. A.
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. mi . 58. B. sancta
ist I»ef mdend. 6 chlufs fehlen B. 10 scheint verderbt zu sein, weil
der sonst ste beobachtete Bilmenreim nicht gewahrt ist.
Nachtrag zum Gloria-Trolms ,.t ui Deus et
reetor" (Nr. 182).
Im Trop. ms. Novalicien. e saec. 11. Cod. Oxonien. Douce 222 ist Vers
1--6 gleiehlautenà mit àem unter Nf. 182 vorgelegten Texte; alsdann folgt:
7. Tibi gb ria, tibi gratiarum aetio,
IJomine I)e rs, tex caelestis.
8. o quam celsus* in aree poli,
(I uam profundus* in areano abyssi,
,'us pater omnipotens,
9. Qui pro se o* vendito
'ou pepe eisti filio* dileeto!
Domine fili un(qenite, I«su (Twiste,
10. Qui ad patris* relie isti
Oboediens* usque ad mortem;
't san«¢e spiritus,
11. Qui gratia* invisibili
Pur asti seelera* mundi.
Domh e Deus miserere wbis.
Alsdann folgen Vers 10, 11 und 14 von Nr. 182. -- Es ist von Interesse,
wie mitten zwischen die Hexameter die Reimprosa mit dem spezifi ch
italienischen Tropencharakter eingeschoben ist.
283 --
4. Veneranda trinitas,
GIorili«amus te.
5. Gloriosus es, rex Israel, in throno patris tut,
Gratia. agimus tibi -- filius lmtris.
fS. Domine Deus, redemptor Israel,
Qui tollis -- del,recatio em nostram.
7. Deus fortis et immortali%
Qui sedes ad dexteram patris, miserere nobis.
. Caelestium, terrestrium et int'ernorum tex.
9. Regnmù tuum solidum permanebil in aelernum,
les« t'h¢'iste, t,m san« o spirttu i 91ort« Dei lJatri _.
Trop. ms. 8angallen. e saee. 10. t'-d. 8angallen. 4 4. A. -- Trop. ms.
Sangallense saee. 11. in. C«,d.. angallen. 381. I;. -- Trop. ms. Sangallense
aee. 11. Cod. Sangallen. ô76. C. -- Trop. m . 8angallense saee. 11. Cod.
8angallen. 3 50. D. -- Trop. ms. Rhenoviense 17 Sangallense saec. 11. in.
Cod. Turieen. Rhenov. 9 . E. -- Tr0,p. ms. Moguntim mC0 anni 9.55--62. C, d.
Londinen. Add. 19768. F'. -- 8acrament. ms. S. Albani M-gunt. saee 10.
Cod. Vindobonen. 1,_'5 58. F . -- Trop. ms. Angien. e saee. 10. Cod. Bambergen.
Ed V 9. G. -- Trop. ms. l lindense anni 11)24. C,,cl. Berolinen. theol. IV °
11. tt. -- Trop. ms. Emmeramense anni 102-t--36. Clin. Monaeen. 14322 I.
-- Trop. ms. Heidenbemense saec. 11. Cod. ,tonien. Sel& supra 27. K.-
Trop. ms. b'. Arnulfi l Ietensis saee. 12. in Cod. Meten. 4-52 L. -- Trop.
ms. Epternacense saee. 12. Cod. Parisin. 10.510. M.
Trop. ms. Modoetinum saee. 10. ex. C,,d. Capit. Modoetin.
Trop. ms. M«,doetinnm saee. 11. C,d. Capit. M,doetiu. 76. t . -- Trop. ms.
Nonantulense saee. 11. in Cod. Roman. Vitt. Ean. 1343 lSessor. 621. P. --
Trop. ms. Nonantnlense . aee. 11. Cd. Roman. Casanaten. 1741 C IV 2).
Q. -- Trop. ms. Mediolanense saee. a°h . Cod. Capit. Veronen. XC
-- Trop. ms. 8. Benedicti Mantuani saee. 11. Cod. Capit. Veronen CVII
1100). 8. -- Trop. ms. Bononiensel?) saee. 11. t', d. Roman. Angelie.
lB III 18). T. -- Trop. ms. Aretinum(?) saee. 11. Cod. Roman. Vallicellan.
C 52. 15. -- Trop. ms. Bobbiense saee. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. X.
Trop. ms. Wintoniense saee. 1( . ex. Cod. t xonien. Bodl. 77.5 ¥. --
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Colleg. Corp. Christi Cantahrigien.
475. Z.
Vor 1 in F , F b nnd G: »Dies nostros Domine dispone in pace. -- 1
resonat F F b G N; te lex K. -- 2 Qui fecisti Z: propter nos verbum in-
carnari tuum Z lyon 2. Hand]; Deus angelornm tex I K: Detas fehlt H.
3 Saeculorum Domine Z {von 2. Handl. -- ô maiestati. T. -- 4 est rex
Israel fehlt F "2 G R T; throno regni tut Z lyon 2. Handl. -- 4 und b um-
gestellt T.- Zwischen 5 und 6: Clamamus ad te, Domine, ne tardes subvenire
F F b . -- 5--7 feh|en G. -- 6 naeh 7 geste|lt F Fb. 6 fehlt
Zwischen 6 und 7: Propter mundum redimendum et hominem dignatus fuisti
de caelis in terris descendere T. -- Zwischen 7 nnd 8: Auxiliare nobis
Domine F F b G. -- fehlt G T.
Es murs auffallen, dafs die fr a n z s i s c h e n Troparien in diesem Quellen-
verzeichnis fehlen. Allerdings findet sich dieser Gloriatropus in vielen der-
selben, namentlich in den Marti lenser Troparien, unter denen jenes aus den
Jahren 933--36 (Cod. Pari in. 1240) wegen seines hohen Alters das be-
merkens verteste ist. Aber unser Tropus ist in denselben schon vielfaeh um-
ge indert oder erweitert, und der Versikel 9 komrnt nur in tropierter
Erweiterung vor. W hrend also in Deutsehland, England mad Italien
-- 2 4 --
das ,,Regnum tuum solidum permanebit in aoternum" noch ohne jedes Ein-
schieboe|, d. h. untropiert, auftritt, und nur durch oin langes Xeumen-,Melisma
nach der ilbe ,,per-" von .permanebit" -- (dieses Melisma haut sich iiber
dem Vokale e der Silbe per auf, dementsprechend die Klauseln der Regnum-
Tr-pen off auf e schliefsen)- fiir einen Tropus Rauln geboten ist, bat
Frankreich schon v o r h e r j e d e s untrolderte ,,Regnum tuum solidum" falleu
lassen und in diesen Versikel einen Trol)ustext eingesehoben. Aufserdem ist
Frankreich reich an Tropen zum ,Regnmn tuum", und es lassen sich
iiberhaupt nur 3 solcher Tropen namha ï machen, die wir nicht in franzS-
sischen t aellen finden; nmgckehrt ist Deutsehland sehr arm an dieser
Art von Tropen, and speziel in 8t.-Galler Handsehriften ist kein einzig r
Regnum-Tropus zu finden, sondern nur der besprochene Versikel ,.Regnum
tuum solidum permanebit iii aetcrnum u innerhalb des vorgelegten [Link]
,,Laus tua Deus resonet".
Angesichts dieser Tatsacheu wiirde Gautier es schwerlich wagen, seine
These aufi'echt zu erhalten: ,,Il parait évident que ce Trope [! gemeint ist
der V er si k e 1, nicht Tr«q)us, ,Reffnum tuum solidum permanebit in aetcr-
num"] a etWinventé à Saint-Gall. Il figure dans le plus ancien Tropaire
de ce [Link] ..... De là il est sans doute passé à Saint-Martial."
[1. c. p. 271. Nota 3.} -- Der umgekehrte Weg xvird mehr den Tatsachen
entsprechen.
Der Reglmm-Tropus, meist eingesehoben zwischen die Worte ,,Regnum
tuum scdidum" -- und ,,permanebit in aeternum" fiihrt die Bezeichnung
,Versus" oder .,Prosula in Gloria in excelsis" (so tin Cod. Parisin.
ll21]. tatt .Regmlm tuum" usw. tritt spfiter manchma] ein anderer
Versikel ein sis Grundlage des Tropus, svie ,,Sceptrum, gloria sanctornm
decus arque paternam" und ghnliches, -- Der Tropentext sell»st vcrhindet
sich zuwei]en mit dem Versike] zu einem einheit]ichen 8atzgefdge, ist aber
meistens a]s etsvas g:mz Se]bstiindiges ]ose eingeschoben. -- Ara 8chhlsse des
Tre, pus folgt in der Regel der GIoriatext ,.Iesu Christe cure sancto
spiritu" nssv; ist das nicht der Fa]l, so findet man dieses bei den nach-
folgenden Nummern in der Anmerkung verzeichnet.
Die Melodie and folglich auch das Textschema der Regnum-Tropen i. t
im wesent]ichen, aber am'h nur ira wesent]ichen stets g]eich. -- Die
Verwendung derselben fùr bestimmte Gh)riatropen ist iii verschiedenen Quellen
verschieden: bald sind sic in diesen, bald in jenen GIoriatropus eingeffigt.
Sic bilden deshalb eine Tropeugruppe fiir sieh, und sind auch in mehreren
Handschriften ganz Iosgel6st von den GIoriatl'open eigens zusammengestellt.
Diesem Beispiele sind wir bei der Publikation gefolgt.
219. l'rosula .Regnum tuum solidum per te Christe".
1. Regret» tuum solidum
2a. Per te, Christe,
sistit,
om nipotentissim e.
3a. Te laudamus,
rex clementissime ;
2 b. Qui in cruce
signum nobis
dedisti, vivifice.
3b. -
Tibi taus et honor
4. P, rma ebit in oetcrnu».
Trop. ms. Martialense almi 933--36. Cod. Parisin. 1240. A. -- Trop.
ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 10ë 4; bis: Bi; B . -- Trop. ms.
Martialense saec. 10. ex. Cod. Parisin. II18; bis: CI; C e . --Trop. ms.
-- 285 --
Martialense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. D. -- Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. E. -- Trop. ms. 8. Martini Lemovicensis saec.
I1. in. Cod. Parisin. 1120; bis: F1; F 2. -- Trop. ms. S. Martini (?)
L movicensis saec. ll. Cod. Parisin. 8 7; bis: G1; G 2. -- Trop. ms.
, . Aredii Lenlovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 90;J. H. -- Tr,,p. ms.
S. Augustini Lemovicensis saec. 11. t od. Parisin. 1119; bis: I1; 12 --
Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1177. K.- Trop.
lus. Moissiaeense tec. 11. Ced. Pari. in. Nouv. acq. 1 1 bis: LI L 2. --
Tf-p. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Parisin. 9449. M. -- Trop,
Nivernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235. N. -- Tf.p. ms.
Aeduense saec. °h . Cod. Parisin. Arsen. 1169. O. -- Trop. ms. Narbmlense
saec. 12. Cod. Parisin. 778 ter: pi; p.,; ps. __ Trop. ms. 8. Ebrulphi
saec. 12. Cod. Parisin. 10508. Q.
Trop. ms. Nonantulense saec. 11. in. Cod. Roman. Vitt. Eman. 1343
ISessor. 62): R. -- Trop. ms. Nonantulense aec. ll. Cod. l omml. Casanat .
1741 C IV 2). 8.
Trop. ms. Novaliciense saec. ll. Cod. - xonien. Dottce 0.22 T.
Trop. lns. Gel'undense saec. 12. Cod. Parisin. N,,uv. aeq. 495. U. --
Trop. ms. Anglicum(? saec. ]]'t . Cod. Londinen. Reg. C. XI|I. X.--
2 Domine si. tit N; siste R. -- 2a, 3 onlnip,,tens Domine A. 8tr. 2b in
PZ akkvnlodiert anf Ascensio D vi: .,( ni in caelum [ aseendisti I nuhe tt,ctlls
h,,die"; statt dessen in B und G" nur Cm indertmg von 2b, I in: .,Qui in
ascensione". -- 2b, 3 tribuisti M. N. -- 3a, 1 « tex Cbrisle te laudanms
M. N.- 3a, 2 Domine G ; rex fehlt A P.- ôb, 2 atque bonor M: honor-
que P. -- 4 Permanebis I . B f ihrt fort mit dem Gloriatext .,Cure sancto
spiritu", die anderen Quellen, wie es die Regel ist, mit ,lesu Christe".
220. Prosula .,Comlilor ge,,eris h,,mani".
1 a. Rçqnum tuum solidum
1 b. Conditor generis humani
redemi, tor idemque,
2 a. Ineffabilis, 2 b. Sapientia
sine fine, Dei, patris
sine principio, aeterne fili,
ôa. Salvare 3b. Nasci (ligna us
venisti nos de virgine,
4. Et nunc Deus et homo regn ,
o Domine dominator.
5. l,ermaneb t in «eternuw.
Trop. ms. Ma ialense aani 9:33 6. Cod. Parisin. 1240 ; bis : A A .
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 10 4. B. Trop. ms.
Martialense saee. ll- in. Cod Parisin. 1121. C. Trop. ms. Martialense
saec. ll. Cod. Parisin. 909. D. Trop. ms. 8. Ma ini Lemo censis saec.
ll. in. Cod. Parisim Il20. E.- Trop. ms. 8. Martini{?l Lemovicensis saec.
ll. Cod. Parisin. 887. F. Trop. ms. 8. Augustini Lemovicensis saec. 11.
Cod. Parisin. fil9. G. Trop. ms. Aeduense saec. 1%1. Cod. Parisin.
Arsen. 1169. H. Trop. ms. Cameracense saec. 11. Cod. Cameracen. 791 8);
bis: I ; 13. Pros. et Trop. ms. (laromontense saec. 15. Cod. Claromont n.
57. K.
-- 286
Trop. msJ Prumiense saee. l°/n. Cod. Parisin. 9448. L. -- Trop. ms.
Emmeramense anni 1124--36. 'lm. Monacen. 14322. M. -- Trop. ms.
Emmerameuse saec. 11,'|.]. Chn. M,,nacen. 140 3. N.
Trop. ms. Nonantulense saec. ll. in. Cod. Roman. Vitt. Eman. 134.3
{fiessor. 02}. O. -- Trop. ms. N,mantulense saec. 11. Cod. Bononien. 2824.
l'. -- Trop. ms. N,mantuleuse saec. ll. Cod. Roman. CasanatelL 1741
{C IX" 2l. ( . -- Trop. ms. Eporediense saec. 11. in. Cod. Capit. EporedielA.
60; bis: R1; R e . -- Trop. ms. Bononiense ('?) saec. ll. Cod. Roman.
Angelic. 123 {B III IS}. S. -- Trop. ms. S. Benedicti Mantuani saec. ll.
Cod. Capit. Yeronen. CVlI (100 T. -- Trop. ms. Xovaliciense saec. ll.
Cod. I xonien. D0,nce '222. U.- Trop. ms. Verceilense saec. ll. Cod. Capit.
Vercellen. CLXI. X. -- Trop. m . Verceilense saec. 11. Cod. Capit. Vereellen.
CXLVI. Y. -- Trop. ms. l'i-t )riense saec. IVlS. Cod. Capit. Pistorien. 70
{nicht k«dlationiertl Z. Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit.
Beneventan. 2ri. a.
Trop. ms. Anglicum [?) saec. l'le. C0 d. Londinen. Reg. 8 CXIII: bis:
h , he. __ Trop. ms. Gerund nse saec. 12. Cod. Parisin. Nonv. acq. 495. c.
-- 1 a und 1 b umgesteih I " « P t S T Y c. -- la Reo, num tu P. -- lb fehit
I L M N b . -- 2a und 2b umgestelit L MN a c.--2a, 1 Innel abiliK,
lneffabile O Q. lneffal,iles T. -- 2a, sine initio a; regnans cure Deo
patte c. -- Zwisehen 2a .und 2b in B--E G bi: t ni tuo primo teste
[restes G) gaudia dans aethra; in K: Qui nasci propter iapsum voluisti
hominem. -- 2b fehlt H R U. 2b, 3 aeterni HISMNI'--Z c, aeterna
o ; fili fehit A---G K M--Q T a b; filii L 8 Y. -- 3a fehlt I e. -- Sa, 2
nos fehit M N. -- 3 b, 1 2ui nasci dignatus es R U. -- 3b, 2 es de virgine K;
ex virgine I Y a c; pro homilm (statt: de virgine) . Zwischen 3a und
3b in R: redimere captivos. [ Christe, eaelorum rex Mme, voces nostras, o
inclite, vocibus angelorum adiun e, I Te iaudamus, rex potentissime u. Eben. o
in U mit Ansnahme des Zwischen iiedes Entlehnungl: Christe -- adiunge.
-- 4, 1 o Deu. et a: regnans B C E G H I M N a b -") homo verax R U.
-- 4, 2 dominatorum K; o d,minator Domine c. -- 5 permanebis I O c-
Dieser Regnumtropus. sichtlich der weitverbreitetste, ist schwer zur tlr-
spriinglichen Form zuriickzufiihren. Das vorgelegte chema pafst sehlecht
zum sonst gebr iuchlichcn. Viel symmetri. cher, wenigtens ira Texte, w ire
die Fassnng des Tropus ira Anschlusse an B C D E G b , n imlieh:
I. I¢[Link] Iunm solidum --
2a. Conditor generis hmnani
reden,pt«)r idemque,
:;a. Qni tuo primo reste
gaudia dans aethra,
4a. alval-e venisti nos
nasci dignatus de virgin%
2b. Ineffabilis, sine fine
sine principio,
3b. Sapientia Dei
patris, aeterne,
4b. Et nunc, Deus et homo,
regnans, (o) Domine dominator,
5. t'ermanebis in aeterlmm.
Was ist das Richtigere, Urspriinglichere? Vielleicht ist die urspriingliehe,
kiirzere Form verioren, and bietet selbst die iiteste aller Quellen lAI sehon
eine Umarbeitung.
221. Prosula .,Lumen aeterne".
1. Regnum fuum solidum
2a. Lumen aeterae
qui splendor es,
sed de tuo lumine
2 b. Sacrae ecclesiae
sociasti
admirabili dote,
o.87
3 a. Dignare, proles,
absolvere delicta
ôb. Sponsaê tuae
divo piamine.
4. -- perma ebit in aeternum.
Trop. ms Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 10, 4. A.- Trop. ms.
Martialense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B. -- Tre, p. ans. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop. ms. S. Martini Lemoviceamis saec.
11. in. 12od. Parisin. 1120. D. -- Trop. Tas. S. Martini {?) Lemovicensis
saec. 11. Cod. l'arisin ,_'587. E. -- Tre,p. ms. S. Augustini Lemovicensis
saec. 11. Cod. Pari. in. 1119. F. -- Trop. ms. Acduense saec. a°/al. Cod.
Parisin. Arsen. 1169. G. -- Trop. ms. S. Ebruiphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508;
bis: Ha H «.
Trop. ms. Nonantulense saec. 11. in. Cod. Roman. Vitt. Eman. 1343
|Sessor 62}. I. -- Trop. ms. Nonanlulense saec. 11. Cod. Roman. Casanaten.,
1741. {C IV 21. K. -- 1. ceptrum regni nobilc {nobilem I K) C E I K. --
2a, 1 aeternum H -, aeterni I. -- 2a. 2 sl,lendor es nur tt - , aile anderen:
splendore (ohne ,,es"), oder sp|endorem G K. -- 2a, sed de, wiederum nur in
H a I K. aile anderen haben ,sede"; so aber bleibt der immerhin noch
dunkle Text g'anz unverst indlich. -- 2 b. 3 date E, docte G. -- 3a, 2 absolvere
dilecte D F H. -- 3b, 1 ponso tuo A--F H I. -- 3b, 2 divo spiramine G.
222. Fl'O»llla .Alma cuius l,otestas-.
1. Alma cuius potestas,
2a. Pater Domine,
nomen tnum,
qui lnmen de lnmine,
2 b. Sacrae ecclesi;te
sociasti
admirabili dote.
3 a. Dignare, proles,
absolvere delicta
3 b. Sponsae tuae
divo piamine.
4. Qui unus idemque es,
veneranda trinitas.
Trop. ans. blartialense saec. 11. in. Cod. Parisin. llil. A. --. Trop ms.
5Iartialense saec. 11. Cod. Parisin. 909. B. Trop. ms. S. Martini
Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin 1129. C. Trop. ms. 8. Martini ?)
Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 8 7. D. Trop. ms. S. AugustinJ
Lemovicensis saee. 11. Cod. Parisin. 1119. E. -- 3a fehlt C E- 3b, 1
Sponso tuo A C D E. -- 4, 1 unius D. -- 4, 2 fehlt. E -- Ist eine Um-
dichtung von: ,Regnum tuum solidum I Lumen aeterne (Nr. 2211.
223. Prosula .,0 rex gloriae".
1. l eynum tuum solidum --
2 a. 0 rex gloriae, 2 b. Quam decorasti
qui es splendor tno quoqne
ac sponsus eclcesiae, pretioso sanguine,
288 --
3a. Hanc rege
semper piissime,
3b. Qui es fons
misericordiae.
4. permanebit in «eternum.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Martialense . aec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B.- Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop. ms. . Martini Lemovicensis saec.
11. in. Cod. Parisin. 1120. D. -- Trop. ms. S. Martini{?)Lemovicensis
saec. 11. Cod. Parisin. 8_ 7. E.- Trop. ms. S. Augustini Lemovicensis
saec. 11. Cod. Parisin. 1119. F. -- Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod.
Parisin. Nouv. acq. '1177. G.- Trop. ms. Moi. siacense saec. 11. Cod.
Parisin. Nouv. acq. 1 71. H. -- Trop. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Parisin.
9449. I. -- Trop. ms. Nivernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235.
K. -- Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 478. L. -- Trop. ms.
S. Ebrulphi saec. 12. Cod. l'arisin. 10508. M.- Pros. ms. Parisiense
Rhemense?) saec. 13. Cod. Comrnnn. Assisien. 695. N. -- Miss. ms. Carno-
tense saec. 13. in. Cod. Roman. Angelic. 435 {D V 3). O.
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Colleg Corp. Christi Cantabrigien.
473. P. -- Trop. ms. , . AIbani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV.
Q. -- Trop. ms S. AIbani saec. 12. Cod. Oxonien. Laud. misc. 35 . R. --
Collect. lUS. Glastoniense '? Cantuariense) saec. I1. ex. (et 1 E Cod. Lon-
dinen. Calig. A XIV. S. -- Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit.
Vigornien. 160. T. -- Miss. ms. arisburiense {? Londinense) saec. 13. ex.
Cod. Parisin. Ar. en. 135. ['. -- Trop. ms. Dublinense saec. 14. Cod. Can-
tabrigien. Add. 710. X. -- Grad. ms. Lincolniense saec. 14. in. Cod. Oxonien.
} awl. lit. d. 3 Y. -- Grad. ms. Eboracense saec. 15. Cod. Oxonien. Lat.
lit. b. 5. Z. -
Trop. ms. Eporediense saec. ll. in. Cod. Capit. Eporedien. 60. &.
Statt 1 in [ K L: 8ceptrum tuum (euius L) uobile. -- In G H ist ma 1
noch angeh ingt: per te Chris e sistit omuipotens Domine (Enflehnung aus
dem Regnum-Tropus dieses Anfanges). 2a, 10 fehlt 1) gloriae f«hlt
N. -- 2a, 3 et (statt ac) I K N S; decus ecclesiae K N P S. -- 2b, 1
Quem E L a. -- 2b, 2 quoque in cruce L N O a. Str. 3b fehlt I. --
3b, 1 Que fons E. -- 4 fehlt a: lautet Sceptrum regni per te perm. i. aet.
G H; permanebis N S U Z. -- Es folgt der GIoria-Text ,Iesu Christe"
(so in A B F H I K a oder ,Cum sancto spiritu".
224. Prosula .0 summe bone".
1. tlegnum tuum solidum --
2a. 0 summe bone,
prolem tuam
qui indutam corpore
2 b. Nostra salute
crucifixam
devexisti in arce
Sa. Ab omni
nos, pie, delue crimine
Et fac cure eo resurgere
4. Ut potens es.. in ,teternum.
-- 289 --
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Martia|ense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B. -- Trop. ms. Martia|ense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop, ms. S. Martini Lemovicensis saec.
11. in. Cod. Parisin. 1120. D. -- Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicensis
»aec. 11. Cod. PariMn. 887. E.- Trop. ms. S. Augustini Lemovicensis
saec. 11. Cod. Parisin. 1119. F. -- Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod.
Parisin. 77 . G. -- 2a, 3 indutum G.- 2b, 2 crucifixum G. -- 2b, 3
dilexisti G. -- 4 Et potens G.
225. Pr0sula ,,Deeus virginum".
De Beata Maria V.
1. t eg mm tuum soli&cm --
2a. Decus virginnm
earumque
paradigma omnimn,
3a. Auxili-
are famulis ubique
2 b. Salve. Maria,
quae attulisti
nobis hominem Dêum;
Sancto tuo iu amine.
4. --permanel, it in aeternu».
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisiu. 10_ 4. A. --Trop. ms.
Martialense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B. -- Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec.
11. in, Cod. Parisin. 1120. D. -- Tf-p. ms. . Martini{?# Lemovicen is
saec. 11. Cod. Parisin. 887. E. Trop. ms. . Augustini Lemovicen is
aec. 11. Cod. Parisin. 1119. F. -- Trop, ms. Moissiacense saec. 11. Cod.
Parisin Nouv. acq. 1177. G. -- 2a, 1 Deus virginum G. -- 2a, 2 utriumque
G. -- 3b, 2 Facto 'mo F tuo pio iuvamine G. -- Es fo| der Gloriaiext
,.,lesu Christe", in G: Cure sancto spiritu. -- Verwendung auch fdr
,,De virginibus" (G).
226. Prosula .Sceplrum gloria sanclorum".
1. Sceptrum, gloria sanctorum,
2a. Deus aeterne, 2 b. Redemptor ah»e,
rex clementissime chi cuncta semper
atque misericordissime, famulantur creata vere.
3 a. Tu pie,
exaudi preces
clamantium ad te,
3b. Tu qui es
virtus et lumen,
lux indeficiens
4. Decus atque paternum.
Trop. ms. Martialense «aec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Martialensv anni 988--96. B. -- Trop. ms. Martialense saec. 11. in. Cod.
Parisin. 1121. C. -- Trop. ms. Martialense saes. 11. Cod. l'arisin. 909.
D. -- Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Pari:in 11 0. E. --
Blulno, Tropi Graduales. I. 19
-- 290 --
Tr,-,p. ms. S. Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 887. F.
Tro. ma. . Aredii Lemovicensis saee. 11. Cod. Parisin. 90 . G. -- Tr,,p.
n,s. S. Auguatini Lemovieensis saec. 11. -- Cod. Parisin. 1119; bia:
H e. -- Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. lqouv, acq. 1. 1.
l. -- Trop. ms. ltloissiaeense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 11"/'/. K.
Tr,,p. ri,s. Nivernense saee. 11. Cod. Parisin. 9449. L. -- Trop. ms. l iver-
nense saee. 12. Goal. Parisin. Nouv. acq. 1235. 1 1. -- Trop. ms. lqarbonen«e
saee. 12. Cd. l'arisin. 7ï$. N. --Trop. ms. ammaglorianum saec. 12.
C,d. Parisin. 132.52. O.
1 gloriae H e. -- 2b, 1 Regnator O. --- 2b, 2 semper fehlt M O.--
3b, 2 et numen (t. -- 3b, 2 s, I . laus et lumen indefieiens H K.--
fi,lgt der Gl,»riatext .Iesu Christe"; vor demselben in I erst nocll der
H xameter: Tu patris verbum, fanmlis miserere redenlptor. -- Der Tropus
findet sich zumeist im Gloriatrolm. : Laus tibi snmme Deus.
227. Prosula .Sceptrum regni noldle".
In Nativitate Domini.
2a. Tuum benigne
dominantem
caeli terraeque
machinae
3a. Attollens ostende,
protege ab hoste,
1. Sceptrum regni
2b.
3b.
4. Cuius nomen
nobile
Natus hodie
nobis rustre
qui semper es de
virgine,
( uo nos te laudare
rnereamur ere.
19erma ebit in aetcr um.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 10 4. A.- Trop. iris.
Martialense saee. 10. ex. Cod. Parisin. lll . B. -- Tf, q). ms. Martialcnse
saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. t;. -- Trop. ms. 8. Martini Lemovicensis
saec. ll. in. C,3d. l'arisin. 1120. D. -- Trop. ms. S. Martini(?} Lemovieen«is
saec. 11. Cod. l'arisin. 5 -7. E. -- Trop. ms. . Aredii Lemovicensis. saec.
11. C,-,d. Parisin. 903. F- -- Trop. ails. . Augustilli Lemovicensis saec 11.
Cod. Parisin. 1119; bis: G ; G e. - Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod.
l'arisin. Nouv. acq. 1177. H. -- Trop. ms. Moissiacense saee. 11. Cod.
Pmisin. Nouv. acq. 1 71. I. -- Trop. lais. !Narbonense saee. 12. Cod. 1)arisil,.
77 _ . K.
1 ,'S_'[Link] tuum nobile H. alle anderen: ,Sceptrum cuius nobile (aus-
genommelt ]), wo aher die .weite tland »regni" in ,,cuius" korrigiert): so
i dessen schcin Keine atzkonstruktion lnSglich zu sein. Obje| t zu ,,Aitollen.
ostende" (3a, 1 ist maseres ] a'achtens ,.Sceptrum regni nobile" (1), wozu
:Str. '2. ein weiteres Attribut bietet; ,,d,,n illanteln" als Attribut zu ,,Regnum
"
ist bel dell Martialensern nichts UngewShllliches. -- 2 a, 2 dominator,Korrektur
)
K. -- 2a, 4 maximae G'. -- "-'h, 2 matri Ge nlatrehl ]-). -- Sir. 2b ist in
E umgedichtet auf Epiphanie: Trino munere I quem adorallt [ no,Vo du(-ti I
sidere. -- 4. 2 permanet H. -- E folgt der Gloriatext ,,Cum saneto
s p i ri tu", ausgenommen G , wo ,.Ie s u C h ri s te". -- !Nicht nur die Strophe
n,
S,»ladvrn aile Klauseln enden auf einem e-Laut, wie in der vorhergehenden
Nummer.
-- 291 --
: 28. Prosula ,Seeptrum euius vobile".
De sancto Stephano.
1. Sceptrum cuius nobile,
2a. 0 rex gloriae, 2 b. Terge nostrorum
qui es splendor ac decus maculas peccaminum.
ecclesiae, o benigne.
3a. Sancte Stephane, 3 b. Ad Deum, qui est
intercede sine fine
pro nostris crinfinibus fons misericordiae,
4 a. Ut valeamus 4 b. Aulam luo
regni scandere divo adfamine,
5. Cuius nomen
permancbit in acternum.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
51artialeuse saee. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B. -- Trop. ms. 51arfi:dens«.
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C.- Trop. ms. S. Martinil?) Lem. ovicen is
saec. 11. Cod. Parisin. 7. D.- Trop. ms. S. Augustini Lem,,vicensis
saec. 11. Cod. l'arisin. 1119. E. -- Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod.
Parisin. 778. F. -- Trop. ms. Martialense saec. (11. 12. et)13. Cod. Parisin.
1139. G.
1 Sceptrum regni B--E. -- 2a fëhlt und 2b von zweiter ltand nach-
getragen F. -- 2b fehlt D. -- Vor 3a schieben F und G eine /r-phe auf
Petrus ein: ,,Apostolorum ] princeps, Petre, I pro nobis intercede" (s. tblffeud
e
Nummer); ist ofl nbar eine Strophe, die statt jener auf Stephanus ein-
gefiigt werden kann. -- Str. 3a und 3b stehen in G nach btr. 5, und
zwar h ffst es dort statt ,Sancte Stepbane" einfaeh ,Sancte ille" - ancte
N N. 3a, 3 nostris crimine C F. -- 4a, 2 regi F. -- 4b, 1 sqq.
tuam divino F. Es folgt der Gloriatexl: Iesu Christe. -- Wahr-
scheinlich handelt es sich in Vorstehendem um einen Re mm-Tropus de
Coramuni sanctorum, der auf das Schema von ,[)rex gloriae" geht,
und ist Strophe 2a und 21» deshalb zu eliminieren. Dann ist auch die
richtige trophenzahl vorhanden.
229. Pr0sula ,Ap0st010rnm princeps".
De sancto Petro.
1. lqe9num tuum soli&cm
2 a. Apostolorum
princeps, Petre, pro nobis
intercede,
3a. Et deducat
rex ad gaudia amoena
4. Ut potens est. in aeternum.
2b. Ut nos enmndet
fons misericordiae
a crimine
31). - ....
Patriae seml)er mansurae.
19"
292
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Iartialense saec. 11. in. L'od. Parisin. 1121. B. -- Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop. ms. 8. l Iartini Lemovicensis saec.
11. in. Cod. Parisln. 1120. D. -- Trop. ms. 8. Martini(?} Lemovicensis
saec. 11. Cod. Parisin. 7. E. -- Trop. ms. S. Augustini Lemovicensis
saec. 11. Cod. Parisin. 1119. F. -- Trop. ms. Moissiacense saec. 11. Cod.
l'arisin. Nonv. acq. ]177. G. -- 3a, 1 Ut G. -- 4 Et poten. (;: potens es
C'. -- Wurde auch verwendet De apo. tolis l'etro et Pau]o" I(;) oder De
apostolis" C.
230. l'rosula »Salve virgo virginum%
De Beata Maria V.
1. Salve, virgo virginum,
2a. l laria, virgo,
inlercede
pro nostra faeinora,
:;a. Ut det no-
bis florigeram sedem
2b. Et pia vote
roga Deum
potentem per omnia,
Frui semper cure eo,
4. Ut polens est, in aelcrnum.
Trop. ms. Martia]ense saec. 10. t'od. Parisin. 10 4. A.- Trop. m .
Martia]ense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B. -- Tr,,p. ms. Martialense
»aee. 11. Cod. Parisin. 909. ('. -- Trop. ms. 8. Martini Lemovicensis saee.
11. in. Cod. Parisin. 1120. D. -- Trop. ms. 8. Martinil?)Lemovieensis saee.
1]. Cod. Parisin. 8 7. E. -- Trop. ms. 8. Augustini Lemovieensis saee. 11.
Cod. Parisin. 1119. F.- Trop. ms. Narbonense saee. 12. Cod. Parisin.
77 . G. -- 2a, : nostro facinore G. -- 2b, 3 potenter G. -- 3a, 2 florigera
sede G. -- 4 Et G; po/ens es C F G. -- E folgt der Gi«-wiatext ,Cln
saneto spiritu" minder pausend in B C D F: .,Iesu Christe".
231. Prosula .Praecurs0r Christi".
De s. Iohanue Baptista.
2 a. 0 [Link]
inlercede
pro nostra facinora,
1. Praecursor Christe egregie,
2b. Et mentibus
nostris exeel-
sa, easla dogmala det,
: a. Ut mereamur pariter
3b. Aulam regni introire
4. Et pcrfrui in aeternum.
Trop. ms. S. Martini[?)Lemovieensis saec. 11. Cod. Parisin. 887.-
2b, 2 sq. excelsum. ]fie Nachahmung von .alve virgo virgiuum a
slwingt in die Augen. -- Eine Umdichtung auf den bi. Martinus is die
foigende Fassung :
-- 294 --
çlsdann ent«pr ich .Cel:i clemen. { lympi {1), vita salusque beata" (zweiter
Teii des Zusatzes in G} genau in Silbenzahl und Steilung dem ,Rega um tuum
solidum permanebit in aeternum". -- Man vgl. iiberdies zu vorstehendem
Tr¢,pus die 2 llexameter aus dem Gloria-Tropus ,,R e c t o r a b a r c e p o t e n
s" :
Pro nobis letum sumpsisti in pectore mortis (8tr. 2b).
Vita salusque tibi, ceisi servator ( iympi ( tr. 1 und
234. Prosula .Rex caelorum".
1. Rex caelorum, maris arque terrae,
2a. dui veuisti
htlnlantlm genus salvare,
3a. Nos quoque
l,rotege
2 b. Te precamui-
onmes assidue.
3 b. Clementer
ab hoste ;
4. Qui sol Es habes immortalitatem
et l Ecem habitas inaccessibilem.
Trop. ms. 5Iartialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A.- Trop. ms.
Martialense saec. 11. in. C,,d. Parisin. 1121. B. -- Trop. ms. 5Iartia|ense
saec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Tf, p. ms.. . Marfini Lemovicensis saec.
11. in. Cod. Parisin. 1120. D. -- Trop. ma. . Augustini Lemovicensis
saec. 11. ('od. Parisin. 1119. E. -- Trop. ms. . Benedicti Mantuani saec. 11.
{',,d. Capit. Veronen. CVII {100). F. Trop. ma. Vintoniense saec. 11. Cod.
C,,ileg. Corp. Christi Cantabrigien. 473. G. -- Sir. 2b fehlt F G; ebenso Str.
:ib. -- 4, 1 Tu solus A--E. -- In G ist der Tropu ohne jede Versabteiluug
dem Gloria-Tropus , mnipot ns altissime" angeh ingt. -- Es folgt der Gloria-
text ,Cure sancto . piritu".
235. Prosula ,,Regnum eias magnam".
1. Regnum ei Es magnum
et potestas illius alfa,
2 a. Per quem sublimamm
senlper tenens
principatam.
3a. Te laadamus,
o rex caeloram;
2 b. (Jui per lignum, crucis
signum, nobis
ostendis|i tri Emphum.
3 b. Tibi laus
et imperium,
4. Semper regnans in aeternum.
Trop. ms. Martialense saec. 10. Cod. Parisin. 1084. A. -- Trop. ms.
Martialense saec. ll. in. Cod. Parisin. 1121. B. -- Trop. ms. 51artialense
aec. ll. Cod. Parisin. 909. (_'. -- Trop. ms. . Martini Lemovicensis saec.
11. in. Cod. Parisin. 1120. D. -- Trop. ms. S. Martini {?)Lenmvicensis
saec. 11. (_'od. Parisin. 8 7. E. -- Trop. m. . . Augustini Lemovicensis
saec. 11. Cod. Parisin. 1119. F. 1 Regnum cuius F; Regnum tuum
solidum E. -- 4 regnas E. -- Auslaut der Strophen auf Il (statt e).
-- 295 --
236. Prosnla ,,Regni celsi decus".
1. Regni celsi decus honorificandum.
2a. R .x pie, Christe,
nostri semper
digniter miserere,
3 a. (0mm lau-
dantes ore ac corde
2 b. Qui bona tuae
douas vitae
patris arce superae;
3b.
Voces damus aethere
4. Proclamantes in aeternum.
Trop. ms. 1 lartiaiense saec. 10. Cod. Parisin. 10 4. A.- Tr,,p. ms.
Martialense saec. 11. in. Cod. [Link]. 1121 B.- Tr, p. m. . Martialense
saec. 11. Cod. Pariain. 909. C. -- 1 Regnum B C; caeli decus C. -- 21,. 3
patriarche A.
237. Prosala .ex omnis gratiae".
1 a. Rex omnis gratiae, 1 b. Cunctae tuae des ut
poscinms te, ecclesiae
2. Gaudere nunc et
semper de te.
Tre,p. ms. 1 Iartialense saec. 10. Cod. Pari. in. 1() 4. A. -- Trop. ms.
Martialense saec. 11. in. Cod. Parisin. 1121. B. Trop. ms. Martialense
. aec. 11. Cod. Parisin. 909. C. -- Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec.
11. in. Cod. Parisin. 1120. D. -- Tr p. ms. S. Augustini Lemovi«ensis
saec. 11. Cod. Parisin. 1119. E. -- la, 2 p,,seimus gratiae A. -- hu E ist
ara Schlufs noch angehi4ngt: Tu patris verbigena, caro factus no. tra. Deum
hom( nobis placa, Deus, et da veniam, welches eine Enti«.hnung ist aus dem
Gioria-Tropus »Ut possimus eonsequi".
238. Prosnla ,Rex al Ostohwnm".
De sancto Martiale.
1. Rex aposlolorum, Deus,
2 a. ,dui ecelesiae
veritatem
tuae revelasti
apostolico dogmate,
3 a. Clamantes ad te
exaudi,
redemptor, tex pie,
2 b. Quam praedicante
Martiale
luce illustrasti
uae misericordiae.
3 b. Qui reguas
virtute
ineffabiliter,
4. Splendor gloriae, benedicte,
vivens in aeternum.
Trop. ms. Aeduense saec. °/ . Cod. Parisin. Arsen. 1169. A. -- Tr, p.
ms.. . Augusfini Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 1119. B.
297 --
«sec. 12. Cod. Parisin. 10508. E. -- Trop. ms. Prumiense saee. !°111. Cod.
Parisin. 9448. F. -- Trop. ms. Eporediense saee. 11. in. Cod. Capit.
Eporedien. 60. G.
Vorsteheuder Tropus ist eine Interpolation nicht des ,,Regnum tuum",
sondern des Hexameters ,Rex regum, cuius constat sine tempore
regnum", der in verschiedenen Gloriatropen sich findet, und als solcher
ohne Tropierunz in den Codd. Parisin. 13252, Clin. 14322, Meten. 452 u. a.
vorkommt. In E und G geht dieser Hexameter complet dem Tropus voraus,
in den anderen Quelien ist er, und mit Recht, in der vorgelegten Weise
zerteiit. -- 1 a, constant C D F, al»er ha F ara Rande korrigiert zn constat. --
1 b, Ret,mans G. -- Dieser Vers I b entspricht genau dem sonst gebrguehlicheu
Anfang ,,Regnum tuum solidum". -- 2a, 1 Caelica et G. -- 2b fehlt
A E G. -- 3a und 3b umgestelit A. -- Schhffs hier der Gloriatext ,Cure
sancto spiritn".
242. Prosula .Regn,,m tuum solidum permanebit".
2a. Permanebit indivisum,
inconcussum,
sine fine perenne.
2b. Te adorant et collaudant
simul omnes
virtutes angelicae ;
3. Et nos supplices
collaudamus tuum nomen.
4. Quod permanebit in aeterm«m.
Trop. ms. Nona»tulense saee. 11. in. Cod. Roman. Vitt. Emma. 1343
(Sessor. 62). A. -- Trop. ms. l onantulense saec. 11. Cod. Roman. Casanaten.
1741 .C IV 2). B. -- Trop. ms. Pistoriense saee. / u. Cod. Capit. Pistorieu.
' 0. C. -- 4 Qui A C.
243. Prosula .,Trinitatis s«b. tantiae".
1. Re,.mum tuum solidum
2a. Trinitatis substantiae
manentem regnum
tuum, Christe, credimus,
2 b. Quae cultu celeberrimo
veneratur in
unitatis gloria.
qa. Fidelibus ergo tuis
3b. Perpetim tribue gloriam,
4. Quae sine fine manet et
permanebit in aeternum.
Trop. ms. Eporediense saee. 11. in. Cod. Capit. Eporedien. 60. A. --
,,p. ms. Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 1 . B. 1 Regnum
tuum permanet B. -- 2a, 2 semper mmaentem A B. -- 2b, 1 Qui B. --
2b, 2 in fehlt B.
244.
2a. Perseverans indefessum
qa. Aequus honor, par potestas
et gloria.
virtus et imperium
Trop. ms. Ca inen e {?} saec. 11. ex.
der Strophen auf u {vgl. Nr. 235).
Prosula ..Regnum tuum solidum perseverans".
1. [Link] tuu» soli&cm,
2 b. Regnum in perpetuum.
3 b. Patri, nato, sancto simui
spiritui
manebit in aeternulll.
Cod. Vatic. Urbin. 602. -- Auslaut
245. l'rosula ..,%dent«m in snpernae".
1 a. Sedentem in supernae
maiestatis arce
2a. Cum illis
unde iginti quinque :
3a. Plena sunt
omnia gioriae tuae";
4a. ,;ui sine
uila sunt labe,
lb. Adorant humillime
proclamantes ad te,
2 b. ,Sanctus, Sanctus,
Sauctus Sabaoth, rex;
3b. Arque cure
innocentissimo grege.
4 b. Dicentes
excelsa voce :
5. Laus tibi sit, Domine
tex aeternae gloriae.
Grad. ms. ,'5_'. Theoderiei Remensis saec. 12. Cod. Remen. 169
A. -- Prosar. ms. 8. Theoderici Remensis saec. 15. Cod. Remen. 179 (2041.
B. -- Grad. ms. Cameracense saec. 12. Cod. Cameracen. 62 ff;ll, add. saec.
13. C. -- Collectan. ms. Bell,vaeense saec. 13. L'od. Loudinen. Egert. °-615.
D. -- Miss. ms. S. I,hannis Ambianensi. saec. 15. Cod. Amhianen.
E. -- Miss. ms. Catalaunense saec. 15. Cod. Parisin. 840. F. -- Grad. ms.
Aquicinctense saec. lfi. Cod. Duacen. 1 4. G. -- Brev. ms. Redonense saec.
15. Cod. Varie. Ott«,bon. 54:;. H. -- Procession. ms.. arisburiense saêc. 15.
Cod. Vatic. Ottobon. 308. I.- Aufserdem in vielen gedruckten Missalien
Frankreichs, verzeichnet bei Chevalier, Reperl Hvmnol. Nr. 1 776. -- la, 1
Sedens H. -- 3a, 2 gloria tua A B lgegen die'Assonalm auf e). -- b, 2
rege H. -- 4b, 1 Clamantes E F H. -- 5, 1 Gloria tibi sit Christe D. -- Ara
Schlufs fii t F noch bei: Qui regnat sine fine I in aeternum cure patre. -- Es
folgt der Gloriatext: Cure sancto spiritu. -- Der Tropus rand auch
equenz Verwendung; ais solche wurde er publiziert aus A B und G in den Anal.
Hymn. X, Nr. 68, und von Weale-Misset nur aus dem gedruckten Missale
von Nantes [imp. Venetiis 14821 in den Anal. Liturg. I, Nr. 359. -- Der
urspriinglie]ae Charakter des Rega um-Tropus ist in vorstehe der Dichttmg
stark verwiseht; sie hat mit demselben fast nur dieses gemeinsam, dafs
sie als eine Erweiterung in das Gloria eingesehoben ist uud zwar zwischen
die Sehlufsworte .,Iesu Christe" und num saneto spiritu". Dasselbe
gilt von den 2 Hexametern, welche in den Ausgaben des Missale Ambianense
vom Jahre 1487 und 1529 an der gleichen telle des Gloria eingef'dgt sind
und welche lauten:
lesu (Vtriste,
Carne et mente simul hominem quem credimus esse
Et hominem verumque Deum Christum veneramur
Cure sa cto spiritu in gloria Dei patris.
246. Paraphrasis super :,Gloria in exc«lsis".
1 a. Gloria in excelsis 1)eo,
Redemptori meo,
Galilaeo,
Sidereo
Binae maiestatis.
lb.
Et in t,'rr,« pax ho» inibus
:Non lamen omnibus;
Ergo quibus ?
Fidelibus
Bonae voluntatis.
2a. l-linc amor, inde tremor; 2b. Inter utrumque premor.
3 a. Alleluia ; expositum
Laudate invisibilem
3b. Patrem, filium, spiri*.um,
Magnum, rufumet humilem !
4a. Christe, nostrum electrum,
Tu lyrae nostrae plectrum
Angelicis adapta ;
4b.
Formam nostram rcforma.
Nos angelis conforma
Çaptivitate capta.
5 a. Ergo sit gloria
Patri et filio,
5b. Et sit laus tertia
Flamini terfio ;
6a. Patri potentia,
Nato scientia,
Flamini bonitas ;
6 b. Trina est gratia,
Una essentia.
Aequalis deitas.
Cant. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. Pl. 29. 1. A.
(_';4lit. ms. Toletanum saec. 13. Cod. Matriten. Tolet. 33--23. B. -- Vgl.
Milchsack I, l ». 171; daselbst 1 a, 4 sq. der sinnlose Text: Fide reo, I Bone
maiestatis. -- Selbstredend ist vorstehende Dichtung kein Tropus; weil frit
dieselbe sich kein geeigneter Platz rand, aufser etwa bel den Cantionen,
wurde sie als Paraphrase des Gloria den Tropen zum Gloria angehiingt.
III.
TROPI AD SANCTUS.
-- 3[)4
Moissiacense saec. 11. Cod. Parisin. lgouv, acq. 1 71. I. l 2, 10 fehlt I. --
2, 4 proclamat F; in excelsis fehlt B--I (leicht konnte ,,in excelsis" als
. anctustext aufgefafst werden und so aus dem Tropentext schwinden). --
tr. 1 und 2 hahen in der Melodie keinen Parallelismu.% wohl aber ira Tëxt,
der zugleich einen gewissen Rhythmus zeigt.
1. Gloriosa
dies adest, qua surrexit
praepotens ex mortuis;
omnes dicite, eia:
Sa»,:lus.
249. Sain'tus .,(Horiosa dies adest".
In Resurrectione Domini.
2. Idem Deus
conditor hominum factus
est redemptor die istal
laudem dicite, eia:
Samtus.
3. Iam ,,Gloria
in excelsis"
cantant sancta agmina;
hymnum dicite, eia
S, maus.
Trop. ms. Martialense saee. 10. Cod Parisin. 1084. A. Trop. ms.
Martialense saee. 10. ex. Cod. Parisin. 111 . B. Trop. ms. Martialense
aee. 11. Cod. Parisin. 1137. C. Trop. S. Aredii Lemovieensis saee. 11.
('od. Parisin. 903. D. Trop. ms. Moissiacense saec. Il. Cod. Pafisia.
Nonv. acq. 1 71. E. -- 1, 2 quia surrexit B. -- 3, 1 Nain E.
2.50. Sanctus ,,Clemens verbi sator".
1. ,b'anctus* Clemens verbi sator, qui libras omnia palmo;
2. S,m,tus* Clemens verbigena, lumen de luce coaequa ;
3. San, t«s* Clemens purgator hominum, paraclite, piator.
Trop. ms S. Aredii [Link] saee. 11. Cod. Parisin. 903. A. --
Trop. ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. ira Cod. Parisin. 1120. add.
saee. ri/12. ]3. -- Trop. ms. Nivernense saee. ll. C,,d. Parisin. 9449. C. --
Trop. ms. Nivernense saee. 12. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 1235. D. -- Trop.
ms. Cameracense saec. 11. Cod. Cmueracen. 79 {75). E. -- Grad. ms. Cameracense
saee. 12. Cod. Cameracen. 61 60). F. -- Grad. ms. Cameracense saec. 12.
Cod. Cameracen. 62 (61). f;. -- Trop. ms. Narb«mense saec. 12. Cod. Parisin.
778. H. -- Trop. ms. 8. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10505. I.
Trop. ms. Anglicum[?) saec. t / .*. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. K. --
Trop. ms. . AIbani saee. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. L. -- Trop.
ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. M.
Trop. ms. Arnoldi Aquisgranensis saec. 13. in. Cod. Capit. Aquisgranen.
XII. N. Tre, p. ms. Pragen. e saec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. O. --
'l'r0»p. ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod Capit. Pragen. P 9. P.
Trop. ms. Aemiliani Cucullati saec. ll. Cod. Acad. lïeg. Matriten. 51.
(2. -- Trop. ms. Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. l 'ouv, acq. 495. lï. -- 1
Ch.,nens l)eus (Dei H pater I L M; verbi factor N. -- 2 Clemens Dei fili
I L M: Ince coaequans A B G P R. -- 3 Clemens crealor spiritus paraclite
I L M; purgator omnium B 11 R, purgator eriminum Q; paraelite piaton A,
piathon B. -- Die L .sarten v,m I L M verraten wiederum die Retouche
aa. Saint-Evroult.
-- 305
251. Sanctus .Ingenilus genilor «.
1. Sanctus*» Ingenitus, genitor, caelesti voce fateris,
2. Sanctus*, Filias, aeterno geuitori rite eoaevas,
3. ,Sanctus Dominus* Spiritus, almittuus geniti genitoris et unus :
I)eus 8ab«oth.
Trop. ms. Wintoniense saee. 10. ex. Cod. «}x,,nien. Bodl. 775. A.-
Trop. ms. Wintoniense saee. 11. Uod. [2olieg. Corp. Christi (.'antabrigion.
473. B. -- Trop. ms. Anglicuml?) saee, IIh .. Cod. Londinen. Reg. 8 (' XIII.
C. -- Trop. ms. Prumiense sae¢. l°/t . Cod. Parisiu. 9448. D. -- Trop. ms.
Epternacense saec. 12. Cod. Parisin. 10.510. E. -- 2 aeternus genitoris C.
252. Sanctus ..0mnip0te s [Link] «.
S« ctus, Sa t«tus. San,t-us, Dominus Deus , «baoth,
1. Omnipoteus, nostris tua da medicamiua morbis.
Pleni su» cael terre gloria h a.
2. Cndiior insignis, nain verbo cuncia creasti.
Hosanno qui vo it in nomine I omini,
3. Passim salvificet, cui nos modo psallimus omnes:
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. Anglicum{?) saec. ,' . Cod. Londinen. Reff. C XIII. A.
Trop. ms. 8. Ebrulphi saec. 12. t'od. Parisin. 1050& B. 3 2 Pasim. A.
253. Sanctus .,[Link] pater".
1. Sanctus* Principium, pater omnipotens, ante omnia saecla;
2. San,tus* Filius ac verbum, Christus, de virgine natus;
3. San,'tus* A patre procedens, spiritus, natoque perennis.
Trop. ms. Bononiense(?) saec. 11. çd. Roman. Angeiic. 123 (B III 18).
254. Sanctus .,çordibus in linguis".
In Pentecosten.
1. Sanctus* Cordibus in linguis indoctorum datus ignis;
2. Sanctus* lllustrans digne duodenos linguis in igne;
3. Sanctus* Spiritus a patte procedens a genitoque.
Trop. ms. Pragense saec. 1.3. Uod. Capit. Pragrn. Cire. 4. A. Prosar
ms. Arnesti Pragensis anni l: 60. Cod. Capit. Pragen. P 9. 15. 2, 2
duodenos ignis in linguis. A. -- Hexameter mit Binnenreim.
255. Sanctus ,Perpelaae pacis".
1. Satwtus*, Perpetuae pacis forts et pietatis origo,
2. Sa wtus*, Spes quoque lapsorum pius ac renovator eot'um,
. at cttt$*, Factor cuuctorum conservatorque bonorum.
Trop. ms. Praedicatorum (Gallicun0 saec. 18. Cod. Sang'Mien. 388. A.
Sequent. ms. Brauderianura armi 1.$0"/. Cod..San a|len. 54fi. B.
.Blume, Tropi Graduales. I. 20
ms. Parisien. e (?Remense) saec. 13. Cod. Commun. Assi. ien. 69-5. D. --
Trop. ms. Praedicatorum IGallicum) saec. 13. Cod. San allen. 3 3. E. (nur
Incipit). -- Trop ms. Pragcnse saec. I:L Cod. Capit. Pvagen. Cire. 4. F.-
Prosar. ms. Arnesti Pragensis anni 1. 61 . C,d. Capit. Pragen. P 9. G.
2.59. Sanctus ,,¥erus et aeteruus%
1. Stm,tus*, Yerus et aeternus Deus et super omne supremus;
2. Sa ct «s*, Per quem salvatur velut orbis et omne creatur;
3. ,ç«« rtus* Spiritus amborum, pax, splendor amorque deorum;
Dominus Deus ,çaba,,th -- in excelsis,
4. Cuius maiestas fuit et erit atque potestas.
Trop. ms. Longoretense saec. 1 °. Cod. Parisin. 10511. -- Binnenreim
in allen tlexametern. Es folgt: , Benedictus qui etc ".
260. Sanctus ,,Te euneti laudant".
1. mzctus*. Te cuncti laudant nec deficienter adorant;
2. Sanctus*, Hymnum psallentes tibi plaudunt glorificantes;
3. Sa trh s*, Vulnera tu cura, tu crimina nostra relaxa,
Domim«s Deus Nabaoth -- i excelsis,
4. Cui servire decel, quisquis veniam sibi poscet.
Collect. ms. Martialense saec. 1 °. Cod. Parisin. 3719.- Es folgt:
.enedictus qui etc". -- Binnenreim in allen Hexametern.
261. Sanctus .,0mnia qui libras%
1. Sa ch«s*, Omnia qui libras, diadcmata caelica vibras,
2. Sa ct «s*, Tu vergis caetum, tu formidabile telum,
3. Sa ctus*, Tu quafis arce partis, timor infernalibus atris,
Dominus Deus Sabaoth in cxcels s,
4. ] lortales sacro trahis ad tua regna lavacro.
Trop. ms. Martialense saee. 12. Cod. Parisin. 3719. A. -- Trop. ms.
Praedicaiorum |Gallicum} saec. 1 . Cod. angallen. 3153, B. -- .3 inferualidus
-- 4 sacro crai ad A, trahii B -- Es fi»lgt ,Benedietus qui venit".
262. Sanctus .Rex «lui cuucta regis".
1. Sanctus* Rex, «lui cuucta regis iusto moderamine legis
2. Sanct«s*, Qui caelo diras, quos eligis Israelitas,
3. Sanctus*. Ad nutum cuius rota mundi volvitur huius,
Domim«s Deus 11enedictus, qui venir in o» ine Domini
4. Ad nos et rursum redions vehit agmina sursum;
Hosam a n excelsis.
Trop. ms. Sangallvnae saec. 10. Cod. Sangallen. 78. add. saee. 13. A. --
Trop. ms. Praedicatarum {Gal|icum} saec. 13. Cod.. « ugallen. 383. B. --
Binnenreim in allen Hexametern. -- 4 steht vor .Benedictus qui v."
wodurch jeder Sinn zer. tSrt wird.
20 *
-- 308 --
263. Sanclan .,Cuncta Deus geni]or".
1. Sanctus* Cncta. Deus genitor, f»rmans eademque gubernans;
2. ,b'a ctus* Nate Dei, redimens hominem de faute draconis;
3. Sandus* Sanclificans et corda replens pin, pirilus alme;
D,,»d» us Deus ,b'aba,th H, sa » m in excelsis.
4. Audi x ota precum, pia maiestas, famulormn.
I enedictus, qui venait in omine Domini; Hosa a in exce .
Trop. ms. Pragense saee. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. A.- Prose.
ms. Arnesti Pragensi anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. B.
26-1. Sanctus ,,SallctOrllm slimmus".
1. ,ç« ctus* Sanctorum summ s, princeps sine principe soins;
2. Sanctus* Ingenifi gcnitns, de solo principe soins;
3. ,','anctus* Sl»iritus aeternns, parti natoque connexus;
Dominus Deus Sabaoth in excelsis.
4. Christe, rex regain, pax vera salusque piornm.
Trop. ms. l'ragense saec. 17,. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. Binnen-
reim aller 1-1exameter auf !1. -- Es fol ,,'t: »Benedictus qui a usw.
265. Sanctus .,Sit tihi summe Dens".
1. ,' a (.tus*; Sit tibi, -umme Deus, laus et benedictio, virtus;
2. Sa ctus*, Deitas. lux lucis et fons [omnis] bonitatis;
8. Sa ctus*, Existons solio, [flamen] Deus, in sempiterno;
Domim«s Dcus ,';abaoth -- in excelsis.
4. Quem colimus sanctum trinum venerantcr et unum.
Trop. ms. Glastoniense t,? Cantuariense) aaec. 1 l. ex. Cod. Londinen. Calig.
A. XIV. -- 3 in solio Deus sempiterno; offenbar verderbter ] exameter,
wie auch ira weiten Hexameter .'2 ilben fehlen ; ira 8chlufsworte ,sempiterno"
bleibt noch eiu metrischer Fehler. Binuenreim in allen Hexametern. Es
fo]gt: .Benedietus qt i" u»w.
266. an¢lus .,Qui Deu. es vere".
1. b'anctus*, ( ui Deas es vere, quem gloria summa videre ;
2. Sanctus*, Mens partis et verbmn propter carnem caro factam
8. ,' a,«.tus*. A dominante throno manans septemplici dono;
Do»im«s Do s ,çaba,th --" in excelsis.
4. l'aire Deo geni us sine rempote, sed sine marre,
¥irgine marre satt s sub tempore sed ine p»tre,
:Benedictus -- Hosan ,a in excclsis.
Trop. ms. Martialense saee. (11 et) 12. Cod. Parisin. 1139. A.- Trop.
ms. S. Martini Lemovicensis saec. 11. in. Cod. Parisin. 1120. add. saec. 12.
B. -- Trop. ms. . Leonardi Lemovieensis saec. 13. in. Cod. Parisin. 10. 6.
-- 314 --
t leni sunt caeli et terra gloria tua,
5. Qui irtute lua regis omnia, cernis et imples.
Itvsan m in excelsis,
6. Hoc tibi passuro solvebat vox puerilis.
Be«edictus. qui venait i «,mine Domini
ï. Humanum redimere genus;
Hosa na.
8, Quem benedicit ovans concenlus caelitus omnis
fl excelsis.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. ('od. Parisin. 77,n. add. saee. 13. --
In 1--3 gehSrt das ,Sanctus" zum Hexameter.
282. Sanctus ..Princil,ium sine l,rinripio sine".
1. Sa«ctus*, Principium sine principio, sine principe princeps;
2. Sa wtus*, Principium de principio, de principe princeps;
3. Sa tctus*, Principio primus sed non sine principe princeps;
4. Dorninus De s S«b«oth. 6.
In patre aeternitas
in unigenito aequalitas,
amborum spiritus est caritas,
trium est una deitas.
5. Ple i su t -- gloria tua ; 7.
Non aecidentibus
constat diversitas,
raira pluralitas;
in personis proprietas
et in usia unilas.
Sic theologica veritas
res eonlemplatur habitas.
8. In excelsis.
Trop. ms. Sangallense saee. 10.
7, 5 genitus.
Hosan«a in excdsis.
Benedictus
Mariae filius,
qui venit in «omine Domini.
Hosanna I
Est geniti
pater ingenitus,
nec genitor nec
ingenitus
a patre filius.
Hosanna, superna
te decet laus aeterna
Cod. sangallen. 37 . add. saec. 13. --
2S3. Sanctus ,,Princi|dum verum".
1. Sanctus*, Princil)ium verum, dictans primordia rerum,
2. Sanctus*, Prorsus in usia Deus idem, nata sophia,
3. Sanctus*, Spiritus, amborum concordia, spes miserorum,
I)ominus I)eus ,qab«wfh ;
4. 0 deitas cleme , sis nobis noxia demens.
Pleni sunt caeli a terra gloria tua.
5. Omnia testantur et regem te venerantur.
Hosanna in excelsis. Benedi(.t «s
315 --
6. Filius a patre genitus, de virgine matre
Qui venir
7. ])Iorte relaxare propria lus mortis amarae,
In nomine I)omi i.
8. Suscipiens, quae vis, nos omnibus exime naevis,
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. angallense saec. 10. Cod. Sangallen. 37, . add. saec. 13. A. --
Trop. ms. anga[[ense saec. (11. et} 13. Cod. Sanga[[en. 382. B. -- 4 fehlt
A. -- Binnenreim in allen Hexametern.
2S4. Sain'tus in aeternis.
1. Sanctus in aeternis regnans, pater, inclue supernis
Summaque natura naturans summa datura
Maximaque, remis pêrsonis omnia cernis,
Res sine factura generans, sine qua genitura.
2. Sa ctus et aêqualis, geni us, qui cure paire talis
Abs defecmra patris expies omnia iura,
Qui personali distans patre proprietate
Et integrali constans es idem deitate.
3. Sa dus et una quoque procedens res ab utroque,
Quae par gignenti, similis substantia pura,
Par quoque nascenti constas, amor et pia cura,
Munus et amborum, lar tio, pignus ame)tutu.
4. Tu Sabaotb, 1)o» inus, caêlorum rex quoque dignus.
Tu terrenorum, tu gloria plena polorum,
¥ivis in excelsis, qui sine tempore celsis.
5. ttosanna, dignos tecum regnare benignos
Fac tibi cure sanctis regni solio dominantis.
6. 0 benedicte, venis I)omi qui nomi e plênis,
Subtrahe nos poenis, Hosa» a; sêmpêr amoenis
Ex«elsis digne saiva nos, Christe, benigne.
Colleeta,1. ms. incert, origin, anni 1416. Cod. Taurinen. J II 9. -- 1, 1
regnans paternique. -- 3, 3 canta amor. -- 6, 1 Domini fehlt. Die
Hexameter haben Binnenreim, wobei zug[eich 1, 1 mit 1, 3 und 1, 2 mit
1, 4 und 6, 1 mit 6, 2 am , chlusse reimt; in der MiRe nach der l:Iaupt-
z isur unà ara 8chlusse reimen die Hexameterpaare 2. 3 und 4; 3, 2 und 3;
6, I tmà 2. -- Zu àiesem Tropus ist in der ttandschrift vermerkt ,Tenor",
zum gleich foigenden ,,Contratenor"; beide sind allerdings gleich gebaut
und bestehen aus gleich vielen (20 Hexametern.
285. Sanelns et inge itus.
1. anctus et ingenilus pater alque carens genimra,
Sa»wtus et ac genitus, palri par glori pura
317 --
Trop. ms. Emmeramense saec. ll,lU. Chn. Monacen. 14083. add. saec.
12. N. -- Trop. ms. Epternacense . aec. 12. Cod. Parisin. 10510. . --
Trop. ms. Ottoburm,um saec. 12. Cim. Moacen. 27 1 0. I'.- Trop. ms.
angallense saec. 10. Cod. 8angallen. 378; add. bis: fol. 27. saec. 13.
ibl. :58. saec. l /l . Q e. __ Trop. ms. Pragense saec. 13. Cod. Capit. Pragen.
Cire. 4. R. -- Prosar. ms. Arnesti Prag nsis anni 136iL Cod. Capit. Pragen.
P 9. S. -- Grad. ms. Arnoldi Aquisgraneusis saec. lô. in. Cod. Capit. Aquis-
granen. XII. T.
Trop. ms. L'asinense(?) saec. 11. ex. L'od. Vatican. Urb. 602. U.-
Trop. ms. Pistoriense saec. IU 2. Cod. Capit. Pist«ri n. ï0. X. -- Trop. ms.
Eporediense saec. 11. iu. Cod. Capit. Eporedien. {50. add. saec. 13. Y.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. Z.
Trop. ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 D IV. a. Trop.
ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. b. --Trop. ms.
Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495. ¢.
la, 1 lumine c. -- la, 2 regis G, regit P, reges c; cuncta fovens D
I S. -- la, 2 fehlt K. lb, 2 par illi A, perenni D IKMP st. -- le, 1
sq. cuncta bona c. -- lc, 2 cuncta nutrit l', regit l, lacis K b. --
deitas patris servorum c; laudem H a. -- L und Q fiigen am Schlufs
noch bel :
Cui dulci iubilo sanctorum concinat ordo.
Nach dem ersten Hosanna ist in I eingeschoben der Hosannatropus l' l ebs
tibi mente pia" (s. Appendix).
. 7. Sa»crus ,,Sa etorum exsultati»".
1. Sanctus,
Sanctorum exsultatio;
Sanctorum benedicto ;
3.
Sanctorum consolatio ;
4. Dominus Deus [Link],
Quem decet |aus, salns et honor.
Pleni suit caeli Hosa n« in excelsis,
5. Cui dulci iubilo sanctorum concinit ordo.
Trop. ms. Cameracense saec. 11. Cod. Cameracen. 79 (7 3). A. -- Grad.
ms. Cameracense saec. 1-'2. Cod. Cameracen. 61 160). B. --Grad. ms.
Cameracense aec. 12. Cod. Cameracen. 62 (61). C. -- Trop. ms. 8. Ebrulphi
saec. 12. Cod. Paris(n. 10508. D. -- Pros. ms. Parisiense ? Remense) saec.
13. Cod. Commun. Assis(en. 695. E. -- Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod.
Londinen. Reg: 2 B IV. F. Trop. ms. Vigornieuse saec. 13. Cod. Cap(t.
Vigornien. 160. G. -- Miss. ms. 8arisbul'iense (? Londinense) saec. 13. ex.
Cod. Paris(n. Arsen. 135. H. -- Trop. ms. Praedicatorum (Gallicum) saec. 13.
Cod. Sangallen. 3 3. I. -- Grad. ms. anhippolytauum saee. 12. Cod. Vindo-
bonen. 1_ 21. K. -- 4, 2 laus et omnis D; laus virtus et honor A--C. -- 5
t2uem I; Cul soli iubilo A--C. Cul (st in diesem Hexameter als eine Silbe
zu lesen. -- Es folgt der Sanctustext: ,Bcnedietus qui etc."
-- 318 --
Sanctus .In mortalis et refus".
1. Sa ctus, S, nctus
Sanctus Dominus Deus,
immortalis et verus,
pius et severus,
trinus atque unus;
8. Pleni sunt -- in excelsis,
custos atque
defensor aeterne rex.
2. Sabaoth,
qui regis
alta polorum,
gubernas
machinas sous.
4. t¢enedictus -- Hosanna
indefessas
voces nostras exaudi
5. In excelsis.
Trop. ms. Aretinum{?) saee. 11. Cod. Roman. Vallieel. C 52. A. --
Trop. ms. Ravennatense saec. i r_'. Cod. Capit. Mutinen. O I 7. ]3. -- Trop.
ms. Ravennatense saec. 12. Cod. Capit. Patavin. A 47. C -- Trop. ms.
Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 2-5. D. -- 1, 4 fehlt A--
('. -- 2, 3 alta caelorum D -- 2, 5 machina A B D. -- Str. 3 fehlt C. --
4, 2 indefessis B, indef ssa A. -- 4, 3 nostra exaudias A.
2 9. Sanctus ..Ex quo sunt omnia".
1. Sanctus ex quo sunt omnia, 2. Sanctus, per quem sunt omnia,
, .' ,' 'an«tus, in quo sunt omnia,"
Dominus. Deus Sab,,,th,
Tibi gloria
it in aecula.
4. Pleni su t caeli et terra gloria tua; Hosanna in excelsis,
Cui sit perpetuo laus, decus, omnis honor.
Trop. ms. S. Alhani saee. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. A.-
Collectan. ms. Martialense saec. 12. Ç,Jd. Parisin. 3719. B. -- 3, 4 sit fehlt
A. --In B fi,lgt der [Link] .Caelum terra pontns (Appendix).
290. Sanclus a quo sunt omnia.
1. Sanctus, a quo unt omnia, 2. Sa ctus. in quo suut omnia,
Cuius omnipotentia Cuius sapientia
Potest impossihilia. Prope videt humilia.
3. Snctus, per quem sunt omnia,
Cuius providentia
Reeta dat consilia.
Trop. m . Sec«,viense anni 1345. Cod. Graecen. 756. -- Cfr. Danko. Vet.
Hymnarium. Eccl. Hungariae. {Budapest 1 93) p. 315. -- Das Ganze scheint
cine Erweiterung de Tropus ,Sanctus ex quo sunt omnia u zu sein.
-- 319 --
291. Sanctus ex quo om ia.
1. ,S«n,tus, ex quo omnia; 2. Sanctus. per quem omnia,
3. S«nctus in quo omnia,
Dontin ¢s Deus - glori,¢ h a.
4. Mundi plasmator, salvator, sanctiticator.
5. Hosanna in excelsis, 6. Benedictus,
David ex stirpe genitus Cui proles Hebraica
Summi patris mfigenitus. Canens venir obviam,
8. ¢d «i. venir in nom ne l)omini,
Cui caelicus ordo
Canit s.;ne termino.
Trop. ms. Pragense saec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. A. -- Prosar.
ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. B. -- Vgl.
Sanctus ex quo sunt omnia", und ,,Sanctus a quo sunt omnia.
292. Sanctu. .[Link] e eli".
1. Reetor caeli immorttdis, 2. Deus pacis et amator,
l os conserva, lux solaris, Verae legis indagator,
ui es ereator Aegris medelam
rerum et initium, couler et so|acium.
3. Deus, qui es summum bonum,
Nobis eonfer vitae donum
Precantibus
spiritnm paraelitum.
Trop. ms. Praedieatorum {Gallieum) saee. 13. Cod. angallen. 383.
A !. __ Trop. ms. Sangallense saee. (11 et) 13. Cod. Sangallen. 3 2. A . --
Cantion. ms. Seeoviense anni 1: 4-5. Cod. Graeeen. 7-5 5. B. -- Grad. ms.
Mosburgense anni 1:I60. Cod. Uttiv. Monaeen. 1-56. F, I. C.- Cant. ms.
Engelbergense anni 1: 72. Cod. Engelbergen. 314. D. -- Prosar. ms. Erfor-
diense saee. t ]t . Cod. Car,»lsruhan. Pro 16. E. -- Grad. ms. Strigoniense
saee. 15. Cod. Capit. 8trigonien. Mss. I 3. F. -- Pros. et Trop. ms. Pragense
saee. 15. Cod. Mus. Bohem. XIII E . G. -- Cant ms. Vissegradense saee.
15. Cod. Capit. Vissegraden. V t'e. ç, H.- C, dlect, ms. Altahense saec.
15. Clin. Monacen. 590 5. I. -- Colleet. ms. ineert, origin, saee. 15. Cod.
Londinen. Add. 27630. K. -- Trop. ms. angallense saee. 10. Cod. Sangallen.
378- add. saee. 1.5. L. equent. ms. Br:mderi 8angallensis anni 1507.
Cod. Sangallen. b46. M.
1, 1 Rex eaeli M. -- 1, 2 lux lunaris D. -- Str. 2 und 3 umgestellt
F. -- 2, 1 et fehlt L: paeis adamator H. -- 2, 2 Novae legis C. 2, 4
eonfert A i . -- 3, 1 Pater qui A B D K L: ui es pater s. L. -- 3, 3
Petentibus C; Nobisque dona (statt ,,l'recautibus"} E G. -- , 4 spirituum
H; eonfert et solacium (statt ,spiritmn paraclitum") A e L. -- Vor jeder
Strophe steht ., anctns". -- In A ! E G ist dieser Tre»pus mit jenem ,O
quam dt lciter" zu einem verbunden.
321 --
29.5. Sanctus pater canera creans.
1. S(tnctlt$ pater cuncta creans,
2. Sa lctus filius vivificans, 8. Sanctus spiritus sanctificans.
4. Dominvs !)eus gloria tua,
Una divinitas,
aequalis gloria.
5. tlosanna in excelsis,
Cuius sunt omnia,
caelum atque terra.
aer et maria.
Grad. ms. 8ecoviense saec. 1 .
ms. 8anhippolytanum saee. 12.
B. -- 5, B eaelum et terra.
6. Benedictus nomine 1)omini,
Audi precamina
plebis humillima.
Hosanna in excelsis.
Cod. Vindobonen. 13314. A. -- Grad.
Cod. Vindobonen. 1821. B. -- btr. 5 fehlt
296. Sanctns .Dens pater".
1. S(mctus
Deus pater,
rerum sator omnimn;
3. Sanctus
genitoris
arque prolis spiritus,
l)ominus l')eus in cxcelsis.
2. Nandus
patris natus,
incarnatus pro nobis;
4. Benedictus
Dei natus,
mundum salvans per crucem,
Qui centi in nomi e Domini ;
5. Plebs hebraea cui promebat carmiua dicens:
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. Pragense saec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. -- 4 nach
rper crucem" folgt unmittelbar ..mundo natus hodie", offenbar eine Ruhrik,
dais aufWeihnachten letzteres statt ,mundum salvans per crucem" einzufii.g'en se
l
297. Sanetns »donai athanatos".
1. S«nctus 2. Sanctvs
Adonai, athanatos Alpha et 0mega, Deus
kyrios et homo;
. Sandus,
Virtus principalis,
Pater aeternalis,
Deitas, humanitas
Bênignitas, sanctitas ;
B]u ne, Tr pi Gradua, leg. I.
21
-- 322 --
Dominus JDeus Sabaoth -- gloria tua; Hosanna in excelsis.
4. 0 Deus pater, ' ,,
l Iitte rotera in Sion,
Qui descendit ab Hermon
In piseinam Hesebon.
Trop. ms. Pragense saee. 13. Cod. Capit. l ragen. Cire. 4. A. -- Grad.
ms. Amesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. B. -- 2, 2 et
«)mega fehlt A B. -- 4, 1 pater bon A.
298. Sanctus ,Deus rcrum principium".
1. Sanctus 2. Sanctus
Dêus, rerum principium Deus, in te sperantium
lgullum habens initium; Virtus atque refugium ;
3. Sanctus
Dêus, vera dileetio
blaestorum eonsolatio ;
Dominus Deus Sabaoth -- Hosanna,
4. Deus, fortitudo laborantium
Exaudi preees ad te elamantium;
In excelsis; enedi us qui venir
5. Deus fortis,
Emundans erimina sordis
fl nomine Domi i
Nostri cordis.
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. Pr ense saec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. A. Trop.
ms. A ti Pr ensis anni 1360. Cod. Capit. Prag . P 9. B.- S . 4
sqq. fehlen B. -- 5, 2 Emunda A.
299. Sanctus Summe l ater ingenite".
1. Sanctus,
Summe pater ingenite 7
Cuius maiestas
Arque potestas
In aeternum manet
interminabiliter.
8. Sanctus,
Spiritus amborum,
2. Sanctus,
Patris unigenite.
Cuius ad imperium
Tulisti crucis improperium
Pro nobis factus homo
ineffabiliter.
Cuius obumbrante gratia
l iater edidit virgo Maria
Filium, quem laudantes
cure angelis dicamus:
-- 324 --
3. t le i sunt cacli et terra gloria tu,c,
|ustos reples gloria
et virtutum flore,
Hosanna in excelsis,
In allis vivificans,
nmndans sacro fore.
4. Benedictus, qui venir in no»fine Domini ;
No nen super omne nomen
Iesus in laelitia,
Hosanna,
Omnibus salulis omen,
Salus, pax et gloria
In ea'eelsis.
Procession. ms. Benedictinum saec. 13. _'od. Vatican. 4750. add. saec.
1:",. ex. 3, 6 mandens. -- 4, 5 salutis nomen. Der 8anctustext zerreifst
allerdings in etwa den Cntext des [Link], aber unverkennbar greift bes«nders
in den . ,tr. :: und 4 der Tropustext auf den je vorhergehenden Vers des
Sanctus zuriick.
302. Sanctus ,,6enit.r ingenitus".
1. Sa ,'tus 2. Sanctus
Genitor ingenitus, Patris nnigeuitus,
3. Sanctus
Maeslorum paraclilus,
4 a. Jmwi us, Deus Sab,oth 4 b. le d su ,t -- gloria tua,
l'unclae mililiae Iduam poli propriae
Caelestis palriae. Narrant excul,iae.
5a. llosanna in excelsis 5 b. ICenedi«tus omine omi d,
Sedibus loritur
perennis gloriae; amoris rabie.
Hosanna in excdsis.
Cntion. ms. Engelberge se anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. 4a,
1 Cuaetae t hlt. 3a, 2 Sedilibus.
303. Sauetus ,,Are nobilis virga".
De lleata Maria V.
1..ça» CtuS ;
Are, nobilis virga Iesse,
Are, auctrix salutis nostrae.
0 5Iaria.
2. Sanctus;
Are, fons misericordiae,
Ave, spes et vita veniae,
0 51aria.
Sanctus ;
Are, regina caelestis curiae.
Nos perduc de bac valle miseriae,
0 Maria.
4. Dominus Deus Saba,,th,
:llve, lux mundi, verbum patris,
lesu, nos salva
oh honorera matris.
5. _Pleni sunt caeli in excelsis ;
Vera hoslia, earo rira,
Fac, ut laetemur
cure virgine dira.
6. Benedidus, qui venit in nomine Domb i,
Integra deitas, refus homo,
Da nos perfrui eaelesti domo.
11osa na in excelsis.
Caution. ms. Engelbergense anui 1372. Cod. Engelbergen. 314. -- 3, ;$
bac fehlt.
304. Sanctus qui prophetizatus.
In Purificatione B. M. V.
1. Sanctus, qui prophetizatus, 2. Sa wtus Deus incarnatus,
3. Sanctus de l laria natus
Et in mundo conversatus
.Nos redemit pretio.
4. Dominus J,eus -- 9loria
q)ui a virgine Maria,
)uae caelorum vere viam
Nobis nunc aperuit.
5. Hosanna in excelsis.
[Link] l lariae natus.
Qui ad templum deportatus
Venit in nomine
6. Hosanna in excelsis.
8equent. ms. Branderi 8angallensis anni 151)7. Cod. 8angallen. 546. --
4, 2 a virgine de Mzria. -- b, 4 et in nomine. Cfr. Ecclesiologist, CXXIV.
Febr. 185 }, p. 56.
305. 8anciens ,,Cernere cupientes".
De novo sacerdote.
1. Cernere cupientes.
ubi Christus tractat Christum,
sacerdos Dei filiunb
2. In manu sacerdotis
verus Deus, verus homo
hodie demoustratur.
3. Regale sacerdotium
psallite ac decantate
sine fine dieentes:
4. Dominus Deus Sabaotb,
Quem caelesti harmonia
Dulcis laudat s}mphonia.
Grad. ms. Altovadense anni 1410. Cod. Altovaden. 42. A. -- 8equent.
ms. Branderi , angallensis anni 1507. Cod. 8angallen. 546. B. -- 2. 1 manu
1,eeeatoris B. -- 3, 10 regale B. -- 3, 2 eanite psallite A; psallite canite
«'itharizate B. -- :: , 3 una voce B. -- 4, 2 eaelestis harmoniae B. -- Vor
jeder der 3 ersten Strophen steht den Context st;;rend: »Sanctus".
306. Sanctns ..Dens pater ('nius iwaesentia ".
1. S«mctu$
Deus pater,
cuius praesentia
Suis bona
ministrat omnia.
Sanctus ;
Deo patri
laudes et filio
Cure spiritu
reddat haec eontio.
2. ,çanctus
Yerbum patris,
perenne gaudium,
5Iundi salus.
vita fidelium.
4. D,,minus D. -- in ex,.elsis.
Benedictus,
cuius sunt omnia,
Caelum, tellus,
aer et maria.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. A. i Trop. ms. S-
Eh -ulphi saec. 12. Cod. Parisin. 1050 . add. saec. h . B.- Trop. ms.
Pa [Link] (?l emen. e) saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 695. C. -- Trop.
inc.. . Albani saee. 12. Cod. Londinen. l eg. 2 B IV. -- Trop. ms. Pragense
aee.. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. E. -- Prosar. ms. Arnesti Pragen is
anni 17,60. Cod. Capit. Pragen. P 9. F. -- 2, 2 sollemni gaudium C. --
Folgt der Sanctustext: Benedictus qui venir etc. -- In A und C folgt
noch der Hc, sanna-Tropus: Quanta quaLis [s. Appendix). -- Cri'. Danko,
1. c., p. 315.
307.
1. Deum patrem
sine principio
lure colit
eius plasmatio.
2. lura patris
amplectens unicus
Carne sumpta
fit gigas mysticus.
Sanctus .Deam patrem sine principi0 «.
3. Flamen sacrum
partis et filii,
Dux et via
veri consilii.
4. Unum numen,
nna potenlia.
Sanclum lumen,
sanetormn gloria.
Cant. ms. Martialense saec. 12. Cod. Parisin. 3719. -- Vor trophe 1,
: , 3 »Sanctus" vor 8tr. 4 ,Dominus Deus Sabaoth".
327 --
30 . Sa Ous ,.Pater i ge ite «.
l. Sanctus,
Pater ingenite,
creator omnium,
Esto propitius
choris canentium
3. Sa wtus,
Assis, paraclite,
fidelibus tuis,
Ut nos illumines,
dura sordes abluis.
Verbum factura caro
qui mortem superas,
Emi(te spiritum,
sicut promiseras.
4. Dominus Deus -- in excelsis ;
Lux indeficiens,
beata trinilas,
Summum vere bonum.
fons, lumen, caritas.
5. JBenedictus -- nomi e Domini;
Praecedant igitur
Hebraei pueri,
Sequantur, iubilent
Fideles ceteri ;
Hosanna in excel is.
Trop. ms. Martialense saee. 12. Cod. Parisin. 3719.
309. .San¢lus pax in caelo".
1 a. Sanctus, 1 b.
Pax in caelo manet semper
cure I)eo et eum
electis eius.
Laudatur trina maiestas
et colilur a
cuncto populo.
2 a. Sanctus, 2 b.
Te benedicunt virtutes
caelorum et tu
gubernas euncta.
Dominus Deus Sabaoth;
Glorificamus personam
divinam, quae in
aeternum manet.
3 a. Pleni sunt caeli gloria tua, 3 b.
Qui sedes in throno divo,
exaudi pt ces
nostras et miserere nobis.
Hos.m a in excelsis
0 tex. qui in caelis regnas,
cure patre unus
in trinitate, succurre nobis.
Trop. ms. Aretinum(?) saec. 11. Cod. Roman. Vallicel. C 52. A. --
Trop. ms. Ravennatense saec. 1],1 . Cod. Capit. Mutinen. O I 7. B. -- Trop.
ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 26. C. -- Grad. ms.
-- 328
incert, origin, anni 1071 (nach Georgius, De Litua . l%man. Pontit: 1731--44:
totn. III, p..52-5). D. -- tr. I a fehlt A B; ist vielleicht spfitere Erweitermag
. --
la, 13 permanet B C. -- lb, 3 a fehlt B.-- 2a, 4 guberna C.-- 2b, 2
Glorificatur D, Glorificantur C; persona C D. -- 2b, ;3 àivina D. àiva C. --
2l,, 4 permanet A 13 D, permanens C. -- 3b, 2 qui caelis regnat 13. qui
caeli regnas. C. 13b, 3 patre vivis A 13 D (Lesefehler?). -- 3b, 4 lu
unitate C succurre et miserere nobis B. -- In 13 ist der Gloriatext anders
verteilt. -- D ffihrt fort: Beneàictus -- Domini, O aime in excclsis.
310. Sanctus ..Sancte ingenite".
De Beata Maria V.
1. S« chcs,
a. Sancte ingenite, b. Sine genetrice
genitor geniti
c. l lariae.
Sancte fili, in gloria
aequalis patri.
b. 0 qualis dignitas sine
patre I lariae
c. I Iatri !
3. Sanctus,
a. Sancte spiritus, amborum b. Sub cuius umbra exsultat
amor suavissimu.=, virgo mater I Iaria.
4. Do»dm«s ] eus -- 91oria tua,
Cuius gloria prae cunctis
blariam gloriticavit.
Benedictus 5Iariae filius,
5. Qui venit i« nomi e Do»dni
A celsa gloria patris
ad humilitatem ancillae
sed reginae matris.
6. Hosamm i excelsis.
Trop. ms. Martialense saec. 11. Cod. Parisila. 11:37. A. -- Trop. lns.
Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778..B. -- Trop. ms. S. Ebrulphi saec.
12. Cotl. I atisin. 10.50 . C. -- Trop. ms. Sammaglorianum aaee. 12.
Parisin. 13252. add. saec. 13. D. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense (?Eemense)
saec. 13. Cod. Commun. Assiaien. 695. E.
GratL ms. ecoviense saec. 12. Cod. Vintlobonela. 13 14. F. Trop.
ms. Ottoburanum saec. 12. in. Clin. Molaacen. 27130. G. -- Trop. ms.
Inticense(?} saec. 12. ex. Cod. Oxonien. Miac. lit. 341. H. -- Miss. m-.
Petri 8alisburgensis saec. 12. Cotl. Petrin. a IX 11. I. (nicht kollationiert).
Trop. ms. Sangallense saec. 10. Cod. Salagallen. -'378. add. saec. 13. K. --
Trop. ms. angallense saec. (11. et) 13. Cod. Sangallen. 382. L.
Trop. ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Lontlinen. Eeg. 2 13 IV. M. --Tr0,p.
ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. 1 -. Miss.
329 --
8arisburiense ('?Lo adineuse) saee. 13. ex. Coà. Parisiu. Arsen. 1:35. O. --
Trop. ms. Anglicum(?} saec. II/i. . Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. add. sa¢e.
13. 19. -- Trop. ms. Mosacense saec. 13. Cod. Oxonien. Mise. lit. 340. ( . --
la, 1 8umme ingenite M. -- le Maria G. -- 2a, 1 filii P. -- 2a, 2 patri.s
A. -- 2b, 1 Aequalis diffnitas A E O P; «) qualitas dignitas D F G K L M. --
2h, 2 patte geniti Mariae G. -- 2c Matris C F. -- ;Sa, 1 8ancre spiritus
-fehlt F. -- 3a, 2 amorque B P. -- 8b, 1 exsulta H. -- 3b, 2 Maria in tre
K L. -- 5, '20 celsa B E H N--t ; bat gar keinen , inn. Gloria- mad
Tropustext bilden hier einen Satz: ..Benedictus, qui venir a celsa gl, ria
patris ad humilitatem etc." 5, 2 patri B. -- 5, 4 marri B. -- Der Text, wie
das vorgelegte Arranffement bekundet, hat sicliflich eine gewisse 8ymmetrie,
die jedoch aus der Melodie und aus der Form, wie die Handschriften den
Text fibermitteln, nicht hervortritt. Die Abteihmg des Textes ist daher . ehr
problematischer Natur.
1. Sanctus, principium
non de principio,
Pater efficiens,
causarum ratio,
Substantialiter
idem cum tilio,
«duod facit unitas
magis, quam unio.
Sanctus principium non de prineipio.
2. Sonttus, ecclesiae
caput et domine,
Ante luciferum
lumen de lamine,
In fine temporum
homo pro homine,
Una substantiae
persoha gemioae.
3. Sanctus couniens patrem et filium,
Amborum spiritus, amor et gaudium,
Deus illuminans corda lïdelium,
Simp]ex et differens per septenarium.
4. I)ominus 1)eus in excelsis,
Qui tribus digitis
pores appendere
Faeta sub numero
mensura, pondere,
Aquas in nubibus,
nubes in aere,
Extrema copulans
anfico foedere.
5. Benedictus -- Hosam«a,
Rex in altissimis,
disponens singula,
Reos salvifica,
fuga pericula,
Lauguores reprime
dissolvens vincula ;
Te benedicimus
hune et in saecu|a
6. In excels s.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 77 . A. -- Collect. ins.
inccrt, origin, saec. 13. Cod. Parisin. 13586. B. -- 2, 7 sq. subsantia personae
A. -- 3, 1 Sanctus quo uniens A.
312. Sanctus ,,. lnndi regnans".
1. Sandus
Mundi regnans [Link] principium
.Net: habiturus unqaam terminum;
-- 33o --
2. Sanctus
A patre non habens initium,
Sed a marre sumens exordium;
3. ,q'andus
Ab utroque manans flamen»
Qui culparum es purgamen,
4. Dominus Deus Sabaoth -- b excdsis.
Tua regnans in gloria
Descendit huc in infima
Sunlmi partis filius,
Quem sic benedicimus:
5. Benedictus, qui venir in nomine Domini,
Servi formam ut sumeret
Servmnque ut redimeret.
Ergo nos patri, nato et flamini
Redempti mente dicamus hilari:
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. Glastoniense (? Cantuariense} saee. 11. ex. (et 12). Cod. Londinen.
Ualig. A XIV. -- Ohne $lel«,die. -- 1, 3 unquam fehlt. -- 3, 2 manens. -- 4. 2
hue fehlt. -- 5, 3 que fehlt. -- 5, 4 nos fehlt. -- Dus erste Sanctus steht
in der Hs. offenbar falsch statt vor dem 1. vor dem 2. Vers der er ten
Str¢,pl,e. -- In den Strophen 2, 3 und 4 fehlt die Initiale des 1. Verses.
313. Sanctus et aelernus Dens.
1. Sanctus et aeternus Deus 2. S«nctus coaeternus Deus
pater, a nullo genims; filius, a patte genitus:,
3. Sanctus et consempiternus
Deus, utriusque spiritus;
4. 1)omb us unus et 1)eus
es immensus,
sator usiae totius,
Adonai» Sobaoth.
5. Pleni sunt caeli et terra
gloria praemagnifica
8. IIosanna,
in eaelesti gloria
caelica
sortant ter
in excelsis.
6. In perenni saeculorum
aevo manens aeternorum.
quem laudat sanctorum
chorus angelorum
7. In excels s ; benedictus
Deus, Dei filius,
qui salutem redditurus homini
venit in nomine Do ini.
.SanctuS" agmina
331 --
Psalter. ms. Vigorniense . aec. 13. Cod. Colleg.. . Mariae Magdal«.nae
Oxonien. 100. add. saec. 15. Mit Melodie. -- 2, 2 a patte solo Deo g. --
4. 2 immensis. -- 8, 4 sonant agmina t. s. -- Ein interessantes Beispiel von
Reimprosa mit v;;]lig ingewobenem 8anctustext. [Vgl. den metrisch gebauten
.%mctus-Tropns ,Sanctus e t inge n itu s".) -- Die Ab«hrift verdanken wir
der Freundlichkeit des Bibllothekars Rev. H. A. Wilson.
314. Sanctus .Caeleste praeconium".
1 a. Caeleste praeconium
Sonet vox fidelium
A(I Dei magnalia;
Sanctus.
lb. ¥irgo parit filium,
Castilatis lilium,
Plena Dei gratia;
2 a. Cuius natalitia,
2b. Stella prodit praevia,
3a. Quem paterna proprium
Vox testatur filium
Ad Iordanis flumina,
Sanctus I)omim«s 1)eus Sabaoth.
3b. Cuius sancta passio,
Mors et resurrectio
Mundi lavant crimina.
_Pleni s. cadi et t. gl. Ira.
4 a. lam in patris dextera
Sedens super aethera
Regnat super omnia;
Hosanna.
4b. ('um paterno numine
Et cure sanch) tlamine
Ipsi laus et gloria
In excelsis.
Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicensis saec. 11. Cod. Pari. in. 8ti7. A.
-- Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. ['arisiu. 7ï8. B. -- Trop. ms.
Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495, add. saee. 14. C. --
Miss. Auxitanum imp. Lugduni 1491. D. -- Miss. Romanum imp. Lugdtmi
15.50. E. -- Miss. Tullense imp. Tulli 1551. F. -- 1 b, 3 Dei plena gratia
F. 3b, 3 lavit B D E F. -- 4a und 4b umgestellt C. 4a, 2,' edet C,
Regnat B.- 3a, 3 Qui gubernat B. 4b, 1 Cure aeterno B.- Cfr. Bona
(ci» p. imp. 16/ï, p. 342.
315. Sanctus ,,Vere (ligne praedieatur".
1. Sanctus 3.
Vere digne praedicatur,
Per quem vidéo, dura adfatur,
Sine labe gravidatur.
Sanetus
Sub quo otaries gloriamur.
Una carne humanamur,
Deitate adunamur.
2. Sanetus, 4.
Qui Mariae legit florem
Castitatis in amorem,
Tersit Adae sic soporem.
1)om in us Deus -- Benedietus,
4uem ludaei nune derident,
Hunc fideles quique vident,
Ubi iusti ride vivent.
Cantlon. ms. Secoviense anni 1345. Cod. Graecen. 756. A. -- Cantion.
m . Vissegradense saee. 15. Cod. Capit. Vissegradem V Ce n. B.-- Prosar.
3:32
ms. Brauderi 8augalleusis anal 1507. Cod. Saugalleu. 546. C.- 1, 2
praedicarunt B. -- 2, 2 elegit C. -- 2, 3 in amore B. -- 2. 4 fehlt C. --
3, 2 -Ioriantur B. -- 3. 3 Vita carne C; carne ut amautur B. -- .Nach 3,
3 bricht B ab. -- 4 fehlt C.
316. . anclus ..Per quem vigent elementa".
De Beata Maria V.
1. Sanctus, 3.
Per quem vigent elementa,
Hic virtutum incrementa
Conlulit per feminam
Paranympho credulam,
¥irginem Mariam.
2.. (tnCtUS 4.
dui ventris aulam
Conservavit integram
Et in partu filii
Fecundavit filiam
Virginem 3Iariam.
Ca ti«,n. ms. Secoviense aani 1345.
part tm. -- 4, 2 eum spiramine. 'berschrift:
anctus".
Qui in regni solio
Adunavit filio
Humanitatis sociam
Trinitatis unieam
Virginem Mariam.
Dominus D. in . Domini,
Alme pater, cure flamine,
Nos salva Cristi nomine,
Ob Mariae meritum
Remove interitum
Hic et in examine.
Cod. Graeeeu. 756. -- 2, 4 i
,Idem ander uers super
317.
1..ça ctus
Hic antiquus est dierum,
Adoratur. quia rerum
Est creator omnium.
2. SttnClltS
Qui processit matris alvo
Iure matris tamen salvo,
Conservator foederum.
Caution. ms. Secovieuse auui 1:345.
[Link] ..Rie antiquus est dierttm".
Trinus unus, idem Deus,
In quo vivit homo reus,
Expiator seelerum.
4. Dominus -- I3enedictus,
Qui se ipsum nobis de,lit,
In hac vita nos procedit,
Sola salus hominum.
Cod. Graece . 756.
31S. . anclus ,.Pater in potetdia".
1. Sanctus,
Pater, in potentia
Tua nos dementia
Simul et amore
Ab hostium furore
Digneris liberare
Et sanctis sociare,
2. Sanctus
Filius. sapientia,
tdui obedientia
Mortis cure dolore
Et sanguinis sudore
Teneris nos amare
]Et tibi conservare.
-- 333 --
,"5. Sa ctus
Spiritus, influentia
Corda exsistentia
Habito timore
Cure fidei calore
Son differ illustrare
Et morbida sanare.
4. Dominus -- gloria tua,
Quam pro poenitentia.
t2uae fit cure frequentia
Sumplo bono more
Cure castitatis flore
Vis nobis, Christe, dare
Ad il|ara el ornare.
5. ttenedi,.tus, qui venir in
nomine ])o»ini,
Verus in essentia,
Sua nos praesentia
Pneumatis cnm rote
Yult unum secum fore,
N'os igitur curare,
Salvator, relis, tare.
Lectionar. ms. Augiense saêc. 12. Cod. Car-lsruhan. Aug. XXI (17 .)
add. saec. 13. -- Gleiche Meiodie tïir aile 5 trophen.
319.
1. Sanctus;
Divinum mysterium
Semper declaratur,
Et mens infidelium
Tumens excaecatur,
Firma spes credentium
Fide roboratur.
2. Sanctus;
Fides est summopere
Credere in Deum,
Panera sanctum edere
Et tractare eum.
[Link] dicit: Sumite,
Hoe est corpus memn.
Sanctus .Divinnm myslerium".
De Corpore Christi.
3. Sanctus ;
Panis prius cernitur,
Et, dura consecratur,
Caro tune efficitur
Christi; sic mulalur.
Quomodo converlitur ?
Deus operatur.
4. l)ominus 1)eus Sab«toth;
De vino similiter,
Si sit benedictum,
Ex lune est veraciler
Sanguis Christi dictum.
Credamus communiter
Verum est, non fictum.
5. aVleni sunt caeli -- in excelsis;
Sobis ce|ebrantibus
lstud sacramentum
Et cunctis credentibus
Fiat nutrimentum,
Omnibus negantibus
Sit in detrimentum.
Trop. ms. Wingartense(?) saee. 12,. God. Stuttgardien. HB I A. e. 9-5.
A. --- Canti,m. ms. Engelbergênse anni 1372. Cod. Êngelbergen. ;514. B.-
334 --
Trop. ms. Sangallense saec. I0. Cod. , angallen. 378. add. sae¢. 14. C. --
Trop. ms. Sangallen«e saec. (II et 13. Cod. Sangallen. 382. add. sacc. 14.
D. -- Prosar. ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9.
E. -- Grad. ms. Pragense saec. 16..in. Cod. Pragen. VII A 13. F. --
Cantion. ms. Pragense saec. 16. Cod. ] lus. Bohem. XIII E 8 G. -- Miss.
ms. l 'ovesiense saec. 15. Cod. Parisin. 12063. H.- Collect. ms. Scheft-
lariense saec. (13. in. et) 14. Clin. Monacen. 17212. I. -- ,Miss. Praedicatorum
imp. Venetiis 1.523 K.
Expos. ms. Missae saec. 12. Cod. Vatican. Ottob. 156. add. saec. 14.
L. -- Trop. ms. Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. add. saec. 15.
51. -- Miss. ms. Romanum saec. 15. Cod. Vatican. 4768. N. -- Miss. ms.
Romanum saec. 14. ex. Cod. Roman. Barberin. XIV 30. add. saec. a /Is O.
--- Prosar. ans. Farfense anni 1.514. Cod. Roman. Farfen. 3:3. P. -- Grad.
ms. S. Bonaventurae in Bosco saec. 15. Cod. Florentin. S. Marc. s. n. Q.
-- Grad. ms. Praedicatorum S. Marci Florent. saec. 15. Cod. Florentin.
S. Marc. s. n. R.- l'ros, et Trop. ms. Aquilegiense saec. a4,1 . Cod. Serein.
Goricien. l. S. -- Grad. ms. Praedicatorum (Gallicum) saec. 13. Cod. Sangallen.
3 3. T. -- Ferner in Cod. Turicen. Rhenov. 5.5. saec. 14, aber unlesbar.
Vgl. Bona, Rermmm liturg, lib. II. êd Venetii 1671, p. 347 [und 1752,
p. :¢3: }, woselbst die Einleitung: Alia similis interpolatio rhythmica exstat
in Mi. sa Thomae Aquinati adscripta". Ebenso heifst es ira , Iiss.
Praedicatorum {Quelle K): ,,In fcsto ss. Corporis Christi et per octavam in
missa temp,,re elevationis sacramenti cantatur sequens ,Sanctus' cure versibus
interpositis, editis ab excellentissimo doctore s. Thoma de Aquino".
Dieses Zeugnis allein darf kaum genfigen. In letzterer Quelle K sind fiber-
dies zwei weitere Strophen angeb in deren letztere eine andere Behandlung
des Reimes aufweist:
6. Aqua mixta calice
Cure x-ino mutatur;
Populis sic mistice
Cbristo copulatur,
Coniungitur uniee,
Plebs sancta laetatur.
8. Reddamus eeleriter
laudes ereatori,
Qui pro nobis voluit
pati neenon mori
Et nos dedit perpetes
suae visioni.
1, 2 ministerium I. -- 1, 6 Quomodo convertitur B fit. 3, 6). -- 2 und
: umgestellt G.- 2, 4 l'ancre suum B.- 2, 6 Sic dicebat A; Qui dicebat
I-I; Lubet dicens I; Iubens sumens dicite L. -- 3, 3 Sed dura B G H L N
Q R; Et tune I. -- 3, 4 Corpus tune B C G H N-R; conficitur O. --
3, 5 Punis sic I. -- 4, 3 Cure sit. -- 4, 4 fehlt L; Tuneerit veraciter C,
Et tune est N. -- 4, 4 sqq. lauten in B: Et non est veraciter [ Sanguis
Christi mixture I Credamus communiter [ Verum et constrictum. -- 4, 5
Chri. ti sanguis C H L--R. -- 4, 7 Verum et non N. -- 5, 3 Tale B C G
H L P. -- 5, 4 cunctis fidelibus M O. -- 5, 5 Verum nutrimentum A.
5.6 I udaeis negantibu I.- N icht eingetragen sind die Varianten aus D E F K S T.
In den Anal. Hvmn. (IX, Nf. 46) ist dieser Tropus schon mitgeteilt,
aher als Sequenz al's welche er auch vereinzelt vorkommt. Hier bel den
Tropen sollte er namentlich deshalb nicht fehlen, um sein Alter und seine
Vcrbr itung klarer feszustellen, da ira bezeichneten Bande unserer Analecta
nur lïl als ( uelle beuutzt war.
320. Sanctus .ui de sede maiestatis".
Qui de sede maiestatis
Venir ad nos ferens gralis
l 'ostrae molem paupertatis.
Quem ut duret virga Ie. se,
Tempus erat et necesse,
Cunctis valet nunc prodesse.
-- 335 --
Est de monte lapis caesus,
Ianet tamen morts iIIaesus,
Sic processit noster Iesus.
4. Dominus
Crucifixus et potatus
Felle mixto, lanceatus,
(In) manu patris commendatus.
5. Deus Sabaoth,
Qui pro nobis flagellatus,
Caesus, sputus, alapatus,
Cuce vero coartatus.
Sequent. ms. Branderi Sangallensis anni 1.507. Cod. Sangallen. 546. A.
-- Grad. ms. Sanblasianum anni 1539--44. Cod. Paulan. 2.5. 2. 9. (Blas.
memb. 67). B. -- , 2 Et de B. -- Str. 4 und 5 fehlen B.
321. Sanctus ,,Deus pater iudex".
1. Deus pater,
iudex iustiti, e,
Nos illustra
caelitus hodie.
Deus -- homo,
sed sine carie,
.Nostrae purga
faecem miseriae.
2. Fortis, a quo
procedunt omnia,
Æobis confer
optata gaudia,
Ut cum sa ctis
tuis in gloria
os caelesti
colloces curia.
3. Immortalis cuius est dextera.
Cui mare teilus et aethera
Parent sede sedemi supera,
Laxa, quibus gravamur, onera.
Trop. ms. Pragense saç¢. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. A.- Prosar.
ms. Arne. ti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. B.- Grad. ms.
Altovadense anni 1410. Cod. Altovaden. 42. C.- Grad. ms. Pragense saec.
15. Cod. Mus. B« hem. XII A 1. D. -- Grad. ms. Gurimense anni 1470.
Cod. Pragen. XIV A 1. E. -- Cantion. ms. VCenceslai de Wyskytna anni
1512. Cod. Mus. Bohem. XiII A 2. F. -- 1, 7 sq. Nos de lacu educ miseriae
A. --- 2, 7 caelestis A. -- 2, 8 collocet A--E. -- 3, 2 Cul manet tellu E.
-- 3, .'4 sedem C. -- E beginnt erst mit 2, 2; das Blatt vorher fehlt in der
Ha. -- Vor jeder Strophe »Sanctus"; vor dem letzten Hosanna folgt in A B D
der Hosanna Tropus ,,Quam pium bened icit (s. Appendix).
322. Sanctus .Phos partis caritas".
1. Phos, 2. Flos
Patris caritas, 0 virgenee,
Lucis ingenitas, Sis memor vineae,
Leva, Laeva
Resuscita Quam actio
Sopitos excita. Vastat vel ratio.
-- : 36 --
Labe criminis
Vis munda flaminis,
Aeva-
que gaudia
Dona post tristia.
Cantion. ms. Engeibergense anni 1372. Cod. Engeihergen. 314. -- 1, 1
Pos Phos q«7,¢). -- 1, 3 Luce genitus. -- Vor jeder Strophe ,,Sanctus .
323. Sanctus ,,Fous dulcoris".
1. Fons dulcoris,
3Iel amoris.
Iesu, fili virginis.
2. Fructus floris,
Stilla roris,
Candor divi lunfinis.
3. Fax ardoris,
Pax placoris,
Virtus almi numinis.
Grad. ms. Wonnenta]ense saec. 14. in. Cod. Car,,lsruhan. V 'on. 1. A.
-- Sequent. ms. Branderi Sangailensis anni 1.507. Cod. 8angallen. 54 ; B.
-- . tr. 2 fehit B. -- 2, 3 divini A. -- :5, 1 Fax amoris B. -- In A siud
diese Str¢)phen erst nach .D o m in u s D e u s S a b ao t h eingeschoben, und
z var so, dais tr. 2 na(.h ,.l'leni sunt caeli -- gloria tna, tr. 2 nach
« ui venir in n. D." folgt: an ,Benedictus ist aufserdem ,Mariae
filius (so oft angefiigt.- In B sind die trophen einfach ais Sanctus-Tropus
v rzeichnet. Wahrscheinlich vertei]en sie sich auf die drei Sanctus, wie
1: 5hnlich.
324. Sanctus ,Fortis EI et Eloy.
. Fortis EI et Eloy,
Eloe tremende,
Tu tex exercituum,
Sabaoth colende.
Tu excelse eleison,
Elye timende.
2, Adonai, Domine.
mire dominator,
Sadai omnipotens,
Eie, Deus creator,
Somen tetragrammaton
tibi, rerum sator.
3. Nobiscum, Emmanuel,
111 sother salvator,
In u ia simplici
trinus operator.
Qui in forma panis es
forma et formator.
Sequent. ms. Branderi 8angailensis anni 1507. Cod. Sangailen. 546.
2. 4 Eia. -- Vor jeder Str,)phe .,Sanctus".
337 --
325. Sanctus .Salve corpus Christi".
De Corpore Christi.
1. Salve, corpus Christi carum, 2. Salve, sanguis salvatoris,
Nobis miseris Tu nos protege
ostende vultum tuumclarum, in exitu nostri laboris.
3. Salve, Iesu, rex benigne
Tu nos libera
a gehennae perpetis igne.
Cantion. ms. Engeibergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314.- 1, 3
tuum fehlt. -- Vor jeder Strophe .8anctus".
326. Sanctus »Verbo virgo".
De Corpore Christi.
1. Yerbo virgo praegnalur,
Verbo partis consecramr,
Et in carnem conversatur.
2. Sacerdos, libi datur,
Quod angelis denegatur,
Per te Christus incarnatur.
3. 0 regale sacerdotium,
Istud officium
Pie guberna
3Iaiestate superna.
Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engeibergen,
327.
1. Are, partis angelorum,
Salve, Iesu, rex caelorum,
Are, dira laostia,
Humanata ex Maria,
Infernorum morte sua
tollens arta spolia.
3. Are, calix vini meri,
Sanctus .Are panis angelorum".
De Corpore Christi.
2. Are, corpus immolatum,
Èslo nobis praegustatum
3lortis in examine,
Ut fulti tuo iuvamine
In caelorum collacari
queamus cacumine.
[ uem uon bibunt iusinceri,
Bibendus hic in via,
Christicolis praestans praemia
Non bibentique praecludeus
caelorum palatia.
Cantion. ms. Pragen e saec. 15. et 16. Cod. Pragen. VI C 20 a. -- 2,
2 Esto mihi. -- 2, 4 lu|tus si.t. -- 2, 6 queamque. -- 3, 5 rec|udens. ---
. tr. 3 klingt utraquistisch. -- Uherschrift: »antio super Sanctus".
Diurne, ïropi ;raduales. I.
-- 338 --
328. Sanctus »Are caro Christi".
1. A e, caro Christi,
t uae pro nobis
passa fuisti
Cunctumque populum
redemisti.
2. Salve, sanguis Christi.
Qui pro nobis
de latere tluxisti,
0tartes nos defende
a nece tristi.
Sequent. ms. Branderi Sangallensis anni 1.507. Cod. Sangallen. 546. --
Vor ieder Str«,phe ,. anctua".
329. Sanctus lesu bone rex in ¢aelis'-.
De Beata blaria V.
1. Iesu bone, rex in caelis, 2. Ergo, Iesu, caeli rector,
Ad te clamat plebs fidelis Tuae plebis sis protector
De lacu miseriae. Mariae pro meritis.
3. Imploramus adiutricem
Tuam piam genetricem.
bequent, ms. Branderi Sangallensis anni 1507. Cod. Sangallen 546. --
or jeder Strophe »Sanctus".
330. . anctns ,,Flos candens".
De Beata 51aria V.
1. Flos
Candens oritur de spina,
Deus deitate trina
De regina
l Iaria.
2. Ros
l Iundum divinus rigavit,
{ ui peccatorum culpas lavit ;
lllum pavit
l Iaria.
3. Nos.
Iesu, dignare salvare
Ut te possimus collaudare
Exaltare,
Maria.
; 'antion. ms. Secoviense anni 1:545. Csd. Graecen. 75ti. A. -- Cantion.
ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. B. -- Grad. ms.
AItovadense anni 1410. Cod. Aitovaden. 42. C. -- Cantion. ms. Wenceslai
de Wyskytna anni 1512. Cod. Mus. Bohem. XIII A 2. D. -- Cant. ms. Tegurinum
saec. 15. Cgm. M«,nacen. 716. E. -- Sequent. ms. Branderi Sangallensis
anni 1507. Cod. Sangallen. 546. F.- 1, 4 regia (2; De virgine D.- 1, 4
sq. De 5Iaria regia B.- 2. I fehlt D. -- 2, 2 Divinus mundum E; perflavit
-- 34o --
3. 0 pia regis fil|a.
Intra cae i sedi ia
Nobis, o bona,
Praesta caelica dona,
0 Maria.
Cantion. ms. Enge|bergense anni 1372. Cod. Engelbergen. b'14. A. --
Cantion. ms. Tegurinum saec. 15. Cgmn. M,,nacen. 716. B. -- 1, 4 Et fehlt
B. -- 2, 4 In p|asma A. -- 3, 4 d,)na suavia A. -- 3, 4 sq. Tuum ostende [
nobis iilium. B. -- In A vor jeder Strophe ,. anctus".
334. Sanclns .Are porta".
De Beata blaria V.
1. Ave, porta paradis|,
Lignum vitae, quod amis|,
Per te mihi iam dulcescit,
Et salutis fructus crescit
Mihi cum gaudio.
2. Ave. templum sanctum De|,
Ad quod eurrunt omnes re|,
Ut ab hoste liberentur,
A quo capti detinentur
Hostis consilio.
3. Ave, salus infirmorum,
Dnlcis virgo miserorum,
A furore nimis tristi
Nos defende, mater Christ|,
Tuo auxilio.
Cantion. ms. Engelbergense.. an»i 1372. C,,d. Engelhergen. 314. -- Vor
jeder Strophe: Sanctus -- Uberschrift: ,,Versus super sanctus". -- Das
Ganze |st nichts a|s eine Entlehnung aus dvm Psa|terium gleichen Anfanges
IAnal. Hymn. XXXV, p- 1 9 n. z. Str. 1, 5 und 6; nur |st der Vers
jedesmal zugedi('htet. Mancher Tropus jiingeren Datums beruht auf ihnlicher
Entlehnung, ohne dafs hlztvre |miner kon. Iatiert werden kann.
335. Sanrlns .Salve mater pia".
De Beata Maria V.
1. Salve, mater pia,
Caelestis ierarchia
De superna Sina,
0 Maria.
2. Salve, mater dia,
Rosa sine spina,
Angelorum Domina,
0 Maria.
3. Salve, patens via,
Aegrotorum medicina,
,N'os ¢onserva a ruillaç
0 Maria.
Grad. ms. Altovadense mllli 1410. Cod. Altovaden. 42. A. -- Caution.
ms. Wences|ai de IVysky na anni 1-512. Cod. Mus. Bohem. XIII A 2. B. --
2, 2 Rosa fehlt B. -- 3, 2 Aegroruln A. Vor jeder ,"btrophe Sanctus".
-- ,341
336. Sanctus ,Te laudamus o benigne".
De Beata Maria V.
1. Te laudamus, o benigne, 2. Dominator et salvator
Rex aeternae gloriae, l Iundi benignissime,
Tibi damus grates digne Da virtutem et salutem
Qui natus es virgine. Corporis et animae.
3. Iesu bone. visione
Tua nos laetifica;
Per te, pin o Maria.
Consequamur caelica.
Grad. ms. Strig«,niense sae¢. 15. Cod. Capit. Strigonien. M s. I 3. --
Vor jeder Strophe ,Sanctus".
337. Sanctus .0 vernalis r,,sula".
De Beata / laria V.
1. 0 vernalis rosula,
In roscidis primula,
Striera algore,
Solis in fervore
Mane dilatata.
2. Tu signaris lilium,
Quod includit trifolium.
Sic, virgo intacta,
Genetrix es facta
Dei et hominis.
8. Appellaris maris ros,
Quem dotavit amoenus flos ;
Sic virgula lesse
Producit in esse
Deum et hominem.
Cantion. ms. Vissegradense saec. 15. Cod. Capit. Vissegraden. V Cc 1. --
Vor jeder trophe ,Sanetu s". Vgl. den Tropus super A lin a rede m pro ris,
der gleichen Anfang hat {i lorel, p. 129).
338.
1. 0 Maria, sponsa dia,
Quam caelestis ierarchia
l Iira laudat symphonia;
Audi preces, mater pia,
[Ad te] supplicantium.
Sanctus ,0 . laria sponsa dia".
De Beata Maria V.
2. 0 Maria, tu sublimis
Scala caeli, pressos nimis
Leva sursum nos ab imis
Copulando nos opimis
Supernorum civium.
3. 0 Maria, relevamen,
Placa patrem, nature, flamen,
Ut finale post examen
Sanctis nos coniungat, Amen,
In caelesti patria.
Cantion. ma. Vissegradenae aaee. 15. Cod. Capit. Vissegraden.
,,Aliad trophus super Sanctus de Domina". -- Vor jeder Strophe
Der Naine dieser Tropenart ist verschicden : wir begegnen der Bezeichnung
,,Prosa" imCod. Parisin. 1119 und 1139, ,Prosula" imCod. Parisin. 903,
,Verbeta" ira Cod. Parisin. N-uv. acq. 495..,Prosa post Sanctus" ira
Cod. Cameracen. 7ç (7.5); Vat. Urb. ç2.
AI Beleg, wie beliebt «las Hosanna war. so dafs es s-gar durch einen
Tro]3tts a],s ,,siiçser, honigfLiefsender, iiherau Lobwiirdiger
Gesang zur Orgel" gefeiert wurde, mSge bier eine :Interpolation des
Hosanna folgen, die au sich zurfickgelegt werden mfifste frit die Geschichte
Lier Tropen. Ihre Mel-die bekundet niimlich, daf. der Text urspriingLich
nicht symmetri. ch gebaut war, somit kein Platzrecht hat in den Analecta
tlymnica. Nur eine der vielcn t uelLen, in welchen dieser Tropus sich
findet, scheint 8ymmetrie des Textes anzustreben:
1 a. Ho. a» na dulcis est cantica, 1 b. Nimi.*qL e hmdahilia,
meiliflua organica.
2. Trine une, deprecemur
otaries in bac aula,
3a. Suscipe cure 3b. An elorum
agmina carmina.
4. Dicat mme: Hosan»za
in excelsis.
o ira Trop ms. S. Aredii Lemovicensis saec. 11. [Link]. l'arisin. 903. --
Y,a, 1 Suscipe nunc. -- Der Text dieses merkwiirdigen Tropus erheischt
nach der in den anderen Quellen verzeichnetcn Melodie eine ganz andere
Abteilung, die kaum mehr auf 8ymmvtrie oder Parallelismus An pru«-h machen
kann ; n imlirh :
1. Hosa»om dulcis est cantica,
2a. Melliflua 2b. q)rganica.
-- -- -- Trine une,
nimisque deprecemur
laudabilia, omnes lu bac aula,
:)a. , uscipe cum ngmina : b. Angeiorum carmina.
4. Dicat nunc: Hosa»om in ex«elsis.
8o in den Codd. Parisin. 778, 8 7, 909, 1118, 1119, 11 0, 1137, N,,uv.
acq. 495, und ira Cod. Capit. Mutinen. O I 7, uud zwar mit Varianten. ,lie
rien ungew;;hnlichen Latinismus der Martialenser etwas muudgerechter machen
sollen. Man heachte, dafs bel rien Martialensern [Link]" nicht als Neutrum
pl., sondern als Fera sing. fungiert, was dann auch von rien Attributen
melliflua, laudabilia, orffanica gilt. {cfr. Anal. Hynm. Vil, p. 11 et 12. Ira
Cod. l arisin. 778 und Noter. acq. 495 glaubte man k,rrigieren zu miissen:
dulcia snnt cantica. Ferner flndet sich cure mit dem Acct sativ verbunden
man korrigierte : uscipe mmc agmina {C-d. Parisin. 903), oder: cum agmine
{Cd. Capit. Mutinen. 1 71, oder: cure clementia lCod. Parisin. 867}. -- Die
anderen Variauten siud fiir unseren Zweck belanglos.
Zum Yergleich mSge noch ein anderer Hosanna-Trol,us hier Platz finden,
der nach demselben 8chema gebaut ist wie der vorhergehende. Geben wir
ihm die iufsere Form, in der sein Doppelg inger ira Cod. Parisin. 90:æ auf-
treten darf, so pr isentiert er sich ganz symmetrisch. Es bleibt nur mehr
als fraglich, ob diese Zurichtung seiner urspriinglichen Form entsprechend ist.
1. tl, sanna.
2a. O saneta maiestas et summa, 2b. aneta dextra tuum plasm
salva, serra laudiflua
:J. Dans dona, quae et turma
olim Abrahamiea.
344 --
4a. O sanctorum stemma, 3b. Vivens in te vita
4. Polica super campestria
in ex«.el is.
Trop. ms. M0)issiaeense saee. 11. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 18 1. aflfl.
saec. 12. -- 3, 1 Dans Attribut zu plasma. -- In der Quelle steht ..H,-,sanua"
nieht ara Anfange. sondern sri;rend naeh 4, 1 vor ,in exeelsis".
339. Ilosanna .Otaries tlla gralia".
1 a. Hosanna:
0mnes, tua gratia
2a. Morte tua tus mortis
cure principe proculeans,
vitae nos reparans,
: a. Tecu,n nos resuscita
tecu,n in caelis collocans
et regni
largire consortia
4a. lqos cure angelis
et sanctis socia ;
1 b. Quos a morte
redemisti perpetua,
2 b. Deo patri dans carum
te pro nobis pretimn
et vivam hostiam,
3 b. Te ergo deposcimus,
ut. cure iudex adveneris
cunctorum
discernere merita,
4b. ('um quibus tibi
canimus : H(,san; a.
5. In excelsis.
Trop. ms. Wintoniense saee. 10. ex. Cod. t)xonien. Bodl. 775. A.
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Ço]]eg. Corp. Christi Cantabrigien.
4"/3. B. -- Trop. ms. S. AIbani saee. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B 1¥. C.
Trop. ms. Anglicum[?) saec. Uhe. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. D.
Tr,,p. ms. Aeduense saee. 10,' . C-d. Parisin. Arsen. 11¢;9. E. --Trop.
ms. 8. Martini{?) Lemovicensis saee. 11. Cod. Parisin. 887. F. -- Trop. ms.
8. Aredii Lemovicensis saec. 11. Cod. Parisin. 903. G. -- Trop. ms. Moissiacense
saee. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1 71. II. -- Trop. ms. Nivernense saee.
11. Cod. Parisin. 9449. I. -- Trop. ms. Nivetatense saec. 12. Cod. Parisin.
Nouv. acq. 1235. K. Trop. ms. ¥cda«tinum saee. 11. Cod. Cameraeen.
76 {75). L. -- Tr,,p. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. M. --
Trop. ms. S. Ebrulphi saee. 12. Ùod. Parisiu. 10508. lq. -- Trop. ms.
,gamma loriauum saee. 12. Cod Parisln. 13252. O. Trop. ms. Casinense{?)
saee. 11. ex. Cod Vatiean. Urbin. ri2 P. la, 20mnis P; tua gloria H.
Otaries ist siehtlich Obiect von resnseita (.'Ja, 1). -- lb, 2 perpetuae C, per
saecula I. -- 2a, 1 Morte tue E I; viro mortis P. -- 2a, 2 pereulcans D,
coneulcans E. -- 2a, 3 reparas D K P. repara O. 2b, 1 dans earo I.
2b, 3 viva Ilostia E I. -- 3a, 1 resuseitans A B E F H I L. -- 3a, 2
colloeas A D G M, colloca (2 K N O P. 3a, 4 largiris A F H L, laffiaris
P, largiens B G; consortium A B D F G H K M {gegen den Auslaut der
8trophen auf a). -- 3b, 2 advenerit D E I. -- 4a, 2 soeias F (von zweiter
Hand), soeies A B C H P {gegen den Auslaut auf a. obgleich die Construction,
nii, mlich ,,ut" in 3 b. 2 socie. verlangtL -- 4 b, 2 gloria (statt canimus) E I
K ;
eanamus L N O. -- Ara t4chlufs hii, ngen A B C E--tI K M n,-,eh an: Gl,,ria
xietoria et salus sit Deo nostro. -- In A 1 G H O tut dieser H«,. anna-Tropus
dem 8anetus-Tropus .,Deus pater ingenitus", in D E iN" P dem ,qanetus-
Tropus ,8 u m m e p a t e r" elngefiigt. -- I u. K verteilen dic Strophen zwiseh
en
-- 345 --
die einzelnen Glieder des 8anctu«, und zwar steht vor 1 a mtd 2 a: S a n c tus",
vor 2b: Sanctns Dominus Deus Sabaoth. vor 3a: Pieni sunt etc.,
"vor '.3b: Hosanna i. e., vor 4a: Benedictus etc. -- ( 'berschrift iii P:
,,Prosa post Sanctus".
340. Hosanna ,,Laudes Deo".
1 a. Laudes Deo
ore pio,
corde sereno
carmine demus tinnuio;
2a. Patri almo,
genito quoque
flamini sancto
1 b. In iubiio
cure eautico
simul ad alto
resonet vox cure organo.
2b. Aipha et O,
puro carmine
necne dicito
3. Trino Deo
omnis proclamans:
Hosa ma in excelsis.
Trop. ms. Aretinum(?) saec. 11. Cod. Romain Vailicel. C 52. A.
Trop. ms. Casinense ?l saec. 11. ex. Cod. V«ltican. Urb. 602. B. Trop.
ms. [Link] saec. 12. in. Cod. Casinen- 546. C. -- Trop. ms. Pistorieuse
saee. tVte. Cod. Capit. Pistorien. 70. D. -- Trop. ms. Ravennatense saec. 1' 2.
Cod. Caldt. 5ltltillell. CI I l E " l Trop. ms. Placelltil tlm saec. 11/1'2.. Cod.
Capit. Piaeetttin. 65. F. -- Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit.
Belmventan. 2,5. G. -- Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Bene-
ventan. 27. add. saec. 12. H. Trop. ms. Patavilmm saee. I . in. Cod.
8emim l'atavin. 697. I. (H und I nicht koilationiertl. -- Trop. ms. Bobbiense
saee. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. add. saee. 12. K.
Trop. ms. iven ense saee. 11. Cod. Parisin. 9449. L. -- Trop. ms.
lgivernense saee. 12. Cod. Parisin. Nouv. aeq. 1235. M. -- Trop. ms. Narbonense
saee. 12. Cod. Parisin. 778 N.- Trop. ms. S. Ebruiphi saee. 12. Cod.
Parisin. 1050 . O.
Trop. ms. AngHcum(?) saec. / . . Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. P. --
Trop. ms. . Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. Q. - Trop.
ms. Vigorniense aec 13. Cod. Çapit. Vigornien. 16t . R. -- Miss. ms.
Sar sburien. e (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Ar en. 135. S. --
la 1 Laudet Deum N. -- la, 4: concimmt melos tinnulo E; contio melos
dicito F; contio melos tinnulo A D F--,SI vie||eicht richtig, aber wie
interpretieren ? Etwa so: Versammlung, jetzt ein Loblied! Alsdann wohl
la, 4: me|o tinnulo. -- lb, 1 En iubiloE; Nunc iubiloN. -- lb, 3 in ait0)
B Ci ad alto G 3, al» alto E F K Iwiirde freilich die A sonanz ouf o vahren). --
lb, 3 sq. ad altal'e sonet L. -- lb, 4 praepotens vox N. -- 2a und 2b
umgesteilt A D F L--S. -- a, 1 Parti nato N. -- a, 2 gemine quoque
K. -- 2a, ;3 flamine D E K L M. -- 2a, sq. flamine quoque [spiritui
sancto F. -- a, 3 sacro P. 2 b, 3 dicitur B C. 3, 2 omnes proclamamus
F, omlles proclament O P Q R, omnes praclamant A--E G--M 8. -- B und
C verteilen den Tropus ouf das ganze Sanctus, und z var: Vor la uud lb
Sanctns, alsdann Sanctus Dominus Deus 8abaoth mit dem Tropen-
text: Caeli regi, I terrae, inarium, I rerum omnium; Pleni sunt caeli --
excelsis vor 2ai Benedictus Hosanna vor 2b. {, ebenbei sei be-
mel'kt, dais diese Eig'entfimlichkeit von B und C, die auch sonst 6fter be-
merkbar ist, sehr fiir die gleiche Provenienz heider Quellen spricht}.
Der Tropus wird ein«eleitet mit HO- (von tlo-smlna uud die einzelnen
Strophen enden dementsprechend auf O, in la und lb auch die Verse.
347 --
6 a. Reparare 6 b. Tibi cuncti
perditum vita voce publica
hominem canamus
a morte perpetua, cure plebe Davidica,
7. Benedicte patris,
salvifica
in excelsis.
Trop. ms. S. Amiliani Cucullati saec. 11. Cod. ),cad. Rem Matriten.
51. A. -- Trr»p. ms. M[fissiaeense saec. 11. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1177.
B. -- Trop. ms. M,,issiaeense saee. 11. Cod. Parisin. N,mv. acq. 1. 71. add.
saec. 12. C. -- Trop. ms. Martialense saec. (11. et 12. Cod. Parisin. 11: 9.
D. -- Trop. ms. l 'arb-nense saec. 12. Cod. Parisin. 77 «. E. -- Trop. ms.
S. Leonardi Lpmovicensis saec. 13. in. Cod. l'arisin. 1056. F. -- ?,a, 2
regnat E, regnis F; sfatt gemina: omnia F, lu saecla C D E, in saecula B
(offenbar Korrekturen der lecfio difficilior). 3b, 2 subtantia C. -- 4b, 2
est D. -- Sa, 2 es fehlt E. -- 5b, 1 suberna C. -- 5b, 2 veuisii ad D. --
6b, 1 cuucta A E F. -- 7, 1 pater D. -- 7, 1 sq. Benedicta partis gloria.
F. -- Titel in D ,Prosa".
343. ltoanna .,Carmina plehs sednla".
l a..
Carmina plebs sednla
concinat
in aede regnanti
politica ;
2 a. Trinum et unum ecclesia
hune Jure colit catholica,
3a. Natus homo
pertulit opprohria,
haerens ligno victima
mundi tersit crimina,
obiens lartarea
destruxit prorsus imperia.
4 a. Hinc iubilenms
illi otaries una
1 b. Quem tremit cuncta
comio angelica
Cherubin
ac Serapbin necne
ardentia.
2b. _Nostra qui sumpsit mortalia
larga miserlus clementia.
ôb. Morte victa
die surgens tertia
plura nempe contulit
mundo vitaê g mdia,
rediens stelligera
suis concessit palatia
4 b. Consona voce
clangentes neumata,
5. Cui semper virtus et gloria
in excelsis.
Trop. ms. 8. Aemiliani Cueullati saec. 11. Cod. I{eg. Aeadem. Matriten.
51. A. -- Trop. ms. Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. ouv. acq. 495. B. --
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 77 . C. 1 a, 3 conciut (J. --
la, 4 in sede B C. lb 1 tremunt B C. -- lb, 4 et C. -- Nach 2b
schliefst B mit ,in excelsis." -- 3a, 3 ligno vaeus A, ligno vigia C. --
3a, 5 rediens A. -- 3b, 3 magna superne contulit A. -- 3b, 5 ex pie statt
rediens) A. -- 3b, 6 suis fehlt C. -- 4b, 2 elangentes c m neuma A. --
5, l semper sit B.
-- 349 --
Sa. Tu vertex
Et apex,
Regum rex,
Legum lex
Et iudex,
Tu laus angelica;
5b. Quem laudant,
Adorant,
Cui cantant,
Quem clamant,
Quem amant
Agmina caelica.
6a.
Tu theos, 6 b. Tu Deus,
Tu heros,. Tu pius,
Dire flos, Tu iustus
Vive ros, Et refus,
Rege nos, Tu sanctus
Salva nos, Et bonus,
Perduc nos Tu recrus
Ad thronos Et snmmus
Superos Dominus ;
E vitae gaudia. OEibi sit g|oria
7. !n excelsis.
ïrop. ms. Placentinum saec. xx, . . Cod. Capit. Piaceutim 65. A. --
Trop. ms Bobbieuse saec. 12. Cod. Taurineu. F IV 18. add. saec. 12. B. --
Miss. ms M,»doetinum . aec. /«a. Cod. Capit. Modoetin- l III. C. -- Trop.
ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. D. -- Trop. ms. , . Ebrulphi
saec. 12. C-d. Parisin. 11)508. add. saec. ]e,'xa. E. -- Offic. ms. Fatuorum
saec. 1:3. Cod. Sera,rien. 46. F. -- Trop. ms. Parisieuse {?l emense) saec 13.
Cod. Comrnnn. Assisien. 695. G. -- Grad. et Trop. ms. Fontisebraidense
saec. 14. in. C,d. Lemovicen. 2 [17). H. -- Coilect. ms. incert. -rig. saec.
Cod. Londinen. Egert 261..5. 1. Miss. ms Oermanicum saec. tU :. Cod.
Rossian. s. n. (FragmentumL K. -- Coilect. ms. , cheftlariense saec. 13. in.
(et 14'. Cire. Monacen 1721 . L. -- Grad. ms. Arnoidi Aquisgranensis saec.
13. in. Cod. t'apit. Aqui. ffranen. XII. M. -- 1t und M sind nicht [Link].
2a, 2 und 3 mngesteiit F. -- 2a, 4 Aeterna F I L. -- 2b, I und 2 um-
gesteilt D. -- 2b, ;3 Pietas F I. -- 2b, 4 np(.rna F I L. -- 3a und 3b,
umge»tellt D F 1. -- 3a, I Boni fous D. -- 3a, 3 Lumen IL Fulmen I,
Flamen L. -- 3a. 4 Et vi aFH. 3b, 1--3 iuD: £'acumen Et numen
Et iumeu. -- 3h, 4 emita F I, Gloria L.-- 4a fehit C. 4a, 1--3 in
D: Tu pastor Et pla-tor I ('rea or. -- 4a, 2 und 3 umgestellt G L. -- 4a,
: --Sb, 1 fehlt K. -- 4a, 6 Luxque perpetua F G I. -- 4b, 3 Et candor
A D E."-- 4 b, 6 Quo surgunt D; vivtmt ornnia B. -- Sa und b umgesteiit
E. -- Sa, 1 Tu vectes C. -- Sa, 2 apes L- Sa, 4 Rerum D. -- Sa, 5
vindex F. -- Sa, 6 Tu lux F l. -- 5b fehlt C. -- 8trophenf«dge von 5b
wechseit aehr stark; A und B: die vorgeleg e Reiheufolge; D: 1, 2, 4, 3. 50;
E und I: 1, 2, 4, 8, 5; F: 4, 2. 1, 8, 5; G und K: 1, 2, 5, 4, 3; L: I, ,,
5. 3 4. -- 5b, :.Quem E FG IKL; Et (und ebeuso m 5b, 4 uud 5) D.--
6b, 6 Auima K. 6a, 2 Et heros C F I, Et enosL; Tu eustosD.
3 Dives flos E F G I, 5Iundi flos D, Nitens flos C L. -- 6a, 4 A que ros D,
Veruans ros F, Tu es ros E, Vivens ros (; I L; Dives pons C. {In 6a, 3
und 4 ist der Vocativ des so bezeichueud gew ihl en und so sch ;u reimenden
Adjectivs divus uud virus, wie es die /iileren Quellen bieten, sichtlich
fieht verstanden). 6a. 5 und 6 umgesteiit B. 6a, 10 fehlt C. 6a,
10 Ad vitae D L; Et vera F I; vitae pascua (gegen den Reim) G. 6b. 1
Tu deeus F I. 6b, 2 Et virtus F I. -- 6b, .'$ sqq. in L: Tu iustusITu
veras Tu boiras [ Tu sanctus I Tu summus; tu recrus ti hit. -- 6b, 4 sqq.
-- 350 --
in B: Tu sanctus [ Tu bonus [ Tu r ¢ctus [ Tu clemens [ Tu summus. -- 6b,
2 sqq. in C: Tu verus I Tu iustus Tu summus I Tu bonus I Dominus.
Nur aus F war dieser Tropus in den Anal. Hymn. XX, p.'219 mitgeteilt,
weil er in den Rahmen des dort puhlizierten Eselsfestes von Sens gehSrte.
A,fffalleud ist, wie die Lesarten von I mit F iibereinstimmen. -- Die viele
neuen Quellen verbessera nicht nur stellenweise den Text aus F, sondera
zeigen die weite ,'erbreitung des Tropus auch in Italien und Deutschland
und beweisen vor allem, dafs Piere de Corbeille sicher vicht d r
Verfasser desselben sein kam , wie Chevalier, Repert. Hymuol. (Nr. 20567
behauptet; denn mehrere Quellen sind bestimrat riel ilter als Pierre de
Corbeille.
346. Hosa»na ,,Clemens e{ beniglm".
De Beata .Maria V.
2a. Clemens et benigna,
Iugi laude digna,
Maria,
1. Hosanna-
2 b. Fer spiritalia
'obis remedia,
l Iaria.
3a. Tu plena grafia,
hIater exinfia,
Maria.
3b. Solve peccamina,
Relaxa crimina
Maria.
4a. Felix et beata,
I)eo fecundata,
l Iaria.
4b. Restaura perdita
Dimitte debita,
hlaria.
5 a. Parens Dei facta,
Mater. sed iutacta.
Maria,
6a. Tu mundi domina,
Caelorum regina,
Maria,
5 b. Nos a nfiseria
Reduc ad gaudia,
hIaria.
6 b. Si tibi gloria
Saecla per omnia,
hlaria,
7. in excelsi .
Trop. ms. Vvdastinum saec. 11. Cod. Cameraeen. 76 {75). A. -- Trop.
ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 77 . B.- 1 Iiss. ms. 8. Coraelii
Compendiensis aec. ah4. C»d. Parisin. 16 23. C. -- )ration. ms. Parisiense
saee. »/ . C,,d. Parisin. 3639. D.
Miss. et Trop. ms. See-viense saee. 12. in. Cod. Graecen. 479. E. --
Pros. ms. , covieu.*e saec. 12. Cod. Graeeen. 1584. F. -- Miss. ms. Garstense
saec. 12. 113. et 14.} Cod. Lincen. F p 17. {3. -- 1 liss. ms. Montis Panoniae
saee. 12. Cod. Mus. llungar. Prayanus add. saec. ah4. H. -- Se(tuent ms.
Araesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. I. -- 8equent. ms.
Branderi augallensis anui 1507. Cod. angallen. 546. K.- Collect. ms.
inc. origi a, saee. C-d. tutt. ardieu. Bib. IV 36. L.- Grad. ms. incert.
origin, saee. 13. Cod. Bruxellen. Fetis 1173. M. -- Miss. ms. Grandense(?)
saee. *Uh . Cod. Brux llen. 5235.
Trop. ms. Troianum saec. 12. Cod. Neapolitan. VI G 34. O -- Miss.
ms. Franciscanum saec. 13. Cod. Neapolitan. VI G 38. P.- Miss. ms.
351 --
arisburiense (? Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. Q. --
Miss. ms. Lincoiniense saec. 15. in. Cod. Londinen. Add. 11414. E. --
Femmre gedruekte t ue||en: Miss. Upsalense imp. ca 14. 7. -- Ii s. Lundense
imp. l'arisiis 1.514. Miss. Lausannense imp. Lausannae 1493. --Miss.
Tornacense imp. Parisiis 149.5 -- Miss. Romanum imp. Lugduni 1535.
2a, 1 Gaude c|emens E. -- 4b, 2 Remitte E F N. -- Sa, 1 sq. Dei
mater sed facta intacta E. -- Sa, 2 Viro sed I4 I K, Virgo sed F N. --
6b, 2 8aecula I: per cantica . -- In den jfingeren Queilen tritt dieser
Tropus ais 8equenz auf, und als soiche ist er vo» Morei [Nr. 200) aus
K publiziert; nachher hat Kehrein INt. 295) deu entstellten Text des
Miss. Romanum imp. Parisiis 1520 abge4ruckt und den guten Text Morels
in die Amnerkungen verwiesen, Auch in diesem Tf,pus Auslaut aller
Verse auf a.
347. Hosanna ., 'onc toom plasma".
1 a. Hosanna, nunc tuum plasma,
rex Deus, tu salva,
1 b. Solus qui sapientia
humeras sidera
2a. Coi luna 2b.
paret et arva
solisque rota,
Plebem serra,
gregem visita
frequenti cura.
Nunc tibi odas
pangimas omnes
trinitas sancta,
3b. 0re quem laudat
contio sacra
et benedicit
4. In excelsis.
Trop. ms. hrarbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. -- 1 b, 2 humera.
348. Hosanna .,fristo digna".
2a.
1. Hosanna,
Chri to digna 2b. Alternando
iam praeconia voce sonora
3a.
Pangat pia 3b. Nostra solvat
haec plebecula qui contagia
Deo subdita, sua gratia,
Ut mereamur praemia
viiae maxima
4b. Consequi tandem caelica
atque gaudia
5. Intra sanctorum simul collegia
in excelsis.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Pa-isin. 778. 3a 2 plebicula. --
5, 1 Infra. -- Alle Klauseln enden auf a. entsprechend dem Hosamta.
-- 352 --
349. Hosanna ,Patris in dextera".
1. tlosanna,
2a. Patris in dextera. 2b.
tibi sit gloria.
3 a. Angelorum agmina 3 b.
quam cecinerant una ;
4a. Arca 4b.
stirpsque Davidica,
5a. Iube nos scandere aethera, 5 b.
Nobis pax est illa
supernis emissa,
Pariter hanc pars nostra
promat oce sonora.
Celsa
co tinens et ima.
0 Iesu, recta per opcra;
6. Aula caeli loca
nos per saecula
in excelsis.
Trop. ms..Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. -- Ohne Mdodie.-
2a, 1 in fehlt. -- 1 b, 1 est fehlt. -- Auslaut aller 8trophen a ff a.
35o. Hosanna .,Fidelium lurn a".
1 a. Hosa na 1 b.
Fidelium turma
iubilet
nunc vote sonora
et dicat: Hosanna.
2a. His fruitur vocibus 2 b.
laude digna
plebs Hebraea
clamans : Hosa » a.
a. Angelica 3 b.
nempe factori
iugiter agmina
concinunt vote tinnula:
Sancte, sancte tex, semper
sit tibi Hosanna.
Divina clementia
regenti omnia
concrepet
haec contio sacra
et dicat : Hos««nna.
Sic Dominum sequitur
mente pia
dura triplicat
clamans : Hosanna.
Cuius summa
fulget per mundi
quattuor climata
i tus, honor et gloria:
Seinper semper, rex sancte
sit tibi Hosanna.
4. Carminibus quorum assiduis
valeat, o Deus, tuum plasma
conim gi perpetim in excelsis.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. 3a, 4 eoneinunt
nuue tinmda.
-- 354 --
353. Hosauua ,,Hagie Christe".
1. Hosanna,
2a. Hagie Christe, lux vera, 2 b.
alta genitoris sophia,
8 a. Supera te, media 3 b.
et ima
praeconantur,
nutu cuius CUUC|fl
4 a. I oslra lu gloria, 4 b.
lac tibi digna
agamus
compli dindima,
5 a. lllâ, ut tot caelica 5 b.
agmina,
6. In excelsis.
Aequali suboles vita
patris, lrinitatis persona,
Te cosmi climata
adorant
bis bina
aclibus tibi prona.
(duo sic mente pura
palinodias
solvamus
tibi, redemptor, ,Gloriâ"
Quae continuant Hosanna
propria
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778.- 3a, 1 Supera
remedia. -- 3b, 4 pr-ma. -- 4b, 4 tibi adempta doxa --5b, 1 sq. Heu
continuati heu propria{!?). -- Dieser Tropus gehSrt in der Quelle zuln Sanctus-
Tropus: Sanctus plasmator mundi; letzterer ist von sp iterer Hand
eingetragen. -- Zu ,,dindima" -mysteria (4a, 4) und ,,palinodia" (4b, 21 v.
Du Cange s. v.
354. Hosanna dnleiflua.
1 a. Hosanna dulciflua
I)eo resonant cuncta.
2 a ( ui venisli, rex, sacra
in virginis viseera,
Sa. Quae mansit incorrupta
post partumque integra,
4 a. Inter animalia
passus es praesaepia
5 a. Progenie perdita
suscepisti humana,
6a. Sanguinis tui unda
confregisti tartara,
1 b. Agmina angelica
psallant tibi in astra,
2 b. Forma servi suscepla
procedens ex l laria,
3b. [Link] avit puerpera
I)eum hominem pura.
4b. Paunisque lua membra
'ilibus involuta.
5 b. Quae per crucis tormenta
ad regem suut reducta.
6b. Quibus patris gratia
conscendens in gloria.
7. lu hac plebs soilemuia
sonet melodia
in excelsis.
Trop. ms. Martialense saec. {11. et) 12. Cod. Parisin. 1139. -- 2b, 1
Formam. -- 4a, 2 Deum passns est. -- 5b, 2 sunt fehh. -- 6h, 2 eoneendens.
-- 355 --
355. Hosanna ,Caelum terra".
1 a. Caelum, terra, pontus, aer
monstra nulla cil'errait
2a. Mirum nmndo,
l iirum mundo
Coutulit;
3a. Deus est in homiue,
Homo est in virgine
4a. Alvus tumet feminae
Sine 'iri sereine;
Sa. Iirum, mirun b mirum,
Mirum est ;
6a. Deo nato ex Iaria
Exsulato patet via
Ad paradisi climata.
1 b. Sola raira surir, quae mundo
virgo, Dcus iuferunt.
2b. Deum virgo,
Deum virgo
Protulit.
3 b. Fecundata numine,
Plena sacro flamine.
4b. Fons de petra scaturit,
I)eum virgo parturit.
5b. i Iirmn, mirum, mirum,
Mirum est.
6b. Ergo chorus totus iste
Sit cauorus tibi, Christe,
Cantans cantica, neumata:
7. llosan a in excelsis.
Collect ms. Martialense saec. 12. Cod. Parisin. 3719. -- 3 b, 1 n,,mine.--
ib, 3 Cantans canta pneumata. -- Vorstehende Dichtung schlief. t sich in
der Quelle unmittelbar an rien Sauctus-Tropu ,,Ex quo unt
und "zwar nach dem Versikel .,Benedictus qui venir". Es tblgt nach
dieser Dichtung ein anderes tropiertes 8anct s. omit wohl sicher
Hosanna-Tropu . Der Abschlufs ,,Hosanna in excelsis" (7} f hlt aller-
dings in der Q mlle.
356. Hosanna ,,Laus egregia".
1 a. Hosanna,
Laus egregia
cure gloria
2a. Cui tripudiant angelorum
clarissima agmina ;
3a. Illis tribuens summa
gaudia in caeli
gloriosa curia.
1 b. Sidereo
regi, Domino
per saecula.
2 b. t ui eleclos bea ilicat
bcuigaa clemenfia,
3b. Uhi incessabili
vocc [Link] cantica
4. Digue competentia
in cxcelsis.
Trop. ms. . Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. -- 3b, 3 k5nnte
3a, 2 gegenilbergestellt und 4, 1 als 3b, ô verwendet werden; das w ire
ymmetrischer aber die Melodie verlangt es anders. Auslaut aller
trophen aufa.
2:{»
-- 357 --
3 a. Rubus inflammatus, 3 b. Virga non rigata,
Nec tamen crematus: Flore fecundata.
4a. Vellus Gedeonis, 4b. Thronus Salomonis.
5 a. Et rotes propheticae , , 5 b. Praefiguraverunt
,
6a. Hanc et praedixerunt , , 6 b. Legis ve ba mystice.
7a. Are, decus virginum, 7b. Are, salus hominum.
8 a. l Io mundatos a vitiis 8 b. Caeli iunge deliciis
9. In excelsis.
Ca tiom ms. Gallicum saec. 13. Cod. Guelfe byteran. 677 (Helm. 628). --
2b, 2 Virgini marri Mariae. -- Cfr. Milchsack I, p. 221.
360. Hosanna ,,qui venisti".
I. Hosanna,
2a. Qui venisti
carnem sumens ex marre
pro totius
mundi salure,
Tu nos ab hoste potenter
libera
2b. Et exaudi
cunctos famulos tuos,
ut possimus
laudes promere
Tibi vote indefessa:
Hosanna
3. In excelsis.
Trop ms. Casiuense(?) saec. 11. ex. Cod. Vaticam Urbin. 602. A. --
Trop. ms. Ravennatense saec. "/,u. Cod. Capit. l Iutinen. O I 7. B. -- Grad.
ms. incert, origin, atmi 1071 (nach Georgius, De Liturg. Roman. Pontif.
1731--44, tom. III, p. 523.) C. -- Trop. ms. Beneventanum saec. 11. Cod.
Capit. Beneventan. 29. D. -- Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit.
Beneventan. 2.5. E. -- (D ist nicht kollationiert). -- 2a, 3 totius fehlt B. --
2b, 4 laudes canere B. -- Geh6rt in A C E zum prosaischen Sanctus-Tropus
,,Deus pater ingenitus".
361. Hosanna ,,Pie Christe".
1. Hosanna,
2 a. Pie Christe,
descendisti ad terrain
mundum tua
factura salvans,
inferni claustra
confregi ti fortiter,
2 b. Dira iura
ipsa dextra conculcans,
sanctos sursum
levans ad aethra,
ut tibi laudes
decantent in excelsis.
358 --
Trop. ms. Casinen. e(?) saee. 11. ex. Cod. Vatiean. Urbin. 602. A. --
Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. (;apit. Beneventan. 2.5. B. m Trop.
ms. Beneventanum saee. 12. Cod. ç'apit. Beneventan. 26. (3. -- 2a, 3 mtmdum
suam C. -- 2a, 4 ïaeturam C: salva B, salvas C. d 2a, 5 inferni portas
B C.- 2a, 6 eonfringea (2.- 2b. 2 ipse B.- 2b, 4 levatus A; aethera
-- 2b, 5 semper (statt !audes) B C. -- In C ist der zugehi rige 8anet stext
tropiert dureh die prosaische Interpolation: Quem Cherubim et 8eraphim
non cessant" usw.- Melodie wohl gleieh jener des Hosannatropus ,Qui
venisti'.
362. Hosanna .)lystica".
Die Palmarum.
1 a. Mystica sunt haec omnia,
Quae celebrat ecclesia
In bac die festiva;
2a. Victoriam nain populi
Manu figurant surculi
Et frondes olivarum,
1 b. Huius diei gloria
Digna est reverentia
Quadam praerogativa.
2b. Quam habuit de zabulo
Confixus in patibulo
Redemptor animarum ;
2 c. Cuius prius versutiam
Nullus evasit etiam
lqec coetus prophetarum.
3a. on vacat a mysterio,
çuod et nobis egressio
A castris imperatur.
8b. Cure extra portam filius
Dei, peccati nescius,
Crucifixus legatur,
3 c. Et in lotis forinsecis
Ab Hebraeorum pueris
Eidem obviatur ;
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. Casinense(?)saec. 11. ex. Cod. Vatican. Urbin. 602. ad(L
saee. .. -- 2a, 1 nain fehlt. -- 2a, 2 in manu figuratur surculis. 2b, I
habuit et zabulon. -- 2 e, 1 versutia. -- 3 a, '2 Quod est nobis. -- 3 a, :3 imp
erator.
-- 3¢, 1 forinseeus. -- 8c, 3 obiatur. -- 3e, 4 fehlt.- Es bIeibt mehr
zweifelhaft, ob diese Diehtung, die in der Que]le nieht n/iher erkennflieh geo
maelat i. t, aIs Hosanna-Tropus behandeIt verden darf. Aueh der Ton ist za
lehrhaft.
363.
1 a. ttosanno, Hagie,
altissime
Domine,
Hosanna .Hagie altissime".
1 b. Adiuva, libera,
salvifica,
pmtege; °
359 --
2 a. Quos creatos
redemisti
tuo sanguine,
2 b. Paradisi
gaudiis da
frui iugiter,
3 a. Cherubiu quo iungi
coetibus valeant
3 b. Seraphinque, tibi
dulce dent »Hosanna
. In excdsis."
Trop. ms. Ravennatense saec. h . Cod. Capit. Mutinen. O I 7. 3,. --
Trop. ms. Vercellense saec. 11. Cod. Capit. Vercellen. CLXI. add. saec.
B. -- Collect. ms. musicum saec. 11--16. Cod. Vatican. 10654. add. saec.
12. (fol. 17 ". mit Melodie). C. -- la. 2 deus altissime C, dealtissime B.
la, 3 ore (statt .Domine" C. -- lb, 1 et libera C. -- 2a, 1 Quam B. --
2b, 1 und 2 fehlen (weil defect) A. -- 2b, 2 dons B C. -- 3a, 1 Cherubin
coniungi A B.- 3a, 2 valeant t hlt A, und letzte Silbe von valeant fehlt B
(beide defekt). -- 3b, 2 dant A B C; dant organa C. -- Ara Schlusse der
Strophen l a--2b ist in C stets ein grofses E mit Melismen beigefiigt;
w ihrend der eine Chor ,Hosanna in excel-sis" unter reichen Melismen iiber
e ausffihrte (resp. bel anderen Tropen iiber a von Hosanna), sang der ander e
Chor allen Anzeichen nach den Tropentext.
364. Hosanna ,0mnes nnanimiter".
1 a. 0mnes unanimiter
mundi nationes,
Dicite suaviter:
Sanctus et vivens es.
1 b. Angeli, archange|i,
dominationes,
Cherubin et Seraphin.
throni, potestates,
1 c. Principatus, virtutes
circum exclamantes,
Voce incessabili
Christum venerantes.
2. Universi popnli*, omues iam gaudet%
De caelo pro homine* descendit i Iessias,
Quem praedixit Gabriel*, rates Isaias.
Ergo tu progedere,
Dic: iube benedicere
In laudem Mariae:
Hosanna in excelsis.
Trop. ms. Ravennatense saec. 11 . Cod. Capit. Mutinen. O I 7. A. --
Grad. ms. Patense saec. 16. Cod. Mus. Hungar. Fol. lat. 3532. B. Mit
zweistimmiger Melodie. -- la, I Hosanna unanimiter A. -- la, 4 Sanctas
es et B. -- 1 c, 2 clamantes B. -- Vor 2, 5 steht in A ein ,Vort, das ,pontie"
oder ,portie"(! ?) zu heifsen scheint. -- Vor Str. 2 der Sanctustext: Ho sanna
in excelsis benedictus -- Domini.
-- 360 --
365. Hosanna .tlodie Domiuu «.
In Rcsurrectione D.
1 a. Hosanna, hodie 1 b.
Dominus Iesus Christus
resurrexit a mortuis;
2 a. Hora, qua Dcus exspiravit, 2b.
totus mundus
contremuit ;
3a. Descendit Deus 3b.
ad infernum,
sicut fuerat
prophetatnm ;
4 a. Electi, quos ibi 4 b.
invenit,
suo morsu extracti sunt ;
5. In excelsis.
Pro nobis pependit
in ligno, ut nos de iugo
diaboli eriperet.
Monumenta sunt aperta, et,
qui dormierunt,
surrexeruut.
Inde excussit
protopla ton,
qui morte morsu
cecider t.
fauce inferni
abstracti
consurrexerunt hodie
Grad. ms. incert, origin, anni 1071 (naeh Geo¢gius, De Liturg. Rom.
Pontif. 1731--44. tom. III, p. 524). -- 2a. 1 Dominus. -- 2b, 1 sunt feh|t.
-- 3a, 1 Dominus. -- 4a, 1 Electos. -- 4b, 1 A faeie. -- 4h, 3 cure eo
surrexerunt; hodie naeh ,,in exeelsis". -- Der lehrhafte Ton pafst schleeht
zu dem sonst in Hosanna-Tropen gebr iuehlicheu; es erscheint daher etwas
zweifelhaft, ob die Angabe bei Georgius, es handle sich hier um einen Tropus
zum anctus, zuveri issig ist.
366. llosa»na .Christo regi reg»um '.
1 a. Hosanna,
Christo, regi regum
benigno, sacra
pangamas praeconia ;
2 a. lpsi redemptori
supplicamus una
3 a. Largitor optime
rectorque benigne,
respice nos iu terra;
4 a. Iuste iudex indicans,
1 b. In sacratione
corporis sacri
sanguinisque
voce dicamns pulchra.
2 b. l Iundum triumphantes,
respuentes vana.
3 b. Exsistens cure patre
et (cure) sancto flamine,
nostra munda pectora.
4b. Tecum sis nos suscitans,
5. In dextra parte collocans
Benigneque sanctificans
In excelsis.
Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. A. -- Miss.
ms. Sarisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen 125. B.
-- la, 2 benigne A B. -- Str. 2b fehlt A. --Sb, 8 mundans B. -- 4b
Tecum ]ms resuscitans B.- 5, 2 salvificans B.- Aile Strophen auf a aus-
lautend.
367. Hosanna .Consolator peccatoris".
1 a. Consolator peccatoris,
Doli meta, vas dulcoris,
Dator gratiae
I b. Alvum subit genetricis
Specialis et felicis
Rerum serie.
2a. Tres personas venerari
Decet orbem lege pari
Rev erentiae;
2b. Pater, natus et spiramen,
Trinus Deus, paris lamen
Eistentiae.
3a. Corpus Christi veneretur,
Quisquis sibi pollicetur
Dona veniae,
3b. Quod in cruce cruentatum
Dat exemplar moderatum
Patientiae.
4a. In honorem salvatoris
Usure cingat omnis oris
Vox |aetitiae.
4 b. Qui caelestes sperant sedes,
Summi regis coheredes
Dicant hodie:
5. Hosanna in excelsis.
Miss. ms. Sarisburienae (? Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- Jede Strophe hat Auslaut auf e (statt a , vielleicht zu erklgren ans
,Hosanna in excel-sisU; /ihnlich bei den Regnum-Tropen meist Auslaut der
Strophen auf e (permane-bit), daneben vereinzelt auf ri (Regnum tuum
olidum).
368. Hosanna ,,quem pinm benedicit «.
1. Benedictus, qui venir in no» ine .Domi i,
2 a. Quem pium
benedicit turma
2 b. In terris
fidelium munda,
3a. Miscens cure supernis
choreis carmina.
3b. Gemens, quod peccati
prematur sarcina,
4. Orat humilis actu:
Hosanna in excdsis.
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. L'ondinen. Reg. 2 B IV, A.- Grad.
ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. B. -- Miss. ms.
Sarisburienae (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. C. --
Grad. ms. Eboracense saec. 15. Cod. Oxonlen. lat. lit. b 5. D.- Grad. ms.
362 --
Veteris Montis ann 1273. Cod. Mus. Archiep. Colonien. VI 2. E. -- Trop.
ms. Pragense saec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. F. -- Prosar. ms.
Arnesti l'ragensis anni l:¢ti0. Cod. Capit. Pragen. P 9. G.- Grad. ms.
Pragense saec. 15. Cod. Mus. Bohem. XII. A 1. H. -- Trop. ms. Diessen e
saec. 14. Clm. M«»nacen. 5539. I.
B beginnt erst mit 2b, 2. -- 2a, 2 benedixit F H. -- 2b, 2 fidelium
aima E, una F G H, turma I. -- 3a und 3b umgesteilt C F G H. --
1 Missens D, Dicens F G H. -- 3b, 1 Gemens ne F G H. -- 3 b, 2 premantur
G H. -- 4, 1 actus E; Nunc chorus dicat F G H. -- In A F G H I steht
ara chluf.« jeder Strophe O beigefiigt, seibstredend ffir die S ngcr des HO-
sanna, was um so auffailender ist, ais aile Stropben auf a schliefsen; in E
steht indessen a. Ferner ist diesem Tropus eigentiimlich, dafs er nicht an
,Hosanna" ankniipft, sondern an ,Benedictus", ohne welches der Anfang
des Tropus unverstiindlich w re. -- In F G H gehSrt dieser Trous zum
Sanctus-Tropus ,Deus pater iudex iustitiae |Nf. 321). -- Me|odie ie
,,Maria mater egregia" (Nf. 369).
369. Hosanna . laria mater egregia".
De Beata Maria V.
I a. Maria. 1 b. Qua via
mater egregia, patuit regia,
2a. Duc¢ns ad praeelara 2b. Av% Deo grata,
poIorum lumina, cunctorum domina,
3. l ostra laxans crimina.
Hosanna in excelsis.
Miss. ms. Sarisburiense (?Londinense)saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. A. -- Grad. ms. Veteris M«»ntis anni 1273. Cod. Mus. Archiep. Coionien.
VI 2. B. -- Trop. ms. Diessense saec. 14. Clin..Monacen. 5539. C. -- Cantion.
ms. Gailicum saec. 13. Cod. Guelfenbyteran. 677 (Heim. 628). D. -- 2a, 2
limina D (vieileicht das Richtige). -- 2b, 2 caelorum B. 3 1 iaxa B D.
-- Melodie wie »Quem pium" (Nr. 368 .
37O.
1 a. Voce dulcisona
pangat ecclesi
2a. In vocem prodeant
interna gaudia,
3a. Naturam superat
divina gr tia,
4a. Quae est vera sa|us,
quae est vitae via,
Hosanua ,Voce dulciliua".
1 b. Devote celebrans
sacra eaelestia.
2 b. Dura Deo mystica
sacratur hostia.
3b. In carnem vertitur
partis substantia,
4b. Qua duce petitur
caelestis patria.
-- 363 --
5a. Haec eo tendentibus 5 b. Unde chorus iubilans
est vitale manna; concinat: Hosonna
6. I t excelsis.
Miss. ms. Sarisburiense {?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- Melodiewie: Mariam concrepet (Nr. 371).
371. Hosanna .Mariam concrepet".
De Beata Maria V.
1 a. Mariam concrepet 1 b. Quae lucis radio
vocum concordia, respersit omnia,
2a. Dura Christum peperit 2b. ri tacta numinis
repleta gratia, veste sub alia.
3 a. Sunt legis veteris 3b. Non igni tradita
plena mysteria: rubi substantia,
4 a. Dans florem virgula 4 b. Stirpis Davidicae
naturae nescia sunt signa propria.
5a. Quam donantem saeculo 5 b. Congaudemus pariter
spiritale manna dicentes Hosanna
6. In excelsis.
Miss. ms. 8arisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- lb, I Tue lueis. -- 2b, 1 8i tacta, -- Sa, I tonantem. -- Melodie
wie: Voee duleisona (Nr. 370).
372.
2 a. Splendor patris,
Tune matris
Gaudentes de gloria
3a. Moysi rubus, Gedeonis
Vellus et l ucifera,
4a. Stella maris
Ut solaris
Clara lux egreditur;
Hosanna ,,Splendor patris".
De Beata Maria V.
1. Hosanna,
2 b. Duc ad laeta
Sine mets
Post haec transitoria.
8 b. Aaron virga, Salomonis
Thronus et lucifera;
4 b. Haec est una,
Velut lunu
Quae decora creditur.
5a. Haec ascendit virga fumi, 5b. ( uam effecit uni ersis,
Pulvis pigmentarius, Qua nil Deo carius.
6a. Haec ascendit de deserto 6b. F« ixa super dilecto,
Cunctis carens itiis, Affluens deliciis
7. In excelsis.
Miss. ms. 8arisburiense {?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- 5b, 1 Scheint verderbt zu sein; auch der Reim ist unrein. -- 6b,
1 dilectum.
373. Ho auna ,,Laude ¢auora".
De Beata Maria V.
2a. Laude canora
Fuigescit Mariae
Memoria,
8 a. Virginmn tu speculum,
Quam per omne saeculum
Decet laus et gloria;
4a. Regina clementissima,
Sanctarum sanctissima,
Cure prece continua
ostra dele peccamina.
Sa. Riga, SUpl,licamus , arva
Pectoris intima ;
2b. Quae est sonora
Salutis humanae
Symphonia.
3 b. Fac nos tuis precii.,us
Caeli iungi civibus
In aeterna patria.
4b. Intacta Dei genetrix,
Opem ferto miseris
Et precando prospera
Cuncta repelle noxia.
5 b. Ingi prece, piissima,
Psallentes visita
6. Et tua per merita
Te laudantes laetifica
In excelsis.
Miss. ms. 8arisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- 3Iit l Ielodie. -- 2b, 1 Quae es. -- ::lb, 1 Fac tuis precibus nos.-
Anslaut aller Irophen auf a.
374. Hosanna .,Gaude virgo".
I)e Beaia Iaria Virgine.
l. Hosanna --
2a. Gaude, virgo, mater Dei, 2 b. Gaude, summa nostrae spei,
Gaude, noslram gaudium; Gaude, virgo virginum.
Sa. Gaude, cuius redemptorem 8b. Gaude cuius salvatorem
Ediderunt viscera Lactaverunt ubera.
-- 365 --
4a. Gaude, vitae reparatrix, 4b. Peccatorum mediatrix,
Gaude, plena gratia: Gaude, Sion filia.
5a. Gaude, maris s ella, portus 5 b. Nos ri consolmrix iu«ms,
Naufragantis saeculi, Gaude, salus populi.
6. Tu nos tecum lac gaudere
In excelsis.
Miss. ms. Sarisburien e (?Londinense} saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. A. -- Grad. Vienneuse imp. Lugduni 1534. B. -- 6, 2 Aileluia (statt:
In excel.-_is) B, veil dort als Sequenz benfitzt. Irrtiimhch ist lmr ans
letzterer Quelle diese Dichtung als Seqnenz in die Anal. Hymn. (XXXIX,
Nf. 6f;)aufgenommen. -- Melodie: Sospitati.
375. Hosanna .,0 mater Dei'.
De Beata Maria V.
1. Hosa ma,
2 a. 0 mater Dei gloriosa,
Gemm Domini
pretiosa,
Speciosa !
3a. Funde preces filio
Pias piissimo,
Ut nos solvat a peccatis
4a. 0 virgo praeclara,
fulgida, speciosa,
Salve, porta caeli
cristallina ;
2 b. 0 domina deliciosa,
Frangranfissima
plus quam rosa,
Tam formosa !
3b. Et purget a vifio
Nos immnndissimo
Anctor snmmae pie[atis.
4b. 0 mater Domini,
domina gloriosa
Are, maris stella
matntina
5. In excelsis.
Grad. ms. Eboracense saec. 15. Cod. Oxonien. lat. lit. b..5. -- Mit
Melodie ---»Concordia", aber gekiirzt. -- .n festis principalibus duplicihus
B. Mariae cure versibus, in omnibns veto aliis fe tis et commem,,ra
tionibu sine versibus cantetur."
376. Hosanna .nmma qnao sophia".
1. Hosanna
2a. Summa quae Sophia *
Tuum plasma, .
prostratum fraude * *
subdo|a, *
* 2 b. Salvifica
hac die clara,
baratri
« claustra frangens dira.
-- 366 --
3 a. Suscipe precamiaa
3b. Plebis, modulamina
4. Spiritus cure gloria
-in excelsis.
Trop. ms. Gerundense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 495. -- 4, 1
Spiritum. -- Die Melodie ist nicht eingetragen, ebenso nicht àie Initialen;
fiir beide ist nur der Platz freigelasseno
877. [Link] ,,In Bethlehem".
De ss Innocentibus.
1. In Bethlehem, Herodes iratus.
Quia puer natus,
Timer, s principatus
Sceptro se privari,
Iubet decollari
Pueros bimatus.
2 a. 0 raira novitas 2 b. O, o, o, livori«
Facinoris ! Immanilas !
3a. 0 purilas innoeenlium 8b. Pede gemino sequentium
4. Agni vestigium!
5 a. 0 rosa rubens, 5 b. Vox infantium
0 candoris lilium Lau,les Deo dicentium,
Flos adoris, Cantantium :
6. O, O. O, Hosanna
in excelsis.
Cantion. ms. Toletanum saec. 13. Cod. Matriten. Tolet. 33--2::1. A. --
Caution. ms. Petri de Medicis saec. 13. Cod. Laurentian. Pl..'29. 1. B. --
Carillon. ms. Gallicum. aaec. la/a4. Çotl. Bambergen. Ed. IV 6. U. -- 1, 2
Quia fehlt C (Rasur}. -- Sa, 2 {} canden B.
378. Hosanna ,,Clangat coetns .
1. Hosanna,
2 a. Clangat coetus
Iste laetus
Gioriosa carmina,
2 b. Angelorum
Supernorum
Quae decantant agmina.
8 a. Felix festum, felix dies,
In qua datur omni mundo
Gaudium et magna quies;
8 b. Felix partus, felix natus
Ad salvandum omne genus
Est a patre nobis datus.
-- 367 --
4 a. O plasmator pater pie,
Mitte filium Mariae
Ut primaevae matris culpae
Condonetur bac in die;
4b. Et, precamur, sic descendat
Et a nece nos defendat.
Ut cantando trina voce
Sanctus chorus iste pangat
5. In excelsis.
Trop. ms. Dertusense saec. 13. Ced. Dertusen. s. n. -- Mit zwei-
stimmiger Melodie.
379. Hosanna »Qnanta qualis".
l. Hosanna,
2a. Quanta, qualis,
Uuam suavis.
Quam beata gloria,
2 b. Qua compleutur,
Continentur.
Guberuantur onmia
3. In excelsis!
4. Benedictus, qui venit in nomine Domini,
I uem caelestis harmonia
Dulci laudat symphonia;
ttosanna in excelsis.
Trop. ms. 8ecoviense saec. 12. Ced. Vindobonen. 13314. A.- Prosar.
ms. Secovien»e saec. 12. Ced. Graecen. 15 4 B. -- Trop. ms. Ottoburanum
saec. 12 Clm. Monaeen. 27130. C.- Mies. ms. S. Petri 8alisburgensis
saec. 12. Ced. Petrin. a IX 11 D. -- Miss. ms. Pataviense saec. 1'2. ex.
Ced. 8alisbur 'en. V 3 H. 133. E.- Trop. ms. Inticense(?} saec. 12. ex.
Ced. Ox«*nien. Mise. lit. 341. F.- Collect. ms. Herbipolense saec. a.
Ced. Vatican Pale.t. 496. G. -- Trop. ms. Pragense saec. 13. Ced. Capit.
Pragen. Cim. 4. lt. -- Prosar. ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Ced.
Capit. Pragen. P 9. 1. -- Collect ms. Rhenoviense saec. u/m. Ced. Turicen.
Rhenov. 143. K.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Ced. Parisin. 778. L.- Pros. et Trop.
ms. Parisense {?Rhemense) saec. 13. Ced. Commun. Assisien. 695. M.-
Trop. ms. Praedicatorum {Gallicum) saec. 13. Ced. Sangallen_ 383. :N.-
Antiph. et Process. ms. 8. Petri Glocestriac saec. 13. ('od. Colleg. lesu
Oxonien. E 10. (I. -- Trop. m.. hl«,[Link] saec. I:'L Ced. ()xonien. Misc.
lit. 340. P.- 2a, 10 quanta, se fast alle Quellen; das Hosanna {geschrieben
gewShnlich Osanna) ging w»raus, aber nur die erste Silbe wurde intoniert:
daher O-quanta, und se der entstellte Anfang.- 2b, 1 sq. Qua coutinentur
complentur {completur 11 H I. -- 8tr. 4 fehlt L. -- In H und 1 geh;;rt dieses
Hosanna zum 8anctus-Tropus ,Perpetuo numiue", in L zum ..Deus
pater cuius praesentia", in rien iibrigen zum ,Genitor omnium
ingenitus%
Dieser und die drei folgenden Tropen unterscheiden sich dadurch von den
vorhergehenden, d fs ste nicht blofs da. 8chlufsh«,sanna, sondern auch das
erste Hosanna tropieren.
-- 368 --
38o. Hosanna ,,Pater per omnia".
1 a. Hosa »,a, pater, per omnia
qui contines polum et arva,
1 b. Te petimus, ut memoria
deleas facinora nostra,
2. Nos et ubique salvifica.
3a. Deus, creator 0mll tiIll,
3b. ( ui es lux, via et rira.
4a. Qui super omnes feminas
elegisti
virginem tibi Marialn
per angelum; exinde natus
4b. Nobis salutis conferens
es gaudium,
ubi reges tibi tria
offerunt : aurum, tus et mirram.
- c. Pueri Hebraeorum tibi
obviam
occurrunt et vestimenta
cum ramis ia via expandunt,
5 a. Ad te clamantes: 5 b. In throno tuo
Fili David, partis sedens
in aeternum ad dexteram
6. In excelsis.
Trop, ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 773. -- la, 2 continens.
-- lb. 1 Tibi petimus memoria ut. -- 4b, 1 conferes.- 4b, 2 es fehlt.-
4c. 3 sq. cure ratais et vestimenta. -- 5b, 1 tuo fchlt. -- 5b, 2 sedentem. -- E
s
ist unsirher, ob die Abteihmg des Textes deln urspriinglichen Aufbau des Tropus
entspricllt.- Zwischen 2 und 3a schliefst das 1. Hosanna mit ,,i n ex ce l s i s
u,
und naeh den Worten des Sanctus .,Benedictus qui venit" usw. hebt
das 2. ]l,,sanna an.
38l. Hosanna 0mnes nna carminan{es".
1 a. 0mnes una carminantes
Salva, Christe, te laudantes
, Rex. H, sanna «, nobis manna,
Iesu, praesta tis sacrata
Per haec festa in excelsis.
1 b. 0 dulcedo caritatis,
Iesu, verbum summi patris,
Nunc Hosanna proclamantes,
Labe hantes, emundantes
Tandem salva in ex«elsis.
Cantion. ms. Engeibergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314.. A. --
Grad. ms. Lumlelacense saec. 15. Cod. Vindobonen. 3737. B.-- Collect ms.
Admontense saec. 15. Cod. Admonten. /e . C.- Crad. ms. Altovadense
anni 1410. Cod. Altovaden. 42. D.- Grad. ms. Gurimense anni 1470. Cod.
Pragen. XIV A 1. E. -- Cantion. ms. Wenceslai de Wyskytna anni 1.512.
Cod. Mus. Bohem. XIII A 2. F.- Cantion. ms. Iistebnicense saec. 15. Cod.
Mus. Bohem. II C 7. G. Sequent. ms. Branderi Sangallensis anni 1507.
Cod. 8angailen. 546. Il.
tr. la nnd lb sind umgestellt in F. -- la, 1 una admirantes H.
1 a, 3 Nunc Hosanna C-G. -- 1 a, 4 sqq. fehlen G. -- 1 a, 4 Iesu pa catis
-- 369 --
sacrata B. -- lb, 4 emunda tos B C gegen den Binnenreim). -- lb, 5
Tandem serra C. -- Zwischen la tmd lb, welche gleiche Melodien haben,
steht: Benedictus Mariae natus, patri gratus, qui veuit in nomine
D o m i n i. -- In D--G ist dieser Hosanna-Tropus verbunden mit dem Sanctus-
Tropus ,Ave dulce tu fermentum" (Anal. XXI, p. 58). Auch A undB
tropieren das zugehSrige Sanctus, aber nur im Verse ,Pleni sunt caeli
e t te r ra" durch die Einschaltung »gl o r ia sacrosancta semper t u a".
382. Hosanna ,,Angeli et archangeli".
1 a. Hosanna ;
Angeli et archangcli,
throni principatusque caeli
te laudant Cherubim
ac Seraphim
Sanctus, Sanctus, Sanctus
in excelsis.
lb.
Hosann«,
Tibi laus, honor sit. Christe,
benedictus sit dies iste;
te laudamus nunc et
perennite r,
benedictus Deus,
in excelsis.
Cantion. ms. Venceslai de Wyskytna auni 1512. Cod. Mus. Bohe n.
XIII A 2. -- ,Angelicum maius." -- Voraus geht der «ntropierte Sanctus-
Text bis zum ersten Hosanna; nach der ,%tr. la folgt Benedi, 'tus qui --
Hosanna".
383.
2 a. ¥oce pura,
clemens, exaudi
carmina,
Trop. ms. Gerundense saec. 12.
1 sq. Ecclesia tua quae boat.
Hosanna Patris verbigena".
1. Hosanna,
Patris verbigena,
2 b. Ècclesiae
tuae quae boant
agmina
3. In excelsis.
Cod. Parisln. Nouv. acq. 495.
Blume, Tropi Graduales. 1. 4
-- 374 --
Trop. ms. 'onantulense saec. 11. in. Cod. Vitt. Eman. 1343 (Sessor. 62).
c. -- Trop. ms. iYonantulense saec. 11. Cod. Casanaten. 1741 [C IV 2). d.
-- Trop. ms. Eporediense saec. 11. in. Ced. Cpit. Eporedien. 60. e -- Trop.
ms. S Benedicti Mantuani saec. 11. Cod. Capit- Veronen. CVII (100) f. --
Trop. ms. Ravennatense saec. /1 . Cod. Capit. Mutinen. I 7. g. -- Trop.
ms. inccrt, origin, saec. 12. Cod. Capit. Mutinen. IV 9.
Introductio in K M N b: Quem Iohannes iii Iordane baptizavit
ovans et dicens: Ec .e, Agnus Dei etc. -- 2 und 3 vor 1 P. -- 1 aeterne
Dei A C E--M O: Christus U. -- 2 fehlt C ,N. -- 2 und 3 umgestellt 31. --
2 verum de lumine F K M.-- 3 ptimam L, Optimae U: perpetuant G L,
perpetua A C M P--R; concede E F H--M P--If, concedas b, concedat B C N,
conted . . . {Ra. ur) A. -- Bcmerkenssçert, dafs dem g'eitverbreiteten Tropus
D e u t s c h I a n d anscheinend verschlossen blieb.
386. A nus ,, ni pall'is in solio".
Ag us J)ei qui tollis pecc«ta mur di,
1. Qui palris in solio residens per saecula regnas,
miserere obis. Ag»us Dei -- peccata
2. Tu pax. lu pietas, bonilas, miseralio, Chrisle,
miscrcre obis. Ag us I)ei pcccata » undi,
3. Singula disculiens, eum sedefis arbiter orbis,
miserere wbis.
Trop. ms. Wintonien. e saee. 10. ex. Cod. Ox,ni¢n. Bodl. 775. A. --
Trop. ms. Wintoniense :aec. 11. Cod. Co]]eg. Corp. Chri.-ti Cantabrigiell.
473. B. -- Trop. ms. Anglicum[?) saec. I/1 . Cod. Londinen. Eeg. 8 CXIII.
C. -- Trop. ms. , . Albani aec. 12. Cod. Londincn. Eeg. 2 B IV. D. --
Trop. ms. Vigorniense saec. I::L Cod. Capit. Vigornien. 160. E.-- Trop. ms.
Eporediense .'aec. 11. iii. Cod. Capit. Eporedien. 60. F.
Trop. ms. Aedutnse saec. I°1 . Cod. Parisin Arsen. llb9. G. -- Trop.
nas. oiYivernen. e saec. 1]. Cod. Parisin. 9449. H. -- Trop. ms. zNivernense
saec. 12. Cd. Parisin. ¢ouv. acq. 1235. I. -- Tr,,p. ms. Cluniacense saec.
11. Cod. Parisin. 10 7. K. -- Grnd. ms. Cameracense saec. 12. Cod.
Cameracen. 62 61 x L. -- Trop. ms. ,g. Ebrull,hi saec. 12. Cod. Parisin.
105(J 3. M. -- Trop. ms. 8ammaglorianum saec. 12. Cod. l'arisin. 13252. N.
-- Trop. ms. Epternacense ,'aec. 12. Cod. Parisim 10510. .
Tl(,p. ms Ma tialense »aee. 11. Cod. Pari. in. 909. P. -- Trop. ms.
dartialense saee. 11. Cod. Parisin. 1133. Q.- Trop. ms. 3Iartialense saee.
11. Cod. Parisin. 1134, If. -- Trop. ms. Martialense saec. lI. Cod. Parisin.
1135. 8. -- Trop. ms. Martialense s ec. 11. Cod. Parisin. 1136. T.- Trop.
ms. Martialense saec. 11. Cod. Parisin. 1137. U. -- Trop. ms. ,Martialense
sacc. 11. ex. Cod. Pari.,in. 113 . X. -- Trop. ms. 8. Martini Lemovicensis
saec. 11. in. C'od. Parisin. 1120. Y. -- Trop. ms. S. Martini[?'., Lemovicensis
sae¢. 11. Cod. Parisin. 8 7. Z. -- Trop. ms. 8. Augustini Lemovicensis
saee. 11. Cd. Parisin. 1119. a. -- Trop. iris. Moissiacense saec. 11. Cod.
Parisin. Nonv. aeq. 1 71. b.
1 und 2 umgestellt Z: ist dort unmittelbar an den l,rosaischen Agnus-
"Tropus Miserere supeinos angeh ngt.- 1 patris ad dextram P--b:
resides 1 R T U X Y a: regnans B C E--I L N, clemens (statt regnas)
P b. -- 2 miseratio Christe P-b. miseratio semper A B. -- 3 discutiens
dura A B K; sederit F H I K, veneris O. -- 3, 2 dona nobis
pacem O.
-- 375 --
In L geht voraus die prosaische Introductio: Quem I, hannes in
lordane baptizavit etc. (Cfr. Anmerkung zu .Omnipitens aeterna Dei").
387. Agnus .Lux I,,cis".
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
1. Lux lucis verbumque patris virtusque perennis,
miserere nobis. Agnus Dei -- peccat« mu di,
2. Verus sanctorum splendor nosterque redemptor.
miserere nobis. Agnus Dci -- peccata
3. Nostra salus, pax vera Deus, altissima virtus,
dona nobis pacem.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. add.
saec. 11. ex. A. -- Trop. ms. Wint,mien«e saec. 11. Cod. Colleg. Corp.
Christi Cantabrigien. 475. B. -- Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinvv.
Reg. 2 B IV. C. -- Tre)p. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornivn.
160. D. -- Grad. ms. Eb«racense saec. 15. Cod. Oxonien. lat. lit. b 5. F.
-- Trop. ms. Anglicum(?) saec. ] ' e. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. G.
Trop. ms. Nivernense saec. 11. Cod. l'arisin. 9449; ter: t);i. 20.
foi. 46 He; fol. 56 H a . -- Trop. ms. Nivernense saec. 12. Cod. Parisin.
Nouv. acq. 1235. I. -- Trop. ms. Longor,)tense saec. 12. Cod. Parisin. 10511.
K. -- Trop. ans. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508 L. -- Pros. et
Trop. ms. Parisiense (?Remense) saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 695. M.
Trop. ms. Ep,rediense saec. 11. in. Cod. Capit. Eporedien. 60. N.
l perenni iN. -- 3 vere F. -- In rien Hexameterv 1 und 3 doppelter
Binnenreim; um so auffallender, dafs er in 2 ganz fehlt; durch Umstellung
von .Verus" nach .splendor" wiirde er erreicht werden.
38 . Agnus .)lortis dira ferens".
Agnus Dei, qui tollis peccata nundi
1. 5lortis dira ferens, ut nostra pianda piares,
miserere nobis. Ag us Dei -- peccata mundi
2. Ad vitam surgens, ut nos sic iustificares,
miserere nobis. Agnus Dei -- peccata mu di
3. Caelos ascendens, ubi nos in pace locares,
dona nobis pacem.
Trop. ms. 8angallense saec. (11 et) 13. Cod. 8angallen. 382. A.- Grad.
ms. Ve eris Montis anni 1273. Cod. Mus. Archiep. Colonien. VI 2. B. --
Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Unir. Monacen. 156. Fol. C.-
Pros. ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit Pragen. P 9. D.-
Caution. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. E. -- Trop.
ms. Diessense aec. 14. Clin. M,macen. 5539. F.
Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigoruien. 160. G.- Miss.
ms. 8arisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. H.
-- Grad ms. Eboracense saec. 15. Cod. Oxonien. lat. lit. b 5. H I.- Pros.
et Trop. ms. Parisiense (?Remense) saec. 13. Cod. Commun. Assisien.
695. K.
-- 376 --
2 Adiuva surgens G: vivificares C D (entspricht an sich I)esser dem
,Ad vitam"). -- 3 ascendit F; ut nos E F H; nos teeumque loeares B D F I K.
-- ,,In festis principalibus cure ve rs i b tt s, in minoribus vero sine versibu
s
cantetur". I. -- Die lle ameter reimen mitciuander in der Mitte and ara
Schlusse.
3, 9. Agnus .Cuius in Aegypto".
Agnus Dei, qui lots pec«ata mundi,
1. Cuius in Aegypto salvat cruor lsraelitas,
»dserere nobis. [Link] Dei --l,ec«ata mu di,
2. Qui pr»priae carnis dape corda fidelia diras,
» iserere obis. Agm«s Dei -- pecctda
3. Integer. indemnis, vivens cibas atque perennis,
do la nobis pocem.
Trop. m . Martialense saec. 12. (k,d. Parisin. 11.$9. A.- Trop. ms.
S. Leonardî Lemovicensis saec. 13. in. Cod. Parisin. I086. B. -- Trop. ms.
Pragense saec. 13. Cod. ('apit. Pragen. Cire. 4. C. -- Prosar. ms. Arnesti
Pragensis aani 1360. Cod. Capi¢. Pragea. P 9. D. -- 1 Aegyptum A B;
Israelita A. -- 2 dape A; fidelium C D. -- 3 unicus statt vivens} D. --
0berschrift in A: ,,Agnns puleherrimus".
390. Agnus . [ui plus ac milis".
Ag us I)ei, qui tdiis
1. ( ui plus ac mitis es, clemens arque suavis,
miserere obis. Ag us Dei peccata » undi,
2. Angelicus pauis, sauctorum vita perennis,
miserer« obis. Agnus I)ei peccota .»m di,
3. Culpas indu|ge, virtutum munera praebe,
dona nobis l,«cem.
Trop. ms. , . Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. A.-
Proeession. ms. ,% Pewi Glocestriae saec. 1; . C d. Colleg. Iesu Oxonien.
E 10. B. -- Miss. ms. 8arisburiense (?Londinenge) saee. 13. Cod. Parisin.
Arsen. 135. C. Trop. ms. Longoretense saee. 12 Cod. Parisin. 10511. D.
-- 1 pins et B C. 2 vita fehlt C. -- 3 indulges B. indulgen C; munera
praebes B, praebens C; munere reple A.- Cfr. Anal. Hymn. XVII p. 206.
391. Agus ,,Celsa nuuc omnes".
De saucto Iohaune Ex-.
1. Celsa nunc onmes dicamus vote fideles:
Agiras çDei miserere nobis. Ag us Dei peccata nundi,
2. Dilecti meritis e poscit urba, redemptor,
niserere nobis. Agnus Dei pe«cata mundi,
3. Qui iusto dignum sanxisti corde Iohannem,
dona «obis pacem.
-- 377 --
?rop. ms. 8. Arnulfi 51etensis saec. 12. in. Cod. Meten. 452. A. --
Trop. ms. Epternaeense saec. 12. ('od. Parisin. 10510. B. -- Trop. ms. S.
Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10.508. C. -- 1 fideli C. -- 8 Qui iuste AC.
392. Agnus ,,Christe theos hagie".
.A!l us 1)ci, qui tollis peccata mu» di,
1. Christe, theos, hagie, sator orbis, nate 5Iariae,
miserere obis. Agmts Dei, --peccata
2. Unica spes veniae, via vitae, nate ] Iariae,
»tiserere obis. Agnus Dei --l ec«ata
5. Pacis primitiae, patris hostia, nate 3Iariae,
do a obis l»acem.
Trop. ms. angallense saec. 10. Cod. Sangallen. 378. add. saec. 13.
A. -- Pros. ms. Praedicatorum (Gallicum) saec. 13. Cod. Sangallen. 3 3. B. --
Iiss. ms. Sarisburiense (?Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135 C.
393. Agnus .Factus homo".
A9n «s ])ei, q ti tollis percata mundi.
1. Factus homo sumpta de virgine carne Iaria.
miserere obis. A!lm«s l)ei -- pectata
2. duem genuit mater sine patre, pater sine marre,
miserere nobis. Agnus -- Dei peccata
8. Virginis auxilit,, propulsis hostibus, omnem
do m n,,bis pacem.
Prosar. ms. Parisiense (?Remense) saec. 13. Cod. Commun. Assisien.
69.5. A. -- Miss. ms. 8arisburiense {.9 Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin.
Arsen. 13.5. B. -- Grad. ms. Eboracense saec. 15. Cod. Oxonien. lat. lit.
b .5. C. -- 8 hostibus omne B. -- ,In festis principalibus duplicibus B. Mariae
cure V[ersu], in aliis vero festis et commemorationibus sine V. cantetur% C.
394. Agnus ,Spes mundi".
1. Spes mundi, iaus arque salus, Deus et homo verus,
Agnus Dei,
2. Morte perire dolens hominem venis ipse, creator.
qui tollis peccata mundi,
8. Indueras hominem certans cum principe mortis,
miserere obis. Agiras Dei --peccata »mndi.
4. Iuste belligerans numen celas deitatis,
eia ntiserere nobis. Ag us Dei -- peccata
5. Cucem scandis, homo, mactaris hostia patri,
do a obis pacte.
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. A. -- Trop.
ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10.508.
-- 378 --
395. Agnus »Spes es lux«lue".
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
1. Spes es, luxque decus famulis qui, Christe, misellis,
miserere nobis. Agnus Dei --peee«t« .mundi,
2. Laurea nain statuis praemia tuta luis,
miserere «obis. Agmls Dei àona nobis paeem.
Tr-p. ms. Anglicum[?) saec. ]U 2. Cod. Londinen. Reg. 8 C XIII. A. --
Trop. ms. Sammaglorianum saec. 12. Cod. Parisin. 13252. -- 1 8pes est A.
396. Agns ,,Triplex personis".
Aymcs Dci, qui tollis l,ecc«ta mu ,di,
1. Triplex per .onis, implex Deus esse sub uno,
miserere nobis. Ag us Dei --peccata mundi,
2. Summe bonus (lui semper eras semperque manebis,
&ma wbis pa«em.
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. -- Das 1. Agnus
I; e i etc. geht untropiert voraus.
397. Agnus ,,Cuius ad imperium".
Agnus Dei, qui tollis peccata mu»di,
1. Cuius ad imperimn de virgine fit earo verbum,
Ineffabilis dispensatio !
miserere nobis. Agnus Dei peccata »undi,
2. qui regis omne, quod est, genetrieis ad ubera i, endens,
Admirabilis humiliafio !
miserere nobis. Agnus Dei --peccata mu di,
3. Per qucm virgo fuit sui genetrix genitoris,
Inaudila generatio !
dona nobis pacem.
Collect. ms. Cluniacense saec. 13. Cod. Parisin. 13316.
39S. Agnus ,,Ar¢hetypi mundi".
Agnus I)ei, qui tollis peccata mundi,
1. Archetypi mundi stat nutu cuius imago,
miserere obis. Agnus I)ei -- mundi,
2. Summa sophia, noys, protopanton prima propago,
miserere nobis. Agnus Dci mundi,
3. Binarii talis nexu non di idualis,
do«a nobis pacem.
Trop. ms. Praedieatorum {Gallieum) saee. 13. Cod. 8angallen. 383.
-- 37!}
399. Agnus ,,Aime Deus «.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
1. Aime Deus, genitoris honor, pie saecula salvans,
miserere nobis. Agnus Dei -- mundi,
2. Iu torum virtus, decus integritatis eisdem,
miserere nobis. Agnus Dei -- mundi,
3. Spiritus omne replens, eui eohors eaelica psallit,
dona nobis 1oa('em,
4. Te chorus hic resonat, celebrat et ovanter honorat;
Summa salus, pax vera, Deus, tibi. rex, iubilamus.
Tropar. ms. Praedicatorum (Gallicum) saec. 13. Cod. Sangallen. 383.
400. Agnns .,lmh»mitos arce".
1. Indomitos arce, subiectis, rex pie, parce,
2. Audi clamantes, exaudi digna rogantes,
3. Sintque tibi curae, qui fient sua crimina pure.
Trop. ms. Praedieatorum (Gallicum)saec. 1:]. C,»I. , angallen. 383.-
Vor jedem Hexameter: Agnns Dei etc. -- St ts Binnenrcim.
4Ol. Agnus .,Caelitus informans".
Aq»nt.s Dci, qui tollis p(ccata mu *di.
1. Caelilus informans, saeva nos morte reformans,
nisercre nobis. [Link] Dei -- mundi,
2. Salvans a poena, dans gaudia lucis moena,
rniserere nobis. A m«s Dei mu»di,
3. Turbae speranti, vera pro pace roganti
dona nobis paccm.
Trop. ms. Sangallense saee. 10. Cod. 8angallen. 378. add. saee. 13. A.
-- Trop. ms. Inticense saec. 12. ex. Cod. Oxonien. Mise. lit. 341. add. saec.
13. B. -- Trop. ms. Wingartensel?) saec. 13. Cod. 8tuttgardien. HB I . tse. 95.
C.-- Trop. ms. Diessense saec. 14. t'lm. M-nacen. 5539. D.--Pros. me. Branderi
Sangallensis anni 1507. Cod. Sangallen. 546. E. -- 1 informa und refi»rma B;
sua (statt saeva) E : reformas C. -- 2 nos a poena E ; gaudia suis a noena E.
4{;2. Agnus »ustus Abel".
[Link] Dci, qui tollis pcccala
1. Iustus Abel agtlum oui obtulit immaculatum,
miserere »wbis. Agnus Dei -- peccata
2. Tu, quem Iohannes Baptista in ripa Iordanis
Stupens et admirans digito demoustravit,
miserere nobis. A m«s Dei --1oecc«ta nno di.
-- 380 --
3. Chrislc, patris uni,'e,
qui seine| introis i
oboedicns patri
0fferendo te ipsum
hostiam vivam [puram]
pro delictis nostris,
dona obis paccm.
Trop. ms. Inticense[?i saec. 12. Cod. Oxonien. Misc. lit. 341. A. -- Trop.
ms. Saugallense saec. 10. Cod. Sangallen. 37_ . add. saec. 13. B. -- Trop.
ms. ,Sangallense saec. Ill. et) 13. (_'od. Sangallen. 382. C. -- Collect. ms.
8. Petri in ilva Nigra saec. 14. Cod. Carolsruhan. Pm 16. D. -- 2, 1 Tu
fehlt A; Baptista Iohannes in ripam D. -- 2, 2 scheint Pro a zu sein, oder
verderbt.
403. Agnus ..qui resides caelis".
Agnus Dei, qui tollis IIC(.'Ç«II«I »undi,
1. Qui resides caelis et condita cuncta tueris,
miserere nobis. Agnus .Dei -- eccatu mundi
2. In nostris fesfis praestans solamina maestis,
miserere nobis. Agnus Dci --pec«ata mu»d ,
3. In te speranti populo, spem pacis amanti,
dona nobis pa«cm.
Trop. . . Sangallense saec. 10. (.'od. Sangallen. 378. add. saec. 13. A. --
Trop. ms. Sangallease saec. (11. et) 13. Cod. ,'iangallen. 382. B. -- Trop.
ms. Pragense saec. 13. Cod. Capit. iragen. Cire. 4. ('. -- Pros. ms. Arnesti
Pr lgen. is anni 17,60. Cod. Capit. Pragen. P 9. D. -- Trop. nm. Mosacense
saec. 13. Cod. Oxonien. Misc. lit. 340. E. -- 2 ; raesta (.' D. -- Binnenreim
in allen Hexametern.
404. Agnus .Plasmator rerum".
Agnus 1)ci, qui tollis pcccata mu d ,
1. Plasmator rerum, fons lucis, origo dierum,
niserere nob s. Agnus I)ei -- peccat«« m ndi,
2. Pro nostris natus peccatis, passus, huma us,
misererc nobis. Agcus Dei --peccata mm di,
3. Surgens scandisti, populo qui pneuma dedisti,
doca obis loacem.
Trop. ms. 8angallense saec. 10. Cod. 8angallen. 378. add. saec. 13. A. --
Trop. ms. 8angallen«e saec. (11. et) 1 . Cod. angallen. 382. B. -- Binnen-
reim in allen Hexametern.
405. Agnus ,,Vitae donator".
Agm s Dei, qui tollis 1 cccata mundi,
1. ¥itae donator, mortis tu mortificator,
miserere qwbis. Agnus Dei -- pec«ata mundi,
-- 382
409. Agnus »Nos redimens".
Agnus Dei, qui tollis peccala mundi,
1. os redimens vere pretiosi san ainis aere,
miser e nobis. Agnus l ei --çec«ata mundi,
2. 5lo e tua mortem superans mortisque eohortem,
miserere nous .4fines J)ei -- peccata mundi,
3. Da, pie, da, releva, quod stravit et abstulit Eva.
dona obis paccm.
Grad. ms. hrnoldi Aquisgranensis s e. 13. Cod. Capit. Aquisgranen.
XII. -- Binnenreim aller Hexame r.
410. Agnus ,,Constat in al ari".
1. Constat in altari carnem de pane creari,
2. P trs intincta mero pro vivis sanetificato,
3. Altcra pro sanetis, pars tertia pro redimendi-.
Grad. ms. M,,sburgense anni 1360. C-d. Unir. Monacen. 156 Fol. A. --
Cantion. ms. Eugell,ergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. B. -- Cantion.
ms. Wenceslai de Wyskytna anni 1512. Cod. Mtts. Bohem. XIII A 2 12. --
2 . anctifieatur A; mero datur pro Deo veto C. -- Vor jedem Hexameter:
Agnus Dei etc. [in C: Sanctus.) -- Originell ist die Auslegung der Drei-
teilung der Hostie; ,,redimendi" (:5) sollen ,vohl die defuncti in purgatorio
sein? -- Cfr. die Cantio 8eimus in altari" (Anal. Hvnm. I, IP,7.) und
die Verse gleiehen Anfanges (Anal. Hymn. XXXI, Nr. 10( , Anm.).
411. Agnus ,,Tu Deus".
Agnus 1)ci, qui tollis peccata raundi,
1. Tu Deus et I)ominus, caelorum compos et orbis,
eia, misercre nobis. Agnus l_)ei -- peffat« mu di.
2. In sede aetherea qui regnas cure patte Deus,
d(ma nobis l,accn .
Trop. ms. l onantu]ense saee. 11. in. Cod. l oman. Vitt. Eman. 1343
Sessor. 62). A. -- Trop. ms./gonantulense saee. 11. Cod. Eoman. t'asalmten.
1"/41 (t" IV 2). B. -- Trop. ms. 8- Benedicti Mantuani saee. 11. Cod. Capit.
Veronen. CVII [100). C. -- Das 1. Agnus Dei ete. geht mltropiert voraus.
412. Agnas ,,Agne llei".
1. Agne Dei, purga tinctos baptismatis unda,
2. Ut per te surgant, sua quos delicta fatigant
3. Consortes regni facias nos, Christe, superni.
Trop. ms. Uasinense{?) saee. 11. ex. Cod. Vatican. Urbin. 62. -- Bi»nen-
reim in allen Hcxametern. Vorjedem Hexameter: Agnus Dei miserere
nobis (resp. dona nobis paceml. -- ,In die Dominica."
-- 383
413. Agnas Assis laea as .
Agnus "Dci, qui tollis peccat«« nundi, niserere obis,
1. Assis placatus: virgo de virgine natus,
[Link] «s Dei miserere nobis,
2. Virgine virgo satus, nostros depelle reatus,
Agnus Dei dona nobis pacem,
3. Pacem venlnram, pacem nunquam perituram.
Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Beneventan. 2.5.
nativitata Domini".
414. Ag us ,,qui Deus es verus".
Agnus 1)ei, qui tollis peccata mu tdi,
1. Qui Deus es verus, homo factus, virgine haras,
niserere nobis. Agnus Dei -- peccafa m« di,
2. M rte redemisti, vitam quibus exhibuisti,
miserere nobis. Agnus Dei peccata m » di,
3. Parce tels, ignosce malis, fer opcm lribulatis
dona nobis pater.
Miss. ms. 8arisbu ense (? Londinense) saec. 13. ex. Cod. l'arisin. Arsen.
135. A. Trop. ms. Vigorniense saec. 13. Cod. CapiL Vigornien. 160. B. --
2 pie vi m te tfibuisfi B. 3 indulge malis B; tribulautis A. -- Binnen-
reim in den Hexametern.
41 . Agnus .Splendor Chrisle".
Agnus 1)ei, qui tollis pecc«ta mu di,
1. Splendor, Christe, patris et perpes gloria matris,
miserere nobis. Ag us Dei -- peccctto nundi,
2. Qui, quam formasti, te saera proie beasti,
miserere nobis. Agnvs 1)ei peccata mundi,
3. Gloria sanetorum, laus matris, origo bonorum,
àona nobis pacem.
Miss. ms. 8arisbariense ? Londinense) saec. 1:3. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- Binnenreim in allen Hexametern.
416. Agnus ,,Flos de flore".
Agnus JDei, qui tollis peccata
1. Flos de flore, pia producla parenle l Iaria,
miserere nobis. [Link] I)ei _peeada mundi,
2. Dans fructum vitae pro ligno morfis a vile,
» iserere nobis. Agnua 1)ei peccat«t mo di,
-- 384 --
3. Sub|ara clade veteris serpentis et &dae
dona nobis pacem.
Miss. ms. Sarisburiense {? Londinense} saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- 2 vitae fructum, gegen den sonst gewahrten Binnenreim der Hexa-
meier. -- 3 veteri.
417. Agnus ,,Laus matris".
Agm s Dei, qui folles peccat, m di,
1. Laus matris splendorque patris, virtutis amator,
miserere nobis. Agnus Dei -- peccata mundi,
2. Mundi salvator, matris pie sanctificator.
m serere nobis. Agnus Dei -- peccat« ,l ndi,
3. Labe carens, quo virgo parens est germine clarens
do a nobis pacem.
Miss. ms. 8arisburiense {? Londiennse) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. -- Beachtens vert der kunstv«dle Reim.
418. Agnus .Omnipotens pie".
1. Agnus Dei -- l,ecc«ta m,ndi. 2. Agnus Dei --peccata mundi,
0mnipotens, pie, Qui euneta ereasti,
te precamnr assidue, nobis semper [te] adiunge,
miserere mbis. miserere obis.
3. Agnus Dei -- peccot« mundi,
Redemptor, Christe,
exoramus te suppliees,
miserere nobis.
Trop. ms. Marfialense saee. 10. Cod. Parisin. 1084. A. -- Trop. ms.
Marlialense saee. 10. ex. Cod. Parisin. 111 . B. -- Trop. ms. Martialense
saec. 11. Cod. Parisin. 11:47. C.- Trop. ms. S. Martini(?)Lemovieensis
saee. 11. Cod. Parisin. 8,_'57. D. -- Trop. ms. Moissiaeense saee. 11. Cod.
Parisin. Nouv. acq. 1871. E. -- 1, 3 depreeamur A (naehher von zweiter
Hand korrigiert) D. -- 2, 3 adauge B C D. -- Zu 3, 4 ist zn bemerken,
dafs bekannflieh Anfangs auch das 3. Agnus Dei mit .miserere nobis" schlofs
und dann durch .dona nobis pacem ec abgel5st wurde.
Als Introduetio geht vorans: Venite, fratres, in nnum, collaudemus
Dominum, quia ip e est Agnus Dei, qui etc.
419. Ag as .Deus deoram".
1. Agiras Dei -- peccata mundi,
Deus deorum,
creator omnium,
rex angelorum.
miserere obis.
2. Ag us Dei peccata mu di,
Mortis destructor,
vitae reparator,
mundi redemptor,
miserere nobis.
-- 385 --
3. Agnus I)ei --pea ata rm ndi,
lnferni vastator,
paradisi reserator,
perennis sa[vator,
dona nobis l,acem.
Trop. ms. Augiense saec. 10. Cod. Bambergen. Ed V 9. dt. -- Trop.
ms. Ottoburanum saec. 12 in. Cin. Monacen. 27130. B. -- Trop. ms.
angallense saec. 10. Ced. 8angallen. 37 5. add. saec. 13. C. -- Trop.
Comense saec. II. Cod. Capit. Vercellen. CLXXXVI. D. -- Trop. ms.
Ravennatense saee. IU . Cod. Capit. Mutinen. ) | OE. E. -- Trop.
Eporediense saec. 11. in. Cod. Capit. Eporedien. 6 . add. saec. 12. F. --
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Parisin. 10508. G. -- Pros. ms.
Parisiense (?Remense) saec. 13. Cod. Comnnm. Assisien. 695. H. -- Trop.
ms. Praedicatorum (Gallicum) saec. 13. Ced. angallen. 383. l. -- Cantion.
ms. Galli¢urn saec. 13. Ced. Guelfenbyteran. 677 IHelrn. 628). K. -- Trop.
ms. 8. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. L. Trop. ms.
Vigorniense saec. 13. Cod. Capit. Vigornien. 160. M.- Miss. ms. 8aris-
buriense (?L«,ndinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. N. --
1. 3 onlnium supernorum F. -- 2 und 3 umgestellt A B E 31 -- 2, 2 Mortis
exactor H K L 5[. -- 2, 4 atque (statt mut di) F; mundi salvator (cfr. 3,
F H K L M. 3, 2 In brni destructor F -- 3, -3 reparat«r C E I (cfr.
2, 3). -- 3, 4 Hominum sa|vat«,r 11, Muudi salva or F. -- Leider fehlt uns die
Kollation von D.
420. Ageus .Antiquus plastor".
1. Antiquus plastor
et aeternae vitae dispositor,
miserere nobis.
2. Nostrorum criminum ablue
sordes, o Iesu Christe,
miserere obis.
3. Priorum spes antiqua,
nostrorum suscipiat tua
rotes clementia,
miserere nobis.
4. Decus angelorum
et rex saecu]orum,
miserere nobis.
Trop. ms. Martialen.,,e saee. 10. ex. Cod. Pari.,,in. 111 A. -- Trop.
ms. Marfialense saec. 11. in. Cod. 'arisin. 1121. B. -- Trop. ms. Martiale»se
saec. 11. Cod. l'arisin 1134. C. -- Trop. ms. Martialense saec. 11. Cod.
Parisin. 1137. /O. -- Trop. ms. 8. 51arti i Lemovicensis. saec. 11. in. Ced.
Parisin. 1120. E. --Trop. ms. S Martinil?)Lemovicensis saec. 11. Ced.
Parisin. 887. F. -- Trop. ms. Moissiacense saec. 11 Cod. Parisin. Nouv.
acq. lt571. G. -- Tre, p. ms. Nivernense saec. 11. Cod. Pari. in. 9449. H. --
Trop. ms. Nivernense saec. 12. Cod. Parisin. Nouv. acq. 1235. I.
Als Introductio geht w, raus: Pro cuuctis deductus ad immolandum
fuisti ut agnus. Redempta plebe captiva (captivitate F) te laeti deposcim,ts
voce praeçelsa: Agnus Dei -- rniserere nobis. -- tr. 1 fi blt H.
1, 1 Antiquis F, Amicus A. -- 2, 1 sq. sorties ablue C. -- 3 und 4 um-
gestell H. 3, 3 voce A, proees {statt rotes) H T. -- Der merkwiirdige
Tropus mit seinem eigen iimlichen Aufbau konnte wegen der Assona»z der Verse
Aufnahme finden.
421. Aguus ..Caelorum eOml,OS".
1. Ag tus Dei, 19eccata mundi, 2. Agnus l)ei -- pecct«ta mundi,
Caelorum compos et auctor, Virtutes cunctae superae
terrae marisque creator, te tremunt, laudant, adorant,
miserere «obis. niserere nobis.
Blume, Tropi Graduales. I. ,
-- 386 --
Trop. ms. S. Martini(?) Lemovicensis saec. I1. Cod. Parisin. 8/ 7. A. --
Trop. ms. S. Aredii Lemovicensis saec. 11. Ced. Parisim 903. B. -- 8tr. 2
fehlt B.
422. Agnus ,,Sl)lendor patris illustrans".
1. Agnus Dei peccata mto di,
Splendor patris,
illustrans omnia,
miserere mbis.
2. Agm«s Dei -- pecc«ta mundi,
Qui pro nobis
factus es hostia,
» iserere obis.
3. Agnus Dei peccata n u di,
Te roganlus,
tua clementia
donna nobis pacem.
Trop. ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778. A. -- Collect. ms.
Martialense saec. 12. Cod. Parisin. 3719. B. -- Prosular. ms. Anicie ffise
anni 15.53. C. -- Trop. ms. S. AIbani saec. ]2. Cod. Londinen. Reg. 2 t
IV. D. -- 2, 3 factus est B. -- 3, 3 tuam clementiam C.
423. Agnus .Spes in te crede tium «.
1. Ag,nus I)ei pec«ata mundi,
Spes in te credenfium,
»dserere nobis.
2. Agnus Dei -- peccata mundi,
Dextra confitentium.
»dserere wbis.
3. Agnus Dei --peccota munài,
Summa salus omnium,
do»a mbis pacem.
Trop.-ms. Narbonense saec. 12. Cod. Parisin. 778.
424. Agnus »uctor boni".
1. Agm«s Dei peccata mu di,
Auctor boni
reparatorque lapsi,
niscrere nobis.
3. Agnus Dei -- peccata
Dator vitae
largitorque veniae,
do«a nobis lmcem.
2. Agnus Dei peccata nundi,
Per sacrationem tui
corporis et sangainis
miserere nobis.
Trop. ms. Martialense saec. 12. Cod. Parisin. 3719.
-- 387 --
425. Agnus .Splendor patris quo claustra".
1. Agnus l)ei -- peccata mundi,
Splendor patris,
Quo claustra matris
Sunt irradiata.
miserere nobis.
2. Agnus Dei -- j,ccc, ta m t d ,
Lax de lace,
Pendens in crace
0blatio grata
misercrc nobis.
3. Agnus Dei --pec«ota mundi,
( ui beasti,
Quam fecundasti
Prole beata,
dona nobis pacem.
Trop. ms. S. Leonardi Lemovicensis saec. 13. in. Cod. Parisin. 1 , 6. --
,In magnis festivitatibus".
426. A II,,. ..Partis lili,,s aeter i".
1. Agnus Dei,
Partis filius aeterni,
qui tollis peccata m,»»d;,
auxilium quaerenlibus
»iserere obis.
2. Ag»«us Dci,
Custos et pastor ovium,
qui tollis peccota
noslra te confidentibus
niscrere
Aynus I)«i,
Defensor noster, adveni.
qui Iollis peccata mu tdi.
tuam in te sperantibus
dona nobis p«cc. .
ortie, ms. . Sebastiani anni 1535. Cod Parisin. Arsen. 204.
427. Agnus .qui es vera salfientia".
1. Agnus Dei -- peccata mz»tdi,
Qai es vera sapientia
et verbum et virms partis,
miserere nobis.
2. A9nvs Dei peccato
Qui sedes ad dexteram Dei
maiestatis in excelsis,
misercre nobis.
Trop. ms. Wintoniense saec. 10. ex. Cod. Oxonien. Bodl. 775. A.-
Trop. ms. Wintoniense saec. 11. Cod. Colleg. Corp. Christi Cantabrig'ien
473. B. -- Trop. ms. Vedastinum saec. 11. Cod. Cameracen. 7ri (75). C. --
Trop. ms. S. Ebrulphi saec. 12. Cod. Pari. in. 10508. D. -- 1 and 2 um-
gestellt C. -- 2, 2 dexteram patris C D. -- In C geht das 1. Agnus Dei --
mi. erere nobis vollst/indig votaus; deshalb dort 2, 4 dona nobis pacem.
_'25 *
389 --
saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. M. -- Trop. ms. Beneventanmn saec. 12.
Cod. Capit. Beneventan. 2-5. N. -- 1, 2 re«idens D I N: q i cuncia {stait
semper) 1. - 1, 3 tuos I. -- 2, 1 tuos D E K; sancte I, sacro C G H M;
«aucto fehlt N. -- Vor Slrophe 3 schiebt I) ein: Exaudi clemens supplicum
preces, lu nos protege, rex angelorum. -- 8tf. 3 lautet in G H N: Rex regum,
])eus, rector angelorum, sa]va nos in saecula saecu]orum; in K: Spiritu
sancti 0. sanctel, generali sensu nos servos tuos imple in aeiernum. -- 3, 1
Quo te C. -- 3, 3 ad te pater cuncti D E -- Vor jeder Strophe: Agnu
Dei -- miserere nobis. -- 5Ielodie die gleiche fur aile 3 , trophen;
textlich ist 1 mit 3 para]Ici.
431. Agnns Salus ci vi a'-.
1. Salus et vita,
pax perpetua,
lux indeficiens,
amator bone,
2. Supplicmn preces 3. Conditor mandi.
benigne exaudi exaudi nos clemens
arque tuis miserere et parce nol)is, reguans in
famulis, aeternum.
Trop. ms. Nonantulense saee. 11. in. Cod. Roman. Vitt. Eman. 1343
I esaor. 62) A. -- Trop. ms. Nonantulense saec. 11. Cod. Roman. Casanaten.
1741 (C IV 2 . B. -- Trop. ms. Casinense[?) saec. 11. ex. Cod. Vatican.
Urbin. 62. C. -- Trop. ms. Casinense saee. 12. in. Cod. Casinen. 546. D.-
Trop. ms. Placentinum saec. / . . Cod. Capit. Placentin. 65. E.- Trop.
ms. Ravennatense saec. / 2. Cod. Capit Mutinen. I 7. F. -- Trop. ms.
Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. ISeneventan. 25 G. -- Trop. ms.
Beneventanum saêc. 12 Cod. Capit. Beneventan. 26. H. -- 1, 4 rêdemptor
bone Ci amator bonus A B. -- 2, 1 sq. prece benigna E. -- 2, 3 benignus
]). -- 2, 2 sq. exaudiatque A B, exaudiat qui F. -- tr. 3 fehlt G; lautet
in E: Celsa hominem, ima Deum, pium amando tremendoque iusiam (s. Nr. 1 0,
Vers 4.); in I-I: De qua poena nos pi s Dominu liberare digne¢ur, Amen. --
])as Agn u s Dei etc. steht anorganisch, wie oft in den iialienischen Tr-pen,
vor den einzelnen in sich abgeschlossenen Tropeu. -- Me]odie fiir aile drei
Strophen die gleiche in ]) bat Sir. 1 eine eigene Melodie, wie ja auch der
Text von 1 mit 2 und 3 nicht ga»z symmetrisch ist.
432. Agnus .Tuam Domine".
1. Exaudi, Domine, 2. Tuam, Domine,
tex caelorum, tuorum deprecamur supplices
gemitus, dementiam ;
3. Largitor pacis,
pacem perpetuam
lribue nobis.
Trop. ms. Nonantulense saee. 11. in. Cod. Roman. Viii. Eman.
(Sessor. 62). A. -- Trop. ms. l onantulense saec. 11. Cod. Roman. Casanaten.
1741 {C IV 2). IA. -- Trop. ms. Vercellense saec. 11. Cod. Capit. Vercellen.
CXLVI. C.- Trop. ms. Ravennatense saec. 1/1 . Cod. Capit. Mutinen.
-- 390 --
1 7. D. -- Trop. ms. Ravennatense saec. 12. Cod. Capit. Patavin. A. 47. E. --
Str. 1 und 2 umgestellt C E. -- 1, 2 caelorum populorum A B D. -- 2, 3
clementia E. -- 2 und 3 umgestellt C. -- Jede Strophe ist symmetrisch aus
je 16 Silben a fgebaut, aber Wort- und Verscgsur sind nicht in Einklang zu
hringen. -- Vor jeder 8tr«,phe: Agnus Dei etc. (A B D E), oder ,Agnus
Dei -- mundi" und ,miserere nobis" umschliefsen rein gufserlich (nach
italienischer Art) die Strophe [C).
433.
1. Omnipotens,
te adorant teque
laudant astra simul
et omnis creatura.
Agnus ,0mnipotens".
2. Miserere,
Deus. miserere,
nos valde fragiles
munda atque libem.
3. 0ramus vos, apostoli
martyresque, ut per vestra
suffragia una
mereamur gliscere.
Trop. ms. Bobbiense saec. 12. Cod. Taurinen. F IV 18. add. saec. 12.
Mit Noten. -- Das Aguus Dei etc. geht den Strophen voraus.
-134. Agnus .,Humannm genus".
2. Qui mortis elaustra
resurgendo fregisti,
et salva et
parce quos redemisti.
::t. Condones nobis
peceatorum vitia,
quod resurgamus,
ne pereamus.
Trop. ms. Beneventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventau. _0.5. --
1, 4 protege. -- 2, 1 morti. -- 3 Hec constet nobis. -- Vor jeder Strophe:
1. Humanum genus
qui venisti salvare,
quos salvasti,
protegere dignel'is.
Agnus Dei etc.
435.
1. Benigne pater,
suscipe, quaeso,
ad te clamantes.
Agnus ,Benigue pater".
2. Hagie proles,
tuos tuerê,
quos redemisti.
3. Sit ibi, nate,
gloria perpes
nunc et in aevum.
Trop. ms. Casinense(?) saec. 11. ex. Cod. Vatic. Urbin. 602. A. --
Trop. ms. Ravennatense saec. aV] . Cod. Capit. Mutlnen. O I 7. B. -- Trop.
ms. Beueventanum saec. 12. Cod. Capit. Beneventan. 25. C. -- 2, 2 tuo C.
2, 3 redemisti cruore A B C. -- 3 1 tibi Christe C. -- Vor jeder Strophe
,Agnus Dei" etc.
-- 391 --
436. Agnus .0 Christe piissime".
In Resurrectione Domini.
1. Agnus Dei -- peccata munài, 2. Agnus Dei -- peccata mundi,
0 Christe piissime, Qui pro nostra sainte,
factus nostri particeps, pependisti in cruce,
miserere nobis, miserere nobis.
3. Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
Rex regum, gaudium an. eiorum,
lux indeficie s, pax perpema
hominumque redemptio vera,
dona nobis çacem.
Trop. ms. Casinense(?) saee. 11. ex. Cod. Vatiean. Urbin. t)2. A. --
Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod. Capit. Benevenlan. 25. B. -- 1, 3
eonsanguinee naturae humanae, refus Deus et homo B. -- 2, 3 passus
{partis! Hs.) in eruee saerificium obtulisti B. -- 3 fehlt B. -- In B also
vSllige Umarbeitung.
437. Agnus .Deus aeterne".
1. Ag us .Dei --peccata mundi,
Deus aeterne
rex Sabaoth,
redemptor cosmi,
miserere nobis.
2. Agnus 1)ei -- peccata mundi,
Iuste et pie
arque benigne
eoneede nobis
veniam semper,
miserere nobis.
Trop. ms. Casinense{?) saee. 11. ex.
Melodie fiir alle Strophen.
3. Agnus Dei -- peccata mu»di,
Tu. qui iurasti
patribus nostris
date nobis
vitam perennem,
do a nobis 1)acem.
Cod. Vatiean. Urb. 52.- Eine
438. Agnus .Nos redempli prelio".
In Festo Corporis Christi.
Agnus 29ei -- peccata mundi»
Nos redempti pretio
sanguinis tui
petimus fidenter,
miserere nobis.
2. Agnus Dei -- l»eccata mundi,
Te adorant superi,
tremunt inferi,
ereatorem mnndi,
miserere nobis.
3. Agnus Dei -- dona nob s pacem.
Grad. ma. Italicum aaec. 15. Cod. Vatican. 4768. A. -- Proaar. ma.
Farfense anni 1514. Cod. Roman. Farfen. 33. B. (Mit Melodie.)
-- 392 --
439. Ag»ns ,,Rex aeternae gloriae".
Ag :ts I)ei -- peccato nmndi,
Rex aeternae [Link],
Qui (las locmn veniae,
Miserere, misererc,
miserere nobis.
2. A.q ms l)ei -- peccato mundi,
Qui natus de virgine
Sub hmnana specie,
Miserere, miserere,
» iserere nobis.
3. Agnus 1)ei --pec«ata mu di,
Pater potenfissime,
Pacem nobis tribue,
Dona nobis, dona nobis,
dona nobis lmcem.
Trop. ms. . Leonardi Lemovicensi. saec. 13. in. Cod. Parisin. 1086.
A. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense (? Remense) aee. 13. Cod. Commun.
Assien. 695. B. -- Trop. ms. Praedicatorum (Gallicum) saec. 13. Cod. Sanffallen.
383. C. -- Miss. ms. 8arisburiense |!Londinense) saec. 13. ex. Cod. Parisin.
Arsen. lqS. D. -- Grad. ms. Moshurgense anni 1360. Cod. Unir. Monacen.
156 Fol. E. -- Pros. ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen.
P 9. F. -- Collect. ms. Erfordiense saec. 14/1». (]O1 . Carolsruhan. Pro 16.
G. -- 1, 2 Rex fehlt B (ist iiberhaupt sehr defektl; aeterue Domine B. --
1 3 fehlt B. 2 und 3 umge«tellt C D. -- g. 2 «Qui natus de" fehh B
natus es de t: D F G. -- 3, 3 Paeis dator optime C D.
440. hgaus ,,Vulaere quorJtm".
1. Agnus Dei -- peccat, nundi,
Vulnere quorum
laedimur omnes
daemonis arte,
miserere nobis.
2. Agnus Dei -- peccata m«nài,
Inviolatae
virginis aime
nate paterque,
miserere nobis.
3. Agiras D«i -- peccaht mundi,
Sanguinis unda
pectora munda
perpetuamqae
dona nobis pacem.
Trop. ms. Wingartense(?) saec. 13. Cod. 8tuttgardien. H B I Ase. 95. A.
Pros. et Trop. ms. Parisiense (? Remense) saec 18. Cod. Commnn. Assisien.
695. B. -- Grad. et Trop. ms. Fontisebraldense saec. 14. in. Cod. Lemovicen.
2 (17 . C. 1, 2 Vulnere quo mortis A, Vulnere quo . . . dann defekt, so
dafs auch von 1, 3 nur die 8ilben . . mur om . . erhalten sind. B. Die
Lesart von C ist gut, da ,,quorum", auf ,peccata mundi" bezogen, einen
sehr passenden Sinu ergibt: aber quorum Wa|lrt nicht die Endassonanz mit
1, 3 und 4. Besser w ire ,,mortis", wie A es bietet, aber daun w ire das
unverst ndli¢he .quo" zu streiehen.
393 --
441. A ans ,,Forts indeliciens .
1. Agnus ])ei -- peccata mundi,
Fons indeficiens
pieiatis,
niserere nobis.
2. Agnus .Dei -- pe«cata nu di,
Auctor summae bonus
bonilatis,
mis rere nobis.
3. Agm«s .Dei -- peccata mundi,
Pax aeterna, dator
caritatis,
do a obis loacem.
Trop. ms. Sangallense saec. I0. Cod. Sangallen. 37 5. add. saec. 13. A. --
Trop. ms. Bangallense saee. I11 et} 1:3. Cod. Bauga len. 3 52. B. -- Trop.
ms. Pragense saee. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. C. -- Fros. ms. Arnesti
l ragensis anni 1360. Cod. Capit Pragen. P 9. D. -- Trop. ms. Wingartense(?
saec. 13. Cod. Stuttgaa'dien. H B I Asc. 95. E. -- Cantion. ms. Seeoviense
anni 1345. Cod. Gracen. 756. F. -- Trop. ms. l)iessense saec. 14. Cire. Monaeen.
5539. G. -- Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. H.
Trop. ms. S. Albani saec. 12. Cod. Londinen. Reg. 2 B IV. I. -- Trop.
ms. Vigorniense saec. 13. Cod. Vigornien. 160. K. -- Miss. ms. ,'iarisburiense
{? Londinense) aaee. 13. ex. Cod. Parisin. Arsen. 135. L. -- Grad ma. Eboracense
aee. 1 . Cod. Oxonien. lat. lit b 5. M. Trop. ms. . Ebrulphi saec. 12.
Cod. Parisin. 10 508. add. saee. 13. N. -- Pros. et Trop. ms. Parisiense (? Reme
nse}
saec. 13. Cod. Commun. Assisien. 695. O. -- 2, 2 bonus feblt F H; bane
E G. 3, 2 datur F H. 3, 3 aanctitatis G K, veritatis A B. -- A B G I
wiederholen m i s e r e r e (d o n a n o b i s) immer dreimal. Melodie f/ir aile
drei trophen die gleiche.
442. Agnus ,,qui de carne puellari".
1. Agnus 1)ei --- pe«cata rnu «di,
Qui de carne puellari
Caraem sumens in al ari
Es oblatus hostia,
m iserere nobis.
2. Agnus 1)ei -- peccata mundi,
Matre natus es intacta,
Per quam fracta et subacta
Hostis est potentia,
» iserere nobis.
Agnus .Dei -- peccata mundi,
Per te nobis pax est data
De supernis, foederata
Imis sunt caelestia,
dona nobis pacem.
Trop. ms. Sangallense saec. 10. Cod. Sangallen. 378. add. saec. 13. A.
])Iiss. ms. 8arisburiense (?Londinense) saec. la. ex. Cod. Parisin. Arsen.
135. B. -- Trop. ms. incert, origin, saec. 15. Cod. Londinen. Add. 27630.
C. -- 1, 2 ex carne B. -- 1, 3 snmans in aliare A. 2, 2 per quem matrem
es intacta A. -- 2 ô victa et eonflicta A, victa et confracta C. -- 3 fehlt A. --
3, 4 Hymis sunt. C. -- In A ist der Tropus unmittelbar angêfiigt dem Tropus
,eetor caeli immortalis".
394 --
443. . II[IS » ui de caelis".
1. Agnus De -- peccatc mundi,
Qui de caelis descendisti,
Miserieors Domine:
E nasci non despexisti
De 3laria virgine,
miserere nobis.
2. Agnus Dei -- peccata munài,
qui l Iariam elegisli
l latrem fore gratiae
Arque nos a zelo tristi
Piasti, rex gloriae,
»iserere nobis.
3. Agnus Dei --pe«cata mundi,
Praesta nobis, quod opttmms,
Per Mariae gloriam,
Ut servare valeanms
Caelestem eoncordiam,
dona nobis 13acem.
Trop. ms. 8angallense saec. (11. et) 13. Cod. Sangallen. 382. A. --
Trop. ,ns. Diessense saec. 14. Clin. Monacen. 5539. B. -- Cantion. ms. 8ecoviens
e
anni 1: 45. Cod. Graecen. 756. C. -- Grad. ms. Mosburgense anni 13t;0. Cod.
Unir. M«,n,acen. 156 Fol. D. -- Cantion. ms. Engelbergênse anni 1372. Cod.
Engelbergen. 314. E. -- Collect. ms. Erfordiense saec. / . Cod. Carols-
ruhan. Pm 16. add. saec. 15. ex. F. -- 1, 2 de caelo A. -- 2, 2 delegisti
A. -- 2, Fore matrem A D E F. -- 2, 4 Arque nobis E; a celo B E,
scêlo F. -- 2, 5 tex optime F.
444. Agmts ,,Patris factus hostia".
1. Agnus Dei -- peccata mundi
Patris factus hostia,
Mundans nostra erimina,
lVliserere miserere,
miserere nobis.
2. Agnus Dei -- 1 eccata mundi,
Qui nos tuo sanguine
Dignatus es luere,
Miserere, miserere,
miserere obis.
3. Agnus Dei --l»eccata mundi,
Nostris cunctis hostibus
Subiugatis penitus
Tuam eaelitus
Dona, dona»
dona nobis pacem.
Trop. ms. Sangallense saec. I0. Cod. Sangallen. 378. add. saec. 13. A.
Trop. ms. Sangallense saec. 11. in. Cod. Sangallen. 3 51. add. saec. 13. B. --
Trop. ms. Sangallense saec. (11. et) 13. Cod. 8angallen. 382. C. -- Pros.
ms. Branderi 8angallensis anni 1507. Cod. 8angallen. 456. D.
-- 395 --
445. Agnus .[Link] magnitndinis".
1. Agnus Dei -- peccata rnundi, I 3. Agnus Dei -- pcc«ata mu di,
Cuius rnagnitudinis ] Qui u|tima tempora
non erit finis, J coaequas primis,
miserere nobis, do a nobis pacem.
2. Agnus Dei I peccata mundi,
Qui dominaris
summis et imis,
,iserere nobis.
Trop. ms. 8angallense saee. 10. Cod. Sangallen. 378. add. saee. 13. A. --
Trop. ms. Praedicatorum (Gallieum) saee. 13. Cod. 8angallen. 3 3. B. --
Trop. ms. Diessense saee. 14. Clin. Monaeen..5.539. C.
446. Agn.s .Iosu snmmi lili".
1. Agnus Dei peccata mundi,
Iesu, summi fili
Patris vivi
Per Mariam
miserere nobis.
2. Agnus Dei -- peccat a ,nundi,
lesu, ductor pie
Bonne viae,
Per Mariam
misercre nbis.
3. Agnus Dei --peccata mundi,
Iesu, tuis laudibus
Instantibus
Per Mariam
àona nobis pacem.
Trop. ms. Sangallense saee. 10. Cod. Sangallen. 378. add. saee. l:J. A. --
Trop. ms. Sangallense saee, (II. et) 13. Cod. ,Sangallen. 389.. B.
447. Agnus .,lesu [Link] lili Dei".
1. Agnus Dei -- p«ccata mundi,
Iesu, dulcis fili Dei,
qui blariam nostrae spei
Marrera elegisti.
miserere nobis.
2. AgmoE De$ -- peccata mundi,
Iesu clemens et benigne.
Qui ]Vlariam cunctis digne
Solem praefecisti,
miserere nobis.
-lgnus Dei ---peccata mundi,
Iesu bone, Iesu pie,
Qui blariae rot gratiae
Dona eontulisti,
dona nobis pacem.
Grad. ms. Pataviense(?) saec. 13. Cod. tIilarien. 148. add. saec. 13. ex. --
3, 3 Mariam.
396 ---
448. Agnus ,,Sine peccati macula".
1. Agnus Dci,
Sine peccati macula
solus pêrmanens
cuncta per saecula,
nostra cri nina dêle,
qui tollis 19eccata mundi;
Haee enim gloria soli
I)onfino est congrua;
J]liserere nobis.
Agnus 1)ei,
Quem praedicabat populo
permanenti
adhuc incredulo
Iohannes venturum esse,
qui tollis l,eccata »monde,
No nen est cuius magni
consilii angêlus,
3Iiserere nobis.
.tgnus Dei,
Cuius cruoris effusio
vitae perditae
fuit restauratio
et interitus mortis.
qui tollis pec('ata mundi ;
Spês et solacium muudi,
qui es rex pacifions,
1)ona nobis pace»t.
Trop. ms. l ragense saee. ¢ 1: . Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. A. -- Sequent.
ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. B. -- Grad. ms.
l'ragense saee. 15. Cod. Mus. Bohem. XII A 1. C. -- 1, 2 Qui sine A. --
3, 5 et in terris mortis B. -- Str. 2 bat gleiche ilbenzahl mit Str. 1 und 3,
wahrt aber nicht die Caesur.
449. Agnus ..,quem irgo eoaeepit".
1. Agnus Dci,
Quem virgo concepit
et post partum
virgo permansit,
qui tollis peccata » u di,
Mundus solus a peccatis,
3liserere nobis.
3. Agnus Dei,
Qui sancto spiritu
obumbrante
matrem fovisti,
qui toli s 19eccata
Umbra semper sub eadem
Dona nobis pacem.
2. Agnus Dei,
Assumu in obsequiis
Tuae sanctae genetricis;
Qui tollis peccata mundi,
In amore piae matris
3 fiscrere nobis.
Tropar. ms. Pragense «aec. 13. Cod. Capit. Pragen. Cire. 4. A. -- Prosar.
ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capil. Pragen. P 9. B.
-- 397 --
450. Agnus .Reparator".
1. Agnus Dei -- pcccata
Reparator,
Vilae dator,
Salutis auctor.
Mis,'rere nobis.
2. Agnus Dei -- peccata mundi,
Vera salus,
Summa virtus,
Aelerne Deus,
Miserere nobis.
3. Agnus Dei pe,'c, ta mundi,
Semper mancns,
Fine carens,
Fons indcficiens,
Donna nobis p,ccm.
Trop. ms. Pragvnse saec. 13. Cod. Çapit. Pragen. Cire. 4. A. -- Prosar.
ms. Arnesti Pragensis anni 1360. Cod. Capit. Pragen. P 9. B. 2, 3
Aeternus B.
451. Agmm ,,qui natus es".
1. Agnus Dei -- peccata mundi,
(dui natus es de virgine
E absque virili semine,
Suspiramus,
Ad te clamamus, oramus:
Miserere obis.
2. [Link] Dei -- peccata mundi,
qui natus es nmndo salvator,
Yerus qui hominis amator,
Te laudamus,
Glorifieanms, rogamus :
Miserere wbis.
3. Agnus Dei -- peccata mumli,
Veïus Deus verus et honio
Qui in supremo sedes throno,
Supplicamus
Et invocamus, pulsamus:
Dona obis 1)acem.
Grad. ms. Franeiscanum saee. 14. Cod. Pr en. VI C 20 b. add. saec.
lb. I. 4 sq. Ad te suspiramus elamamus.
452. Agmt ,,qui propter nos".
1. A,jnus Dei- 1)eccata mundi. 2. Agnus Dei --peccata mundi,
Qui propter nos Qui propler nos
pari voluisti, mori voluisti,
mis ere nobis, miserere nobis.
3, Agnus T)ei peccota mundi
Qui propter nos
orcos confregisti,
dona obis acem.
Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Unir. Monaoen. 156. Fol. A.
-- Cantion. ms. Engelbergense anni I372. Cod. Engelbergen. 314. B.- I,
3 na«ci voluisti B. 2, 3 pari B. -- 3, 3 portas oen isti A.
398
453. Agnus ,,Crimina tollis".
1. A9nus De -- peccata
Crimina tollis,
Aspera mollis,
Agnus honoris,
miserere nobis.
2. Ag us Dei --1)ecc«ta »,u di,
Vulnera sanas,
Ardua planas
Agnus amoris i
miserere obis.
3. Agm«s Dei -- pecc«ta nu di,
Sordida mundas,
Cm,cta fecundas,
Agnus adoris,
dona «obis pacem.
('antion. ms. ecoviense anni 1345. Cod. Graecen. 756. A. -- Cantion.
ms. Engelbergvnse anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. B.- Miss. Romanum.
imp. Lugdini 1550. C. -- Miss. Tullense imp. Tulli 15.51. D. -- 1, 3 Arida
A. -- 1, 4 und 2, 4 umgestellt B. -- tr. 2 und 3 umgestellt A. -- 3. 2
Fulgida(!) sanas A. -- 2, 3 Aspera A. -- 3, 2 munda B. -- 3, 3 fecunda B.
4.54. Agnus ,,Clemens here «.
1. Agnus Dei peccata mu di,
31[iserere,
Clemens here
,Nobis vere
Et peccala da timere,
pater, obis.
2. Agns Dei,
Forma spei,
S us rei.
Qui tollis peccata mm di,
hliserator nain es vere,
Ergo demens miserere.
pater. obis.
Cantion. ms. Engelbergense anlfi 1:172. Cod. Engelbergen. 314. A. --
Grad. ms. AItovadense anni 1410. Cod. AItovaden. 42. B.- Grad. ms.
Lunaelacense saec. 15. Cod. Vindohonen. 3787. C.- Cantion. ms. Iistebni-
cerise saec. 15. in. Cod. Mus. Bohem. II C 7. D. -- Grad. ms. Gurimense
anni 1470. Cod. Pragen. XIV A 1. E. -- Collect. ms. Admontense saec. 15.
Cod. Admonten. a 16 . F.- Prosar. ms. Branderi Sangallensis anni 1507.
Cod. Sangallen. 546. G. 1, 3 sq. Deus vere l 'obis de re B E: Kobis
vere I Deus vere D F. 1, 4 Nobis dele G, blobis tere C. -- 1, 5 Et
peccatis lac carere E; da caçere D fae dolere D. -- 2, 3 Sana rei A. --
2, 5 sqq. fehlen D. 2, 5 Miserere A; iam es B. -- 2, 6 Iesu Christe
miserere B E. -- , 7 relis (statt pater) B E F. -- 3, 5 Sinum tuae Ci
ummae pater maiestatis G.
-- 399 --
455. Agnus ,,Causa rerum".
1. Agns Dei, -- peccata mardi,
Causa rerum,
Lumen Yerum
Dulcis potus
Mundis notus,
Sanans febres animae,
miserere «obis. °
2. Agm«s Dei, --peccata mu»di
Cuius tactus
Regit actus,
Voluisse
Cui feeisse,
Magistromm optime,
miscrere nobis.
3. Agnus Dei, loeccata
FoVell$ cura
8ed secura,
Unge mel tes
Te petentes,
Fructus spei maximae
do a nobis pacem.
Tropar. ms Diessense saee. 14. Clm. Monaeen. 5539. -- Gleiche Melodie
fiir aile 3 Strophen.
456. Agaas »Miserator".
1. Agnus Dei --peccata mu di,
bIiserator qui es vere,
Iesu Christe, miserere
Nobis.
2. Agnus Dei --pecc«ta mundi,
Donum tuae maiestatis
NoUs dona cure beatis,
Pacem.
Grad. ms. Schladmingense saec. 14. Cod. Admonten. 292 a. -- Das erste
Agnus Dei etc. geht untropiert voraus.
4.57. Agaus ,,Pax aeterna%
1. Agnus 39ei -- loeccata mundi,
Pax aeterna ab aeterno
patte haie domui,
miserere «obis.
Agnus 1)ei -- peccat«« mu di,
Pax perennis, verbum patris,
sit pax haie donmi,
miserere nobis.
3. Agnus Dei --pecc«ta mundi.
Pacem pius consolator
huic praestet domui,
dona nobis pacem.
Brev. ms. Tirnsteinense saec. 15. Cod. Ducumburgen. 75. add. saec. 15.
-- 40o --
45S. Agnus ,,Veni sancte spirittts".
In Pentecosten.
1. Veni, sancte spiritus, 2. Veni, tuos visita
Dextrae Dei digitus, Et in nobis habita,
Dot u nobis caelitus Dormientes excita
In te rectu sapere. 3lonens iusta petere.
3. Veni, salus gentium,
SI»eS, vita vi enlium,
Solamen maerentium,
Donans vitae pocula.
Trop. ms. Sangallense saec. 10. Cod. , angallen. 378. add. saec. 13. A.
-- Tr,,p. ms. ,'S_'angallense saec. (I1. et) 1',5. Cod..'SCgClen. 3t 2. B. -- Pros
ar.
ms. llranderi 8angallensis anni 1507. tod. 8an allen. 546. C. -- Cantion.
ms. Engelbergense anni 137"- ). Cod. Eugelbergen. 314. D.- Statt 8tr 2
und 3 bat D:
2. I bac die vi. ita 3. Tuum, ecce, dicimus,
Corda tibi subdita, Quidquid boni facimus,
Nulla -alent merita Dele, quod peccavimus
ine tuo numine. Corde, ore, opere.
Vor jeder Strophe steht: Agnus Dei etc. --
Mil: dieser Nummer beginnen jene Agnus-Tropen, die ganz selbst ndige
Lieder fiir sich sind und nur rein iiufserlich mit dem liturgischen Texte des
A gnus Dei verbmaden wurdela, also iihnlich, wie bei den Sanctus-Tropen
Nr. 321--:4315.
4 9. Agnus ,Danielis lW0phetia ".
De Corpore Christi.
1. 1)anielis prophetia 2. Iam descendit, ut mactetur,
[ uem praedixit, hune 3I ri Plebs fidelis incundetur,
Virgo mater genuit. Ecce, Christus" nascitur.
3. ¥itam confert agnus ille
Chi eanunt chorl mille,
Verum corpus sumitur.
Trop. m. . Wingartense(?) saec. 13. Cod. Stuttgardien. H B I Ase. 95.
A. -- Trop. ms. Sa gallen e saee. (11 et) 13. Cod. Sangallen. 382. add.
saec. 14. B-- Cantion. ms. Seeoviensc anni 1. t5. Cod. Graeeen. 756. C. --
Grad. ms. Mosbnrgense anni 1360. Cod. Univ. Monaeen. 156 Fol. D.
Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. E. -- Trop.
ms. Diessense saee. 14. Cire. Monacen. 5539. F. -- Grad. ms. Claustroneo-
burgensc saee. 14. Cod. Claustroneoburgen. 5815. G. -- Cantion. ms. Visse-
gradunse saee. 15. Cod. Capit. Vis. egraden. V Ce . H.
1, 2 Iam praedixit G.- 1, 3 Eeee virgo genuit E, Virgo Deum genuit
t3 C F G 11. -- 2, 1 Nain C. -- 2, 3 Verus Christus ]-1, Corpus Christi
Ecce corpus D: nascetur E sumitur A--D F H: Verum corpus cernitur
,,sunfitur" steht nachher 3, 3; also hier kaum richtig .- 3, 1 Hic est vere
agnus H. 3, 3 Sanguis Christi s. C G; Et te Christe adorant H. Vor
jeder Str-phe: Agnus Dei etc.
-- 401 --
460. Agnus .Haec est caro «.
De Corpore Christi.
1. Haec est caro, quam cibavit
Et cure dulci lacte pavit
Maria iirgo; terra bona
Gerwinavit tanta dona.
2. Hic in caraem transit partis,
Caro tantum sana sanis
A sacerdote sic tractatur,
Ut a matre generatur.
3. 0 l Iaria, tu cure agno
Nos commenda regi magno,
Ut, cure haee vita terminelur,
Christi corpus comitetur.
Cantion. ms. Secoviense anni 1845. Cod. Graecen. 756. A.- Grad ms.
Mosburgense anni 1360. Cod. Unir. Monacen. 156. Fol. B. -- Cantion. ms.
Visse radense saec. 15. Cod. Capit. Visseffraden. V Cc #. C. -- Cantion. ms.
Venceslai de Wyskytna anni 1.512. Cod. Mus. Bohem. XIII A 2. D.-
Strophenfolffe in C: 3, 2, 1; in D: 2, 1 {3 fehlt); in beiden letzteren Quellen
ist der Tropus dem Sanctus zuffewiesen. -- 1, 1 qua cibavit D. -- |, 2
Et de cuius lacte (ventre C) B C D. -- |, 4 Germinata A B. -- 2, 1 in
carne A. -- 2, 2 Corpus Christi sanum C D. -- 3, 2 Nos transferto C. --
3, 3 Ut cure dies hic deretur C. -- 3, 4 Corpus Christi B C; commutetur
C. -- Vor eder Strophe: Agnus Dei cte.
461. Agnus .Are verum corpus Chrisli".
De Corpore Christi.
1. Are, verum corpus Christi,
Qui in cruce du.x fuisti,
Pro nobis mortem subisti
Et nos dire redemisti;
Fac tractare
Corpus clare
Hic a sacerdotibus,
Ut cure bouis
Tuis donis
Iungantur caelestibus.
/gic : venite
Et adite
Patris mei gaudia,
Ubi maries
Tu, qui sanes
os cure tua gratia.
Blume, Tropi Grsduales. I.
Salve, rector angelorum,
Tu fundator beatorum,
Resuscitatortque) lapsorum
Et adiutor peccatorum;
0 quam suavis
Et non gravis
Es tu paenitentibus,
Qui de peceatis
Agunt satis
Hisque ]acrimantibus !
Da iuvamen
Et solamen
Sola tua gratia,
Ut redire
Possint, ire
Per viam clemenliae.
26
-- 402 --
3. Vale, cibus sauitatis,
Sacra caro deitatis,
Fons, origo bonitatis,
¢ ui te praebes nobis gratis;
Fac hic vere
Te videre
Corde casto, corpore,
Ut mundantur
Et solvantur
Hic et omni tempore,
Daque meram
Noi,is, veram
Plenam paenitentiam,
Ut gaudemus
Et habemus
A te indulgentiam.
orat. ms. Pollingense saec. 15. Clin. Monacen. 11917.- Vor jeder
Strophe: Agnus Dei etc.
462. Agnus »ve corpus Domini¢um".
De Corpore Christi.
I. Ave, corpus dominicum, 2. Ave. salus nostrae spei,
Zima purga antiquum, ]esu Christe, tili Dei,
Destrue inimicum. Virtus vera bonae rei.
3. Ave, fructus memoriae,
Lima cordis scoriae,
Nos iunge tuae gloriae.
Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. -- Vor
j ler Strophe der entsprechende Abschnitt des A g uus Dei etc.
463.
Agnus ,,qui suis eum discipulis".
De Corpore Christi.
1. Qui suis cum discipulis
¥irlulis suae consciis
Sedens de paue conficit
Seipsum et bis porrigit,
lam comedens comeditur,
Foris manens ingreditur,
ihil quo mirabilius.
2. Hoc posse dat hominibus
In ordine sublimibus,
Quod nemo valet alius
Sanctus homo vel mlgelus,
Sic panera benediceru,
Ca em Christi conficere,
Sed solus potest presbyter,
3. Formam servans integriter:
Unde laudetm" magisler.
-- 403 --
Pros. ms. Br#ndcri 8angallensis anld 1.507. Cod. angallen. 546. -- 1, 5
Nain. -- bluster eines Tropus. wie er nicht sein soli; z vischen die 8tr,Jphen
des Lehrgedichtes ist rein mechanisch der Text des A g n u s D e i einge ch,,hen,
n imlich: »Agnus Dei -- mundi" vor I..miserere nobis" uach I. 7 und so
VOrklIl.
464. Agnus .)laria videns angelum".
De Beata Maria V.
1. Maria videns angelum, 2. 3Iaria Iesum generans,
Dei atis nuntium, ( ucm Iohannes praedicans,
Per spiritus umbraculum Rcges de Saba veniuut.
Virgo concepit filium. Aurmu. tus, murram oflerunt.
3. l'er virginalem filium
Fit nobis auxilium
His cuuctis circumstantibus
Et nobis celebrantibus.
Trop. ms. Wingartense{?) saec. 13. Cod. Stuttgardien. HB I Asc. 95.
A. -- Direct. ms. chori Engelbergen«is saec. 12. Cod. Eugelb rgen. 102.
add. saec. 13. B. -- Cantion. ms. Engelbe 'gense anni 1372. Cod. Engelbergen.
314. C.- Cantion. ms. , ecoviense anni 1345. Cod. Graecen. 75*5. D. --
1, 3 Per spiritum pa 'aclitum D. -- 2, 2 p 'aedicat C D. -- 3, 1 vi inalem
nuntium D.-- 3, 2 Sit B, Des C; nobis hic A B D. 3, 3 Hic B.--Jede
trophe ist eingeschobell zwischen Agnus Dei etc. und miserere nobis
(dona nobis p.}. -- Gleiche Melodie iïir aile , tr-phen.
465. Agnus .Are Maria".
De Beata Maria V.
1. Are, l Iaria,
Fide plena,
Sponsa Christi, spes serena,
Frange leti nequam frena,
Ne daemonis laedamur poena.
2. Are Maria,
'erecunda.
lesu Christo placens munda,
Nos absolve de profunda
Procellosi maris unda.
3. Are 5Iaria,
Tu solamen,
Patrem posce, nature, flamea,
Ut venturum post examen
Nos cran sanctis locet. Amen.
Trop. ms. Dies«ense saec. 14. Clin. Mvnacen. 5539. A. -- Cantion. ms.
Secoviense anni 1:44.5. Cod. Graecen. 7.56. B.- Cantion. ms. Eugelbergeuse
anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. C. -- 2, 4 profundo C.-
rum C. -- 3, 5 sauctis vocet A. -- Jede Strophe ist eingefiigt zwi chrn
Agnus Dei etc. uud miserere nobis {dona nobis pacem).
26*
-- 404 --
466. hgnus ,,Mater sine tactu matis".
De Beata Maria V.
1. Iater, sine tactu maris 2. Hic offertur panis vitae,
Regem caeli, terrae, matis, Radicatos in se vite
Honfinem et Deum paris, Sub forma panis cibat caro,
Paris carens virgo paris. Caro cara soli caro.
3. (hriste, (lui nos semper ails,
Nos obunJbra tuis alis,
Ut, quae saeerdos orat ore,
Denlm" nostrae mortis horae.
('a ition. ms. eeoviense anni 1 45. Cod. Graecen. 7.56. -- Die Reim-
worte haben stets gleiche Form mit verschiedenem Sinne. -- Die Strophen
sind zwischen Agnus Dei etc. und mi erere nobis eigeschoben.
41J7. Agnns .,Lans angelornm".
De Beata Maria V.
1. Laus angelorum, 2. Salus iuslorum,
virgo Maria. virgo Maria.
3. Spes miserorum,
virgo Maria.
(_'antion. ms. Secoviens anni 1345. Cod. Graeeen. 756. Die gleiche
Melodie {Neumen) ffir aile drei. Die Einfassung jeder der drei Invokationen
durch ,Agnus Dei" etc. und ,miserere nobis « ist natfirlich sinnst6rend
-168. Agnas Salve mater".
De Beata Maria V.
1. Salve, mater Iesu Christi,
Quae curare meruisti
Nos in hoe exsilio;
Salve, mundi gloria,
0 Maria.
2. Salve, rosa sine spina
Salve, mundi spes divina,
Salve, flos cure lilio;
PeccaIorum venia,
0 Maria.
3. Salve, caeli procuratrix,
Salve, mundi luminatrix,
Salva nos cure filio;
Nobis det remedia,
0 Maria.
Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. A. --
(:anti,»n. ms. Tegurinum saec. 15. Cgm. Monacen. 716. B.- Prosar. ms.
Branderi Sangallcnsis anni 1507. Cod. angallen. 546. C. -- Str. 1 und 2
-- 4o5 --
umgestellt C. -- 1, 2 Quem portare B. -- 1, 4 (und ebenso )., 4 und 3, 4}
nostra spes B. -- 2, 3 flos campi cure B. -- 2, 4 fehlt B. -- 3, 2 Salve
decus et {et fehlt C) illuminatrix B C. -- 3, 3 Roga tuum filium A, Salva
nos mater Iesu Christi B. -- 3. 4 Ut nobi A; remedium B.- Me|odie die
gleiche fur aile 3 Strophen. -- Vor jeder Strophe: Agnus Dei etc., vas
jedoch in B nicht vermerkt i t.
469. Agnus .0 flos regalis «.
De Beata Maria V.
1. 0 flos regalis virgulae, 2. 0 praeclara stella maris,
0 mater regis gratiae, Virgo mater Deum paris,
Reorum vincla destrue. Tu spes nostr sa|ntaris.
3. 0 benigna mater Dei,
A | te clamant omnes rei,
Da nobis fructum fidei.
Cantion. m . Engelbergense anni 1372. Cod. Engelhergen. 314. -- 1, 2
O fehlt. -- 2, 3 Tu es spes. -- Vor jeder Strophe: Agnus Dei etc.
470. Agm s ..C, Ioriosa spes reorum-.
De Beata Maria V.
1. Gloriosa spes reorum, 2. Iuud ms |epram , itiorum
Virgo, morem instrue, Hostis fraudes dissue,
0 Maria, fons hortorum, l 'os virtute beans morum
Iugi stflla difflue. Luto servos exue.
3. ¥irgo tutrix pupi||orum,
Mentis sordes exue,
A contactu peccatorum
Circumventos erue.
Miss. ms, ,Sarisburiense (?Londinen e) saec. 13. ex. t;od. Parisin. Arsen.
135. -- Die Wiederholung von _exue" {2, 4 in 3, 2 ist verd ichtig; lies
,,ablue"? -- Alle Strophen sind zwischen Agnus Dei etc. and miserere
n obis ein l schoben, nat/irlich rein mechanisch.- Die trophen f/ihren den
_Reim auf -orum and -ue vollstAndig durch: ganz zerstSrt ist dieser ein-
heitliche Aufbau in einem Miss. ms. Praedicatorum Marciacensium
wenigstens ist wohl das Hieroglyph ,Marciac aufzulSsen, welches der be-
kannte M usiker and Organist AI. K unc in seiner musikalischen Zeitschrift
als Quelle dieses Tropus angibt}; daselbst sind Str. 2 and folgendermafsen
umgemodelt:
2. Super choros angelorum 3. Vidéo dulcis, aure pia,
assumpta es hodie preces nostras suscipe,
Et a Chri. to collocata Ut possimns sine fine
fuisti alta sede. tecum requiescere.
TROPI AD ITE MISSA EST.
-- 410 --
472. lte Pabulo refec[i.
la. 1te.
Pabulo refecti
dextraque Domini
benedicti,
missa est.
Trop. ms. Augiense saee. 10.
1 b..Deo,
Qui nos ad patriam
per mortem propriam
revocavit,
gratias.
Cod. Bambergen. Ed. V 9. A. -- Trop.
ms. Rbenoviense saec. 11. Cod. Turiceu. Rhenov. 101. B. -- Tr,,p. m .
Emmeramense saee. lthe. Clin. Monaeen. 140 53. C. -- Trop. ms 8angallense
saec. (11. et) 13. Cod. Sangallen. 382. D. -- Ortie. lus. S. Katbarinae saee.
13. Cod. Turicen. Rhenov. 101. E. -- Grad. ms. Tolosanum saec. 11.
Cod. L,mdinen. Harl. 4951. F. -- Trop. ms. 8. Martini(?)Lemovieensis
saee. 11. Cod. Parisin. 5:57. G. -- Trop. ms. Beneventanum saee. 12. Cod.
Capit. Beueventan. 26. 1t.
la, 2 8anctissimo pabulo B C D E. lb fehlt C (la ist fiberdies dort
nachgetragen neben dem Ite-Tropus ,,Brachio proteeti.")-- lb, 3 per
uativitatem E. -- I b, 3 sq. per [Link] sanguinem I redemisti H. -- Vergl.
den folgendeu Tropus.
473. Ire Brachio protecli.
1 a. 1te, 1 b. 1)eo,
Brachio proteeti Proprium qui misit
dextraque Domini nature redimere
benedieti, nos de morte,
missa est, gratias.
Trop. ns. Emmeramense saee. / e. Clin. Monacen. 14083. A. -- Trop.
ms. Germanicum sa¢c. 12. Cod. Roman. Angelic. 948 (R IX" 38 B. -- Miss.
ms. ecoviense saec. 12. Cod- Graeeen. 479. C. -- Grad. ms. Mosburgense
anni 1360. Cod. Unir. Monacen. 156 Fol. D. -- Grad. ms. Gennanicum
|Monialium S. Benedicti in Bavaria) saec. 15. Cod. Londinen. Add. 16950.
E. -- Miss. ms. Alrispacense saec. 15. Clin. Monacen. 2873. F. -- Miss. ms.
Capellae 8. Kiliani Ratisponensis saec. 15. Cod. Capellae Veteris Ratis-
ponen. 1990. G. -- Trop. ms. Patavinum. saec. 12. Cod. emin. Pataviu.
697. H.
la, ; dexteraque F. -- lb fehlt G. -- lb, 4 a morte B. Vgl. rien
Tropus ,,Ire pabulo refeeti".
474. lte Sine dolo.
I a. Ite I b. Deo
Sine dolo et lire, Referamus in corde
pax vobiscum, gloriam et
missa est. gratias.
Trop. ms Rhenoviense saec. 11. Cod. Turicen. Rhenov. 55. A. -- Miss.
ms. 8ecoviense saec. 12. Cod. Graecen. 479- B. -- Trop. ms. Heidenhemense
saec. 11. Cod. Oxouien. Seld. supra 27- add. saec. 12. C. --Trop. ms.
bangallense saec. 10. Cod. 8angallen. 378. add. saee. 13. D. Trop. ms.
angallense saec. I11. et) 13. Cod. 8angallen. 382. E. I a, 3 vobis (statt
vobiscum) B. -- lb, 2 semper demus in B, semper agite in D E.
-- 411 --
475. Ire Pax vobis.
1 a. lt«, 1 b. Deo,
Pax vobis vitae, Qui (est) Alpha et O,
missa est. gratias.
Trop. ms. l henoviense saec. 11. Cod. Turicen. Rhenov 55. A. --
Trop. ms. Sangallense saec. (11. et) 13. Cod. angallen. 3 2. B. -- Grad.
ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Unir. Monaccn. 156 Fol. C.
476. lte Benedicti.
1 a. Ire, 1 b. Deo,
Benedicti vos, Qui fecit caelum
Domino et terram,
missa est. gratias.
Trop. ms. Rhenovier se saec. 11. Cod. Turicer . Rhenov. 132. -- Mit Neumen.
477. lte Cure pat'e.
In die Paschae.
1 a. Ire cure pace,
Domino iubilate,
commendate,
»issa est.
1 b. Deo dicamus
laeti omnes pariter
una voce
gratias.
Trop. ms. Bononiense(?) saec. 11. Cod. Rotnan. Angelic. 123 (B III 1 . --
Mit .Neumen. -- lb, 2 laeti f hlt.
478. Ire Deo servile.
la. lte
Deo servite,
spiritus sanctus
super vos sit,
iam missa est.
lb.
Deo potenli,
obis miserenti,
ipsi demus
dignas laudes
et yratias.
Miss. ms. Secoviense saec. 12. Cod. Graecen. 479. A. -- Tr,,p. ms.
$angallense saec. (11. et) 13. Cod. 8angallen. 3 2. B. -- Grad. ms. Mos-
burgense anni 1360. Cod. Unir. Monacen. 156 Fol. C. -- Miss. ms. Capellae
. Kiliani Ratisponensis saec. 15. Cod. Capellae Veteris Ratisponen. 1990.
/). -- la, 5 et missa {statt iam) B. -- lb fehltD. lb, 3illiA. -- lb, 4
dignas fehlt A; laudes dignas C. -- Strophe und Gegenstrophe beginnen
reimend, aber ohne 8ymmetrie im Text.
-- 412 --
479. Ire une in paee.
la. 1te
Nunc in pace, spiritus
sanclus super vos sit
iam » issa est.
1 b. Deo
Semper laudes agite,
in corde gloriam
et .qratias.
Trop. ms. 8anffallense saee. 10. Cod. Sangallen. 0°78. add. saee. 13. --
lb, 2 laudes fehlt. -- Vgl. wegen la den Tropus Ite Deo servite und
wegen lb den Tropus Ire sine dolo.
4SO. Ite Cum Chri. to.
In Epiphania Domini.
1 a.
Cure Christo renati
tribusque miraeulis
eonsolati,
»dssa est.
1 b. Deo,
dui nos ad patriam --
per undam sacram
revocavit
gratias.
ortie, ms. ,5. Katharinae saec. 13. Cod. Turicen. l henov. 101. -- Mit
Melodie. -- lb, 3 fehlen 2 ,Silben.
4,51. lle Benedieti et elecli.
la. Ire,
Benedicti et electi,
xiam pacis
pro vobis
Deo patri hostia
»6ssa est.
1 b. Deo
Iam refecti et effeeti
membra Christi
debitas
concinamus condigne
gralias.
Grad. ms. Mosburgense anni 1360. Cod. Unir. 51onacen. 156 Fol. A. --
Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314. B. -- Miss.
ms. Alrispacense saec. 1 . Clin. Monaeen. 2 5. C. -- Miss. ms. Capellae
S. Kiliani Eatisponensis saee. 15. Cod Veter. Capellae l atisponen. 1990.
I). -- Brev. ms. Rhenoviense saec. 15. Cod. Turicen. Rhenov. 58. add. saec.
1.5. ex. E. -- 1 a, 3 in viam A D. -- la, 4 hostia" vor ,pro vobis" gesiellt
A.- In C steht das korrespondierende De« gratias an anderer 8telle,
mit der Variante lb, .5 laudes et (statt condigne); in D fehlt es ganz; in B
und E hat es bei gleiehem Bau ei aen anderea Text, n imlieh
in B: Deo in E: ./)eo
Diligenter eoneinamus Laudem demus et cantemus
et frequenter ereatori
a£ atlae a.£ aostro
genetrici blariae [agamus] redemptori
gratias, gratias.
-- 413
482. Ite Dilectum q,,aerite.
1 a. Ire,
Dilectum quaerite,
ubi cuber in meridie,
missa est.
1 b. Deo,
Virginis filio
et angelorum Domino
gratias.
Grad. ms. M- burgense amfi 1360. Cod. Uuiv. Monacem 156 Fol. A. --
Brev. ms. Rhenovien. e saee. 15. Cod. Turicen. Rhenov. 58. add. saec. 1.5.
ex. B. -- la, 3 cubat B. -- lb, .'2 Mariae {statt Virginis) B. -- Der Reim
ist in la auf e {ltel, in lb auf o {Deo) durcbgefiihrt.
483. lte lam sine tristilia.
1 a. 1te 1 b. Deo
Iam sine tristitia, Semper altissimo
pax et laetitia Mariae filio
vobiscum, agamus
missa est. gratias.
Cantion. ms. Engelbergense amd 137 . Cod. Engelbergen. 314. -- lb, .'2
,'Semper steht nach filio (1 b, ; ).
484. Ite Cure laetitia.
1 a. Ire cure laetitia,
Nam pro danda gratia
Patris dulcis hostia
Missa est.
1 b. Deo hune altissimo
Pro dono dulcissimo
Agamus cure gaudio
Gratias.
Cant. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 31J,. -- la, 3
Pater.
485. Ire Fax vobis it.
1 a. Ire,
Pax vobis sit aeternae vitae,
Quae a Deo
Anno iubilaeo
Missa est.
1 b. Deo
Agamus grates de tropaeo,
Quo prostravit
Nefas et damnavit
Saeculi.
Cantion. ms. Engelbergense anni 1372. Cod. Engelbergen. 314.
-- 414 --
486. Ire Collaudantes.
la.
Collaudantes
et Mariam celebrantes,
pro vobis eius filius
hostia »iissa est.
1 b. 1)eo,
Christo nato
ex Maria procreato,
pneumati quoque sancto
agamus gratias.
M;ss. ms. Alrispacense saec. 15. Chn. Monacen. 287:3 A. -- lire*', ms.
Hhenoviense saec. 15. Cod. Turicen. Rhenov. add. saec. 15. ex. B. -- la, 3
et hoc festum celehr. B. -- la, 4 vobis Mariae fil. B. -- lb fchlt B.
4S7. lte Et cnstodite.
la.
Ire 1 b. Deo,
Et custodite, Hoc de tropaeo
lam pro vobis Salus vitae
hostia vitae procedit reo,
Missa est. Gratias.
Miss. ms. Alrispacense saee. 15. Clm. Monacen. 2873. -- 1 b, 4 [Link]. --
Durehf/ihrnng des Reimes auf e (Ire) und o (Deo).
4.% . Ire Sensibus commlmiti.
De Corpore Christi.
1 a. Be, 1 b.
S,q sibus communiti
P;,neque caeli custoditi,
missa est.
Cuius est desiderium
Adimpletum per convivium.
gratias.
Grad. ms. Benedictinum (Bavaricum) saec. 1.5. Cod. Londinen. Add.
16950. -- 1 b, 2 Cuiusque d.
489. lle Pleni suavitate.
De Corpore Christi.
1 a. Ire, pleni suavitate 1 b.
Carnis Christi delicatae,
Quondam dulei figuratae
Mannae cibo, missa est.
Deo, pane angelorum
Famem desideriorum
Sanctorumque studiorum
Satiati, gratias.
Grad. ms. Benedictinum (Bavaricum) saec. 15. Cod. Londinen. Add. 16950.
-- 415 --
490. Ire Per ridera.
De ss. Apostolis.
la. I e, lb.
Per fidem apostolorum
Facti cives regui caelorum,
]ffissa est.
Grad. ms. Benedictinum [Bavaricum] saec.
.D O
Per quem potenti virtute
Semina[ve]runt verba vitae,
Gratias.
15. Cod. Londinen. Add. 169.50.
491. Ire Per vias vitae.
la. De
Per vias vitae,
ad propria inite
Deo patri
hostia nati
missa est.
Grad. ms. Borkense saec. 15.
lb. Deo
Concordi voce
mentis et opere
semper dignas
exhibeamus
gratias.
Cod. Borken. A 9.
492.
la. Ile
Cre salute
Et proficite in virtute;
Pro vobis Deo
patri hostia
missa est.
Grad. ms. Borkense saec. 15.
Ite Cum sainte.
I b..Deo
lusti dilccti,
Fide quoque perfecti,
Concordi voce
dignas dicamus
.qratias.
Cod. Borken. A 9.
493. Ite Sit rex eaelestis.
Ire,* Sit rex cae]estis vester proteetor in arvis
Omnibus atque horis vos muniat ex inimicis
Sa[vos vosque regat, sua quousque potentia regnat.
xNuuc illi dignas simul omues pangite laudes;
missa est.
Trop. ms. Emmeramense saec. llhu. Cire. Monaeen. 140 _3. A. -- Tre T.
ms. Germanicum saee. 12. Cod. Roman. Angelic 948 (R IV : 8). B. -- Trop.
ms. Heidenhemense saec. 11. Cod. Oxonien. Seld. supra 27. C. -- Trop.
ms. Saugallense saec. fil. et) 13. D.- Trop ms. Rhenoviense saec. 11.
Cod. Turieera. Rhenov. .55. add. saee. 1abc. E- -- 1 Rex sit Bi vestri
proteetor A, vestri proteetio C; proteetor in armis A, proteetor ubique
D. -- 2 fehlt B. -- 2 muniat vos C. -- 3 8alvet B; potenfia regnet B. --
4 digna C. --Naeh 1--3 stets Amen A D. Das entspreehende Deo gratias
fehlt ganz in C, ist in D entlehnt aus dern Ite-Tropus ,Pabulo refeeti"
(Str. lb), und lautet in A B: I)eo 8alus semper laus et gloria euncta per
saecla gratias, in E: Deo dieamus omnipotenti (omnipotens Hs.) nunc in
aevum gratias.
Zwischen 3 und 4 sehiebt A sinnstiirend ein: ,,Ire. Deo".
-- 416 --
494. Ite Laetanter.
1 a. Ite* Laetanter cuncti, trina deitate dicati,
»dssa est.
1 b. /)eo,* Qui Phlegetontini regno nos subtrahat Orci,
gratias.
Trop. ms. Emmeramense saec. UI . Clin. l Ionacen. 14083. -- Binnen-
reim in den beiden Hexametern.
495. Ite Regis perpetui.
1 a. Ire,* Regis perpetui valido munimine saepti,
missa est.
I b. /)eo,* Qui nosmet requiem fecit sperare perennem,
gratias.
Trop. ms. Emmeramense saec. 11/1 . Clin. Monacen. 14083. -- Binnen-
reim in beiden Hexametern.
eite
Berichtigungen.
4S, Zeile 2 von unten: pondere presso statt ponderere psso.
0, , 1 des Quellenverzeichnisses, zur Quelle A beifiigen:
add. saec. 12.
., 88, , 4: Pars I statt Pars II.
, 105, 8tr. 3e, 2: affectu statt atffectu.
, 130, Zeile 14: Voilà tout statt tont.
., 177, . 5 der Anmerkungen: praece]sa statt preacelsa.
,, 196, 8chlufszeile der Anmerkungen: unbegriindet statt unhegriindet.
209, Zeile 1 der Anmerkung: 8arisburiense statt 8arisberiense.
,, 239, » 23: Cod. Parisin. 1240 statt 124 .
, 265, , 2 von unten: 2a, 2 saivatur. -- 2b, 2 statt 3a, 2 sai-
vator. -- 3b, 2.
,, 272, »1 von uuten: Iesu Christe statt filius patris.
Inhaltsverzeichnis.
Beite
Ad caenum terrae ..... 48
Adest reducta dies ..... 176
Ad iaudem summae .... 178
Ad monumentum Domini 186
Adoneus kyrius ...... 214
Aime domine caelorum 215
Aime pater Iesu magne . 187
Alpha et O princeps .... 129
Amborum sacrum spiramen 53
Archangeli laetantur ....
Astrorum emphimerides 171
Auctor caelorum Deus 168
Ave nunc genetrix Maria 1.58
Caelum terraque ..... 187
Canamus cuncti laudes 92
Cantemus cuncti laudes .
Christe caelorum Deus
Christe c elorum rex Deus .
Christe cui decus in aevum
Christe Deus decus in aevo
Christe redemptor miserere .
Chrlste unice patris .... 89
Christus natus est hodie. 47
Clemens rector aeterne 56
Clementissime conditor 131
Clementissime redemptor 122
Conditor et rector ..... 149
Conditor kyrie omnium 77
Conditor rer m aime .... 104
Creator puritatis ..... 193
Cure iubilo iubilemus .... 160
Blu me, Tropi Graduales.
Tropi ad K, Tie.
( r. 1--165.)
Cunctipotens dominator . 146
Cunctipotens genitor .... 50
Cunctipotens orbis factor 6.5
Deus ante praeterita .... 171
Deus creator omuium .... 73
Deus exceise pater ..... 180
Deus genitor alme ..... 189
Deus immense rex aeterne . 120
Deus pater auctor Mariae . 130
Deus pater maiestatis 170
Deus te canentes ..... 173
Deus une [pater] fili .... 144
Devote canentes ...... 173
Dominator Deus mitissime
Dominator Deus piissime 100
Dulcia cantica ...... 183
92
188 El elion pater ...... 149
188 Firmator sancte firmamenti 151
102 Fons et origo lucis .... 70
103
214 Hagie atque benigne rex 179
Hodie Christus resurrexit 174
Hodie resurrexit Aileluia 174
Hominum plasmator , 150
Iesu pie patris unice .... 136
Iesu redemptor omnium . 73
Iesu rex eleison ...... 173
Immense cae]i conditor 152
Immense conditor poli [ Dignus
Immense conditor poli [ Punire 154
Immense tex aeterne .... 120
Sotte
Incipiunt laude preces 4.5
Ineffabilis et interminabilis . 97
In omni verbo nostro .... 112
In praesaepe Christus. 191
In tridui spatio ...... 107
Kyrie aime rex Domine. 108
Kyrie angelorum ..... 163
Kyrie caelum creans .... 132
Kyrie clementissime .... 165
Kyrie creator pater .... 162
Kyrie Deus ingenite .... 167
Kyrie Deus pater ..... 166
Kyrie Deus sempiternae . 72
Kyrie forts bonitatis .... 53
Kyrie genitor eleison .... 202
Kyrri genitor tex regum 195
Kyrie immense pater .... 126
Kyrie logos patri ..... 147
Kyrie lux claritatis .... 138
Kyrie lux honestatis .... 140
Kyrie machinae conditor 207
Kyrie magnae Deus potentiae . 158
Kyrie omnipotens pater . 00
çz ç ¢z ç .... 94
Kyrie pater aeterne .... 133
Kyrie pater qui gt bernas 63
Kyrie pater summe .... 120
Kyrie per quem subsistit 181
Kyrie qui cuncta gubernas . 63
Kyrie qui Katharinae .... 139
Kyri redemptor aeterne . 125
Kyrie resplendens ..... 79
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
Kyrie
rex Abrahae ..... 137
rex benigne ..... 128
rex celse tibi .... 90
rex genitor ..... 75
rex gentium ..... 75
rex immensae .... 211
rex Mariae ..... 209
rex pie ...... 115
rex regum Domine . 196
rex Sabaoth ..... 127
rex saeculorum .... 106
tex salus mundi 212
rex ser piterne .... 197
rex splendens . 79
8eite
Kyrie tex virginis ..... 206
Kyrie rutilans maris .... 215
Kyrie Sabaoth i dex .... 96
Kyrie sacerdo summe 161
Kyrie salve semperque 198
Kyrri sapientia virtus 121
Kyrie summe decus .... 210
Kyrri urbs caelestis .... 110
Kyrri verbum incarnatum 194
Kyrie virginitatis amator 62
Kyrie visitantis Mariae . 162
Kyrion o theos pater .... 131
La des pangamus Baptistae 177
Lux et gloria regis .... 208
Lux et origo I O mundi . 69
Lux et origo I Redemptor 70
Magne Michael ...... 190
Mariae laus et amor .... 20.5
Mater regis novae legis . 14:3
Miserere Domine Kyrie . 213
Miserere rêx omni m .... 213
O Christe unice patris 89
O Deus aeterne ...... 204
O Deus immense ..... 120
O Maria lux luminum 141
O Maria lux virginum 141
Omnipotens genitor lumenque. 48
Omnipotens stelligeri .... 175
Omnipotentissime Adonai 164
O pater excehe ...... 79
O pater immense ..... 98
O pater ingenite ..... 150
O pater piissime ..... 145
Orbis factor rex aeterne . 58
O rex clemens ...... 83
O smnme rex 182
O theos alme tibi ..... 109
O theos benigne ..... 103
O theos ischyros ..... 191
Pater aeterne qui cuncta 103
Pater creator omnium 73
Pater cuncta.. [ 8ede sedcn« . 63
Pater cuncta.. I Summa servans 157
Pater excelse summeque . 169
Pater infantium ...... 145
-- 419 --
Sei#e
Pater pie factor Mariae . 208
Pater pie lux Mariae .... 117
Pater qui cuncta gubernas . 63
Pater regis noae legis . 143
Pater summe qui omnium 135
Piissime tex kyrie ..... 199
Princeps astrigeram .... 99
Puerorum caterva ..... 88
Qui dignasti mortem .... 184
Qui praedestinatus ..... 15(i
Rector cosmi pie ..... 119
Regnorum reetor cunctorum 148
Reguorum rector pie .... 201
Regum summe caeli domine 82
Rex aime cunctipotens 85
Rex caelorum l)eus .... 142
Rex Deus aeterne ..... 154
Rex Deus immense .... 192
Rex magne Domine .... 66
Rex magne genitor ....
Rex omnium sanctorum , . 20:
Rex pie rex regum .... 124
Rex regum Deus celsa 182
Rex regum Domine .... 21
Rex virginum amator Deus
Mariae ....... 60
Rex virginum amator Deus mundi 142
Rex virginum Deus amator. 142
Seite
Salve nox praeclara .... 151
Sanctipotens genitor ....
Splendor aetcrne ..... 204
8telliferi(s) con4itor .... 185
Suavis tu Deus tex .... 111
8ume pater voees ..... 215
Summae sophiae genitor 118
Summe Deus euncta .... , 7
umme Deus noster .... 84
St mme Deus pater .... 84
Summe Deus qui cunct 87
Summe pater a quo .... 81
Summe pater cure coaequali 38
8umme pater rerum .... 123
8umme pater summum , 116
Summe rex sempiterne 91
Te Christe Deus suppliees . 4.5
Te Christe rex suppliees. 45
Te Christe supplices .... 45
Theoricam practicamque. 85
Theos benigne Domine . 103
Tibi Christe supplices 45
Tibi promit cohors ..... 10l
Uniee Christe qui es .... 113
Unus omnipotens ..... 114
Virginis odas ...... 193
Il a. Tropi ad Gloria.
( r. 166--218.)
Seite
Angelico adfatu ..... 259
Assit honor |audis ..... 275
Aureas arces super .... 272
Caelicolas mundo ..... 9.68
Christe salus muudi .... 239
Christus surrexit ..... 22'2
Cives superni ...... 219
Clementia[m] pax baiula, 269
Coetus in arce poli .... 276
Cui canit hymnilogum , 268
Decus aeterni patris .... 25
Dies nostros Domine .... 282
Soit«
Gloria iubilatio ...... 279
Hanc quaesumus ..... 249
Hinc laudando patrem 242
Iesu audi nos ...... 278
Inoipiunt sancti modulamina 219
Ingenitum geniti ..... 247
In quo perpetuae ..... 261
Laetentur caeli ...... 255
Laudamus Dominum .... 253
Laudat in excelsis ..... 226
Laudemus Dominum .... 253
27 *
-- 420 --
Seite
Laudes ofllcii ......
Laudet in exce|aia ..... 226
Laudibua eximiis ..... 262
Laus tibi summe Deus . 258
Laus tua Deua ...... 282
Natus est salvator ..... 265
Nulla laudv qui indiges . 237
Nulla qui laude indiges . 237
Odas pangimus . 251
O gloria sanctorum .... 232
O gloriosa sanctorum .... 232
O laudabilis rex ...... 238
Omnipotens pie rex ....
O sacerdos Dei ...... 220
O siderum rector ..... 250
Patri arque (et) lilio .... 270
Pax sempiterna ......
Proie tibi iuncta ..... o.76
Qua diseipulos ...... 266
Quae (Qui) eaelicolas .... 251
Qualem spiritus ...... 266
Quama Deus acceptat .... 280
Quando regis eunetos .... 241
Quem cuneta laudant .... 236
Quem deeet ut ...... 256
Quem dominum rerum 230
Seit
Quem novitate (--ti) sideris 271
Quem patrem aeterni .... 230
Qu m patris ad dextram. 230
Quem tellus mare ..... 246
Quem vere pia laus .... 248
Qui barathri fractis .... 246
Qui de morte tuum .... 246
Qui Deus et rector .... 244
Qui regia actus ...... 241
Qui sonitu melodiae .... 264
Qui pater es matris .... 267
Quid tibi nunc Domine . 254
Quod partis ad dextram . 230
Quorum mena Christo 256
] ector ab arce potens 243
Rerum creator ...... 224
Rex hodie Chriatua .... 273
Rex immenae poli ..... 260
Rex tibi laua celaia .... 234
Sacerdos Dei excelsi .... 220
Siderum rector ...... 250
Sit tibi laus trias ..... 235
Splendor patris in caelis 263
Summe sacerdoa emitte . 220
Surrexit Christus a mortuis 220
Terrea temnentis ..... 261
Ilb.
Seite
Alma cuius potestas . 287
Apostolorum princeps .... 291
Carne et mente ...... 299
Celsi clemens Olympi .... 293
Conditor generis ..... 285
Confessor Christi ..... 293
Decus virginum ...... 289
Deus virginum ...... 289
Ineffabi|is sine fine .... 285
Iohannes Baptista ..... 293
umen aeterne . , , 86
Tropi ad Regnum.
(Nr. 219--246.)
Seite
O rex gloriae ...... 287
O summe bone ...... 288
Praecursor Christi ..... 292
Redemptori meo ..... 299
Regens cuncta benigne 296
Regni celsi decus ..... 295
Regnum caeli (celsi) decus . 29,5
Regnum eius (cuius) magnum . 294
Regnum tuum permanet . 297
Regnum tuum solidum I manens 296
Regnumtuum solidum I permane-
bit ......... 297
-- 421 --
Seite
Regnum tuum solidum I per-
severans ....... 298
Regnum tuum solidum I per te 284
Rex apostolorum Deus 295
Rex caelorum matis .... 294
Rex omnis gratiae ..... 295
Rex regum cuius constat 296
Salve virgo virginum .... 292
8apientia Dei patris .... 285
Seite
Sceptrum cuius nobile I O rex. 291
Sceptrum gloria sanctorum . 289
8ceptrum regni nobile I Lumen 2 _6
Sceptrum regni nobile O rex. 291
Sceptrum regni (nobile) I Tuum 290
Sceptrum tuum nobile ] Tuum. 290
Sedentem in supernae 298
Trinitatis substantiae .... 297
Unigenite qui semper. 296
III a. Tropi ad Sanctus.
(Nr. 247--338.)
Seite
Adonai athanatos ..... 321
Ave caro Christi ..... 318
Ave Maria vere ...... 339
Ave nobilis virga ..... 324
Ave panis angelorttm .... 337
Ave porta paradisi ..... 40
Caeleste praeconium .... 331
Cernere cupientes ..... 325
Clemens Deus pater .... 304
Clemens verbi sator (factor} 304
Conditor astrorum ..... 313
Cordibus in linguis .... 305
Ciius ad imperium .... 312
Cuncta coaeterno ..... 310
Cuncta Deus genitor .... 308
Da pater ingenite ..... 311
Deum patrem sine principio 326
Deus ens ingenitus - 323
l)eus pater cuius praesentia 326
Deus pater iudex ..... 335
Deus pater rerum ..... 321
Deus rerum prlncipium . 322
Divinum mysterium .... 333
Ens sine principio ..... 312
Est Deus et (ex) patria . 313
Flos candens oritur .... .338
Forts dulcoris ...... 336
Forts virus vitae ..... 306
Fortis EI et Eloy ..... 336
8eite
Genitor ingenitus ..... 324
Gloriosa dies ....... 304
Hic antiquus est dierum 332
Iesu bone rex ...... 338
Immortalis et verus .... 31
Incipiunt laudes ad dulcia . 303
Ingenitus genitor ..... 305
Laudatur trina machina .
Lux et sapientia ..... 323
Lux indeficiens ...... 309
Mundi regnans ante .... 329
O consolatrix hominum . 339
O lux indeficiens ..... 303
O Maria sponsa dia .... 341
Omnia qui libras ..... 307
Omnipotens nostris .... 305
0 quam dulciter 320
Ordo futurorum ...... 311
0 vernalis rosula ..... .34I
Pater ingenite creator 327
Pater cuncta creans ....
Pater in potentia ..... 332
Pax in caelo ....... 327
Perpetuae pacis ...... 305
Perpetuo numine (lumine) 316
Per quem vigent ..... 332
Phos partis caritas, i 335
Principium pater omnipotens . 305
422 --
Seite
Principium mine principio Deu 310
principium sine principio ine 314
Principium verum dictan 314
Qui caelum versa .... 311
Qui de corde bonum (bono) 309
Qui de sede maiestatis 334
Qui Deus es (est) vere 308
Rector caeli immortalis .
Rex caeli immortalis . . 2,19
Rex qui cuncta regis .... 307
Rex sine principio ..... 306
Salve corpus Christi .... 337
Salve du|cis o Maria .... 339
Salve mater pis ..... 340
Salve pater summe 320
Sancte ingenite genitor 328
Sanctorum exsull tio .... 317
Sanctorum summus .... 308
Sanctus a quo sunt omnia .
Sanctus ctmcta creans 313
Soitv
Sanctus et aelernus 330
Sanctus et ingenitus 315
Sanctus ex quo omnia 319
Sanctus ex quo sunt omnia 318
Sanctus in aeternis .... " 315
Sanctus pater cunc[a creans 321
Sanctus plasmator ..... 309
Sanctus principium non de . 329
Sanctus qui prophetizatus 323
Sit tibi summe Dens .... 308
Summe ingenite ...... 328
Summe pater deitatis .... 310
Summe pater de quo .... 306
Summe pater ingenite 322
Te cuncti laudant ..... 307
Te laudamus o benigne 341
Vere digne praedicatur . 331
Verus et aeteruus ..... 307
Verbo mandavit ...... 312
Verbo virgo praegnatur . 337
III .
Seite
Angeli et archangeli .... . 9
Caelum terra pontus ser 355
Carmina plebs sedula .... 347
Christo digna iam ..... 351
Christo regi regum ..... 360
Clangat coetus iste laetus 366
Clangat hodie vox nostra 346
Clemens et benigna .... 350
Consolator peccatoris . 361
De virgine nato .....
Fidelium turma ...... 352
Gaude clemens et benigna .
Gaude virgo mater Dei . 364
Hagie altissime ...... 358
Hagie Christe |ux vers . 354
Hodie Dominus Iesus . .« 360
Husanna dulcia sunt cautica , 343
Tropi ad Hosanna.
(Nr. 339--383.)
Soite
Hosanna dulciflua .....
Hosanna dulcis est .... 343
In Bethlehem Herodes
366
Laude canora ...... 364
Laudes Deo ore pio .... 345
Laudet Deum ore pio , 345
Laus egregia .......
Maria mater effregia .... 362
Mariam concrepet ..... 363
Mater mitis ....... 356
Mystica stmt haec omnia 358
Nunc tuum plasma .... 351
O dulcedo caritatis .... 368
O lux indeficiens ..... 303
O mater Dei gloriosa .... 365
Otaries uns carminantes . 368
Seite
Otaries unanimiter ..... 3
Omnes tus gratia (g|oria) 844
O[nnis tus gratia ..... 344
O quanta qualis ...... 367
Ortus occasus maria .... g53
O sancta maiestaa ..... 84:3
Pater per o[nnia ..... 368
Patris in dextera ..... 3.52
Patris sapientia ...... 346
Patris verbigena ..... 369
Pie Christe descendlsti 367
Plebs tibi [nente pia ....
42£ --
Seite
Quanta qualis ...... 367
Que[n pium benedicit .... 361
Qui venisti carnem .... 357
Rex gubernans [pie] o[nnia 353
Splendor patris tuae [natris 363
8umma quae sophia ....
Te laudant ag[nina .... 340
Trinitas unitas deitas.
IYna ni[niter mundi nati nes . 3 9
Voce dulcisona ...... 362
IV. Tropi ad Agnus Dei.
(Nr. 384 470).
Soite
Ad dex ram patris ..... 388
Agne Dei purga , 382
Al[ne Deus genitoris .... 379
Antiqans plastor ..... 385
Archetypi mundi ..... 378
Assis placatus ...... 383
Astra sol m qui regis
Auctor boni reparatorque 386
Are corpus dominicu[n 402
Are Maria ride plena .... 402
Ave verum corpus Christi 401
Benigne pater ...... 390
Caelitus infor[nans ..... 379
Caeloru[n compos ..... 385
Causa rerum ....... 399
Celsa nunc omnes ..... 376
Christe theos hagie .... 377
Cle[nens here nobis vere 398
Constat in altari ..... 382
Cri[nina tollis ...... 398
Cuius ad i[nperium .... 378
Cuius in Aegyptum .... 376
Cuius [nagnitudinis .... 395
Danielis prophetia ..... 400
Deus aeterne ....... 391
Deus deoru[n creator .... 384
Seite
/ xaudi Do[nine. 389
Factus homo su[npta .... 377
Flos de flore ....... 383
Fons indetlciens ...... 39.'3
C loriosa spes reoru[n 405
Haec est caro ...... 401
Hic in carnem transit 400
Hostia praeclara ..... 381
Hu[nanum genus ..... 380
Iesu duleis tili ...... 895
Iesu summi fili patris 95
lncipiunt landes resonant 373
Indo[nitos arce ...... 379
Iustus Abel agnum ....
Laus angelorum ..... 404
Laus [natris splendorque 384
Lux angeloru[n ......
Lux lucis verbu[nq e .... 375
5][aria videns angelu[n 403
Mater sine tactu [naris 404
Miserator qui es vcre 399
Mortis dira ferens ..... 375
Nos redempti pretio .... 391
Nos redimens vere ..... 382
424 --
Seite
O Christe piissime .... 391
O flo regalis ...... 405
O blaria tu cure agno . 400
Omnipotens aeterna .... 373
Onmipotens Domine .... 384
()mnipotens te adorant 390
]Patris factus hostia .... 394
Patris fi|ius aeterni .... .'387
Pax aeterna ab aeterno . 399
Plasmator rerum ..... 380
Pro cunctis deductus .... 385
Quem Iohannes in I«,rdane. 374
Quem virgo concepit .... 396
Qui de caelis deseendisti 394
Qui de carne puellari 393
Qui Deus es refus ..... 383
Qui es vera sapientia .... 387
Qui natus es de virgine . 397
Qui partis a l dextram . 374
Qui patris in selle .... 374
Qui propter nos pati .... 397
Qui resides caelis ..... 380
Qui edes ad dexteram 387
Qui suis cure discipulis . 402
Qaos proprii munda .... 381
Seite
l eparator vitae ...... 397
Rex aeternae gloriae .... 392
alus et vita ...... 389
Salve mater Iesu Christi . 404
Salve rosa sine spina .... 404
Sine peeeati macula .... 396
Spes es (eet) luxque decca . 378
Si)es in te credentium 386
Spes mundi laus ..... 397
Splendor Christe patrls . 383
Splendor patris illuminans . 0
Splendor patris quo claustra 387
Summe Deus tex eaelorum . 388
Triplex personis ..... 378
Tuam Domine deprecamur . 389
Tu Deus et Dominus .... 382
Veni sanete spiritus [ Dextrae 400
Venite fratres in unum 384
Verum subsistens ..... 373
Vitae donator ......
Vulnere quo mortis [ laedimur 392
Vulnere quorum [ laedimur . 392
V. Tropi ad Ire missa est.
(Nr. 471 495.)
Seite
Ite benedicti et electi .... 412
Ite benedicti vos ..... 411
lte brachio protecti .... 410
Ite collaudantes ...... 414
Ite cure Christo renati 412
Ire cure laetitia ...... 413
Iti cure pace ....... 411
Iti cure salure ...... 415
Ire Deo servite ...... 411
Ite dilectam quaerite .... 413
Ite et custodite ...... 414
Ire iam sine tristitia .... 413
Ire [ Laetanter cuncti .... 416
Ite laudantes Deum .... 409
Ite nunc in pace ..... 412
Ite pabulo refecti ..... 410
Ite pax vobis sit aeternae . 413
Ite pax vobis itae .... 411
Ite per ridera apostolorum . 415
Ire per vias vitae ..... 415
Ire pleni suavitate ..... 411
Ire [ I egis perpetui 416
Ire I Rex sit cae[estis .... 415
Ire ,anctissimo pabulo refecti . 410
Ite sensibus communiti 414
Ire sine dolo et lire "7- " . 410
Ire Sit rex caelesti : . 415
Qui regis astra corda 409
Pierersohe Hofbuchdruckerei Stephan Geibel & Co. in Altenburg.